Инфляцияның мәні, негізгі мазмұны

Мазмұны

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3

І Бөлім. Инфляцияның мәні, негізгі мазмұны
1.1 Инфляцияның мәні және оны өлшеу ... ... ... ... ... ... ... ... ... 5
1.2 Инфляцияның пайда болу себептері ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 6

ІІ Бөлім. Инфляцияның түрлері және оны түсіндіретін балама концепциялар
2.1 Инфляцияның түрлері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 8
2.2 Инфляцияны түсіндіретін балама концепциялар ... ... ... ... 10
2.3 Филлипс қисығы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 12

ІІІ Бөлім. Қазақстан жағдайындағы инфляция ерекшеліктері, оған қарсы саясат
3.1 Қазақстандағы инфляциялық процесінің дамуы және
ерекшеліктері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 15
3.2 Инфляцияның экономикалық және әлеуметтік салдары .. 17
3.3 Инфляцияға қарсы саяхат ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 18

Қорытынды бөлім ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 21

Пайдаланылатын әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 22
Кіріспе

Менің курстық жұмысымның негізгі тақырыбы «Инфляция: мәні, себептері, формасы, салдары». Ол үш бөлімнен тұрады.
І бөлімінде инфляцияның мәні, негізгі мазмұны жазылған.
ІІ бөлімінде инфляцияның түрлері және оны түсіндіретін балама концепциялар жазылған.
ІІІ бөлімінде Қазақстан жағдайындағы инфляция ерекшеліктері, оған қарсы саясат жазылған.
Инфляция – бұл күрделі де көпфакторлы құбылыс; ол қағаз ақша айналымына негізделген экономикаға тән және ұдайы өндіріс процесінің бұзылуымен сипатталады.
Инфляция ең алдымен тауар бағаларының өсуі және шетел валюталарының қымбаттауы ретінде көрінеді.
Алтын немесе күміс ақшы айналымы кезінде инфляция болмайды, неге десеңіз, ақша ол кезде құндылықтың белгісі емес нақты құндылықтың өзі болған; қажетті ақша көлемі алтын-күміс қорымен реттелген. Қағаз ақша айналымында жағдай басқаша қалыптасады. Мұнда қағаз ақша байлықтың тек белгісі ғана. Қағаз ақша қазына сақтау қызметін толық атқара алмайды. Қор сақтау үшін адамдар ақшасына құнды заттар алуға ұмтылды. Қор ретінде қағаз ақша шектеулі көлемде ғана сақталады. Олардың көбі айналымға шығарылады, айналымдағы ақша көлемі қажеттіліктен тыс өседі. Артық ақша сұранымды арттырады. Артық сұраным, өз кезегінде, бағаларға қатты ықпал жасап, оларды көтеріп жібереді.
Батыс елдерінде 10%-ке дейінгі баяу инфляция қауіпті деп саналмайды. Керісінше белгілі бір жағдайда баяу инфляция экономиканың дамуын жеделдететін фактор ретінде түсіндіріледі. Баға өскенде тұрғындар тауарды көбірек сатып алады, кейін ол одан да қымбатқа түсетінін біледі. Бұл, өз кезегінде, өндірушілерді ұсынысты арттыруға ынталандырады, нарық тауарға тез толады. Инфляция жағдайында әртүрлі салаларда баға бір қалыпты өспейді. Сондықтан, инфляция экономикада қалыптасқан диспропорцияларды түзетуге және нарық шаруашылығын сауықтыруға мүмкіндік береді. Баяу инфляция кезінде бағалар еңбекақыдан тезірек өседі. Бұл жағдайда өндіріс шығындары төмендеп, кәсіпкерлік дамиды.
Бірақ, 10% тең асқанда инфляция қауіпті. Экономика әсіресе гиперинфляция кезінде тез күйрейді. Гиперинфляция жағдайында бағалар деңгейі бірнеше процентке емес, бірнеше ретке өседі, ақша тез құнсызданады, өндіріске инвестиция жасау тиімсіз болады. Сондықтан қаржы ресурстары айналым мерзімі қысқа сауда сферасына ауысады. Сауданың пайдасына қоғамға тигізетін зияны көптеу, алып-сату (спекуляция) түрі тез дамиды. Спекулятивті бизнес ұсыныстың, өндірістің өсуіне ықпал жасамайды, керісінше, өндіріс тоқырауға ұшырайды. Тоқырау мен инфляция қосылған соң нарықтың оңды әсерлері толық жойылып, нарық механизмі енді экономикаға теріс әсер ететін болады. Сондықтан стагфляциядан шығу


үшін мемлекет тарапынан инфляцияға қарсы жедел және жүйелі іс-шаралар бағдарламасы жасалып, іске асырылуы қажет болады.
Курстық жұмысымның негізгі мақсаты – инфляцияның мәнін, түрлерін, онық экономикалық және әлеуметтік салдарын талқылау. Оған қазіргі кездегі қарсы қолданылатын саясат және Қазақстан жағдайындағы инфляция ерекшеліктерін толықтай зерттеп, осы курстық жұмысымның жалпы мәнін ашу.
Пайдаланылатын әдебиеттер


1. Бисенғазиев М.Е. « Макроэкономика »
Орал БҚМУ 2000 ж.

2. Сахариев С.С., Сахариева А.С. « Жаңа кезең – экономикалық теориясы » оқулық.
Алматы 2004 ж.

3. Назарбаев Н.Ә. Қазақстан Республикасының ұзақ мерзімдік ( 2030 ж. дейінгі ) даму стратегиясы.
Алматы 2001 ж.


4. Көшенова Б.А. « Ақша, несие, банк, валюта қатынасы »
Алматы « Экономика » 2002 ж.

5. Осипова Г.М. « Экономикалық теория негіздері »
Алматы 2002 ж.

6. Шеденов Ө.К, Байжомартов Ұ.С, Жүнісов Б.А.
«Жалпы экономикалық теория»
Алматы – Ақтөбе, 2002ж.

7. Қазамбаев А.М. « Баға және баға белтілеу »
Орал 2001 ж.


8. Саниев М.С. « Ақша, несие, банктер »
Алматы 2001 ж.

9. Сәбден О. ХХІ ғасырға қандай экономикамен барамыз.
Алматы 2000 ж.



10. Сейітқасымов К.С. « Ақша, несие, банктер »
Алматы 2001ж.
        
        Мазмұны
беті
Кіріспе
............................................................................
............ 3
І Бөлім. Инфляцияның мәні, негізгі мазмұны
1.1 Инфляцияның мәні және оны ... ... ... ... болу ... ... Бөлім. Инфляцияның түрлері және оны түсіндіретін балама
концепциялар
2.1 Инфляцияның түрлері
............................................................... ... ... ... ... концепциялар ............... 10
2.3 Филлипс қисығы
..........................................................................
12
ІІІ ... ... ... ... ерекшеліктері, оған қарсы
саясат
1. Қазақстандағы ... ... ... ... ... Инфляцияның экономикалық және әлеуметтік ... .. ... ... қарсы саяхат
........................................................ 18
Қорытынды бөлім
................................................................... 21
Пайдаланылатын ... ... ... ... ... ... «Инфляция: мәні, себептері,
формасы, салдары». Ол үш ... ... ... инфляцияның мәні, негізгі мазмұны жазылған.
ІІ бөлімінде инфляцияның түрлері және оны түсіндіретін ... ... ... ... ... ... ерекшеліктері, оған
қарсы саясат жазылған.
Инфляция – бұл күрделі де көпфакторлы құбылыс; ол ... ... ... ... тән және ... ... ... сипатталады.
Инфляция ең алдымен тауар бағаларының өсуі және ... ... ... көрінеді.
Алтын немесе күміс ақшы айналымы кезінде инфляция болмайды, неге
десеңіз, ақша ол кезде ... ... емес ... ... ... қажетті ақша көлемі алтын-күміс қорымен реттелген. Қағаз ... ... ... ... ... қағаз ақша байлықтың тек
белгісі ғана. Қағаз ақша қазына сақтау қызметін толық ... ... ... үшін ... ... құнды заттар алуға ұмтылды. Қор ретінде қағаз
ақша шектеулі көлемде ғана сақталады. ... көбі ... ... ақша ... қажеттіліктен тыс өседі. Артық ақша сұранымды
арттырады. Артық сұраным, өз кезегінде, бағаларға ... ... ... ... жібереді.
Батыс елдерінде 10%-ке дейінгі баяу инфляция қауіпті деп ... ... бір ... баяу ... ... ... ... ретінде түсіндіріледі. Баға өскенде тұрғындар тауарды
көбірек сатып алады, кейін ол одан да ... ... ... Бұл, ... ... ... арттыруға ынталандырады, нарық тауарға
тез толады. Инфляция ... ... ... баға бір қалыпты өспейді.
Сондықтан, инфляция экономикада ... ... ... ... шаруашылығын сауықтыруға мүмкіндік береді. Баяу ... ... ... ... ... Бұл ... өндіріс шығындары төмендеп,
кәсіпкерлік дамиды.
Бірақ, 10% тең асқанда ... ... ... ... ... тез ... Гиперинфляция жағдайында бағалар
деңгейі бірнеше процентке емес, бірнеше ретке өседі, ақша тез ... ... ... ... ... ... ... ресурстары
айналым мерзімі қысқа сауда сферасына ауысады. Сауданың ... ... ... ... алып-сату (спекуляция) түрі тез ... ... ... ... ... ... ... өндіріс тоқырауға ұшырайды. Тоқырау мен инфляция қосылған ... оңды ... ... ... ... ... енді экономикаға
теріс әсер ететін болады. Сондықтан стагфляциядан шығу
үшін мемлекет тарапынан инфляцияға қарсы жедел және жүйелі ... ... іске ... ... болады.
Курстық жұмысымның негізгі мақсаты – инфляцияның мәнін, түрлерін,
онық экономикалық және әлеуметтік ... ... Оған ... ... ... ... және ... жағдайындағы инфляция
ерекшеліктерін толықтай зерттеп, осы курстық жұмысымның жалпы мәнін ашу.
І Бөлім. ... ... ... мазмұны
1.1 Инфляцияның мәні және оны ...... ... ... ... ... ... рыноктарының көбінде тепе-теңдік бұзылса, бағалар тоқтаусыз өседі.
Яғни, инфляция – бұл жалпы ... пен ... ... ... Жеке тауар рыногында сұраным ұсынымнан артық ... ... ... ... ... ... ... нарық сәйкессіздігі инляцияны
қалыптастырмайды. Инфляция – бұл рыноктардың көбінде, сұранымның артуынан
қалыптасқан тепе-теңдіктің бұзылуына байланысты ... ... ... ... ... ... сұранысынан тыс товар бағалары еңбек өнімділігіне, нарықтың
монополизациялануына, жаңа ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттік реттеуге және
басқа да себептерге байланысты өзгеруі мүмкін. Яғни бағаның өсуін көптеген
себептер қалыптастырады. ... ... ... өсуі де ... емес.
Сондықтан, жоғарыда ... ... ... инфляцияны
қалыптастыратындарын анықтап алу қажет.
Айталық, экономиканың конъюнктуралық ... ... ... ... ... болмайды. Еңбек өнімділігі өскенде баға деңгейі
төмендейді. Бірақ егер негізгі өндіріс салаларында еңбекақы ... ... тез ... ... онда ... шаруашылықта «шығын инфляциясы»
деп аталатын жағдай қалыптасып, бағалардың жалпы деңгейі өседі.
Инфляция деңгейін өлшеу
Инфляция баға ... ... ... ... ... жалпы
базалық мерзім баға индексі арқылы анықталады.
Инфляция деңгейін мына жолмен ... ... ... Осы ... ... ж ) баға индексін алдыңғы жылдың ( 2000 ж ) баға ... ... ... ... ( 2000 ж ) баға индексіне бөліп, содан кейін оны
пайыз түрінде шығару керек 100-ге ... ... 2000 ж ... баға ... 154, 5 тең ... 2001 ж – 158, 2 болды. Сонымен 2001 ж
инфляция деңгейі мына жолмен анықталады:
Инфляция қарқыны = 158,2 – 154,5 . 100 ... ... ... болу ... ... ... қалыптасқан әр түрлі
диспропорцияларға байланысты болатынын еске ала ... оның ... ... ... бұл ... шығындар мен табыстар арасында
қалыптасқан ... ... ... ... Бұл ... ... түрінде көрінеді. Егер тапшылық Орталық банктің
несиесі, яғни айналымға қосымша ақша шығару ... ... ... ... айналымдағы ақша массасын арттырады және инфляцияны қалыптастыруына
әбден мүмкін. Екіншіден, егер ... ... ... ... яғни Орталық банктің несие беруімен жүргізілетін болса,
түптеп келгенде, бұл да инфляцияның ... ... ... Үшіншіден, осы
күнгі экономикалық теория бағалардың жалпы өсуі ХХ ғасырда ... ... ... ... ... ХІХ ғасырдағы нарық
түріне тіпті ұқсамайды.
ХІХ ғасырдағы нарықта ... ... ... ... ... Бұл ... ... өндірушілер өзара еркін бәсеке негізінде
өндіріп сататын, салалық және салааралық ... ... ... ... бір ... ... салаға ауысатын еді. Қазіргі рынок – көбінде
олипология түрінде ... Осы ... ірі ... ( ... ... ) ... бір деңгейде нарық бағасына ықпал жасап, өз ... өзі ... ... ... ... ... ... қолдамаса да оның
деңгейін түсірмеуге ұмтылады, нарықта қалыптасқан баға ... ... ... ... ... өз ... жағдайды «бұзып алмау»
мақсатында ірі фирмалар ұсыным ... ... ... ... өндіріс түріне жаңа фирмалардың келуіне шек қою арқылы
олипологиялық фирмалар жалпы сұраным мен ұсыным арасындағы ... ... ұзақ ... ұстап алуға ұмтылады. Төртіншіден, ... « ... » ... ... ... ... ... жүйесіне тартылуына байланысты инфляцияның бір елден екінші
елге ауысу қаупі артады.
« Инмпортталған ... » ... ... де ... ... ұлттық валютаның бағасын арттырыпимпортты арзандатуға
болады, бірақ бұл жағдайда ... ... ... ... ... ... кемиді. Бесіншіден, « инфляцияны ... ... ... ... ... өзін-өзі қолдап жалғаса береді.
Батыс елдерінде, көптеген ... ... « ... тосу ... жеңі ... ... ... мақсаты деп
анықталады.
« Инфляцияны тосу » механизмі экономикаға қалай әсер етеді? ... ... ұзақ ... ... ... ... ... болашақта
төмендеуінен күдер үзеді де, жаппай тауар сатып алуға көшеді. Сонымен қатар
олар еңбекақы ... ... ... ... ... өсуі тұтынушылық сұранымын одан әрі арттыра ... де ... пен ... және энергияға бағаның өсуін
болжап, өздерінің өнімдеріне бағаны арттыра түседі. Әрбір ... ... ... ала ... мақсатында өніміне бағаны еселеп көтереді.
Нәтижесінде, бағалар ... ... ... ... ... ... тосу » ... көтеріледі.
Инфляцияның себептері сан қилы, бірақ әр кезде ... ... ... ... ... ... ... дүниежүзілік соғыстан
кейін Батыс Европа елдерінде тапшылыққа байланысты өте күшті инфляция
қалыптасқан. ... ... ... ... инфляцияның негізгі себебі
мемлекен шығындарының өсуі, « баға – ... », ... тосу », « ... бір ... ... елге ... » ... болды. Бұрынғы кеңес Одағындағы инфляцияның негізгі ... ... ... ... ... ... ... болады.
2. бөлім. Инфляцияның түрлері және оны ... ... ... ... ... төтенше жағдайда ғана қалыптасатын. Мысалы, соғыс
кезінде мемлекен өзінің ... ... ... үшін өте көп
мөлшерде қағаз ақша шығаратын. Соңғы екі – үш ... ... ... ... ... ... ... факторына айналды. Экономика
теориясында, жеке алғанда осы күнгі ... ... баяу ... ... ... қосымша оңды әсер ететін фактор
ретінде қарастырады. Баяу инфляцияны олар мемлкеттің бірден – бір ... ... ... ... ... ... ... өндіріс пен нарық ( сұраным ) жағдайларының
өзгеруіне сәйкес бағаларды реттеп отыруға мүмкіндік ... ... ( ... ... 20 % - 200 % - ке ... өсу
түрі ) – экономика үшін өте қиын жағдай, бірақ іскерлік ... ... ... ... ала ескеріп, оған икемделе береді.
Гиперинфляцияда бағалардың жалпы деңгейі мыңдаған процентке ... ... ... ... ... өсу ... ... ақша көлімінің өсуінен көп сес артып кетеді.
Гиперинфляцияда бағалардың өсу қарқыны соншалық, тіпті ақша шығаратын
фабрикалар аптасын тоқтаусыз ... ... де ... қажетті ақша
көлемін шығару мүмкіндігі жетпей қалады ... ... ... ... ... - MV=PQ ... отырып осыны
қалаай түсіндіруге болады? Егер M – n есе өскен ... баға ... ... өсуі ... сияқты. Бірақ бұл жерде V- көрсеткішін де есепке ... ... ... ... валютаға сенімдерін толық жойған
жағдайда қолындағы құнсыз валютадан тез ... ... ... ... ... ﴾V﴿ күрт ... ал бұл ... қажетті ақша
көлемнің күрт өсуімен бірдей. Сондықтан бағаның өсу ... ... ... ... сан есе артады.
Сонымен, инфляцияны тосу ... ... ... ауысып асқындап кетуінің негізгі бір себебі ретінде
қарастыру болады.
Жоғарыда сөз ... ... ашық ... ... Ашық ... ... өсуі және өсу ... айқын байқалады және ресми
түрде ... ... ... ... ... ... түрде өспеген болса
да құнсыздану ( ... ) ... ... ... ... бұл түрі
тауар тапшылығынан көрінеді. Тауарлардың тапшылығына ... ... ... алу ... яғни ақша ( ... ) ... ... түрде болуы мүмкін, яғни бағалар бір қалыпты және
баяу өседі. Бұл жағдайда бағалардың бір жылдық өсуіне сәйкес ... ... ... ) да ... тепе-теңдік ( тұрақтылық ) ... ... ... ... жеке ... ... баға бірқалыпты емес, әртүрлі
қарқынмен өседі.
Сонымен, тосылған инфляцияны тосын инфляциядан ... ... ... инфляцияны алдын ала болжауға болады, немесе оны ... ... « ... ». ... ... ... кенеттен және өз
өсуінен көрінеді. ... ... ақша ... және ... ... ... бағаның өсуінен сескеніп, қолындағы қаражатын ... ... ... ... ... ала ... ... қалыптасқан жағдай бұзылады, ... мен ... да тез ... ... Сонымен бағалардың кенеттен, тосын түрде
өсуі тұрғындардың « инфляциялық тосу психологиясын » ... Егер ... ( ... ... өсуі ) ... ... елде пайда болса, ол
нарық жағдайына қатты әсер етпейді. Экономикасы ... да ... ... ... ... ауытқуынан қорықпайды және бағаның өсуі қаншама
болса, соншама оның құлдырап түсіп кетуі әбден ... ... ... олар бағаның түсуін күтіп табысын үнемдеп мақсатында сатып алуды
күрт қысқартады.
Нарықтық сұранымның қысқаруы баға ... әсер ... ... ... ... ... ... бастапқы қалпына келеді.
Бұл жерде біз қалыпты қызмет атқаратын нарықтық шаруашылық жағдайында
пайда болатын белгісі Италия ... ... ... « Пигу
әсері » немес « ... ... ... ... » деп аталатын құбылысты
суреттедік. Айта кететін тағы бір ескертпе, « Пигу ... » ... ... ... ... ... және инфляциялық тосу болмағанда ғана
қалыптасады екен.
Біраз батыс экономистерінің пікірінше, « Пигу ... » ... ... жағдайды ғана емес, тек теориялық болжамды білдіреді.
2.2 Инфляцияны түсіндіретін балама концепциялар
Батыс ... ... ... ... ... балама ) концепция ретінде « сұраным инфляциясы » және « ... » ... Бұл ... инфляцияның қалыптасу себептері
( механизм – моделі ) қарастырылады.
« Сұраным инфляциясы » жалпы сұраным мен ұсыным арасындағы тепе ... ... ... ... ... Бұл ... мемлекет
шығындарының артуы, өндіріс және еңбек ресурстарының толық іске ... ... ... ... сұранымның қалыптасуы және
тұрғындардың тұтынушылық ... ... ... ... ... Осы ... байланысты айналымға артық ақша
массасы шығып, жалпы баға деңгейі өседі. Өндіріс саласында ... ... ... ... ... төлем ақша массасы шектеулі ... тап ... ... ... ... ... инфляциясын график түрінде былай суреттеп көрсетуге болады.
Жоғарыда келтірілген себептерге байланысты ақша ... өсуі ... ... солдан оңға қарай жылжытады. ( AD – AD ) және ... ... ... ... (2) ... ... (3) ... бұл баға деңгейін арттырады ( Р – Р ), яғни инфляция қалыптасады.
« Шығындар инфляциясы » - өндіріс ... ... ... ... өсуін білдіреді. Өндіріс шығындарының өсуі монополиялық
немесе олигаполиялық ... ... ... қаржы
саясатынан, шикізат пен энергия ресурстарына бағаның өсуінен және басқа
себептерден ... ... ... ... ... ... болады.
Айтылған себептерге байланысты өндіріс шығындары өседі, жалпы ... ... ... ... ( AS – AS ), баға деңгейі өседі ( P ... ), ... ... ... ( Q – Q ), яғни ... нақты көлемі
қысқарады. Бағалардың өсуі тұрғындардың нақты табысын төмендетеді.
Сондықтан ... ... ... ... ... ... ... Үкімет инфляция шығындарының орнын толтыру саясатын ұстануға мәжбүр
болады. Бағалардың ... өсуі ... ... ... бұл
өндіріс шығындарын арттырады, яғни инфляцияның одан да жоғары көтерілуіне
себеп болады. ... ... ... ... ... үшін бірдей болуы ... ... ... ... ... ... топтар үшін бірдей болмайды. Инфляцияның әр түрін оның
басқа түрінен ажырату өте ... олар ... ... ... ... дамиды. Мысалы, еңбекақының өсуі табыс инфляциясының себебі
ретінде ... ... ... ... ... ... ... қамту, еркін бәсекелік
нарық жағдайы, бағалардың ұзақ ... ... ... ... қатар қалыптаспағанын айту қажет. Бұл кезеңде бағалар тоқтаусыз ... ал 60-шы ... ... ... ... ... жағдайында
да бағалар өсті. Дағдарыс фазасында бағалардың өсуі 19 ... ... ... ... Бұл құбылыс экономикада « ... » ... ... қисығы
Инфляция жұмыссыздыққа да айтарлықтайықпал жасайды. 1958 жылы ағылшын
экономисі О.Филлипс осы ... ... ... ... инфляция үлгісін (
моделін ) жасап ұсынған екен. 1861-1956 жылдар ... ... ... қолданып Филлипс еңбекақы кесмідері мен жұмыссыздық
деңгейлерінің арасындағы кері ... ... ... ... ... ) ... анықтауынша, Англияда жұмыссыздықтың 2,5 – 3 % - тен артық
өсуі ... мен ... күрт ... ... ... жұмыссыздықтың қысқаруы
баға мен еңбекақының өсуін қалыптастырады деген қорытынды шығады. Басқаша
айтқанда, ұлттық ... ... ... өсу ... ... ... есептеулерінің теориялық негізін Р. Липси есімді экономист
жасаған екен. Кейінен Американ экономистері Р. ... және П. ... ... ... оның ... ... жасап берген. Олар Филлипс
моделінде еңбекақы кесімін ( ставкасын ) тауар бағаларының өсу ... Бұл ... ... ... ... экономикалық саясатты
жүргізу үшін, ең алдымен, жұмыспен қамту, экономиканың ... ... ... ... қолданылады. Х сызығында жұмыссыздық
деңгейі ( % - пен ), Ү ...... ... өсу ... ( % - ... көрсетіледі. Филлипс қисығы осы көрсеткіштерінің арақатынасын белгілейді.
Егер қалыптасып ... ... ... U1 ( P1 – ... ) өте ... деп ... онда бұл жұмыссыздық деңгейін
қысқарту мақсатында белгілі ақша – несие және ...... іс ... ... қажет болады. Жұмыссыздықты қысқарту үшін өндірістің
өсуіне қосымша ... ... ЖҰӨ - нің өсуі ... ... ... жағдайда
тауар бағалары да өседі, ал нарық бағаларының деңгейі өскенде ұсыным,
өндіріс ақыны өседі, ... ... ЖҰӨ ... ... ... өсуі
өндіріс факторларына, оның ішінде еңбекке қосымша сұранымды қалыптастырады,
жұмыссыздық қысқарады. Айталық жұмыссыздықтың үлес салмағы U2 – ге ... ... онда ... ... P2 – ге дейін ... ... ( ... ) арттырып, дағдарыс жағдайын қалыптастыруы мүмкін.
Сондықтан, үкімет енді басқаша саясат жүргізуге ... ... ... мақсатында бюджет шығындарын қысқартады, « қымбат » ақша – ... іске ... Осы ... ... ... өсу ... ... дейін түседі делік, ал жұмыссыздық сәл өседі, оның деңгей U3 – ке
жетеді.
Батыс тәжірибесі көрсеткендей, ... ... ... ... ... ... ... ал ұзақ мерзімде ( 5 – 10 жыл )
жұмыссыздық пен инфляция ... ... Ұзақ ... ... ... және оны ... бір ... түсінуге болады.
Осы жағдайлар арасында сұранымды ынталандыру саясатының орны ерекше.
Мәселе мынада: үкіметті жұмыссыздықты ... ... ... іс ... ... ... уақытша ғана нәтиже береді екен.
Айталық, номиналды еңбекақының өсуіне байланысты еңбек ұсынысы артады.
Сонда ... ... ... сәйкес инфляцияның өсуі жұмыссыздықты
қысқартуы мүмкін. Номиналды ... өсуі осы ... ... ... Бірақ уақыт өткен сайын инфляцияның өсу қарқыны
номиналды жалақының ... ... ... ... ... төмендейді.
Еңбек ұсынысы өспейтін болады.
Номиналды жалақы өскенде, кәсіпкерлер де еңбек Факторына ... ... ... ... ... инфляция деңгейінен
артық көтеру талабы кәсіпкерлер үшін тиімсіз болады, бұл ... ... ... ... қосымша жұмысшыларды жұмысқа алуды
тоқтатады, ал ... ... олар ... ... қысқартып,
жұмыссыздықты арттырады. Бұл мәселеге 60 – шы жылдары американ экономисі М.
Фридмен ерекше назар аударған еді. Оның ... ... ... күресу тиімсіз, керек десеңіз, қауіпті іс - әрекет екен. ... ... өсуі ... нақты өсуіне сәйкес еместігі
анықталған соң инфляциямен бірге жұмыссыздық өсетін болады, яғни ... ... ... ... ... да ... ... яғни, Филлипс
қисығының солдан – оңға қарай жылжуымен сипаттауға болады. Филлипс қисығы
оңға ... ... өсуі ... ... ... қалыптасады.
Филлипс қисығын жұмыссыздық пен инфляция баламасын талдау құралы
ретінде тек баяу ... ... ... болады деген пікір бар. Ал
тосын инфляция жағдайында ( мысалы, 70 – ... ... ... ... ... ... ) ... күрт өсуі жұмыссыздықты
бұрынғыдан да жоғары көтеріп жіберу мүмкін. Басқаша айтқанда, ... ... ... ... ... ұзақ ... үшін тұрақты
экономикалық заңдылықты көрсетпейді.
Филлипс қисығының орнына 1979 жылдан бастап АҚШ – та және Англияда «
жұмыссыздықтың ... ... » деп ... ... ... болған.
Бұл теорияның мәні мынандай: ұзақ мерзімде жұмыссыздық деңгейі оның ... ... ғана ... баяу ... ... ал баяу ... ... қоғамның оңды дамуына әсер ететін фактор болады.
Қоғамдағы жұмыссыздық деңгейі оның фрикциондық және ... ... ... жұмыссыздықтың табиғи ( тепе – теңдік ) ... ... ... анықталады.
Бірақ жұмыссыздықтың табиғи деңгейін сақтап, инфляцияның өсу қарқынын
төмендетуга арналған экономикалық саясат әрқашан онды ... бере ... ... ... жақтарын ескере отырып мынандай бір мәселені білген
дұрыс: ... ... ... ... ... де ... өсуі бірден ... ... ... уақыт өсу жалғаса береді. Бұған қоса соңғы онжылдықта Батыс елдерінің
көбінде жұмыссыздықтың табиғи деңгейі өсіп ... ... АҚШ – ... ... деңгейі 60 – жылдары 4 % - ке тең болса, 80 ... ... ... 6 – 7 % - ке ... өскен екен.
3 бөлім. Қазақстан жағдайындағы инфляция ерекшеліктері, оған ... ... ... процесінің дамуы және ерекшеліктері
Осы ... ... ... ... инфляцияның ерекшеліктерін
және негізгі себептерін бұрынғы Кеңес Одағының тарихи – экономикалық даму
процесінде қалыптасқан ... ... және баға ... ... іздестірген дұрыс болады.
Қоғамдық өндіріс құрылымы қаржы баға жүйелерін анықтайды. ... ... ... мен баға ... де ... ... ... 70 – шы жылдың даму кезеңдерінде қоғамдық
өндірістегі ... әр ... ... тоқтаусыз ұлғайып тереңдеп
отырған. Кеңес экономикасында тарихи түрде қалыптасқан диспропорцияларды
бірнеше топқа бөліп анықтауға болады:
1) ... ... мен ауыл ... ... ... ;
2) Ауыр өнеркәсіп пен жеңіл өнеркәсіп арасындағы ... ;
3) ... ... мен ... ( түпкі ) өнімдері өндірісінің
арасындағы диспропорция ;
4) Әскери ... пен ... ... ... ... ;
5) Материалдық өндіріс пен материалдық емес ... ... ... ... ... өзінде бағалардың инфляциялық
өсуін тұрақты түрде қалыптастырып келді. Кеңес шаруашылық ... ... – 15 ... бір рет ... келген бағаларды реформалау шаралары осы
инфляцияның нәтижесін заңдастыру ғана болған.
Қазақстанда қалыптасқан өндірісаралық, оның ішінде шикізат ... ... ... ... арасындағы диспропорция, тіпті бұрынғы Одақтас
Республикаларға ... ... сес ... Қазақстанның экономикасы
негізінен Кеңес Одағының, тіпті бүкіл ... ... ... пен ... ... ... ретінде дамып қалыптасқан.
Қазақстанда өндірілетін шикізат өнімдерінің 90 – 95 % шетелдерге
жіберіліп ... ал ... ... ... ... 90 % ... 60 % ... тасымалданатын. Кеңес жүйе ыдырап күйреген кезде
Қазақстанда товар тапшылығы қалыптасқаны белгілі.
1991 – 1993 жылдары Ресейден тауарлар алу үшін алынған ... ... ... ... Доллардан артып кеткен болатын. 1993 – 1996 ... ... өсуі мен ... ... 2000 % - тен 20
% - ке ... ... Бұл ... Қазақстанда гиперинфляция қалыптасты,
тек өзіміздің ұлттық валютаны ( теңгені ) енгізгеннен кейін ғана, Қазақстан
инфляцияға ... ... ... оның ... 3 ... 100 есе ... Бұл өспелі ... ... ... ... болды. Бірақ Қазақстан
үшін бұл жеңіс ... ... ... жоқ, оның ... ... ... ... кетті. Мысалы, жеңіл өнеркәсіп пен машина жасау көлемі 90 % -
ке, ауыл шаруашылық пен азық – түлік өндірісі 50 – 60 % - ... ... ... « ... ақша » ... ... ... Ұлттық банк несие беру процентін және міндетті резерв нормасын ... ... ... ... Осылай жүргізілген монатарлық ( ақша – қаржы
) саясаттың нәтижесінде инфляция ауыздықталды, сонымен бірге ішкі ... ... екі – үш есе ... ... ... ... тоқтап қалды,
жұмыссыздық күрт өсті.
Негізінен сыртқа өнім ... ... ... салалары жұмысын
тоқтатқан жоқ, керісінше экспорт көлемін айтарлықтай өсірді. Нарыққа көшу
жылдары ... ... ... ... ... ... арта ... алғанда, инфляцияға қарсы саясаттың ұзақ мерзімдік стратегиялық
және күнделікті жүргізіліп отыратын ағымдық, тоқтаусыз тактикалық ... ... ... ... ... ... отыратын, ағымдық
ақша көлемін қадағалап реттейтін тактикалық саясат түріне ... ... бір ... ... гиперинфляция кезінде, бұл әдіс негізгі
реттеу ... ... ... да. Бірақ, жалпы алғанда, дамыған ... ... ... күнделікті тактикалық ақша – ... ... ... ... ... ұзақ ... стратегиялық даму
саясатының шеңберінде жүргізіліп отырады екен. Қазақстанда 2001 – 2003 ... ... ... ... ... ... Осы ... Аграрлық саясаттың бағдарламасы жасалуда. Жақында Қазақстан
Үкіметі өндіріс салаларын қолдау бағдарламасын ... ... ... ...... ... ( облыстарының )
экономикалық - әлеуметтік бағдарламалары жасалып, іске ... ... ... ... ... құралы ретінде қарастыруға
болады. Енді Қазақстанда да монетарлық – қаржы ... ұзақ және ... ... экономиканы қолдау және ... ... ... болады.
2. Инфляцияның экономикалық және әлеуметтік салдары
Инфляцияның салдары өте күрделі де көп ... ... баяу ... ... мен пайда нормасын өсіреді, сондықтан экономикалық жағдаяттың
( конъюнктураның ) уақытша ... ... ... ... болады.
Бірақ, уақыт артып инфляция тереңдегенде ол ... ... ... қоғамда ... және ... ... шаруашылықты бұзады, ірі корпорацияларға да, кіші
бизнеске де айтарлықтай экономикалық зиян келтіреді. Қарқынды ... ... екі ұшты ... ... ... болжау мүмкін емес
болғандықтан бизнеске тәуелдік ( риск ) ... ... ... ... ... тиімді макроэкономикалық саясат жүргізуге де
кедергі жасайды. Оған қоса бағалардың әртүрлі өсуі ... ... ( ... ) ұлғайтады, тұтынушылық сұраным
құрылымын бұрмалайды. Баға өзінің ... ...... объективті
өлшем құралы болу қызметін дұрыс атқармайды.
Инфляция қоғамда ақшадан қашу белсенділігін ... бұл ... да ... ... ... ... тапшылығы асқындайды, ақшалай қор
жинау мүддесі жойылады, ақша – несие жүйесінің қызметі бұзылады, тауарды
тауарға ... ... ( ... ) ... ... ... қарқынды өсуі фискал ( қазына ) жүйесіне де ... ... ... « ... ... ... » деп ... нәтиже қалыптасады.
Бұл әсерді ХХ ғасырдың 70 – жылдары Латын Америкасы экономистері ... еді. ... ... ... ... ( түсімді )
құнсыздандырады. ... егер ... ... үшінші ширегінде (
кварталында ) есептеліп осы жылдың төртінші ширегінде төленген болса, онда
гиперинфляция ... ... ... ... яғни ... ... ... азаяды. Инфляция жағдайында тұрғындардың қолында
сақталғанша қоры құнсызданады, несие беруші мекемелер мен ... ... ... ( ... ... ... ) инфляцияның
бір елден екінші елге ауысуымен мүмкіндік беруді, бұл халықаралық валюта
және ... ... ... ... ... да, ол ... ... қайта бөлінуіне
әкеледі, тұрғындар үшін инфляция ... ... ... ... ... ... ( ақшалай ) табыстың өсуінен жоғары болады, сондықтан
нақты ( реалды ) табыс азаяды. ... ... ... ... ... ... үшін ауыр болады.
3.3 Инфляцияға қарсы ... ( ... ) ... әлеуметтік және экономикалық
салдары көптеген елдер үкіметтерін ... ... ... жүргізуге
мәжбүр етеді. Бұл жерде экономисттер ең ... мына ... ... ... ... де ... іс – ... арқылы инфляцияны жою
керек пе, әлде инфляция ... ... ... па ... екіұшты мәселе әртүрлі елдерде ерекше жағдайларға байланысты
шешіледі екен. Мысалы, АҚШ – та және ... ... ... ... деңгейіне көтеріліп қойылады. Басқа бірталай ... ... іс – ... ... ... ... бағдарламалар да жасалады (
табыстады индексациялау және т.б. )
Инфляцияға қарсы саясатты сипаттағанда, екі ... ... ... ... ... ... (оны осы ... Кейнс теориясының
өкілдері зерттейді ) белсенді бюджет ... ...... ... ... ... шығындар мен салықтар реттеледі. Инфляция
жағдайында мемлекет шығындарын қысқартып, салықтарды ... ... ... ... ... ... ... өсуі де қысқарады. ... ... ... ... ... арттырып жіберуі
мүмкін. Ол қоғам үшін инфляцияны тежеудің құны болады. ... ... ... ... ... бағытталады. Егер сұраным жеткіліксіз
болса, онда мемлекеттің инвестиция бағдарламасы іске ... және ... ... ... Ең ... ... төмен нарық
субъектілеріне салынатын ... ... Бұл ... ... ... тез ... ол ... ықпал жасайды, жалпы экономикалық өсу
басталады.
Екінші әдістеме жаңа классикалық бағыттар экономисттер ұсынады. ... ... ақша – ... ... ... әдісін қояды. Бұл әдіс экономика
жағдайына жанама түрде икемді ықпал ... Бұл ... ... тікелей
бағынбайтын Орталық банк жүргізеді. Орталық банк айналымдағы ақша көлемін
өзгертеді және ... ... ( ... ) ... реттейді, сонымен
экономикаға ықпал жасайды.
Басқаша айтқанда, мемлекет ... ... ... ... іс – шаралар жүргізілуі қажет. Жаңа ... ... ... ... ... және ... қысқарту саясаты
инфляцияны асқындырады, инфляция бақылаудан шығып кетеді. Инфляция осы
күнгі нарықтық экономиканың табиғатына сай ... ... ... ... ... монопология, қағаз ақша т.б. ) толық жою мүмкін емес.
Осыған байланысты инфляцияны толық жою ... ... ... - өзі және
алдын ала белгілі. ... да көп ... ... жою ... ... ... ... реттеп мақсаты қойылған.
Батыс елдерінде жинақталған тәжірибе көрсеткендей, инфляцияға қарсы
ұзақ және қысқа ... іс – ... ... қолдану керек. Бұл
саясат жиынтығын келесі схема түрінде сипаттауға ... ... ... ... біріншіден, халықтық инфляциялық үрейін жою мақсатын
көздейді.
Ол үшін кез – ... ... ... ... ... ... де
тұрақты түрде жүргізіп, тұрғындардың сенімін орнықтыруға тырысады. ... іс – ... ... ( өндірісті ынталандыру, монопологиямен
күресу, т.б. ) нарықтың тиімді қызмет атқаруына ... ... ... ... ... сана – ... қажетті әсер
жасап, олардың дұрыс шешім қабылдауын қамтамасыз етеді.
Екіншіден, салықтарды арттырып, бірақ мемлекеттік шығындарды қысқарту
арқылы бюджет ... ... іс – ... ... ... ... банк ... қаржыландыру инфляцияны асқындырады.
Үшіншіден, ақша айналымын реттеу іс – шаралары, нақты ... ... ақша ... ... шек қою, бұл ... өсуін қадағалауға
мүмкіндік береді.
Төртіншіден, сыртқы факторлардың ... ... Жеке ... ... ... үшін сырттан алынған қысқа мерзімдік
қарыздардың экономикаға ... ... ... ... Бұл ... және өзекті мәселе. Сондықтан да оны ... ... жеке ... ... ... ... ... инфляция қарқының уақытша төмендетуге
бағытталады. Бұл ... ... өз ... ... бөлігін
жекешелендіріп, бюджетке қосымша түсім түсіреді; ... өнім ... ... жеңілдіктер береді; акцияларды сату арқылы
инфляциялық сұранымды ... ... ... ... да ұсынымның өсуін,
бағаның тұрақтауын қамтамасыз етеді.
Күнделікті сұранымды қысқарту арқылы да инфляцияға қарсы әсер етуге
болады. Ол үшін ... ... ... ... ... ... қор сақтау нормасы артады, ал өндіріс шығындары қысқарады.
Инфляцияға қарсы саясатқа байланысты инфляциямен күресу ... ... ... ... ... күрес жұмыссыздықты арттырып,
өндіріс көлемін ... ... ... ... инфляцияны 1 % -
ке төмендету үшін жұмыссыздықты оның табиғи деңгейінен 2 % - ке ... ... ... бірақ бұл жағдайда ЖҰӨ - нің көлемі оңтайлы деңгейінен 4
% - ке төмен ... ... үшін ... ... ... 60 – жылдардан
бастап табыс пен бағаны реттеу саясатын жүргізген еді. Бұл ... ... ... ... ... ... күресудің нарықтық емес,
әкімшілік әдісіне жақын ... ... ... әрқашан жеткізе
бермеген.
Инфляция зардаптарын бейтараптандыпу мақсатымен ... ... ... ... ... инфляцияға қарсы саясатын экономиканы
тұрақтандыру, бағамен жалақыны реттеу, несие экспанциясын тежеу, ақшаны
эмиссиялаудықатаң ... алу ... ... ... шараларды іске
асыру арқылы жүргізіледі. Ал аса төтенше жағдайда ақша реформасы жасалады.
Инфляция ... ... ... ... ... маңызды элементтерінің бірі қаржыны сауықтыру
және халық шаруашылығын тұрақтандыру, шығыны көп және ... ... ... ... болып табылады. Бұған ... ... ... ... ... емес ... ... арттыру
негізінде жетуге болады.
Батыс елдерінде инфляцияны сұранымның жыл сайынғы өсу қарқынының өнім
өндіру қарқынан асып ... ... ... ... ... мынадай жағдай қалыптасады: бағаның жалпы деңгейінің
өсуі ... ... ... бір ... ... ... ... стагфляция деп атайды. Стагфляцияның барынша айқын себебі жиынтық
ұсынымның азаюы, яғни өндіріс шығындарының инфляциясы.
Мемлекеттің ақша ... ... ... жатқан экономикалық
реформадан, яғни бір мезгілде жүзеге асырылатын экономиканы тұрақтандыру,
бейтараптандыру, жекешелендіру шараларынан тыс ... өте ... ... ... ... әкеп ... мүмкін.
Қорытынды
Мен осы « Инфляция : ... ... ... ... » ... ... қорытындылай келе, мынандай шешімге келдім :
Инфляция – бұл ... ... пен ... ... ... Нақтырақ айтсақ, бұл рыноктардың көбінде сұранымның артуынан
қалыптасқан тепе – теңдіктің бұзылуына байланысты пайда ... ... ... ... ... ... ең алдымен тауар бағаларының өсуі және
шетел валюталарының қымбаттауы ... ... өсуі және өсу ... ашық инфляция жағдайында айқын
байқалады және ... ... ... алынады. Бұларға инфляцияның баяу түрін,
қарқынды инфляция, ... ... ... ... ... ... ... түрде өспеген болса
даинфляция жағдайы қалыптасуы мүмкін. Оның бұл түрі ... ... ... ... ... ... ... сатып алу
қиындайды, яғни ақша ... ... ... ... ... және ... ... тоқтала отырып, әлемдік тәжірибедегі
мемлекеттердің оған қарсы ... ... ... Соған қоса,
Қазақстан жағдайындағы инфляцияның ерекшеліктері мен инфляцияға ... ... ... қалыптасып отырған ... мен ... ... ... ... ... ...
экономикалық даму процесінде қалыптасқан өндіріс, қаржы және ... ... ... пайда болды.
Қазақстан Республикасының Президентінің « Қазақстан – 2030 ... ... ... ... ... бір
жолы ретінде мемлекеттік бюджет тапшылығын азайту, монетарлық және несиелік
саясатты жүзеге ... ... еді. ... ... ... ... ... алып отырған Чикаго экономика мектебі
монетаризм ілімін дайындаған ... Бұл ... ілім ... ақша ... ... инфляцияға қарсы күрестің басты құралы ретінде айналыстағы
ақшаның санын қатал қадағалау принципі қолданды.
Мен осы курстық жұмысымды ... ... ... мақсатыма жеттім деп
ойлаймын. Себебі мұнда ... ... ... жұмыстың мақсатын
игеру барысында көмектеседі деп есептеймін. ... ... ... ... мәнін, формаларын және ерекшелігін толық аштым деп ойлаймын.
Пайдаланылатын әдебиеттер
1. Бисенғазиев М.Е. « ... ... БҚМУ 2000 ... ... С.С., Сахариева А.С. « Жаңа кезең – экономикалық
теориясы » оқулық.
Алматы 2004 ж.
3. Назарбаев Н.Ә. ... ... ұзақ ... ( 2030 ... ) даму ... 2001 ж.
4. Көшенова Б.А. « Ақша, несие, банк, валюта қатынасы »
Алматы « Экономика » 2002 ... ... Г.М. « ... ... ... ... 2002 ... Шеденов Ө.К, Байжомартов Ұ.С, Жүнісов Б.А.
«Жалпы экономикалық теория»
Алматы – Ақтөбе, 2002ж.
7. Қазамбаев А.М. « Баға және баға белтілеу ... 2001 ... ... М.С. « Ақша, несие, банктер »
Алматы 2001 ж.
9. Сәбден О. ХХІ ғасырға қандай ... ... 2000 ... ... К.С. « ... ... банктер »
Алматы 2001ж.

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 19 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
"Инфляцияның теориялық негіздері."37 бет
2013-2014 жылдар Қазақстан Республикасы негізгі макроэкономикаға сипаттама20 бет
2013-2014-2015 жылдардағы Қазақстан Республикасының негізгі макроэкономикалық көрсеткішінің сипаттамасы17 бет
Ақша және инфляция31 бет
Ақша массасы мен ақша базасының құрылымын реттеу7 бет
Банктік тәуекел түрлері. функционалдық тәуекел: стратегиялық, технологиялық5 бет
Бағаның инфляциядағы рөлі37 бет
Бүкіл әлемдік қаржылық дағдарыс62 бет
Дамыған елдердегі баға белгілеу6 бет
Еңбекақы төлеу18 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь