Мектеп оқушыларына қазақ тілі сабағындағы ұлттық ойындарды тиімді қолданудың әдіс-тәсілдері

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3бет

І ТАРАУ ҰЛТТЫҚ ОЙЫНДАРДЫҢ ЖАЛПЫ СИПАТЫ, ОЛАРДЫҢ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ МЕН МЕКТЕП ОҚУ.ТӘРБИЕ ПРОЦЕСІНДЕ АЛАТЫН ОРНЫ

1.1 Қазақтың ұлттық ойындарының жалпы классификациясы мен олардың зерттелу тарихына шолу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 4.10бет
1.2 Мектепте ұлттық ойындарды өткізудің тәрбиелік мәні ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..10.13бет

ІІ ТАРАУ МЕКТЕП ОҚУШЫЛАРЫНА ҚАЗАҚ ТІЛІ САБАҒЫНДАҒЫ ҰЛТТЫҚ ОЙЫНДАРДЫ ТИІМДІ ҚОЛДАНУДЫҢ ӘДІС.ТӘСІЛДЕРІ

2.1 Қазақ тілін оқытуда ұлттық ойындарды қолдану тиімділігі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..14.18бет
2.2 Қазақ тілі сабағын ұлттық ойындармен ұштастыру жолдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...18.21бет
2.3 Ұлттық ойын элементтерін сабақта пайдалану арқылы оқушылардың шығармашылық қабілетін дамыту ... ... ... ... ... ... ... ... .22.27бет

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...28.29бет
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... 30бет
Тақырып өзектілігі:Ұлттық ойындарды оқу және тәрбие үрдісінде пайдаланудың өзектілігі – қоғамымыздың іргетасын нығайту үшін бүгінгі жастарға үлгілі, өнегелі тәрбие беру – қазіргі міндеттердің бірі.
Оқушыда жалпы адамзаттық құндылықтар мен адамның айналадағы дүниемен жеке тұлғалық қатынасын (этикалық, эстетикалық, адамгершілік тұрғысынан) тәрбиелеу мақсатын халқымыздың мәдени рухани мұрасының, салт-дәстүрінің озық үлгілерін оның бойына дарыту арқылы жүзеге асыруға болады.
Осымен байланысты бағдарлама халқымызға тән әдептілік, қонақжайлық, мейірімділік, т.б. сияқты қасиеттер, табиғатқа деген қарым-қатынасындағы біздің халыққа тән ерекшеліктер. Жас ұрпақ өз халқының мәдениетімен, асыл мұраларымен ұлттық әдебиеттер арқылы танысып келеді. Халық ойынды тәрбие құралы деп таныған.
Ойынды сабақта қолдану оқушылардың ой-өрісін жетілдірумен бірге, өз халқының асыл мұраларын бойына сіңіріп, кейінгі ұрпаққа жеткізе білу құралы.Бірақ оны жүргізуге арналған нақты әдістемелік құралдар жоқтың қасы. Зерттеу жұмысында қазақ тілінде жазылған әдебиеттер қолданылды. Соның нәтижесінде қазіргі таңда тақырыптың өзектілігі туындап отыр.
Курстық жұмыстың мақсаты:қазақ тілі сабағында ұлттық ойындарды өткізу барысында тиімді тәсілдерді пайдаланып, балалардың ой-өрісін дамыту жолдарын көрсету.
Курстық жұмыстың міндеттері:мектеп оқушыларына қазақ тілі сабағында ұлттық ойындарды пайлануға байланысты әдістеме тұрғысында төмендегідей міндеттер қойылды:
 ұлттық ойындарды сабақта қолданудың өзіндік ерекшеліктерін айқындау;
 ұлттық ойындарды қазақ тілі сабағында оқытудың дидактикалық және әдістемелік мақсат-міндеттерін талдап көрсету;
 оқушыларға ұлттық ойындарды дұрыс қабылдай білуге үйрету;
 ұлттық ойындардыжеңілден - ауырға, түсініктіден-түсініксізге, жалқыдан-жалпыға қарай деген дидактикалық принципті ұстаным ету.
1. Сағындықов Е. «Ұлттық ойындарды оқу-тәрбие ісінде пайдалану» ғылыми монография. Алматы, 1993жыл.
2. Бүркітбаев Ә. «Спорттық ұлттық ойын түрлері және оның тәрбиелік мәні» 1985 жыл.
3. Балғымбаев М. «Қазақтың ұлттық спорт ойыны түрлері», Алматы, 1985
4. Диваев Ә. «Игры киргизских детей».Алматы,1988жыл.
5. Тәнекеев М. «Казахские национальные виды спорта и игры», Алматы, 1957жыл.
6. Алекторов А. «О рождении и воспитании детей киргизов, правилах и власти родителей», Орынбор, 1891жыл.
7. Гуннер М. «Краткий сборник казахских народно-национальных видов спорта» Алматы, 1949 жыл.
8. Васильев А. «Игры сартовских детей», Алматы, 1896жыл.
9. Гаврилов М. «Перепелиный спорт у Ташкентских сартов» мақаласы
10. Төтенаев Б. «Қазақтың ұлттық ойындары», Алматы, 1994жыл.
11. Байтұрсынов А. «Қазақша оқу жайлы» , Алматы, 1896жыл.
12. Құлмағамбетова Б., Исанова А. «Қазақ тілін оқыту әдістемесі», Алматы, «Білім» 2000жыл.
13. Знаков Е.В. «Дидактика және өмір», Мәскеу 1988жыл.
14. Көшекбаев Н. «Оқыту теориясы», Алматы 1976жыл.
15. Р.Қоянбаев. Тәрбие теориясы. - Алматы, 1991жыл.
16. Пинт А.О.. Ата-аналар сіздер үшін. - Алматы, 1990жыл.
17. Қазақтың тәлімдік ой-пікір антологиясы. -Алматы, 1994жыл.
18. Жарыңбаев Қ.,.Қалиев С. Қазақтың тәлім-тәрбиесі. -Алматы, 1995жыл.
19. Жарыңбаев Қ., Базарбаевт Ж. Инабат. - Алматы, 1995жыл.
20. Қалиев С., т.б. Қазақтың салт-дәстүрлері. - Алматы, 1994жыл.
21. Наурыз. Жаңарған салт-дәстүрлер. - Алматы, 1991жыл.
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ..............................................................................................3бет
І ТАРАУ ҰЛТТЫҚ ОЙЫНДАРДЫҢ ЖАЛПЫ СИПАТЫ, ОЛАРДЫҢ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ МЕН МЕКТЕП ОҚУ-ТӘРБИЕ ПРОЦЕСІНДЕ АЛАТЫН ОРНЫ
1.1 Қазақтың ұлттық ойындарының жалпы классификациясы мен ... ... ... ... ... ... ... тәрбиелік мәні..................................................................................................10-13бет
ІІ ТАРАУ МЕКТЕП ОҚУШЫЛАРЫНА ҚАЗАҚ ТІЛІ САБАҒЫНДАҒЫ ҰЛТТЫҚ ОЙЫНДАРДЫ ТИІМДІ ҚОЛДАНУДЫҢ ӘДІС-ТӘСІЛДЕРІ
2.1 Қазақ тілін оқытуда ... ... ... ... тілі ... ... ойындармен ұштастыру жолдары...................................................................................................18-21бет
2.3 Ұлттық ойын элементтерін сабақта пайдалану арқылы оқушылардың шығармашылық ... ... ... ... өзектілігі: Ұлттық ойындарды оқу және тәрбие үрдісінде пайдаланудың өзектілігі - ... ... ... үшін бүгінгі жастарға үлгілі, өнегелі тәрбие беру - қазіргі міндеттердің бірі.
Оқушыда жалпы ... ... мен ... ... ... жеке тұлғалық қатынасын (этикалық, эстетикалық, адамгершілік тұрғысынан) тәрбиелеу мақсатын халқымыздың мәдени рухани мұрасының, ... озық ... оның ... ... арқылы жүзеге асыруға болады.
Осымен байланысты бағдарлама халқымызға тән әдептілік, қонақжайлық, мейірімділік, т.б. сияқты қасиеттер, ... ... ... ... ... тән ... Жас ұрпақ өз халқының мәдениетімен, асыл мұраларымен ... ... ... ... ... ... ойынды тәрбие құралы деп таныған.
Ойынды сабақта қолдану оқушылардың ой-өрісін жетілдірумен бірге, өз ... асыл ... ... ... кейінгі ұрпаққа жеткізе білу құралы. Бірақ оны жүргізуге арналған нақты әдістемелік құралдар жоқтың қасы. ... ... ... ... ... ... ... Соның нәтижесінде қазіргі таңда тақырыптың өзектілігі туындап отыр.
Курстық жұмыстың мақсаты: қазақ тілі сабағында ... ... ... ... тиімді тәсілдерді пайдаланып, балалардың ой-өрісін дамыту жолдарын көрсету.
Курстық жұмыстың міндеттері: мектеп оқушыларына қазақ тілі сабағында ұлттық ойындарды пайлануға байланысты әдістеме ... ... ... қойылды:
* ұлттық ойындарды сабақта қолданудың өзіндік ерекшеліктерін ... ... ... ... тілі ... ... дидактикалық және әдістемелік мақсат-міндеттерін талдап көрсету;
* оқушыларға ұлттық ойындарды дұрыс қабылдай білуге үйрету;
* ұлттық ойындарды ... - ... ... ... ... ... дидактикалық принципті ұстаным ету.
Курстық жұмыстың әдіс-тәсілдері: зерттеу, жинақтау, жүйелеу.
Курстық жұмыстың ғылыми болжамы: кейбір орта мектеп мұғалімдері мен жоғарғы оқу орны ... ... ... ... ... ... ... курс, арнаулы семинарларда пайдалануға болады. Зерттеу нәтижелерін педагогика, психология пәндерінде, мектепте пән үйірмесін құруда қосьшша көмекші құрал қызметін толық ... ... деп ... ... ... жұмыс кіріспеден, екі тарау, қорытынды, пайдаланған әдебиеттер тізімінен тұрады.
І ТАРАУ ҰЛТТЫҚ ОЙЫНДАРДЫҢ ЖАЛПЫ СИПАТЫ, ОЛАРДЫҢ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ МЕН МЕКТЕП ОҚУ-ТӘРБИЕ ... ... ... ... ... ... ... классификациясы мен олардың зерттелу тарихына шолу.
Халық педагогикасының адам, отбасы, өскелең жас ұрпақты тәрбиелеу туралы ... ... ... ұсыныстарын қамтып көрсететін педагогикалық идеялар мен салт-дәстүрлері өткен мен қазіргінің арасындағы байланысты ... ... даму ... ... мәні бар ... ... ... т.б. жиналып, ұрпақтан ұрпаққа беріліп отырады.
Ең алдымен, халық педагогикасы өскелең ұрпақтың еңбек пен өмір сүру бейнесінің негізі болып, оларды ... ... ... ... ... ... ... тәрбиесі өте ертеден бастау алады. Ертеден келе жатқан еңбек тәрбиесінің ... ... сөз жоқ, ... ... ... ... ... қалыптасуы мен тәрбиеленуінде бір ұрпақтан екінші ұрпаққа өмірлік тәжірибе береді және халықтың даму барысында шешуші роль атқарады. Еңбек ету ... ... ... ақыл-ой, эстетикалық дамуы мен еңбек тәрбиесі қатар жүреді.
Халықтық педагогиканың ең бір көне тиімді құралдарының біріне ойын жатады. Ойын арқылы бала ... ... өз ... зерделейді.
Сөйтіп, өзінің өмірден байқағандарын іске асырып, қоршаған адамдардың ... ... ... өзі ... жағдайларды отбасылық тұрмыс пен қызмет түрлерін жаңғыртады. ... ... ... ... , , , , , т.б. ... еңбекке деген қарым-қатынасы мен қабілеттерін арттырады.
Ойын дегеніміз - ... ... ... ... отырып ойдан-ойға жетелейтін, тынысы кең, алысқа меңзейтін, қиял мен қанат бітіретін ғажайып нәрсе.
Ұлы педагог В.И.Сухомлинский: ,[1,158]-дейді. Демек, шәкірттің ақыл-ойы, парасаты ... ... ... ... баии ... ... ... ұлттық ойын элементтерін пайдалану сабақтың тақырыбы мен мазмұнына сай ... ... ғана оның ... ... ... арта түседі. Оқушыларды әсіресе, , , секілді ұлттық ойындарға қатыстыру өте ... ... көз ... қиын емес. Бұл ойындарды жаңа материалды бекіту немесе қайталау кезінде қолдану керек деген пікір бар. Оқушы ойынның үстінде не ... ... ... ... ... түрлі баға алуы мүмкін. Мұғалім әр оқушының еңбегін бағалап, ынталандырып отыруы тиіс. Ойынның тәрбиелік ... ... ол ... зеректікке, білгірлікке баулиды.
Бабаларымыздың асыл қазыналарына деген көзқарасын құрметтеуге сөз әсемдігін сезінуге ... ... ... ... Ендеше еңбекке баулу сабағын ұлттық ойындар арқылы сабақтасытырып түсіндіру пән ... тез, ... ... ... ... Оқушының сөздік қорын байыта түседі.
Халқымыздың ұлы перзенттерінің бірі, аса көрнекті жазушы М.Әуезов: , [2,148] - деп тегіннен тегін ... ... Одан ... ... қазақ халқының бай этнографиялық материалдарын жинақтаған және оның ішінде ұлт ойынының тәрбиелік маңызы туралы пікір ... ... ... ... ... ... А.Левшин, Н.Пантусов, Ф.Лазаревский, П.П.Пашин, Г.С.Запряжский, А.Шиле, А.Харунзин, А.Горячкин, П.Ходыров, Е.Букин, О.Әлжанов, т.б. болды делінген.
Е.Сағындықов өз еңбегінде: , [3,123] - дей ... ұлт ... ... үш ... ... топтастырған.
Ә.Диваев атты еңбегінде тарихта алғаш рет қазақтың ұлттық ойындарын үш топқа бөліп қарастырады. ... ... ... ... ... бірі - орыс ... А.Алекторов. Мәселен, оның (Орынбор, 1891) атты еңбегіңн атауға болады.
М.Жұмабаев ойындарды халық мәдениетінен бастау алар қайнар көзі, ойлау қабілетінің өсу ... ... дене ... ... ... ... деп тұжырымдайды. Кезінде ұлттық ойындарды зерттеген авторлар қатарында М.Тәнекеев, Б.Төтенаев, М.Балғымбаев, Ә.Бүркітбаев, т.б. ... ... ... ... ... ... ... маңызы мен қажеттілігін көрегендікпен қарастырған ғалым Б.Төтенаев ... 1994) атты ... ... ... ... топқа бөліп, ойын шарттарын жазып, жастар үшін тәрбиелік мәнін зерделеп, ойын білдірген.
Сабақта және тәрбиеде, яғни ... мен ... ... ұлттық ойынды ұтымды пайдаланса, алдымен еңбекке баулу және дене шынықтыру пәндерінде ... өз ... ... ... ... ... ... теориялық тұрғыдан негізделсе, онда оқушылардың білімге деген құштарлығын арттыруға және халықтың асыл мұрасын ... ... ... ... ... ...
Қай халықтың болмасын, оның ұлттық ойындарының белгілі бір мақсаты мен әлеуметтік-психологиялық тұрғыдан ерекше қасиеттері болады. Сондықтан халық арасында қалыптасқан ... ... ... ... ... және ... дұрыс зерттеу мен талдауды қажет етеді.
Ұлттық дәстүрлі халық ойындарының ел арасындағы беделі, тарихи ... ... орны және ... ұрпақты өсірудегі қажеттілігі, оның шығу тарихы туралы ғылыми тұрғыдан бізге дейінгі ғалымдар да көп ізденді. Осы мәселеге ... ... ... ... біз ... ... ... бірнеше топқа бөліп қарастырамыз.
1.Орыстың отарлау саясаты кезеңіндегі алғашқы орыс әскери шенеуніктері мен миссионерлерінің көшпенділер хақындағы зерттеу жұмыстары;
2.Кеңес заманы кезеңіндегі Орта Азия және ... ... ... ... туралы жазылған ғылыми еңбектер;
3.Мектеп жасына дейінгі балаларды дене шынықтыруға баулу әдістерін әдістемелік сипаттағы бағыт-бағдарлама тұрғысынан зерттелген жинақтар.
4.Тәуелсіз ... ... ... (1992 ... ... ... ... тақырыпқа қатысты ізденістер.
Алғашқы топтама еңбектің тарихнамалық тізгінін Ә.Диваевтың еңбегін талдаудан бастайық. Ол ... атты ... ... алғаш рет қазақтың ұлттық ойындарын үш топқа бөліп ... ... ... ойын ... ... ... кезеңінде өмірге келген ойындарды, екінші топтамадағы дәстүрлі ойындарға қозғалыс ойындарын, үшінші топқа - спорттық ойын түрлерін жатқызады. Ізденуші ... ... ... ойындары балалардың іс-әрекетін, қимыл-қозғалысын дамытумен қатар денсаулығын шыңдауда тездетуші үрдіс әрекетін атқарады. Ә.Диваев: ... ... , [4,189] - дей ... ... мен саусақ атауларын алға тартады және аталған мақалада саусақ пен қимыл-қозғалыс жасау әрекеті ... ... ... ... ... ... ... мағынасы жатқандығы сөз етіледі.
Қазақ балаларының ұлттық ойынына тоқталғандардың бірі - орыс ... ... ... оның ... 1891) атты еңбегін атауға болады.
Автор бұл еңбегінде көшпенді қазақ халқының өмір сүру салтындағы баланың дүниеге ... ... ... өсу динамикасына дейін ұлттық ойын мен қимыл-қозғалыс әрекетінің алатын орны және ... ... мен дене ... ... ... жеке ... ойындарының қажетті жақтарын ашып көрсетеді. Қазақтың белгілі ғалым ағартушылары А.Құнанбаев, Ш.Уәлиханов, Ы.Алтынсарин ... ... ... ... ... ... мәнін жоғары бағалап, өткен ұрпақтың дәстүрі мен алтын құрметтеп, адамдардың ойы мен іс-әрекетін танып түсінуде жастардың эстетикалық, адамгершілік ой ... ... оның ... ... ... ... ... ойындарды халық мәдениетінің бастау алар қайнар көзі, ... ... өсу ... ... дене шынықтыру тәрбиесінің негізгі элементі деп тұжырымдайды. Ұлттық ойындар халық тәрбиесінің дәстүрлі табиғатының жалғасы. Ежелден дәстүрлі ойындарда халықтың өмір сүру ... ... ... ... дәстүрлері, батырлық-батылдық туралы түсінігі, адалдыққа, күштілікке ұмтылуы, шыдамдылық, т.б. құндылықтарға мән берілуі - ... ... ... ... ... өмір сүрген этнограф М.Гуннер қазақтың ұлттық ойындарын былайша жіктейді:
1. Жалпы ойындар;
2. Қарсыласу мен ... ... ... Ашық ... ... Қыс ... ... Демалыс ойындары;
6. Ат үстіндегі ойындар;
7. Аттракциондық-көрініс ойындар.
Қазақтың ұлттық қозғалыс ойындарын спорттық ойындардан ажыратып, алғаш рет бөліп ... ... ... ... ... ... ... жасай отырып, ұлттық ойындарды оқу үрдісінде пайдалануға ұсыныс жасайды. Бұл жерде айта кететін бір жайт, Қазақ КСР Халық Комиссарлар ... 1943 ... ... ... 1949 жылы жарық көрген атты еңбегі М.Гуннердің ... ... ... ... ғасырдың басында көшпенді халықтар: қазақ, өзбек, қырғыз, түркімен, қалмақ, т.б. отар елдері туралы этнографиялық деректер жинақтап, олардың ұлттық мәдениетінің тармағы - ... ... оның ... ... ... ... ... жинап зерттеуді Түркістан генерал-губернаторы арнайы шенеуніктер мен миссионер ғалымдарға ... Орыс ... ... атты мақаласында Ферғана және Сырдария аймақтарын мекендеген өзбек халқының ұлттық ойындарының бірнеше түрлерін ажыратып, топқа бөліп, ... ... ... ... ... ... ... ойнайтын ертеден келе жатқан дәстүрлі ойыны Ташкенттегі сарт балаларына таныс емес екендігін айтады. Ал М.Гавриловтың авторлығымен жазылған атты ... ... ... ойын түрлерінің айрықша маңыздысы жыл мезгілдерінің белгілері уақытында (тауық, қаз, т.б.) ойнаудың ережесі, ойын ... ... ... ... ... ... ... дәстүрлі халық ойындары күн тәртібіндегі өзекті мәселе болғанына қарамастан, сол ... ... ... ... ойындарды зерттеген авторлар қатарында М.Тәнекеев, Б.Төтенаев, М.Балғымбаев, Ә.Бүркітбаев, т.б. есімдерін атауға ... ... ... ... ұлттық және дәстүрлі ойындарын зерттеген деректерінің өзі жеке мәселе. Оның ... ... ... ... пен дене ... ... ... Ең бастысы, ол дене тәрбиесінің халықтық әдістемесі сияқты көкейтесті мәселесінің негізін қалаған М.Тәнекеевтің авторлығымен ... ... ... (Алматы, 1957). Бұл зерттеуінде ізденуші қазақтың ойынының ереже тәтіптерін таразылап, халық ... ... ... ... сонымен қатар басқа да ұлттық қозғалмалы, спорттық ойын түрлеріне тоқталып, анықтама беріп жіктеп, құнды мұрағат ... ... ... ... ... ... айтады. Ғалым негізінен Қазақстандағы Қазан төңкерісіне дейінгі кезеңде дене тәрбиесі мәдениетінің дамуын ... ... ... ... рет, дене мәдениеті мен спорттың екі даму бағытын қара халқтық және ... деп ... оны ... ... сүйеніп, яғни таптық тұрғыдан қарастырады. Сонымен бірге ғалым зерттеуіне әскери қолданбалы маңызы бар кейбір спорт және ойын ... ... ... ... патшалық өкіметінің саяси көзқарасын көрсетеді. М.Тәнекеевтің аталған еңбегінде таптық-формациялық идеологиялық ... ... сол ... сай ... ... ... күні өз құндылығын жоймаған, ғылыми тұрғыдан аса жоғары еңбек ... ... ... ... бұдан басқа да бірнеше ғылыми монографиялық еңбектер жазылды. Кеңестік кезеңдегі ұлттық ойындардың маңызы мен қажеттілдігін көрегендікпен қарастырған ғалым Б.Төтенаев ... 1994) атты ... ... қазақ ойындарын бірнеше топқа бөліп, ойын шарттарын жазып, жастар үшін тәрбиелік мәнін дәлелдеп, ойын ... ... ... ... ... мен ... ... арасындағы байланыс және ойындардың ертеңгі болашаққа керекті қасиеттілігін зерттеген басқа да ... ... ... ... Е.Сағындықовтың авторлығымен жазылған ғылыми монография (Алматы, 1993) деп аталады. Ғылыми ... ... ... І-ҮІ ... ... ... ... жекелеген классификацияларға топтап, оны сабақта және сабақтан тыс тәрбие жұмыстарында ... ... ... ... халық ойындарына педагогикалық талдау жасалып, оқу үрдісінде пайдалану қажеттілігі негізделеді. Ә.Бүркітбаевтың авторлығымен 1985 жылы ... ... ұлт ... ... мен ұлттық спорт ойындарының балалардың күнделікті өміріндегі алатын орны, тәрбиелік маңызы және ат спорты мен ... ... ... ... ... ... 1985) атты ... ат спортына қатысты бәйгені бастап жорға жарыс, аударыспақ, жамбы ату, аламан бәйге, т.б. жарыс түрлеріне салыстырмалы талдау жасалады. Бала өміріндегі ... және ... ... және ойынның алатын орны, формасы және мазмұны ... ... ... ... ... ... және мазмұнымен салыстырылса, қаладағы қажеттіліктің бір тұсы адамды дағдыға үйрету екендігін байқаймыз. ... ... өз ... ... ... баланың дербес іс-әрекеті, айналасындағы өзгерістерді танып-білуге, белсенді әрекет етуге жол ашуы ретінде түсіндіреді. Автордың айтуынша шынайы ... ... аты - ... Өз ... әлі ... ... жарытпайтын жан. Қам-қарекетсіз өмір ағысына ілесіп кете барады. Ол ойын үстінде ол бейнебір ересек адам тәрізді өз ... ... ... ... ... тәрбие мен оқыту барысндағы спорттық жаттығулар И.Давыдов, ... ... ... ... ... және тағы басқалар ерекше назар аударған. И.Давыдов ойын мен ойыншық және ... ... ғана ... ... ... ... кезді заттар жөнінде жекелеген нақты түсініктер, жинақтау ... деп ... ... деп ... Бұл ... дене шынықтыру мен ақыл-ойын ақыл-ой дамуына, жалпы түсінік пен ұғымның қалыптасуында, маңызды ойлау операциялары: талдау, салыстыру, қорыту, ... ... ... деп аударған. И.Давыдов ойын-ойыншық және дидактикалық құралдарға ғана сүйеніп ... ... ... ... ... жөнінде жекелеген нақты түсініктер жинақтау кезеңі деп түсіну қателік деп дәлелдейді. Бұл ... дене ... мен ... ... жалпы түсінік пен ұғымның қалыптасуына, маңызды ойлау операциялары: талдау, салыстыру, қорыту қабілеттеріне қажетті организм деп тұжырымдайды.
Д.Хухлаеваның пікірінше, дене шынықтыру жаттығуларын ... ... ... баланың тұрақты іс-әрекетке бейімділігінің қалыптасуы айқын сезіледі, сондықтан дене шынықтыру күнделікті қажеттілік болуымен қатар денсаулықтың, шыдамдылық пен тез қимыл-әрекеттің ... ... ... ... ... ... жазылған еңбекте жыл мезгіліне сәйкес қыс айларында ойналатын ойындар, топ болып ойнайтын, жеке бір балаға арналған ... ... ... ... ... ... берілген. Ойын түрлері мен шарттарын бала жасына қарай бөліп классификация жасап, бірнеше халық ... ... ... ішінде (2-3 жасарларға), (4 жастағылар үшін), (5-6 ... ... ... ... ... ... түсірген.
А.Быкованың басшылығымен баспадан шыққан кітабында балабақшаның әр ... жас ... ... ... ... ... ұйымдастыру және оны өткізу әдістері, т.б. мәселелер қарастырылған. Мысалы, қозғалып ойнау барысында алғашқы күннен бастап балаларды өзін-өзі тежеуге үйрету, ... ... ... баланың қабылдау қабілеті бірдей емес екендігі, яғни белсенділер мен ... ... ... ... ... ... қасиеті, оларды әр түрлі ойынға тарту арқылы шыңдау, ұмтылдыру, бірнеше рет бір ойынды ойнату барысындағы баланың физиологиялық өзгерісімен қатар психологиялық ... ... ... ... ... құндылығын жоғарылатады.
Еліміздің егемендік алуы Қазақстандағы дене ... ... ... ... ... сын ... ... талап етеді. Осы орайда соңғы жылдары біздің қарастырып отырған ізденіс тьақырыбымызға орай бірнеше ғылыми еңбектер жарық көрді. Е.Мұхиддинов ... ... ... ... ... ... құрылыммен байланысты қарастырады. Дене шынықтыру пәнінің теориялық дәлелдемесін қазақтың ұлттық ойындарының тәжірибелік ... ... алып ... мен ... жалпы білім беретін қазақ мектептерінің дене шынықтыру жүйесінде қазақ этнопедагогикасы материалдарына, оның ... ... ... мен ... ... тиімді пайдаланудың ғылыми теориялық-әдістемелік негіздеріне сүйене отырып талдау жасаса, А.Айтпаеваның ғылыми еңбегінде орыс тілінде оқытатын мектептердің ... ... ... ... ... ... қазақ халқының ойындарын пайдаланудың теориялық-әдістемелік негіздері жасалып, олардың тәрбиелік мүмкіндіктері айқындалған.
Сонымен түйіндеп айтарымыз, ... ... ... басқа халықтардың ұлттық ойындарынан айырмашылығы - оның шығу, пайда болу тегінің ерекшелігіне байланысты белгілі бір тәрбиелік мақсат ... ... ... ... ... ... ... мәні
Қазақ халқының ұлы ойшылы Абай Құнанбаев [5,147] - деп айтқандай баланың өмірінде ойын ерекше орын алады. ... ... тек ... ... ... әдісі деп қарамай, олардың мінез-құлқының қалыптасу құралы деп ерекше бағалаған.
Қазақстан Республиасының Білім туралы Заңында: білім алушылар мен тәрбиелеушілер, ... ... мен ... ... әр ... ... ... ұлттық ойындар, семинарлар, конференциялар сондай-ақ, іс-шаралар ұйымдастыру және өткізу көрсетілген. Демек, қазақтың ұлттық ... ... ... ғана ... ... ол- ... ол- ... тәжірибелік маңызы бар тәрбие құралы.
Ұлттық ойындардың адамға тигізетін пайдасын халық ертеден-ақ білген. Ойындар ... ... ... ... мұра болып жалғасып, халықтың дәстүрлі шаруашылық, мәдени, өнер тіршілігінің жиынтық бейнесі әрі ... ... ... ұлттық ойындары жүгіру, секіру элементтеріне бай. Ойындарды көп ойнап, жүгіріп, далада, таза ауада жүру - жас ... ... та ... ... көзі ... және де балалар ойын ойнаған кезде ... ... ... ... ... қатар, мінез-құлық ерекшеліктерін, білек-күшін, дененің сомданып шынығуын қалыптастырады. Сондықтан ұлттық ойындарды оқу-тәрбие үдерісінде пайдалану қоғамымыздың ... ... ... ... ... ... жас ұрпаққа үлгілі, өнегелі тәрбие беру - ... ... ... ... ... Ойын ... бала қоршаған ортаны өз бетінше зерделейді, өзінің өмірден байқағандарын іске асырып, қоршаған адамдардың іс-әрекетіне еліктейді.
Еліміздің ... алуы ... дене ... ... ... ... басқаша сын көзбен қарауды талап етуде. Осы орайда соңғы жылдары біздің қарастырып отырған ізденіс тақырыбымызға орай ... ... ... ... ... Дене ... пәнінің теориялық дәлелдемесін қазақтың ұлттық ойындарының тәжірибелік жағымен біртұтас алып қарайды. А.Құралбекұлы мен С.Әкімбайұлы ... ... ... ... ... дене шынықтыру жүйесінде қазақ этнопедагогикасы материалдарына, оның ішінде халық шығармашылығы мен ұлттық ойындарды тиімді пайдаланудың ғылыми теориялық-әдістемелік ... ... ... ... ... ... ... ұлттық ойындарын дамыған қоғамдағы әлеуметтік-экономикалық құрылыммен байланысты қарастырады. ... ... ... ойындарының басқа халықтардың ұлттық ойындарынан айырмашылығы - оның шығу, пайда болу тегінің ерекшелігіне байланысты белгілі бір тәрбиелік мақсат бірлігін көздейтінінде деп ... ... ... ... ... Әбу ... Әл - Фараби: , [6,159] - деген екен. Баланың өмірге қадам басардағы ... ... ойын ... ... сондықтан да оның мәні де ерекше болып табылады.
Қазақтың ұлттық ойындары бес ... ... ... аңға байланысты, малға байланысты, түрлі заттармен ойналатын, зеректікті, ептілікті және ... ... ... ... ... негізгілерінің өзі жүзден астам. Бұл ойындардың көбісінің ежелден қалыптасқан арнайы ... бар. ... ... эстетикалық әсерін арттырып, балалардың өлең-жырға деген ыстық ықыласын оятып, көңілін көтереді, дүниетанымын арттырып, ... ... ... ... ... ойындардың қысқаша мазмұнын былай бейнелеуге болады:
(сақина салу) - қазақ халқының ерте заманнан келе жатқан дәстүрлі ойыны. Оны ... ... , деп те ... ... ... бес адам ... ортаға бір жігітті немесе бір қызды шығарып, қолына сақина ұстатады.
- жерде жатқан теңгені атпен ... келе ... іліп алу - ... ... ат құлағында ойнайтын шабандоздық тәжірибені қажет етеді. Теңгені жерден іліп алғандарға бәйге ... - бұл ... ат ... ... Қыз қуу ... атқа ... ... атпен шауып бара жатқан қызды қуып жетіп, оның бетінен сүюі керек.
- ... ат ... ... ... ... ... сөзінен шыққан. Бұрындары мал баққан көшпелі ... көк ... ... ... ... ат ... сүйреп, бірінен бірі ала қашып, өздерінше ойынның бір түрін ойлап тапқан. Уақыт өте келе көкпар ұлттық ойынға айналған.
- бұл ойын ... атқа ... ... ... ... Келін түсіру, қыз ұзату салтанатында қалыңдық орамалға түйіп, өзінің күміс шолпысын, әйтпесе жүзігін тастайды. Сондықтан да кей ... бұл ... деп ... - бұл ... ... түрі бар. ... ... бәйге, тай жарыс, құнан бәйге, топ бәйге. Бәйге жарысы, негізінен, жазық жерлерде өткізіледі. Көмбеге алғаш озып ... ... ... ... ... ие ... - қыз-бозбалалар ойыны. Жазғы айлы түнде ойнаған. Әдетте, қойдың жілігі немесе ... ... ... Ойын жүргізуші ойыншыларды екі топқа бөледі. Сөйтіп, алдын ала әзірленген сүйекке белгі ... ... соң, оны ... ... лақтырады. Кейде екі топтың мүшелері кезектесіп те лақтырады.
- ... айлы ... ... ... ... ... немесе жауырыны, жамбасы пайдаланылған. Ойын жүргізуші ойыншыларды екі топқа бөледі. Сөйтіп, ... ала ... ... ... ... ... соң, оны алысырақ барып лақтырады. Кейде екі топтың мүшелері ... те ... ... жүгінсек, қазақтың ұлттық ойындары аңға, малға байланысты, алуан түрлі заттармен ойналатын, зеректікке, ептілік пен икемділікке, ... ... ... деп ... түрге бөлінеді. Қайсыбір ғалымдар қазақ халқының ұлттық ойындары түрінің жүзден асып жығылатынын айтады. Мұның өзі ... ... ... ... ... білімді болғанының дәлелі. Тағы бір ерекшелігі, ұлттық ойындардың, ... ... ... ... түрлері әдетте өлеңмен те отырған. Өлең-жыр арқылы ... ... ... ... арттырып қана қоймай, бүлдіршіндердің өлең-жырға деген ықылысын оятып, дүниетанымын арттыра білген. Тіпті қайсыбір ойын арқылы жас ... ... ... шынықтыруды мұрат еткен. Демек, халқымыз ұлттық ойындар арқылы ... өмір ... ... ... төзе ... қиын сәттен жол таба білуге машықтандыруды басты мақсат еткен. Мысалы, , , ойындары ... ... ... ерік-жігерді игере білуге, білек күшін дамытуға бағытталған. ойын түрлерін спорттық, , , , , , ... ... ... ... таба ... онымен тіл табысуға үйретеді. Ойында адам қарсыласының әлсіз және күшті ... ... ... ерекше мән береді. Оның күш қабілетін тура бағалау ережесіне енеді. Халқымызда ұлттық ... ... түрі кең ... ... ойындар төрт топқа бөлнеді:
- табиғи заттарды қолданып ойнайтын ойындар: ... ... лек ... ... ... бақай пісті, жылмаң т.б.;
- жануарлар бейнесін елестетіп ойнайтын ойындар: соқыр теке, ... ақ ... көк сиыр және ... ... ... қолданып ойнайтын ойындар: шалма, бөрік жасырмақ, түйілген шыт, тақия телпек, белбеу тастау, ... ... ... құрал-жабдықсыз ойнайтын ойындар: айгөлек, ақсерек-көксерек, шымбике, мәлке тотай, тоқтышақ, ... ... ... ... өнердің түріне, топты ұйымдастыру тетігіне айналды. Содан ойын өнері ұлттың әдеп-ғұрпының қалыптасуына, сақталуына үлкен ... ... ... ... ... ... ... - салауатты өмір салтын мұрат тұтқан арманшыл, елі мен жерінің қамын ойлайтын, ұлтқа тән барлық қасиетті ... ... дара ... - жаңа ... ... ... ... құралы. Сабақ барысында немесе сабақтан тыс кезде ... ... ойын ... ... ... ... ... жалғасы. Халықтың ұлттық ойындары - ж ас ұрпақтың қалыптасып өсіп-өнуіне әсер ететін факторлардың бірі және ... ... бір ... Ойын - дене ... шыныққан денесінің шеберлігі, көңіл көтеру, дем алу, бас ... ... ... ... үндесу. Шаруашылықтан бос кезде той-думан мен ойын-сауықтар жиі атқарылады. Мектеп оқушыларына дене күшін, қозғалыс дағдыларын дамытуға байланысты ұлттық ойындар ... ... ... ... ... ... ... сай ары қарай дамытуды қажет етеді. Мектепте оқушыларға ұлттық ойындардың құндылығын насихаттаумен қатар, оларды қолданудың озық тәжірибелерін ... және ... ... ... - ата-бабамыздан бізге жеткен мұра сияқты өткен күн мен бүгінгіні байланыстыратын баға жетпес байлығымыз, асыл қазынамыз, ... ... оны ... ... ... ... ... орасан зор.
Ойын баланың денесін, тұлғасын жетілдіріп, ... ... ... ... ... ... ... сана-сезімін, намысында қалыптастыратын тәрбие құралы.
Баланы - ойын ... ... ... бала ... ... өз ... сенімсіз, бос кеуде, қиыншылыққа мойығыш болып өседі. Ойында тәрбиелік мәнге ие ұлттық көптеген этнопедагогикалық ... ... ... МЕКТЕП ОҚУШЫЛАРЫНА ҚАЗАҚ ТІЛІ САБАҒЫНДАҒЫ ҰЛТТЫҚ ОЙЫНДАРДЫ ТИІМДІ ҚОЛДАНУДЫҢ ӘДІС-ТӘСІЛДЕРІ
2.1 Қазақ тілін оқытуда ұлттық ойындарды қолдану тиімділігі
дегендей, жас ... ... ... ... ... мен білім беру бүгінгі күннің талабы. Тілдің адам өміріндегі ең шешуші роль атқаратыны әркімге де түсінікті. Ол танудың, түсінудің, дамудың ... Көп тіл білу ... ... халықаралық байланыстарын дамытуға мүмкіндік беретін тұлғааралық және мәдениаралық қарым-қатынастардың аса маңызды құралы болып табылады. Әр ... ... ... ... күнбе-күн өмірден сезінетін, еститін, көретін заттары мен құбылыстары, оқиғалары үлкен орын алады. Соның ең негізгісі - ... ... ... ... халқының сан ғасырлар бойы жинақтаған мол тәжірибесін, танымдық ... ... ... аңыз ... ... ... ... ұлттық ойындары ерекше тәрбиелік мәні бар баға жетпес асыл қазына.
Халқымыздың тілін, тарихын, ұлттық ... ата ... ... ... бүгінгі ұрпақты тәрбиелеуге ат салысу жалпы ұлтымыздың міндеті. Қазақ тілі пәнін оқытуда мазмұны қазақ халқының ... ... өмір ... ... ... ... тәсілдерінен, сондай-ақ ұлттың табиғи, экономикалық, экологиялық ерекшеліктерімен көрініс бере отырып оқытқан тиімді. Халқымыздың асыл қазынасын тиімді пайдалану, оның салт-дәстүрі мен ... ... ... ... ... ... ... бір саласы - ұлттық ойындар. Қазақ халқының ұлттық ойын түрлерін өтетін тақырыпқа ... ... - ... ... ... дәстүрлерімізді қайта жандандырып, ұрпақтар бойына сіңіруге үлкен көмегін тигізеді. Сонымен бірге оқушылар халқымыздың өткен тарихына ойлы көз ... ... ... ... түрде сезінеді. Ойын - теориялық жағынанда, практикалық жағынан да, ... ... ... саласында күрделі мәселелердің бірі. Бала ойын арқылы ақыл-ойын дамытып, күш-жігерін жаттықтырып, қоршаған заттар мен құбылыстардың ақиқат сырын ұғынып, еңбек дағдысына ... ... ... ... ... ... мен халық ойыны ойнату пайдалы. Оның шарты: Бірінші бала бас ... ... ... ... бір рет саусақтардың атын түгел айтып береді. Сөйтіп, бар саусағын жұмып тұрып, екінші бала кез - ... ... атын ... Бұл ойын ... ... ... есте сақтау қабілетін жетілдіре түседі. Ойынның белгілі бір уақыттарда жүзеге асырылып, сабақ кезеңдеріне нұқсан келмейтіндей жымдасып жатуын көздеу керек.
Ұлттық ... ... ... ... сабақтарда ғана қолданамыз. Мұндағы күтілетін нәтиже - ... ... ... ... ... және әр ... жете ... Осы орайда ұлттық ойындарды өткізе отырып, халқымыздың әдет-ғұрып, мәдениетімен жете таныстыру мақсаты да басты назарда болмақ.
6-сыныпта тақырыбын ... , ... , ... , ... ... ... , 7-сыныпта , тақырыптарын өткенде - ... ... ... ... ... ойындармен таныстырып, қызығушылықтарын арттыру үшін әр сабақ ... ... ... ... ойын ... ... ... отыруымыз керек. Себебі өзге ұлт өкілдері қазақтың ... ... ... ... ... барғанда ғана мағұлмат алады. Егер де бастауыш сынып кезінде қазақтың ұлттық ойындарының аты, ойналу шарттары ... ... ... көзбен көріп, ойнап жаттықса, жоғарғы сыныптарға барғанда ... ... ... туралы мәліметтерді жедел қабылдап, жеңіл меңгеретін болады.
Оқу үрдісінде ақпараттық қатынастық технология құралдарын ... ... ... танымдық қызығушылығын қалыптастыру болып табылады. Балаларда танымдық қызығушылықтың болуы - ... ... ... ... сапалы болуына, оқуға жағымды түрткісін қалыптастыруға, оқыту үрдісінің тиімділігін арттыруға, белсенді ... ... ... ... ... осы ойын ... ақпараттық технология арқылы тақырыпқа сай өзгертіп қарастырып көрейік:
. Үш қатардан үш оқушы (үш қатарды үш топ ... ... ... ... ... ... ... жұмбақтарын шешулері тиіс. Белсенді, дұрыс жауап берген оқушы жеңімпаз атанады.
алу. Сан есімді өткенде ұлттық ... ... ... әр ... астына суретті есеп бердік. Берілген есептің жауабын тауып, қазақ тілінде айтуы керек. ... екі алма қосу бір алма тең ... үш ... Сын ... ... бұл ... ... болады. Ойын есте сақтау қабілетті дамытуға көмектеседі. ... ... ... ... ... ... есте сақтап, мұғалім жасырған суретті табуы керек. Мұғалімнің белгісімен оқушылар көздерін жұмып, белгімен ашуы тиіс. ... кез ... ... ... ... ... ... оқушылар қай ойыншықтың суреті жасырылғанын және де сол ойыншықтың түсі қандай, құлағы ұзын ба, ... бар ма ... ... ... бере ... суреттеп береді.
. Біз оны көз тартымды суреттер арқылы безендіріп, балаларды әдемілікке тәрбиелегіміз келеді. Интерактивті ... ... ... ... ... ... бір уақытта ашып көрсететінін ескертіп айтады. Оқушылар бейнеленген суреттерді естеріне сақтап, аталған сурет қай асықтың артында ... табу ... ... ... ... ... ... қай асықтың артында жасырынғанын сұрайды, оқушылар өз жауаптарында асықтың орналасқан тұсын толық әрі нақты айтып беру керек, яғни ... ... ... Оны ... ... ... қалам арқылы жылжытып көз алдарында кімнің жеңгенін байқайтындай етіп ойнауға болады. Ортаға бір қыз бала және ұл бала ... ... ... ... ... ... ойын арқылы көрсетеді. Интерактивті тақтада бейнеленген ойыншық түрлерін ұл бала қазақ тілінде атауы керек. Белгіленген ... ... ... ... беру ... ... қыз бала ... атауын орысша атап, қалам арқылы ат үстінде ... қыз ... ... ... ал ұл бала сол ... ... атауын қазақ тілінде атап, ат үстінде отырған баланың бейнесін жылжытады. Осы ... ... ... ... сөзден сөз тіркесін, сөз тіркесінен сөйлем құрастыр-ғызуына болады.
Ұлттық ойын элементтерін сабақтың кез-келген бөліміне шеберлікпен ... ... ... ... ... ... пайдалануға болады.
Белгіленген сұрақтарға жауап беру керек:
1. Ипподромда өткізілетін ұлттық ойындардың бір ... Бұл - есеп ... 18 ... ... Егер ... қуып жете алмаса, қыз жігітті қамшымен ұрады
4. Ойынға бірнеше асық алынады, оның біреуі ... ... ... ... шауып келіп, жердегі сыйлықты алуы тиіс
6. Бұл ойын айлы түнде ойналады.
Рефлексия бөліміне:
Сақина тастамақ және теңге алу ойынымен байланыстырып, осы ... ... ... қай ... ... ... ... (интерактивті тақтада сақина және теңгенің суреттері болады. Оқушылар бір-бірден шығып, сақина мен ... ... ... ... тізбектеп жинайды.)
Бүгінгі күні уақыт алға жылжыған сайын қоғамның даму ... ... ... есепсіз ауырлатып, оның өз басының даярлық дәрежесіне, оқыту ... ... ... ... ... ... талапты күшейтті.
Қазіргі мұғалімдердің алдында тұрған міндет - ... ... ... ... сол ... әр ... жете түсіндіру. Ал оқушыны сабаққа қалай ынталандыруға болады? Бұл сұрақтың бір ғана нақты жауабы бар: ол тек сабақ қызықты ... ... ... сабаққа ұстаздар арасына кеңінен тараған тағы бір әдіс - ойын элементтерін пайдалану. Қазақ тілі сабақтарында грамматикалық ойындар ... ... ... ... ... арттыруда, шығармашылық қабілетті дамытуда өте тиімді екендігі мәлім. Бала белсенділігі ойын үстінде танылады. Жақсы ойынға бар ынтасымен берілген бала, алуан ... ... мен ... ... ... ... ... пайдаланамыз десек, артық айтқанымыз болар еді. Ойынның белгілі бір уақыттарда жүзеге асырылып, сабақ кезеңдеріне нұқсан келмейтіндей жымдасып ... ... ... ... ... ... ... сабақтарда ғана қолданамыз.
Кейінгі кездерде сабақтаға ұлттық ойындарды кіргізіп жүрміз. Алдымызға ... ... ... ... ... қызығушылығын арттыру және әр тақырыпты жете меңгерту. Осы ... ... ... ... ... ... ... мәдениетімен жете таныстыру мақсаты да басты назарда болмақ. Сол себептен де өз сабақтарымда ұлттық ойындарда қолдануды әдетке ... ... ... ... , өткенде , өткенде , 5- сыныпта ... ... , ... , тақырыптарын өткенде - ұлттық ойындарын қолданып, сабағымды қызықты, тартымды өткізе білдік.
Енді, 7- ... ... ... ойынын қалай өткізгенімді айтып берейін.
Сабақтың тақырыбы: Етістіктің шақ түрлерінен өткенді қайталау.
Сабақтың мақсаты:
а) ... ... ... ... ... ... шақ түрлерінен өткенді қорытындылап, оқушылардың теориялық білімдерін сарапқа салу.
ә) Дамытушылық: Шығармашылықпен жұмыс істей отырып, сөйлеу тілін ... ... ... ... ... өз ... ... білуге үйрету.
б) Тәрбиелік: Ана тілін қастерлеу, өз ұлтының ерекшелігін ... ... ... ... ... 1. ... асық салынған қоржын.
2. Ою-өрнек (сұрақ - тапсырмалар жазылған)
3. Етістіктің ... ... ... ... Топ аты жазылған көрсеткіш тақталары
6. Секунд өлшегіш
7. Ұпайды ... ... ... .
8. Слайд арқылы қазақтың ұлттық ойындарын көрсету.
Техникалық құрал: магнитофон.
Сабақтың түрі: сабақ
Құрылысы: Зерделілер сайысы.
Әдісі: Сұрақ-жауап, сұрақ-тапсырмалар, топ жетекшілер сайысы, сөйлем ... ... ... ... ... ... ... Оқушыларды түгендеу.
3. Үй тапсырмасын сұрау.
ІІ. сабақ.
1. Ойынның шарты түсіндіріледі де, топты бөлінеді. , .
2. Қоржыннан топ жетекшілері көрсетілген нөмірге ... асық ... ... ... топ ... ... ішінде дайындалып жауап беруге тиіс.
Сөз сұрарда қамшы көтеріп белгі береді. Егер жауап дұрыс болмаса, не жеткілікті болмаса, қарсылас команда ... ... ... ... әр ... ұпай санын жинайды, ол плакаттағы қалтасына салынып көрсетіледі.
Әділқазылар берілген жауапқа байланысты ұпай санын жинап, ... ... ... ... ... ... - тапсырмалар.
1. Етістік дегеніміз не? Сұрақтары, мысал, жеті атаны ата.
2. ... ... Осы шақ, ... жеті ... атап ... ... шақтары. Келер шақ, түрлері, жеті жұт.
4. Етістіктің шақтары. Өткен шақ, түрлері жеті ... ... ... ... ... ... Үш ... үш жұрт туралы не білесің?
Сабақты қорытындылау: Әділ-қазылар жеңімпаз топты атайды. Сұрақ-жауап арқылы бектіу.
Үйге тапсырма: шағын шығарма, 5 ... ... ... ... ... Қазақ тілі сабағын ұлттық ойындармен ... ... ... тілі пәніне деген қызығушылығын арттыру үшін жарыс, сайыс сабақтарын ... ойын ... ... ... ... ізденімпаздыққа баулимыз. Сабақ барысында ойындар, мақал-мәтелдер, шешендік сөздерді қолдану арқылы болашақ ұрпаққа жақсы тәрбие бере ... ... ... ... ... ... ... жол ашамыз.
Ойын арқылы өткізген сабақтарда балалар өздерін еркін ұстап, олардың білуге ... ... ... ... Ойын ... бала ... ... сыныптағы іс-әрекетке ден қойып, өзгелермен еркін ынтымақтасып, бірге еңбек етуге құштар болатындығы байқалады. Осы тәжірибелердің негізінде ойын элементтерін ... ... ... кең ... көше ... ... ... түрлі ойын арқылы тақырыпты ... ... етіп ... ... мен ... ... ... қолданылады.
Мұғалім сөздерді тақтаға бір жол етіп жазады да, оқушылардан тиісті синонимдес ... ... ... ... ... талап етеді. Ойынның тәртібі бойынша берілген сөздердің синонимдерін кім ... ... ... сол ұпай ... ... көп ... ... жеңіп шығады.
Мұғалім антонимдерді өткенде оқушылардың түсінігін байқау өткен жолғы ойындарды жалғастыра түседі. ... екі ... ... Бірінші оқушы тақтаға жазған антонимге екінші оқушы қарсы мағыналы ... тез ... жаза ... оның орнына басқа оқушы шығады.
Мысалы: Биік-аласа; үлкен-кіші; күн-түн; жуан-жіңішке; суық-жылы; жарық- қараңғы; қатты-жұмсақ; кең-тар т.б. ойын жалғаса береді. Белгілі уақытта ... ... ... Бөгелмей дұрыс жауап қайтарған оқушы ұпайды көп алып, жеңіске жетеді.
Сан есімді өткен кезде, сан есіммен байланысты ... ... ... өнеріне орай ойынын өткізуге болады. Бір оқушы сан ойлап айтады да, екінші оқушы оның айтқан сан есіміне ... ... сөз ... ... қайтарады. Ойынға бүкіл сынып оқушылары қатынасады. Бірінші оқушы дегенде; екінші ... ... ... ... жалғастыра түседі.
- Екі.
- Серікпен күресуге бекі.
- Үш.
- Менімен жарысқа түс.
- Төрт.
- Ол жанып ... ... ... ... оқу - ... ... ... жер орманның шеті.
- Сегіз.
- Қойларымыз семіз.
- Тоғыз.
- Мынау сиқырлы қара қобыз.
- Он.
- Жеңіс туы біздікі, т.б.
Ойынның өткізудегі мұғалімнің мақсаты - ... ... ... білуге, айтайын деген ойын тез, әрі жүйелі жеткізуге, ойлау қабілетін дамытуға, тіл байлығын арттыра түсуге жету.
Оқушылардың ... ... ... ... ... ұйымдастыруға болады. Ол үшін шеңбер сызылады да, ол тең бөліктерге ... ... ... бір-бірден әріп жазылады. Кейде шеңберді бірнеше қабат етіп, сыныптағы ... ... ... ... да болады. Айталық, сыныпта үш команда болса, шеңберді үшеу етіп сызып, әр шеңбердің ... ... ... ... Осы ... ... мақалды қай топтың оқушылары бұрын оқыса, солар жеңген болып табылады. Мақалды ... ... оқу үшін оны ... ... ... екі ... ... отырып оқу керек. Қай әріптен бастап оқылатыны айтылмайды. Ойынның ережесі бойынша әр сөйлем бас әріптен басталып жазылатыны оқушыларға айтылмайды. ... оны әр ... ... ... Бұл ойын ... ... ойлауына,тапқырлықтарын ұштай түсуіне негіз қалайды. Ойынды жұмбақтарды өткен кезде ... ... ... ... ... ... тиетін деген тақырыпты алайық. Бұл тақырыпты сынып оқушыларының бәрі бірдей ... ... ... ... ... екі ... өткізу керек. Бірінші сағатта көрнекі құралдарға сүйене отырып, еркін және ... сөз ... ... ... жөн. ... ... оқушылардың тұрақты сөз тіркесі туралы ұғымын қалыптастырып, сөздік қорын жетілдіру үшін ... ... атты ... өткізуге болады. Сыныптағы оқушыларды екі топқа бөліп, ойынның талабымен таныстыру керек.
Бұдан соң тақтаға оқушыларға бұрын ... емес ... сөз ... ... қойылады. Балалардың ынталары сабаққа ауып, сұрақты асыға күтеді.
Мұғалім:
- Кейбір балалар үлкен адамдармен сөйлескенде дөрекі сөйлеседі. ... ... ... . ... ... сөзі ... баланың сөзі түйеден түскендей , - деп жауап береді.
- Оқуға да, жұмысқа да бос, болбыр ... ... ... кім ... :
Талапты ерге нұр жауады.
Басы аманның малы түгел.
Қарманған қарап қалмас.
Бос белбеу, - дейміз деп жауап берді оқушы.
- Көрінгеннен қорқатын ... кім ... Су ... ... ... ... оқушы. Бұл ойын арқылы оқушылардың тұрақты сөз тіркестерін жеңіл игеріп, ұққандарын байқадық.
тақырыбын өткенде оқушыларды сабақтың мақсатымен таныстырғаннан ... ... ... өлең ... ... авторын тапқызамын.
Қараңғы қазақ көгіне
Өрмелеп шығып күн болам.
Қараңғылықтың кегіне
Күн ... кім ... ... ... ... ғана ... - ... өзім - от...
Жалынмын мен, жанамын,
Оттан туған баламын.
(М.Жұмабаев)
Оқушылар және деп екі ... ... Топ ... ... Сын ... ... ... бір-біріне сәлем жолдайды. Осыдан кейін оқушыларға ауылға сыйлы қонақтар келгенін хабарлаймын да, сұрақтар ... ... ... ... ... ... ... ұсынамыз?
Оқушылар: Қымыз, шұбат, айран, т. б.
Мұғалім: 2- ... Одан ... ... сый-құрмет көрсетеміз?
Оқушылар: Мал сойып, сый табақ түрлерін көрсетеміз.
Мұғалім: Сый табақтың қандай түрлерін тартамыз?
Оқушылар: Бас ... құда ... жай ... қыз табақ, күйеу табақ.
Ойын >. Үстел үстіне бас табақ жасалынып(қойдың ... ... ... ... ... кеселерге қымыз, шұбат, айран құйылып қойылған.Әр мүше мен сусындардың ... ... ... үш ... ... ... ... қасындағы мүшенің атын атап, сұраққа жауап береді.
1-карточка (бас) Сын есім дегеніміз не ? Сын есімді ... ... ... ақ ... ... ... тірі жанды.
2-карточка (жамбас) Дара және күрделі сын есім дегеніміз не?
Мысал келтір.
3-карточка(асықты жілік). Сөздерге тиісті жұрнақтарды жалға.
Шыдам ... кісі,тебе ... ат, ой ... ... үш ... ... ... ... карточкалардағы мына сұрақтарғв жауап береді.
4-карточка (қымыз) Негізгі сын есім дегеніміз не? Мысал ... ( ... ... ... сын есімді тап.
6-карточка ( айран) Көп нүктенің орнына ... ... ... сұрақ қой. Кісі киімі кір ... , кісі аты тер... (-шең)
Әрине, әр сабақты тақырыпқа байланысты ... ... әр ... ісі. ... оқушылардың ана тіліне деген қызығушылығы мен ықылас-ынтасын арттырамыз,ұлттық ойын ... ... ... ... ... ... отырып, ұлттық дәстүрге деген оқушылардың саналы көзқарастарын қалыптастыратын боламыз.
2.3 ... ойын ... ... пайдалану арқылы оқушылардың шығармашылық қабілетін дамыту
Баланың бойына мінез-құлық пен ... ... ... ... мен ... ... ... мәдениетін, таза қазақи тәлім-тәрбиелерді сіңіре білу ұстаз қауымының басты ... таңы ... ... ... ертеңгі күніне, болашағына үлкен үміт артып келеді. Елбасымыз стратегиясында жастарға ... ... ... ... өтеді, үлкен сенім артады. Қарыштап дамып келе жатқан Қазақстанның әлем ... ... ... ... ... ... ... межелеген дамыған, өркениетті ел болу үшін азаматтарымыз білімді, тәрбиелі болып жетілуі тиіс. Бұл тұрғыда білім саласының алар орны бөлек. Бүгінгі ... ... сай адам ... ... сапасын арттыру жеке тұлға мен қоғамның, қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін білім берудің ұлттық жүйесін жаңғырту басты ... ... ... Ұлттық тәрбиені қолға алу ұстаздардың басты міндеті.Өсіп келе жатқан жас буындарға ұлттық тәрбие бере ... ... ... асыл ... ... ... біз ... еліміздің өркендеуіне қосқан үлкен үлесіміз деп білген болар едік.
Қазақтың ұлттық ... ... ... бойы ... ... ... атам қазақ өзгенің шылауында, жат-жұрттың бодауында теперіш көріп келді. Бертінде 70-жылдан астам санамызды улаған кеңестік жүйе әке мен баланы, аға мен ... ... туыс ... ... жау ... ... қайсар қазақ халқы бүкіл болмыс бітімімен өзгеге тәуелді болды. ... ... тіл мен діл, ... ... қала ... қазақ ғасырлар бойы жоғалтқан жоғын түгендеуге кірісті. Ата бабаның найзаның ұшы, білектің күшімен ... ... ... қазақ жерінде егемен елдің көк байрағы желбіреді. Тәуелсіздік бүкіл әлемге жер шарында деген ұлттың, ... ... бар ... жариялауға мүмкіндік берді. Тәуелсіздіктің арқасында туымыз, әнұранымыз, елтаңбамыз бар. Н.Назарбаев айтқандай [7] - ... ... ... ... заңында: [8] деп көрсетілген. Сол себепті де қазіргі таңда болашақ жас жеткіншектерге ұлттық тәрбие беру қолға ... ... Бұл ... ... Н. ... болашақ жас жеткіншектерге ұлттық тәрбие беру басты міндетіміз деп атап көрсеткен.
Қазақ халқы өзінің сан ... ... даму ... ... дамыған адамгершілікті тұлға тәрбиелеуге ерте кезден-ақ зор мән берген. ... бала ... ... кезден бастап айтылатын бесік жыры, тұсау кесер, атқа мінер, санамақ, мақал-мәтел, жұмбақ, жанылтпаштар, ертегілер т.с.с. балаларға халықтық тәрбие бере ... өз ... ... ... ... деген құрметін арттыруға болады.
Қазақ санасының шамшырағы Ахмет Байтұрсынов еңбегінде - . Неге ... ... та, ... те, ... та оқумен түзеледі деген болатын. Бұл ұлағатты ойдың құндылығы бүгінгі таңда барған сайын айқын сезілуде. Сондықтан білім берудегі ... ... ... ... ... әр ... ... ғана тән әдет-ғұрпы, салт-дәстүрлері бар. Оларды екі ауыз сөзбен халықтың рухани келбеті, тәрбиелік ережесі деуге де болатын сияқты. Бұл ... ... ... көш ... арқылы ұрпақ алмасқан сайын үзілмей жалғасып, асыл ... ... ... ... ... ... отырған. Салт-дәстүр дегеніміз, сайып келгенде ұлттық болмысты өзгелерден айрықшалап, даралап тұратын ішкі бір ... айна ... ... халық болмайды. Кешегісіз бүгін де, ертең де тұл. Тіпті дәстүрді адамның қай ұлтқа жататындығының маңызды белгісі ретінде ... жөн. ... ... ... ... атамыз Б.Момышұлының да деуі де сондықтан. Еліміз тәуелсіздік ... бері осы ... ... қанды орындалуына барлық жағдай туындап отыр. Бұл тұрғыда қазақ ... ... ... ... жас буынды ұлттық рухта тәрбиелеп өсірудегі маңызы ерекше. Өз ұрпағының өнегелі, өнерлі, еңбек сүйгіш абзал азамат болып өсуін армандаған қазақ ... ... қата ... қыз ... үй ... ... жинау, ыдыс-аяқ жуу, шай құю, ас пісіру, сиыр сауу, өрмек тоқу, ал ер балаларды ... ... мал ... ... бағу ... шаруашылықтың алуан түрлеріне, ата кәсібіне үйреткен. Әр бір әке баласына өзі жетік меңгерген өнер түрлерін үйретуге, ... ... ... ... ... ... игеруге баулыған. Ал қыз баланы келешек ана, нәресте тәрбиешісі, әулет ұйтқысы деп түсінген. Халқымыз оның өнерлі де, әдепті, ... да ... ... ... ... киінуіне көңіл бөлген. Сондықтан ұлттық тарихымызды кеңінен пайдаланып, тәрбие ... ... ету ... күннің өзекті міндеті.
Ұлттық құндылықтарды сақтап, оларды дәріптеуге ... ... ... жас ... ... асыл ... сіңіру кезек күттірмейтін іс. Осы ретте шәкірттеріме халқымыздың асыл ... салт ... ... ... сана қалыптастыру жайында аз да болса істеп жатқан жұмыстарымды айтып ... ... ... ... сан ... бойы ... келген сарқылмас асыл мұрасын сіңіру әр сабақ ... ... тыс ... ... де ... жүзеге асу керек.
Көрнекілік арқылы халықтық тәрбие беру.
Әр бір мұғалім әр сабақта өтілген тақырыпты меңгерту үшін өз білгенінше көрнекіліктер жасайды, ізденеді. ... ... ... ... ... ... ... бірден-бір жолы. Ал ол көрнекілікті ата-бабадан қалған асыл мұраға ... ... ... жасаса, шәкірттерге біліммен қоса халықтық тәрбие берудің таптырмас құралы болары анық.
Бұған ... ... ... он үшінші жұлдызында өтілген ашық сабағыма тоқтала кетейін.
Тақырыбы: М.Мақатаев
Тапсырма: ұлттық тәрбие беру, ұлттық ойын ... ... ... ... ... ... Оқушыларды екі топқа бөлдім.
І - Ақан серінің тұлпары
ІІ - Қобыланды батырдың тұлпары ... ... ... берудегі мақсатым:
Қазақ ежелден мал шаруашылығымен айналысқан халық. Малдың еті, ... ... ... ... ... ... тіпті сүйегіне дейін өз қажетіне жарата білген.
Мінсе ... ... ... ... ... ... мақтанышы, салтанаты осы мал болған. Олай болса кейінгі ... ... төрт ... қатысты ұлтымыздың ұғымдары мен бай тәжірибиесін ұмытпауға тиіс. Олардың бәрі бірдей малды бағар, бәлкім ... ... ... ... тұтқан мұраларымыздың ерекшеліктерін жадында сақтаған жөн. Осы жағдайларды ұрпаққа оқытып, ... ... ... ... де ... ... ынта ... да жақсы әсер ететіні сөзсіз.
Қазақ үшін ең қасиетті мал жылқы. Жылқы малын ерекше ... ... ... аса ... ... Бұрынғы ел қорғаған ерлер жылқы ішіндегі таңдаулыларын жорға, жүйрік, тұлпар, қазанат, ... ... ... арғымақ деп сипаттап, ерекше дәріптеп бағалаған. Өзінше есім қоя ... ... ... ... ... ... ... плакатты тақтаға іліп қойдым. Ат жарысына қатысып жатқан алты шабандоз бейнеленген. Жарысқа қатысатын оқушылар шабандоз арқасындағы ... ... ... ... Жарысқа қатысатын оқушылар Қасым ауылында қалады да, қалған жігіттер түйеге жүгін артып, Алматы ... бет ... ... ... ... ... келе жатыр.
Түйе малы қазақ үшін, өте киелі саналатын, көшуге ... ұзақ ... ... ... ... ... көшпелі ел болғандықтан көшу барысында қолданылатын көлігі осы түйе болған.
Түйенің үстінде киіз үй ... ... ... ауыл ... плакаттың бетін ашып көрсетемін. Біз мына ауылға қоныстанамыз. Жарысқа қатысқан жігіттер ... киіз үй ... Киіз үй ... ... ... жазылған, сұраққа жауап беру керек.
* Кереге
* Шаңырақ
* ...
* ... құру ... ... ... шығармалары жайлы білдік. Енді ат жарысындағы жігіттерден хабар алайық ойыны арқылы өлеңді жатқа ... үй ... ... ... ... болған. Мал шаруашылығымен айналысып, көшпелі өмір сүретін адамдар үшін киіз үй ыңғайлы да жеңіл, қолайлы баспана. Оны ... ... ... жарты сағатта құруға болады. Киіз үйді сәмбі талдан жасайды.
Кезекті 2-түйенің ... ... ... Біз ... аулына келіппіз. Біз әлі білмейміз, ол үшін түйенің үстіндегі жүктерді түсірейік.
* Сандық - киім ... ... ... ... Күбі - ... ауылдың қысы-жазы пайдаланатын ыдысы. Қымыз, шұбат, айран, ашылған көже ... ... - ... ... ... ... өмірі мен мәдениетінде алатын орны мүлде жоғары. Қазақ дастарханына түсетін тағамдардың барлығы ең алдымен осы ... ... ... жай ғана ... демей оны деп қастерлейді. дегені киелі, қасиетті дегені. Қазан тоқшылық пен берекенің, ырыс несібенің айғағы, ... ... ... ... - Тек қана ... ... тән ұлттық музыкалық аспап. Қазақтың қазақ екенін ... ... қара ... ... - ... ... ұн ... қасиетті зат.
* Текемет - қойдың жүнінен дайындалатын қазақтың ұлттық төсеніші.
* Бесік - Дүниеге келген нәрестенің ... әр бір үйде ... ... ... ...
* ... - жылқы терісінен жасалған, сыйлымдылығы 5-10 литрлік ыдыс. Сусын құюға арналған.
Суреттерді түйе үстінен түсіріп, қандай зат ... ... ... ... қаратып іліп қойған кезде Мұқағали Мақатаев деген жазу шығады. Демек біз ... ... ... ... Жаңа ... ... болғаннан соң Сергіту сәті, Поэзия минуты, Шығармашылық жұмыстар жасадық. Сонан соң ойыны ойналады. Тақтаға жұлдыздар жымыңдаған ... ... айлы ... ... ілінеді. Ақсүйек ойынына жиналдық деп есептейміз. Екі оқушы сөзжұмбақ шешуден жарысады. Сөзжұмбақты шешкен ... ... ... ... сөз шығу ... ... бірінші болып шешсе, сол ақсүйекті тапқан болады.
Атбақыл ойыны. Асықты иіреді. Асық қайсы қағазға түссе. Сол қағаздағы сұраққа жауап ... Ол қима ... ашып ... киіз ... ... ... ... кездегі құрған киіз үйдің сүйегін киізбен орау керек.
Берілген сұрақтар:
1. Қара шаңырақ дегенді қалай түсінесің?
2. Киіз үйге байланысты тыйымдар мен тілек ... ... ... ... қандай ырымдар мен тыйымдарды білесің?
4. Түс жору ырымдары туралы айтып бер.
1. деген ұғым атадан балаға мирас болып келе ... ... отау ... ... шыққан қасиетті үй.
2. Шаңырақ көтеріп жатқанда ешкім сөйлемейді. Өйткені ұлы іс ... ... ... ... ... сөз ... Малға байланысты тыйым сөздер өте көп. Тыйым мейіріммен қарауға баулиды, тәрбиелік мәні күшті. Қазақ халқының тәрбие ... бірі ... ... Әдет ... бір түрі түс ... Түс жору арқылы болашақты болжап оған мән беріп отырған. ... ... ... ... ... түс жору арқылы болашақты болжап, шешім шығарған.
Қыз қуу - ойыны. І-топтың жігіттері мен ІІ-топтың қыздарын мақал-мәтел, жұмбақ, жанылтпаш ... ... ... ... қамшының суреті салынған қима қағаз сыйлайды. Қима қағаздың сыртында қыздардың тапсырмасы бар. Жігіттер міндетті түрде ... ... ... ... ... ақ ... кестелі орамал сыйлайды. Ол дегеніміз қыз-қонақ, қыз-қыдыр, қызды ренжітпеу керек, лайым көңілін табу ... ... ұғым ... Сол ... ... ... ... тәрбиелеу еді.
Көкпар ойыны - арқылы сабақты қорытындылау. Ежелгі ата-бабаларымыз деген ұғыммен көк серкені сойып додаға ... ... ... ... күш жігер, қайратын ортаға салып белгіленген жерге ... ... ... ... ең ... ... үйіне апарып ас дайындауды бұйырады. Үй иесі де көкпаршы жігіттерге сый-құрмет көрсету мақсатында қой сойылып дәм тарту ... ... бұл ... ... әлі ... дейін жалғасын тауып келе жатыр.Серке жүні секілді матадан ... доп ... ... ... да ... лақтырамын. Білетін оқушы тез арада қағып алып, жауап беру керек. Мен сұрақты айтамын жауап берген оқушы лақтырады. Осылайша 4-5 рет ... ... ... ... ат ... ... оқушыларға көз тимесін деп ұлдарға , қыздарға ... ... ... жеңімпазын анықтау. Екі топ оқушыларының жинаған оюларын санап, қайсы топ жеңіске жеткенін анықтаймын.
Үйге ... ... ... оқу, ... ... ... біліп келу.
Қорытынды:
Ұлттық тұрғыда, ұлттық ойын элементтерін сабақта пайдалану арқылы оқушылардың бойында қызығушылықты байқадым. Ата-бабадан ... асыл ... ... ... ... ... ... артқанын, ой-өрісінің кеңейгенін сездім. Ұлттық ойын элементтерін пайдалану арқылы халқымыздың сипат ерекшелігін, көзқарасын көрсете алдым деп ойлаймын. ... ... бойы ... асыл ... асыл ... жас ұрпаққа жеткізе білдім деп ойлаймыз. Ұлттық тұрғыда сабақ бере отырып, мынадай нәтижеге қол жеткіздік.
ҚОРЫТЫНДЫ
Балаларды ұлттық ойындармен таныстырып, қызығушылықтарын арттыру үшін әр ... ... ... ойындардың элементтерін ойын түрінде көрсетіп, қызықтырып отыруымыз керек. Себебі өзге ұлт ... ... ... ... туралы жоғарғы сыныптарға барғанда ғана мағұлмат алады. Егер де бастауыш сынып кезінде қазақтың ұлттық ойындарының аты, ... ... ... ... ... ... көріп, ойнап жаттықса, жоғарғы сыныптарға барғанда оқушылар ұлттық ойындар ... ... ... ... ... меңгеретін болады.
Оқу үрдісінде ақпараттық қатынастық технология құралдарын қолданудағы мақсатымыз баланың танымдық қызығушылығын қалыптастыру болып табылады. ... ... ... болуы-олардың сабақта белсенді, білімінің сапалы болуына, оқуға жағымды түрткісін қалыптастыруға, оқыту үрдісінің тиімділігін арттыруға, белсенді өміршең ... ... ... ... ойын элементтерін сабақтың кез-келген бөліміне шеберлікпен кірістіріп отыруға болады. ... ... ... пайдалануға болады.
Белгіленген сұрақтарға жауап беру керек
1. Ипподромда өткізілетін ұлттық ойындардың бір түрі
2. Бұл - есеп ойыны, 18 ... ... Егер ... қуып жете ... қыз ... қамшымен ұрады
4. Ойынға бірнеше асық алынады, оның біреуі болуы керек
5. Ойыншы атпен шауып келіп, ... ... алуы ... Бұл ойын айлы ... ойналады.
Рефлексия бөліміне:
Сақина тастамақ және теңге алу ойынымен байланыстырып, осы кестеге бүгінгі сабағы-мыздың қай кезеңі ұнағанын белгілеп шығайық. (интерактивті ... ... және ... ... болады. Оқушылар бір-бірден шығып, сақина мен теңгені ұнаған тапсырмасының астына тізбектеп жинайды.)
Бүгінгі күні ... алға ... ... қоғамның даму қарқыны ұстаздар еңбегін есепсіз ауырлатып, оның өз басының даярлық дәрежесіне, оқыту шеберлігіне, ... ... ... қолдана білуіне талапты күшейтті.
Қазіргі мұғалімдердің алдында тұрған міндет - ... ... ... ... сол ... әр ... жете түсіндіру. Ал оқушыны сабаққа қалай ынталандыруға болады? Бұл сұрақтың бір ғана нақты жауабы бар: ол тек ... ... ... ... Күнделікті сабаққа ұстаздар арасына кеңінен тараған тағы бір әдіс - ойын ... ... ... тілі мен әдебиет сабақтарында грамматикалық ойындар оқушының сабаққа деген қызығушылығын, белсенділігін арттыруда, шығармашылық қабілетті ... өте ... ... ... Бала ... ойын ... танылады. Жақсы ойынға бар ынтасымен берілген бала, алуан ... ... мен ... ... Алайда, ойынды үнемі пайдаланамын десем, артық айтқан болар еді. ... ... бір ... ... ... сабақ кезеңдеріне нұқсан келмейтіндей жымдасып жатуын көздейміз. Ұлттық ойынды көбіне қайталау, қорытынды сабақтарда ғана ... ... ... ұлттық ойындарды кіргізіп жүрміз. Алдымызға қойған мақсатымыз: оқушылардың пәнге деген қызығушылығын арттыру және әр ... жете ... Осы ... ... ... ... отырып, халқымыздың әдет-ғұрып, мәдениетімен жете таныстыру мақсаты да басты назарда болмақ. Сол ... де өз ... ... ... ... ... ... 6-сыныпта тақырыбын өткенде , өткенде , өткенде , 5- сыныпта ... ... , ... , ... ... - ұлттық ойындарын қолданып, сабағымды қызықты, тартымды өткізе білдік.
Ұлттық тұрғыда, ... ойын ... ... ... ... ... ... қызығушылықты байқадым. Ата-бабадан қалған асыл қасиеттерді бойларына сіңіре отырып, сөйлеу шеберлігі ... ... ... ... ... ойын ... пайдалану арқылы халқымыздың сипат ерекшелігін, көзқарасын көрсете алдым деп ойлаймын. Халқымыздың ғасырлар бойы жинақтаған асыл мұраларын, асыл ... жас ... ... ... деп ... ... тұрғыда сабақ бере отырып, мынадай нәтижеге қол жеткіздік.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
* Сағындықов Е. ... ... ... ... ... Ә. 1985 ... ... М. , Алматы, 1985
* Диваев Ә. . Алматы,1988жыл.
* Тәнекеев М. , Алматы, 1957жыл.
* Алекторов А. , ... ... ... М. Алматы, 1949 жыл.
* Васильев А. , Алматы, 1896жыл.
* Гаврилов М. мақаласы
* Төтенаев Б. , Алматы, ... ... А. , ... ... ... Б., ... А. , Алматы, 2000жыл.
* Знаков Е.В. , Мәскеу 1988жыл.
* Көшекбаев Н. , Алматы ... ... ... теориясы. - Алматы, 1991жыл.
* Пинт А.О.. Ата-аналар ... ... - ... ... ... тәлімдік ой-пікір антологиясы. -Алматы, 1994жыл.
* Жарыңбаев Қ.,.Қалиев С. Қазақтың тәлім-тәрбиесі. -Алматы, 1995жыл.
* Жарыңбаев Қ., ... Ж. ... - ... ... ... С., т.б. ... салт-дәстүрлері. - Алматы, 1994жыл.
* Наурыз. Жаңарған салт-дәстүрлер. - Алматы, 1991жыл.

Пән: Тілтану, Филология
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 33 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Оқушыларға экологиялық білім мен тәрбие беру56 бет
Сабақтан тыс жұмыстар арқылы оқушылардың дүниетанымын қалыптастыру52 бет
Физика сабағында оқушылардың ізденімпаздық және логикалық ойлау қабілетін дамыту20 бет
Ақпарат және оны өрнектеудің жолдары6 бет
Жеке тұлғаның қалыптасу философиялық негізі9 бет
Көркем шығарма арқылы оқушыларға патриоттық тәрбие берудің педагогикалық мүмкіндіктері56 бет
Химияның ауыл шаруашылығындағы маңызы11 бет
10 сынып оқушыларына ұлттық киім стиліндегі киім үлгісін дәстүрлі емес әдістер негізінде әзірлеуге үйрету68 бет
5-7 сынып оқушыларына технология сабақтарында ағашты өңдеудің әдістемесі69 бет
8-сынып оқушыларына сәндік-қолданбалы өнерді оқытуда дәстүрлі мәдениетке баулу77 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь