Әлеуметтік сақтандырудың экономикалық мәні

Әлеуметтік сақтандыру қоғамның дамуының объектілерінің бір факторы, ол қоғамдық еңбектен белгілі бір себептер салдарынан қатыса алмайтын өзінің өмір тіршілігін қолдай алмайтын тұлғаларды материалдық жағынан қамтамасыз ету қажеттілігі болып келеді. Еңбек қаблеттілігін жоғалтқан немесе еңбек қаблеттілігі бар бірақта әр түрлі себептер салдарынан соңы іске асыруға мүмкін болмайтын тұлғаларды қамтамасыз ету нарықтық экономика жағдайында әлеуметтік бағдарламалардың бір бөлігін қалыптастыру көмегімен сол бағыттар қаржыландырылады. Ең алдымен бюджет тарапынан немесе бюджеттен тыс құрылған қорлар көмегімен қалыптасады. Әрбір азамат өзін әлеуметтік жағынан қорғау үшін белгілі бір қорларды қалыптастырады. Соның ішінде сақтандыру қоры. Әлеуметтік сақтандырудың негізгі мәні ол көрсетілге адамдарды материалды қамтамасыз етуге әр түрлі қорлардың ақша – қаражатын құрастыруға және тұтынуғ көмектесетін қатынастар жүйесін ұйымдастыру. Әлеуметтік сақтандыру дегеніміз – қатерлі ауру кезінде, еңбек қаблеттілігін толық немесе ішінара айырылу кезіңде, асыраушыдан айырылған кезде, жұмыссыздық кезде, азаматтарды материалдық қамтамысыз ету үшін сақтандыру қорларын құруына бағытын экономикалық қатынастар жүйесі. Әлеуметтік сақтандырудың маңызды бір қызметіол еңбек ресурстарының ұдайы толтыруына керектіжағдайлар жасау. әлеуметтік сақтандыруда келесідей бір шығындар жұмсалады:
1. Қайта сақтандыруға, мамандығын өзгертуге.
2. Еңбек қалпына келтіруіне жәрдемдесу.
3. Тиімді еңбек қаблеттілігін қайтару.
Алатын қаржаттар мөлшері еңбек стажының шамасына, еңбек қаблеттілігін жоғалту дәрежесіне, денсаулығының айрылу дәрежесінен ақырғы еңбекақының мөлшеріне байланысты болып келеді.
        
        Бұл  қатынастар  табиғат  пен  адамның  арасында   объективті   ...  бар  ...  ...  және  ...  ...  ... болатын құбылыстар  көптеген  жағдайларда  көзделмеген  сипатқа  ие
болады. Үздіксіз қоғамдық ... ... ... бір ... құбылыстардың жағымсыз нәтижелерінен қорғану қажеттілігінен, екінші
жағынан бұл құбылыстар әсерінен шығындардың (жоғалтулардың орнын толтыруын
қажет етеді) ... ... ... жеке өндірушілерде, олардың топтарында (салалық
немесе аумақтық) қажетті қаражаттармен жабдықтау, табиғи - заттай ... ... ... бірге өндіріс процесін жалғастыру мақсатында
оларды сатып алу үшін ақша ресурстарының бар ... ... ... - ... жекелеген категориясының өмір сүру деңгейін тұрақты ұстау
керек.
1 ... ... ... МӘНІ ... ... сақтандырудың экономикалық мәні, мазмұны, даму тарихи
аспектісі
Әлеуметтік сақтандыру қоғамның дамуының объектілерінің бір факторы,
ол қоғамдық еңбектен ... бір ... ... қатыса алмайтын өзінің
өмір тіршілігін қолдай алмайтын тұлғаларды ... ... ... ... ... ... Еңбек қаблеттілігін жоғалтқан немесе ... бар ... әр ... ... салдарынан соңы іске асыруға
мүмкін болмайтын тұлғаларды қамтамасыз ету ... ... ... ... бір ... ... көмегімен сол бағыттар
қаржыландырылады. Ең алдымен бюджет тарапынан немесе бюджеттен тыс құрылған
қорлар ... ... ... ... өзін ... ... ... белгілі бір қорларды қалыптастырады. Соның ішінде сақтандыру ... ... ... мәні ол ... ... материалды
қамтамасыз етуге әр түрлі қорлардың ақша – қаражатын ... ... ... қатынастар жүйесін ұйымдастыру. Әлеуметтік сақтандыру
дегеніміз – қатерлі ауру кезінде, еңбек қаблеттілігін ... ... ... кезіңде, асыраушыдан айырылған кезде, ... ... ... ... ету үшін ... ... құруына
бағытын экономикалық қатынастар жүйесі. Әлеуметтік сақтандырудың маңызды
бір қызметіол еңбек ресурстарының ұдайы толтыруына ... ... ... келесідей бір шығындар жұмсалады:
1. Қайта сақтандыруға, мамандығын өзгертуге.
2. Еңбек қалпына келтіруіне жәрдемдесу.
3. Тиімді еңбек қаблеттілігін қайтару.
Алатын ... ... ... ... ... ... жоғалту дәрежесіне, денсаулығының айрылу дәрежесінен ... ... ... ... келеді.
Әлеумметтік сақтандыруда өзіне тән ерекшелігі:
1. Қаржы қатынастарға мемлекеттік ... ... ... ... бір ... ... бөледі.
Әлеуметтік сақтандыру қорлары сақтандыру әдістерімен құрылады, бірақта
бөлінетін қаражат мөлшері ... ... ... ... ... ... ... бағыттары бойынша ... ... ... келесі бір нысандармен қалдынылады.
1. Төлемдерді төлеу.
2. Жәрдемақылар.
3. Қаржылық қызметтер.
Әлеуметтік сақтандыру жүесі ... ... ... ... ... ... ... профилактикалық шараларды қаржыландыру
жүйесімен анықтау.
4. Женілдіктерді беру.
Әлеуметтік сақтандыруда ... ... ... ... ... - ... ... әлеуметтік аударымдарды төлеу
мерзімі өтіп кеткендігі үшін ... ... ... табыс және
Қордың қызметін қамтамасыз етуге арналған комиссиялық ... ... ... ... және қате ... немесе
артық төленген қаражатты қайтаруды шегеріп тастағанда, Қорға ... ... ... ... өзге де ... ... сақтандыру қоры (бұдан әрі - ... ... ... және ... ... сақтандыру жүйесіне
қатысушы болған асыраушысынан айрылған жағдайда, оның ... ... қоса ... оған ... ... қатер жағдайы басталған
міндетті әлеуметтік ... ... ... ... төлеуді
жүргізетін заңды тұлға;
асыраушы - өзінің асырауындағы отбасының еңбек етуге қабілетсіз мүшелерін
өз табысы есебінен ... ... ... коэффициенті - әлеуметтік төлемнің әлеуметтік аударымдарды
есептеу кезінде негізге ... ... ... ... ... асырауындағылар санының коэффициенті - қайтыс болған (сот
хабар-ошарсыз кетті деп ... ... ... болды деп жариялаған)
асыраушының асырауында болған отбасы мүшелерінің ... ... ... ... коэффициенті - міндетті әлеуметтік сақтандыру жүйесіне
қатысу стажына (күнтізбемен есептегендегі уақыттың жалпы мөлшеріне) қарай
айқындалатын коэффициент;
7) ... ету ... ... ... — өзі үшін ... ... ... әлеуметгік сақтандыру жүйесіне қатысушының
еңбек ету қабілетінен айрылу дәрежесіне қарай айқындалатын коэффициент;
8) әлеуметтік аударымдарды ... ...... берушінің
қызметкерге орындалған жұмыстар, ... ... үшін ... төлейтін шығыстары. Өзін-өзі жұмыспен қамтыған адамның әлеумегтік
аударымдарын есептеуге арналған объект оның алатын ... ... ... әлеуметтік сақтандыру - еңбек ету қабілетінен ... ... ... ... ... ... ... байланысты
кірістің бір бөлігін өтеу үшін мемлекет ұйымдастыратын, бақылайтын және
кепілдік беретін шаралар жиынтығы;
10) әлеуметтік ... ... ... әрі - ... ... Заңда белгіленген тәртіппен әлеуметтік аударымдарды ... ... ... ... асырушы жұмыс беруші немесе өзін-өзі жұмыспен қамтыған
адам;
11) әлеуметтік төлемді алушы (бұдан әрі - ... - өзі үшін ... ... ... не ... өзі ... және әлеуметтік
төлемдер тағайындау жөніндегі уәкілетті орган оған қатысты ... ... ... ... ... жеке ... ал міндетті әлеуметтік
сақтандыру жүйесінің өзі үшін әлеуметтік аударымдар жүргізілген қатысушысы
болып табылатын адам ... ... ... - қайтыс болған (сот хабар-
ошарсыз кетті деп ... ... ... ... деп ... асырауында болған отбасы мүшелері;
12) өзін-өзі жұмыспен қамтыған адам (осы Заңға қолдануға ... - ... ... жұмыспен өзін қамтамасыз ететін жеке ... ... ... ... әлеуметтік сақтандыру жүйесі - мемлекет белгілейтін
және кепілдік беретін, ... ... ... жүйесіне
қатысушылардың арасындағы қатынастарды реттейтін нормалар мен ережелердің
жиынтығы;
әлеуметтік ... - ... ... Қор ... ... ай ... ... - өзі үшін әлеуметтік аударымдар жүргізілген
міндетті әлеуметтік сақтандыру ... ... ал ... ... оның ... ... ... мүшелеріне осы Заңға сәйкес
әлеуметтік төлемдер алу құқығын беретін, Қорға төленетін осы ... ... ... ... - ... ету ... ... және (немесе) жұмысынан
айрылуына, асыраушысынан айрылуына әкеп соқтырған оқиғаның басталуы, соның
салдарынан өзі үшін әлеуметтік ... ... ... ... ... ... не ол ... болған жағдайда оның асырауында
болған ... ... осы ... ... ... ... ... ие болады;
әлеуметтік аударымдар ставкасы - әлеуметтік аударымдарды ... ... ... ... ... Қорға төленетін
міндетті төлемдердің тіркелген мөлшері;
18) әлеуметтік аударымдарды және ... ... ... алу
жөніндегі уәкілетті ұйым (бұдан әрі - ... - ... ... ... мен ... ... аударуды жүзеге асыратын,
әлеуметтік аударымдар мен төлемдердің дербестендірілген, орталықтандырылған
есебін жүргізетін құрылымдық бөлімшелері (бұдан әрі – ... бар ... ... ... ... - Қор ... реттеу, бақылау және қадағалау
функцияларын жүзеге асыратын мемлекеттік орган;
20) ... ... ... ... ... орган халықты
әлеуметтік қорғау саласындағы орталық атқарушы орган және оның аумактық
бөлімшелері;
21) еңбек ету ... ... - ... ... ... көрсету қабілетінен айрылуы, оның дәрежесі айрылған еңбек ... ... ... ... міндетті әлеуметтік сақтандыру жүйесінің өзі үшін әлеуметтік
аударымдар ... ... - өзі үшін ... аударымдар
төленетін және осы Заңда көзделген әлеуметтік ... ... ... әлеуметтік төлем алуға құқығы бар жеке адам;
23) міндетті әлеуметтік сақтандыру жүйесіне қатысушылар - ... ... ... ... өзі үшін ... ... қатысушысы; алушы; Орталық; Қор; Қазақстан Республикасының
Үкіметі; Қазақстан Республикасының Ұлттық ... өзге де ... ... ... ... ... нысандары және ұйымдастыру
ерекшелігі
Міндетті әлеуметтік сақтандыру түрлері бойынша әлеуметтік қатер
жағдайының ... ... ... ... ... ... ... камсыздандырудың қосымша нысандарын құрумен
байланысты көзделген катынастарды реттейді. ... ... ... ... ... ... түрлерге бөлінеді:
1) еңбек ету қабілетінен айрылған жағдай;
2) асыраушысынан айрылған жағдай;
3) жұмысынан айрылған жағдай.
Әлеуметтік сақтандыру қаражаты нақты ... ... ... ... жүйесінің жіктелуіне сәйке келеді.
1. Әлеуметтік қауіптің түрі бойынша ауру нәтижесінде болуы ... ... ... мүгедектікке байланысты, кәрілікке
байланысты.
2. Әлеуметтік қорғау сипатына байланысты:
• нарықтық
• міндетті
3. Ішкі ұйымдастыру жүйесі бойынша:
• мемлекеттік
... ... ... ... ... жүйесі.
Әлеуметтік сақтандыру өзінің мазмұны бойынша тек қана ақша
төлемдерінің конпенсацияларын енгізбейді, ... ... ... ... ... ... ... де енгізеді.
Міндетті әлеуметтік сақтандырудың негізгі иринциптері. Міндетті
әлеуметтік сақтандырудың негізгі принциптері ... ... ... ... ... әлеуметтік сақтандыру туралы заңдарын
сақтау мен орындаудың жалпыға бірдейлігі;
әлеуметтік төлемдерді қамтамасыз ету үшін қолданылатын шараларға
мемлекеттің кепілдік беруі;
3) міндетті ... ... ... ... ... Заңға сәйкес әлеуметтік аударымдарды әлеуметтік төлемдерге пайдалану;
5) әлеуметтік төлемдердің осы Заңда ... ... ... ... ... мөлшерін саралау;
6) міндетті әлеуметтік сақтандыруды қамтамасыз ететін ... ... ... [3; 32-36б.]
Мемлекет азаматтарға әлеуметтік қатер жағдайлары басталған кезде осы
Заңда белгіленген шарттармен міндетті әлеуметтік сақтандыру түрлері бойынша
әлеуметтік төлемдерді алу ... ... ... ... Қордағы
әлеуметтік аударымдардың сақталуына және нысаналы пайдаланылуына кепілдік
береді. Әлеуметтік аударымдардың ... ... ... ... ... тұрақтылығын қамтамасыз ететін, Қазақстан Республикасының Үкіметі
айқындайтын тиісті нормалар мен лимиттерді белгілеу арқылы реттеу;
Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... асыру; Қор активтерін инвестициялық басқару жөніндегі
барлық операцияларды Қазақстан ... ... ... ... алу;
Қордың өз қаражаты мен активтерінің бөлек есебін жүргізу; Қордың қызметін
қамтамасыз ... ... ... ... енгізу; Жыл сайын аудит
жүргізудің міндетгілігі; Қазақстан Республикасының заңдарында
белгіленген тәртіппен Қордың ұдайы қаржылық және статистикалық есептілігі;
Қор активтерін инвестициялау үшін ... ... ... ... ... айқындауы арқылы қамтамасыз етіледі. Міндетті
әлеуметтік сақтандырылуға тиісті адамдар жұмыс істейтін зейнеткерлерді
қоспағанда, кызметкерлер, Қазақстан Республикасының аумағында тұрақты
тұратын және Қазақстан Республикасының аумағында ... ... ... ... шетелдіктер мен азаматтығы жоқ адамдарды қоса алғанда, өзін-
өзі жұмыспен қамтыған адамдар міндетті әлеуметтік сақтандырылуға тиіс.
Әлеуметтік төлемдерді тағайындау жөніндегі ... ... ... ... ... ... уәкілетті органның:
әлеуметтік төлемдерді тағайындау не тағайындаудан бас тарту ... ... ... ету қабілетінен айрылу дәрежесін белгілеуге; құжаттардың
дұрыстығын тексеруге; әлеуметтік төлемдерді ... ... ... және ... жөніндегі талаптарды белгілеуге құқығы бар. Әлеуметтік
төлемдерді тағайындау жөніндегі уәкілетті орган: әлеуметтік төлемдерді
тағайындау немесе тағайындаудан бас ... ... ... ... ... ... ... құрылымдық бөлімшелері арқылы жазбаша түрде
хабарлауға; әлеуметтік төлемдердің уақтылы және толық тағайындалуы мен
олардың алынуын бақылауды ... ... ... ... және алу ... жөнінде қажетті
түсініктемелер беруге міндетті.[4;64-68б.]
2. Шет мемлекеттердегі әлеуметтік сақтандырудың дамуы
Қоғамның дамуының объективті бір факторы ол қоғамдық еңбектен белгілі
бір себертер ... ... ... ... өмір ... ... ... материалдық жағынан ... ету ... ... ... жоғалтқан немесе еңбек қабілеттігі бар, бірақ
та әртүлі себептер салдарынан соны іске ... ... ... ... ету ... экономика жағдайы әлеуметтік
бағдарламалардың бір ... ... ... ... ...... ... кезінде еңбек
қабілеттігі толық немесе ішінара айырылу кезінде, асыраушысынан ... ... ... ... материалдық қамтамасыз ету үшін
сақтандыру қораларын құруына бағытталған экономикалық ... ... ... ... ... ол ... ресурстарын ұдайы
толықтыруына керекті жағдайлар жасау.
ҚР 2005 жж бастап міндетті әлеуметтік сақтандыру енгізілген.
ХХ ғасырда ... ... ... мемлекеттің әлеуметтік
саясатының негізгі белгісі болып табылды
1601 жылы Ағылшын патшайымы Елизавета ... ... ... ... ... туралы " заң "Тһе Асt fог ... оf ... ... ... бастамасы болды және ... ... ... ... ... қызметінен мемлекеттің
әлеуметтік бағдарламаларының басым болуына жағдай жасады.
ХVII-XIX ғасырларда әлеуметтік саясат ... ... ... ... ... ... ... етілетін мекемелер,
емханаларды құра бастады.
ХІХ-XX ғасырда "әлеуметтік сақтандыру " ұғымы бірінші рет ... Бұл ұғым ... ... ... ... ... ... әлеуметтік
сақтандыру, жұмысшыларды сақтандыруды ... ... ... ... ... " ... өзара сақтандыруды ұйымдастырудағы
барлық процестерді қамтиды. Біріншіден, міндетті сақтандыру тек ... ... ғана емес ... да ... ... ... жұмыс істемейтіндердің (қарттар мен мүгедектерді) де сақтандыруын
қамтиды. Екіншіден, мемлекет тек қана сақтандырудың ... мен ... ... ... ... ... ... өзін-өзі басқаратын
қоғамдар арқылы жүргізілді. Бірінші рет әлеуметтік сақтандыру туралы
жиынтық заң – ... ... Бұл ... ... ... ... кездегі сақтандыру, жазатайым жағдайлардан сақтандыру
мүгедектерді сақтандыру, қарттарды сақтандыру, асыраушысы қайтыс болған
жағдайда сақтандыруды ... ... ... ... ... ... ... "әлеуметтік сақтандыру" ұғымы кең қолданыла қоймады.
Мысалы, ... ... ... ... Францияда Әлеуметтік кодекс,
Норвегияда – Ұлттық сақтандыру жүйесі қабылданды. Бұл заңдар шеңберінде
мынадай ... ... 1) ... мен ... ... ... ұйымдастыру; 2)бұл кассаларға жарналарды жұмысшылар
да, жұмыс ... де ... ... деп табылды; 3)жәрдемақылар мен
зейнетақылар бекітілген тәртіп бойынша төленуі қажет. Жарнаның 2/3 бөлігін
- ... 1/3 ... ... беруші төлеуі қажет. Сақтандыру қорынан
төленетін ... ... заң ... бекітілді.
1920-1930 жылдар әлеуметтік сақтандыру жүйесінің даму жылдары ... ... Бұл ... ... дамуы 3 арнамен жүргізілді.
Біріншіден, әлеуметтік сақтандырудың нормалары халықтың өзін - өзі ... ... ... ... ... ... ... бастады. Екіншіден, міндетті ... жаңа ... ... бастады, мысалы ... осы ... ... ... ... 1912 жылы міндетті
әлеуметік сақтандырудың түрлері 13 мемлекетте енгізілген болса, 1938 ... елде ... ... ... ... ... ... мынадай мазмұндама берген еді : "Егер де мен ... - ... ... ... бір сөзбен айтсам,
"сақтандыру" деп айтқан ... ... ... ... ... |1912 |1940 |1949 |1967 |1990 |
|1 ... ... |13 |57 |58 |120 |145 |
|2 ... ... |11 |57 |57 |117 |136 |
| ... | | | | | |
|3 ... ... |7 |24 |36 |65 |84 |
|4 ... |5 |33 |44 |92 |135 |
|5 ... ... |2 |21 |22 |34 |40 ... 1 ... ... ... енгізген елдер
1919 жылы Версаль келісім шарты шеңберінде құрылған Халықаралық ... ... ... ... ... ... өз ... қосты.
Осы ұйымның №1, №2 конвенциялары жұмыссыздықтан ... және ... ... ... ... 1927 – 1933 ... ... жұмысқа
уақытша қабілеті жоқ адамдарды, зейнетақымен қамтамасыз ету мәселелеріне
арналған конвенцияларда экономикасы ... ... ... ... нормалары мен тәртібін жақсарту туралы ұсыныстар
беріледі. [15;26-31б.]
Әлеуметтік сақтандырудың ұлттық ... ... ... ... ... Әлеуметтік сақтандыруды ... ... ... ... тигізді. Өйткені, біріншіден,
әлеуметтік сақтандырудың жалпы ұлттық дамуын ... тек қана ... ... ... ... ... ... көрсетіп отырды немесе
мақсатты бюджеттік қаржылар бөлу арқылы бұл ... ... ... жұмыссыздықты ... ... ... ... ... ... мемлекеттің
жұмыспен қамту сферасын реттеуін талап ... ... ... ... төмендету үшін көптеген мемлекеттер әлеуметтік
сақтандырудың міндетті ... ... ... АҚШ 1935 жылы ... ... ... қабылданды, бұл Ф.Д. Рузвельттің
саясатының базалық элементі болып табылды. Бұл 1930 ... ... үшін ... әлеуметтік - экономикалық бағдарламаның негізгі буыны
деп қарастырылды. Біздің көзқарасымызша осы кезеңде, әлеуметтік сақтандыру
жүйесінің жаңа модельдері енгізіле ... ... ... ... мен ... ... ... мемлекеттік
қаржылардан құрылатын сақтандыру қорларын қалыптастыру ... ... ... ... ... мен ... көлеміне қарай заң түрінде бекітілген
тәртіп бойынша әлеуметтік жәрдемақыларды төлеу;
• әлеуметтік тәуекелдіктің түрлеріне ... ... ... ... ... ... асыраушысы қайтыс болған
отбасыларын және жұмысшыларды өндірістегі жазатайым ... ... ... мемлекеттік реттеу және бақылау. ... ... ... ... ... ... дейін шаралар
қабылдау;
• мемлекет қаржылары тарапынан мұқтаж азаматтарға ... ... ... ... ... ... ... әлеуметтік
саясатының маңызды кұралы бола отырып, "кедейшілік шегі" деп аталынды ... ... ... ... ... қолданды.
Әлеуметтік сақтандыру дамуының жаңа сатысы ... ... ... ... ... ... даму ... жоғарылаған сайын,
халық топтарының әлеуметтік - ... ... ... мемлекет кепілдігінің өсуі демократиялық мемлекеттердің әлеуметтік
саясатының негізгі тұжырымдамасы болуына ... ... 1940 – 1960 ... ... сақтандыру жүйесін енгізген елдер саны 58 ден 120 ... ... ішкі ... (ЖІӨ) ... ... үлес ... ... көлемінің өсуіне және төлеу мерзіміне ықпал етті. (Қосымша
Б)
Мемлекеттің әлеуметтік сферадағы ... ... ... сақтандыру мен әлеуметтік қамсыздандырудың әлеуметтік қорғау
жүйесінің интеграциялануына алып келді. "Әлеуметтік қорғау " ұғымы ... АҚШ - та ... ... ... туралы акт" деп аталатын
әлеуметтік ... ... ... бастады. 1952 жылы халықаралық
еңбек ұйымы әлеуметтік қорғау доктринасын ... Бұл ... ... ... ... ең төменгі күнкөріс минимумымен
халықтың барлық топтарын қамтамасыз етуге ... ... ... ... ... – экономикалық жағдай,
сақтандыру төлемдерінің барлық азаматтарға таралуына, одан кейін ... ... ... ... жинаудың бірегейленуі және
әлеуметтік ... ... ... арқылы ұйымдастырылуы
әлеуметтік сақтандыру мен әлеуметтік ... ... ... алып ... факторлардың бәрін әлеуметтік сақтандыру мен әлеуметтік
қамсыздандырудын, ... ... ... ... ... ... ... жағдай жасады. 1975 жылдары ЖІӨ -дегі
әлеметтік сақтандырудағы арналған ... ... ... 20 – 25 ... Әлеуметтік сақтандыруға арналған шығындардың абсолюттік көлемі 1950
жж салыстырғанда 1975 жж 5 - 9 рет өссе, 1980 жылдары 10 есе өсіп ... жылы ... ... ... қол қойылды. Бұл хартияда
азаматтардың 19 әлеуметтік құқтары мағлұмдалды.
Мынадай ... ... ... ... ... ... (1968 ж), ... қамсыздандыру туралы Еуропалық
конвенция, Жұмысшылардың негізгі ... ... ... ... (1989 ... ... шарты шеңберіндегі әлеуметтік саясат туралы хаттама (1991
ж), Амстердам әлеуметтік саясат туралы келісім ... (1997 ... ... ... және ... ... қолдану әлеуметтік сфераның дамуына ықлал етті.
Қазіргі жағдайда әлеуметтік қорғау ... ... ...... алып ... ... әлеуметтік қорғауға
арналған шығыдардың көлемі азайды, Дания, ... ... ... әлеуметтік қорғауға арналған шығындардың абсолютті көлемі
қысқартылды. Екіншіден ЖІӨ - дегі ... ... ... шығындардың
үлес салмағы төмендеді.
Жұмысшылар мен жұмыс берушілердің сақтандыру жарналарының ... ... ... ... ... ... ... әлеуметтік шьғындарды қаржыландырудағы үлесі төмендесе.
Ұлыбритания мен ... ... ... ... ... ... ең төменгі жарналар көлемі әлеуметтік қорғауға арналаған
шығындардың басым көпшілігін ... ... ... ... ... елдерінде кең тарады. 1990 жылдары ... ... ... ... ... қаржыландыру құрамында
сақтандыру жүйесінің резервтерін орналастырудан алынатын табыстардың үлесі
арта бастады.
Әлеуметтік қорғаудың, қаржылық механизмдерінің ... айта ... ... саясатында мемлекеттік бюджеттен қаржыландырудан гөрі
эквиваленттік жарналар мен төлемдер негізінде ... ... ... басым болды. Соңғы онжылдықтағы әлеуметтік қорғауға
арналған ... ЖІӨ ... үлес ... ... ... ... ... экономикалық мүмкіндіктерінің деңгейі
белгілі табалдырық ... ... ... ХХ ... бұл көрсеткіш ЖІӨ-
нің 25-30 пайызы ... Бір ... бұл ... ... ... әлеуметтік қорғауға орасан қаржы бөлгенін көрсетсе, басқа жағынан
әлеуметтік - ... ... ... ... ... ... өсу ... әлеуметтік қорғауға арналған
шығындардың өсу деңгейінен анағурлым үлкен.[16;38-40б.]
Әлеуметтік - экономикалық стагнацияның ... ... ... қорғауға арналған шығындарды ... ... ... ... рөлі ... ... ... әлеуметтік қорғау
жүйесіне мемлекеттен гөрі сақтандыру ... ... ... ... ... Мемлекет кейбір әлеуметтік құқтарын жеке сақтандыру
жүйесіне беруге ... ... ... ... ... ... ... тәуекелдіктен корғаудың қайнар көзі болып табылады.
Ирлаидияда жеке сақтандырудың ... ... ... 10 ... ... отыр. Франция мен Нидерланды елдерінде халық
ерікті әлеуметтік сақтандыруда міндетті сақтандыруға ... ... ... Жаңа экономикалық жүйеде әлеуметтік тәуекелдікті
сақтандыруда ерікті сақтандыру жалпы халықты қорғау ... ... ... табылады.
Жалпы экономиканың жақсаруымен жеке сақтандыруға арналған шығьндардың
өсу ара қатынасы бір – бірімен байланысты ... ... және ... жүйелерінің талдауы көрсеткендей бұл жүйелердің ... ... ... Жеке ... жүйесінің дамуына сақтандыру
сыйақыларына салық жеңілдіктерінің қолдануы, оңтайлы инвестициялық ... ... ... өсуі ... ... ... 1990 жылы Францияның
өмірді сақтандыру ... ... ... ... ... осы сақтандыру
турі бойынша табысқа салынатын салық, ... ... ... мұрагерлерге салынатын салық бойынша жеңілдіктердің қолданылуы әсер
етті.
Қазіргі кезеңде әлеуметтік сфераны мемлекеттік реттеуде ... ... ... ... ... камтамасыз етуде өэ
міндеттерінен қашпайды, дегенмен, осы кепілдіктерді өрікті жеке ... ... ... ... ... ықпал жасаған жөн.
Әлеуметтік қорғау мен әлеуметтік сақтандыру жүйесінің даму тарихын
айта кетсек, оның дамуындағы сабақтастық пен ... ... ... жөн: ... ... ... сақтандыруға ынтымақты қағидатты
негіздегі мемлекеттік сақтандыруға, казіргі жағдайда мемлекет иелігінен ... ... ... ... сақтандыру жүйесін жанғыртуға жағдай
жасалды.Біздің көзқарасымыз бой-ынша, ... ... ... ... бс ... Өзара сақтандыру әр
түрлі әлеуметтік-экономикалық жағдайларға сай ұйымдастық және қаржылық
нысандарға ие ... ... ... ... жаңадан өзгерістер алып
келеді.
Әлемнің кептеген елдері сияқты Қазақстан да БҰҰ мыңжылдық ... қол ... және сол ... ... ... ... БҰҰ ... орындауға міндеттеме алды. Қазіргі кезде
Қазақстан мыңжылдық дамуының жеті мақсаттарының екеуіне қол ... ... ... ... ... беру және ұл ... мен қыздар үшін білім
алудың бірдей мүмкіндігін қамтамасыз ету.
2 ҚАЗАҚСТАН ... ... ... ... ... ... ұйымдарының құқықтық негіздері
Әлеуметтік төлемдерді тағайындау жөніндегі уәкілетті органның
құзыреті. Әлеуметтік төлемдерді тағайындау жөніндегі уәкілетті органның:
1) әлеуметтік төлемдерді тағайындау не ... бас ... ... ... ... ету ... айрылу дәрежесін белгілеуге;
3) құжаттардың дұрыстығын тексеруге;
4) әлеуметтік төлемдерді ... ... ... ... ... ... ... белгілеуге құқығы бар.
Әлеуметтік төлемдерді тағайындау жөніндегі уәкілетті орган:
1) әлеуметтік төлемдерді тағайындау немесе тағайындаудан бас ... ... ... ... өтініш берушіге Орталықтың құрылымдық бөлімшелері
арқылы жазбаша түрде хабарлауға;
2) әлеуметтік төлемдердің уақтылы және толық тағайындалуы мен ... ... ... ... ... төлемдерді тағайындау және алу мәселелері жөнінде қажетті
түсініктемелер ... ... және оның ... ... ... ... Орталықтың және оның құрылымдық бөлімшелерінің: әлеуметтік
төлемдерді тағайындау жөніндегі уәкілетті органға беру үшін ... мен ... ... ... ... асыруға; әлеуметтік
төлемдерді тағайындау жөніндегі уәкілетті органның шешімі негізінде Қорға
Орталықтың шотына ақша аудару туралы сұрау салуға; осы Заңда көзделген
қызметтерді көрсеткені үшін ... ... ... ... республикалық бюджеттен қаражат алуға құқығы бар;
Орталық және оның ... ... ... жеке код
негізінде әлеуметтік аударымдар мен әлеуметтік төлемдердің есебін жүзеге
асыруға және аптасына бір рет ... ... ... ... түсуіне тексеру жүргізуге; әлеуметтік төлемдерден жүргізілген
ұстап қалу ... ... ... ... ... ... сомаларды
Орталық арқылы қайтару қажет болған жағдайда бұл ... ... ... ... ... мөлшері мен мерзіміне қарамастап, міндетті
әлеуметтік сақтандырылуға тиісті адамдарға қызмет көрсетудің тең
жағдайларын қамтамасыз етуге; банктік үш күн ішінде ... ... ... ... ... ... ... құжаттарды
жасауға және оларды әлеуметтік төлемдер тағайындау жөніндегі уәкілетті
органға осы Заңда көзделген мерзімде беруге; алушыларға әлеуметтік
төлемдердін аударылуын уақтылы қамтамасыз ... ... ... әлеуметтік
аударым сомаларын осы қаражат Қордан Орталықтың шотына аударылған кезден
бастап ... үш күн ... ... ... ... ... Республикасының заң актілерінде көзделген жағдайларды қоспағанда,
әлеуметтік аударымдар мен әлеуметтік төлемдердің жай-күйі мен қозғалысы
туралы ақпараттың құпиялылығын қамтамасыз ... осы ... ... ... ... ... ... және Қорға қажетті есептілікті табыс етуге; әлеуметтік
төлемдерді алу мәселелері бойынша қажетті түсіндірме беруге міндетті.[14;3-
4б.]
Уәкілетті ... ... ... ... ... ... талдауды, бағалауды және бақылауды жүзеге
асырады;
2) өздерінің бақылау және қадағалау функцияларын қамтамасыз
ету үшін Қордың қаржылық және өзге де ... ... ... ... ... Республикасының заңдарына сәйкес Қордың басшы қызметкерлері
үшін біліктілік талаптарын айқындайды, оларды тағайындауға ... ... Қор ... ... ... ... ... органдар мен
ұйымдардан өздерінің бақылау және қадағалау функцияларын жүзеге асыру үшін
қажетті мәліметтер алуға құқылы;
5) Қор ... ... ... ... белгіленген тәртіппен
инспекциялауға құқылы;
6) Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкес өзге де өкілеттіктерді жүзеге
асырады.
Өзі үшін әлеуметтік аударымдар жүргізілген ... ... ... ... және ... құқықтары мен міндеттері:
1. Өзі үшін әлеуметтік аударымдар жүргізілген міндетті әлеуметтік
сақтандыру жүйесіне қатысушының және алушының:
1) осы Заңда ... ... ... ... ... ... пен оның құрылымдық бөлімшелері арқылы әлеуметтік ... ... ... ... ... ... ... үшін
өтініш беруге;
мемлекеттік әлеуметтік жәрдемақылар алуына қарамастан, осы Заңда көзделген
тәртіппен Қордан ... ... ... ... және ... ... аударымдар мен әлеуметтік
төлемдердің және аудару мен есептелуінің толықтығы және уақтылы болуы
туралы, сондай-ақ ... ... мен алу ... ... ... ... және тегін алуға;
әлеуметтік төлемдер тағайындау жөніндегі уәкілетті орган мен өзге де
мемлекеттік органдардың, ... және оның ... ... осы ... ... әлеуметтік қамсыздандырудың қосымша
нысандарын алуға құкықтарын шектеуге байланысты іс-әрекеттеріне шағымдануға
құқығы бар.
2. Өзі үшін ... ... ... ... әлеуметтік
сақтандыру жүйесіне қатысушы және алушы:
1) әлеуметтік төлемдер тағайындауға қажетті құжаттарды Қазақстан
Республикасының заңдарында белгіленген тәртіппен табыс етуге;
2) ... ету ... ... және ... ... ... жағдайда
әлеуметтік төлемдер алған кезеңде Орталықтың құрылымдық бөлімшелеріне
өзімен міндетті зейнетақы жарналарын төлеуге шарт ... ... ... өзгергені туралы хабарлауға;
3) қате төленген сомаларды қайтарып алуға;
3) Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... және қайта куәландырудан өту мерзімдерін сақтауға
міндетті.
Төлеушініц құқықтары мен міндеттері
1. Қате төленген әлеуметтік аударым сомаларын қайтарып алуға;
2. Аударылған сомалар ... ... ... ... ... белгіленген тәртіппен Орталықтан сұратуға және тегін алуға;
3. Осы ... ... ... да ... іске асыруға құқығы бар.
4. Әлеуметтік аударымдарды және әлеуметтік аударымдарды
уақтылы және толық төлемегені үшін өсімпұлды уақтылы және толық
көлемінде төлеуге;
5. Қорға төленетін ... ... ... ... мен ... ... әлеуметтік аударымдарды уақтылы және толық
төлемеген жағдайда есімпұл есептеуді дербес жүзеге асыруға;
6. Есептелген және аударылған әлеуметтік аударымдар бойынша
салық ... ... ... міндетті.[12; 18-20б.]
2.2 Қазақстан Республикасының әлеуметтік сақтандыру төлемдерін
тағайындау
Сақтандыру объектілері мен сақтандыру субъектілерін ашып қарайтын
болсақ, сақтандыру объектілеріне біз сақтандыру компанияларын, қайта
сақтандыру ұйымдарын және тағы ... ... ... келетін болсақ, оларға сақтанушы адамды және оларға
әлеуметтік төлемдерді тағындау мөлшерін ... ... ... ... беру және ... тағайындауға арналған құжаттарды қарау мерзімдерін қарастыру.
Әлеуметтік төлемдерді тағайындауға өтінші беру ... ... ... бойынша Орталықтың құрылымдық бөлімшелеріне әлеуметтік төлемдерді
тағайындау жөніндегі уәкілетгі орган белгілеген нысан бойынша өтініш беру
арқылы жүзеге асырылады. Өтінішке тізбесі Заңмен белгіленетін ... ... ... ... бөлімшелері әлеуметтік төлемдер
тағайындауға қажетті құжатгарды қабылдап алған күннен бастап бес жұмыс күні
ішінде оларды әлеуметтік төлемдер ... ... ... ... төлемдерді тағайындау жөніндегі уәкілетті орган құжаттар
келіп түскен күннен бастап оң ... күні ... ... ... ... төлемдер тағайындау немесе тағайындаудан бас тарту туралы шешім
қабылдайды. Әлеуметтік төлемдерді тағайындаудан бас тартылған ... ... ... ... ... ... берушіге жазбаша хабарлап, табыс етілген
құжаттарды Орталықтың құрылымдық бөлімшелері арқылы өтініш берушіге
қайтаруға міндетті.
Әлеуметтік төлемдерді тағайындау жөніндегі уәкілетті органның ... ... ... ... жүргізуге құқығы бар осы
мақсаттарда ол табыс етілген құжаттарды сараптамаға жіберіп, оларды беруге
негіз болған құжаттардың бар-жоғын тексере алады. Бұл ретте, әлеуметтік
төлемдер ... ... ... ... ... және ... ... мерзімдері, бірақ бір айдан аспайтын мерзімге
ұзартылуы туралы өтініш берушіге жазбаша түрде хабардар етілуге тиіс.
Кейінгі ... ... ... ... ... ... ... орган өтініш қайталап берілген кезден бастап бес жұмыс
күні ішінде ... ... ... одан бас тарту туралы шешім қабылдайды
және төлем тағайындаудан бас тарту себептері мен шағымдану тәртібін көрсете
отырып, ол туралы Орталықтың құрылымдық ... ... ... берушіге
жазбаша түрде хабарлайды. Әлеуметтік төлемдерді тағайындау жөніндегі
уәкілетті органның шешіміне сот тәртібімен шағым жасалуы мүмкін.
Өзі үшін ... ... ... ... ... жүйесіне қатысушы - алушы деп танылған жағдайда, әлеуметтік
төлемдер осындай адам әлеуметтік төлемдерді тағайындауға өтшіш берген
күннен ... ... ... ... өтініш берілген күн Қордан
әлеуметтік төлемдер тағайындауға өтініш берілген күн деп есептеледі.
Әлеуметтік ... ... ... ... ... және ... ... уақтылы не толық алынбаған әлеуметтік
төлемдер сомасы өткен ... үшін ... ... ... және Қазақстан
Республикасының Үкіметі белгілеген тәртіппен мерзімі өткен әрбір күн үшін
осы сомаларды төлеу күніне Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі
белгілеген қайта қаржыламдырудың 2 ... ... ... аспайтындай
мөлшерде индекстелуге тиіс.[1; 114-117б.]
Еңбек ету қабілетінен айрылған жағдайда әлеуметгік төлем тағайындау
және оның мөлшері қарастырайық.
Еңбек ету қабілетінен айрылған жағдайдағы әлеуметтік ... өзі ... ... ... ... ... ... жүйесіне
қатысушыға, әлеуметтік төлем алуға өтініш берген уақытта жұмысты
тоқтатқанына немесе істеп жатқанына қарамастан тағайындалады.
Еңбек ету қабілетінен айрылған жағдайда ... ... үшін ... жеке ... ... ... ... жері туралы мәліметтер;
3) еңбек ету қабілетінен айрылу ... ... ... мен ... ... қоса тіркеледі.
Еңбек ету қабілетінен айрылу дәрежесін куәландыру, белгілеу тәртібін
Қазақстан ... ... ... ... ... сақтау
саласындағы уәкілетті мемлекеттік органның келісімі бойынша әлеуметтік
төлемдерді тағайындау жөніндегі уәкілетті орган айқындайды. Құжаттарды
ресімдеу мерзімі өтініш берілген күннен бастап бір ... ... ... ету ... ... ... ... төлем адам
әлеуметтік төлемдер тағайындауға өтініш берген күннен бастап, еңбек ету
қабілетінен айрылды деп ... ... ... тағайындалады.
Еңбек ету қабілетінен айрылу дәрежесі өзгерген жағдайда әлеуметтік
төлем еңбек ету қабілетінен ... ... ... ... бастап еңбек
ету қабілетінен айрылудың жаңадан белгіленген дәрежесіне сәйкес келетін
мөлшерде жүзеге ... Бұл ... ... ... ... ... орган Орталыққа және оның құрылымдық бөлімшелеріне
әлеуметтік төлемдер мөлшерінің өзгергені туралы шығарылған шешімге қатысты
үш жұмыс күні ішінде хабарлайды.
Қайта куәландырылушы еңбек етуге ... деп ... ... төлемді тағайындау жөніндегі уәкілетті орган оны еңбек етуге
қабілетті деп шешім шығарған күннен бастап әлеуметтік ... ... ... ... орган Орталыққа және оның құрылымдық бөлімшелеріне
шығарылған шешім туралы үш жұмыс күні ... ... ету ... ... жағдайда ай сайынғы әлеуметтік
төлемдердің мөлшері әлеуметтік аударымдар объектісі ретінде ескерілген
соңғы жиырма төрт ай ... ... ... ... ... белгіленген ең төмен жалақының 80 процентін шегергендегі орташа
айлық мөлшерін табысты алмастырудың, еңбек ету қабілетінен айрылу ... ... ... коэффициенттеріне кебейту арқылы айқындалады.
Бұл ретте табысты алмастыру коэффициенті - 0,6 болады. Еңбек ету
қабілетінен айрылу коэффициенті: жалпы еңбек ету қабілетінен айрылу
дәрежесі ... жүз ... ... ... еңбек ету қабілетінен
айрылған адамдар үшін - 0,7; ... ... ету ... ... ... ... ... дейін болатын еңбек ету қабілетінен айрылған
адамдар үшін - 0,5; жалпы ... ету ... ... ... ... процентке дейін болатын еңбек ету қабілетінен айрылған адамдар үшін -
0,3 болады.
Қатысу стажының коэффициенті міндетті әлеуметтік сақтандыру
жүйесінің өзі үшін әлеуметтік аударымдар ... ... ... ... кем ... - 0,1; алты ... он екі айға дейін - 0,7; он екі айдан
жиырма төрт айға дейін - 0,75; ... төрт ... отыз алты айға ... -
0,85; отыз алты айдан қырық сегіз айға дейін - 0,9; ... ... ... ... ... - 0,95; ... және одан да көп айларға - 1,0 болады.
Алушы жасына қарай ... ... ... ... ... жасқа
жеткен кезде еңбек ету қабілетінен айрылу жағдайыыда берілетін әлеуметтік
төлемдер тоқтатылады.
Асыраушысынан айрылған жағдайда әлеуметтік төлемнің тағайындалуы
және оның ... ... ... (сот хабар-ошарсыз кетті деп таныған немесе қайтыс
болды деп жариялаған) асыраушының - өзі үшін әлеуметтік ... ... ... ... ... қатысушысының мына
отбасы мүшелері асыраушысынан айрылған жағдайда әлеуметтік төлемдер
тағайындалуына және алуға құқылы:
1) он сегіз ... ... ... егер олар он сегіз жасқа толғанға
дейін мүгедек болып қалса, осы жастан ... ... оның ... асырап
алған балалары, аға-інілері, апа-сіңлілері мен немерелері. Бұл ретте аға-
інілерінің, апа-сіңлілері мен немерелерінің еңбек ... ... ... ... немесе олар ата-аналарынан алимент алмаған жағдайда. Егер
осы тармақшада аталған адамдар жалпы орта, ... ... ... ... орындарының орта кәсіби және жоғары кәсіби білім беретін күндізгі
нысанында оқыған жағдайда, әлеуметтік төлем оқу ... ... ... ... және еңбекке қабілеттілігіне қарамастан, ата-анасының біреуі
немесе жұбайы, не атасы, әжесі, аға-інісі немесе апа-сіңлісі, егер ол
қайтыс ... (сот ... ... деп ... ... қайтыс болды деп
жариялаған) асыраушының бір жарым жасқа толмаған балаларын, аға-інілерін,
апа-сіңлілерін немесе немерелерін күтіп-бағумен айналысатын ... үшін ... ... ... жүргізілген ата-ананың
міндетті әлеуметтік сақтандыру жүйесіне қатысушының
қамқорлығынсыз қалған балаларға тағайындалған әлеуметгік төлемдер
Қазақстан Республикасының заң актілеріне сәйкес ... ... ... үшін ... ... қорғаншыға (қамқоршыға) төленеді.
Бала кезінен 2 немесе 2 топтағы мүгедектер деп ... ... ... ... ... ... тағайындалады.
Асыраушысынан айрылған жағдайда әлеуметтік төлемдер тағайындау үшін
өтінішке:
1) жеке басын куәландыратын құжат;
2) отбасы құрамы туралы мәліметтер;
3) асыраушысының қайтыс болуы туралы ... ... ... адамды
хабар-ошарсыз кетті деп тану туралы немесе қайтыс болды деп ... ... ... ... ... (сот ... кетті деп таныған немесе қайтыс
болды деп жариялаған) адаммен туыстық қатынастарын растайтын құжаттың
көшірмесі ... ... ... ... ... балаларының тууы туралы,
асырап алу туралы куәліктер);
отбасы мүшелерінің ... ... ... ... табылатыны туралы оқу
орнынан алынған анықтама (оқу жылының басында жыл сайын ... ... ... құжат (қажет болған жағдайларда);
мүгедектік тобын куәландыруды жүргізу және белгілеу туралы мәліметтер (он
сегіз жасқа ... және осы ... ... ... оның ... ... балалары, аға-інілері, апа-сіңлілері мен немерелері бала кезінен 1
немесе 2 топтағы мүгедектер деп танылған ... қоса ... – 2006 ... ... ... ... ... талдау
Міндетті әлеуметтік сақтандыру жүйссіне қатысушылар үшін Қорға
төленуге тиісті әлеуметтік аударымдар мынадай мөлшерде белгіленеді;
2005. жылдың 1 қаңтарынан бастап - әлеуметтік аударымдарды ... 1,5 ... ... 1 ... бастап - әлеуметтік аударымдарды есептеу
объектісінен 2 процент;
2007. жылдың 1 қаңтарынан ... - ... ... ... 3 ... ... ... заңдарына сәйкес арнаулы салық
режимі қолданылатын өзін-өзі жұмыспен қамтыған адамдар үшін олардың өз
пайдасына төлейтін әлеуметтік аударымдарының ... ... 1 ... бастап - Қазақстан Республикасының заң
актілерінде белгіленетін ең төмен жалақының 1,5 ... ... 1 ... ... - ... ... заң
актілерінде белгіленетін ең төмен жалақының 2 проценті;
2007. жылдың 1 ... ... - ... ... ... белгіленетін ең төмен жалақының 3 проценті болады.
Венгрия, Германия, Франция, Словения, Польша және басқа да ... ... ... ... арқылы жүргізіледі. Латвияда,
Литвада, Молдовада әлеуматтік сақтандыруды басқару не мемлекеттік ... ... ... не ... ... және ... бақылауында
болатын сақтандыру қорлары арқылы жүзеге асырылады.
Міндетті әлеуметтік сақтандыру қорын қаржыландыру жұмыс берушілердің
ақша ... ... ... ... Онда алеуметтік
аударымдар мөлшері былайша белгіленген: 2005 ... 1 ... ... ... ... 1,5 ... 2006 жылдың 1 қаңтарынан
бастап—2 пайызы және 2007 жылдың 1 ... ... 3 ... Ал салық
заңына сәйкес арнайы салық режимі ... ... ... үшін ... өз ... аударатын әлеуметтік
аударымдарының мөлшері 2005 жылдың 1 қаңтарынан бастап — ... заң ... ... ең төменгі еңбекақының 1,5
пайызы, 2006 жылдың 1 қаңтарынан бастап — 2 ... 2007 ... ... ... 3 ... көлемінде болмақ.
Мемлекеттік әлеуметтік сақтандыру қоры (МӘСҚ) әлеуметтік сақтандыру
жүйесінің бір институты ретінде әлеуметтік ... ... ... әлеуметтік сақтандыру жүйесіне қатысушыларға төлем төлеп ... ... ... ... ... табылады. МӘСҚ-ға мұндай мәртебе
кездейсоқтан белгіленіп отырған жоқ, ... ... ... және оның ... ... ету оның қызметінің басты
бағыттарының бірі болмақшы. Сол үшін де ... ... ... ... ... ... мен лимиттерді белгілеуде. Қордың
лауазымды адамдардың біліктілігіне, құнды ... мен Қор ... ... ... ... тізіміне қатысты қызметті жүзеге
асыру ережелеріне Үкімет тарапынан айтарлықтай қатаң бақылау орнатылатын
болады.[17;42-43б.]
Оның ... Қор ... ... ... болып саналатын Еңбек
және халықты әлеуметтіх қорғау министрлігіне ... ... ... ... ... ... банкпен арада жасалған келісім-шарт негізінде Қордың
активтерін Ұлттық банк арқылы ... ... ... ... ... ... ... «Міндетті әлеуметтік сақтандыру қоры
туралы» Заңға сәйкес Қордың кәсіпкерлік ... ... ... ... өту ... Сол сияқты жыл сайынғы аудит те міндетті болып табылады,
Қор ... ... тек олар ... ... ол адам өзі ... ... аударған және оларға әлеуметтік төлем төлеу туралы
құзырлы орган шешім шығарған ... ғана ... ... сақтандыру
жүйесіне қатысушы болып табылатын адам қайтыс болған жағдайда әлеуметтік
аударымдар оның ... ... ... мүшелеріне төленеді.
Еңбекке қабілеттілігі жағдайындағы ай сайынғы әлеуметтік төлемдер
мөлшері әлеуметтік аударымдар нысаны ретінде ескерілген ... ... ... ... ... табысты көбейту жолымен, Қазақстан Республикасының заң
актісімен белгіленген ең төменгі еңбекақыдан 80 пайызды шегеріп ... ... ... тиісті коэффициенттері, еңбекке қабілетін
жоғалтуы және қатысуы бойынша анықталады.[6;74-76б,]
Қазіргі уақытта "Міндетті әлеуметтік ... ... ... ... үшін ... ... ... талдап, әзірлеу жұмыстары
іс жүзінде аяқталды. Осылайша Премьер—Министрдің 2003 жылғы 12 қарашадағы
үкіміне сәйкес Укіметтің тоғыз қаулысы мен ... және ... ... ... алты ... шықты.
Сонымен қатар,бүгінде Мемлекеттік әлеуметтік сақтандыру ... ... құру ... ... да аяқталғанын атап
көрсету керек. Мұндай жүйені құрудағы ... ... ... ... дербес тұлғалық тұрғыда есеп жүргізу процесін автоматтандыру
болып табылады. Жүйе ... ... ... бар ... ... ... есеп айырысу орталығымен арадағы қарым-қатынасты
қамтамасыз етуге тиіс.
3 ӘЛЕУМЕТТІК САҚТАНДЫРУДА КЕЗДЕСЕТІН МӘСЕЛЕЛЕР ЖӘНЕ ШЕШУ ... ... ... ... өзекті мәселелер
Үкіметтің 2001 жыпғы 27 маусымдағы қаулысымен мақұлданған Қазақстан
Республикасы халқын әлеуметтік қорғау тұжырымдамасы әлеуметтік ... ... ... ... ... ... бола ... лайықты ақы төленетін еңбекке қатысу арқылы өзін қамтамасыз ... ... ... ... ... қол жеткізуін және әл-
ауқатының белгілі бір деңгейін қамтамасыз етуді көздейтін жүйе ретіндегі
негізгі ... ... Бұл ... әлеуметтік сақтандыру қоғамдық
өндіріске, еңбек қабілетін немесе жұмысын жоғалтуына, асыраушысынан
айырылуына байланысты ... ... ... ... ... ақша ... ... тәуекелдерден қорғау механизмі болып табылады.[18;34-36б.]
Осы түжырымдаманы жүзеге асыру ... ... ... ... 25 сәуірінде «Міндетті әлеуметтік сақтандыру туралы» ... ... қол ... Ол ... әлеуметтік сақтандырудың
мемлекет жүзеге асыратын халықты әлеуметтік қорғаудың бір түрі ретіндегі
құқықтық, экономикалық және ... ... ... ... ... ... формаларының құрылуына сәйкесті ... ... ... ... ... ... және әлеуметтік бағдарлы экономикадағы дамыған елдердің
әлеуметтік саясатында міндетті сақтандыру жүйесі оның ... ... ... ... әлеуметтік қорғаудағы оның ролі мен маңызы ... ... ... ... және ... ... ... мен олардың отбасы мүшелері үшін қаржы ресурстарын ... ... ... және ... олар үшін ... ... туа
қалған жағдайда әлеуметтік көмек көрсетуге жағдай ... ... ... ... ... ... ... және
кешенді әлеуметтік қорғау жүйесінің мынадай негізгі элементтерден
тұратындығы жайында қорытынды жәсауға болады;
1) мемлекеттік жәрдемақылар;
2) ... ... ... ... ... ... ... әлеуметтік жәрдем.
Жүйенің түрлері арасындағы айырмашылықтар жағдайында әлеуметтік
сақтандырудың төмендегідей негізгі элементтерін бөліп көрсетуге болады:
* ... ... ... ... қосымша жарналар немесе жалпы
салықтар есебінен дотациялар түріндегі араласу мүмкіндігі жағданындағы
жұмыс берушілер мен ... ... ... ... ... ... қаржыландырылады:
* кейбір жекелеген жағдайлардан өзге, міндетті қатысу;
* жарналар арнайы ... ... ... ... ... ... деген жеке құқыққа табыстар немесе қажеттілік еш
тексерілместен жарналар есебінің болуымен кепілдік беріледі
Әлеуметтік сақтандырудың қазақстандық ... ... ... жүйенің ұйымдық құрылымы төңірегінде көптеген таластар туындады:
ол ... бола ма әлде ... бола ма, ... жүйе ... қаражаттар
арқылы қаржыландырылады — жұмыскерлердің аударымдары ма, әлде ... бе, ... ... ... ... ... табуға тиіс?
Келесі даулы мәселе әлеуметтік сақтандыруға төлем аударушыны анықтау
төңірегінде өрбіді. Халықаралық еңбек ұйымының ұстанымы бойынша, әлеуметтік
сақтандыруға жұмыс берушілер де, ... де ақша ... ... ... ... ... бағыттарын айқындауға да екі жақ бірдей
қатысуға ... ... ... табыс деңгейін ескере келіп, әлеуметтік
қорғаудың екінші деңгейі ретіндегі әлеуметтік сақтандыру жүйесін ... ... ... арқылы қаржыландыру қажет және бірінші сатыда
Мемлекеттік әлеуметтік сақтандыру қорына тек ... ... ғана ... болады деп шешілді.
Сонда да әлеуметтік сақтандыруды жүзеге асырудың формасын таңдау
негізгі мәселеге айналды. ... ... ... ... ... ... жүйені құрудағы халықаралық тәжірибелермен мұқият
танысып ... ... ... бір ... ... жоқ. Әр ел осы сатыдағы
өзінің әлеуметтік-экономикалық дамуы негізінде таңдау жасайды екен.[19;28-
34б.]
Осындай ... ... ... ... ... бөліп
көрсетуге болады — мемлекеттік бюджет арқылы, мемлекеттік қор, жеке қаржы
институттары. Бұл нұсқалардың ... ... тән ... ... де бар. Жүйені әкімшілік басқару құны (оны ұстауға кететін
шығындар) және айтарлықтай қысқа ... ... ... барынша көп
санын қамту мүмкіндігі модель таңдаудағы маңызды ... ... ... ... Қор ... ... ... болып саналатын Еңбек
және халықты ... ... ... ... ... ... беріп тұрады,
Қор Ұлттық банкпен арада жасалған келісім-шарт негізінде ... ... банк ... ... құралдарына орналастыру жолымен
инвестициялық қызметті ... ... ... ... ... қоры
туралы» Заңға сәйкес Қордың кәсіпкерлік қызметпен айналыса алмайтынын да
атап өту ... Сол ... жыл ... аудит те міндетті болып табылады,
Қор әлеуметтік төлемдерді тек олар үшін, болмаса ол адам өзі ... ... ... және оларға әлеуметтік төлем төлеу туралы
құзырлы орган шешім шығарған адамдарға ғана төлейді. ... ... ... болып табылатын адам қайтыс болған жағдайда әлеуметтік
аударымдар оның асырауында болған отбасы мүшелеріне төленеді.
Еңбекке қабілеттілігі жағдайындағы ай ... ... ... ... аударымдар нысаны ретінде ескерілген соңғы жиырма төрт
айдағы орташа айлық ... ... ... ... ... ... белгіленген ең төменгі еңбекақыдан 80 ... ... ... табысты алмастырудың тиісті коэффициенттері, ... ... және ... ... анықталады.
Қазіргі уақытта "Міндетті әлеуметтік сақтандыру туралы" Заңды ... үшін ... ... ... ... ... ... жүзінде аяқталды. Осылайша Премьер—Министрдің 2003 жылғы 12 қарашадағы
үкіміне сәйкес Укіметтің ... ... мен ... және ... әлеуметтік
қорғау министрінің алты бұйрығы шықты.
Сонымен қатар,бүгінде Мемлекеттік әлеуметтік сақтандыру қорының
автоматтандырылған жүйесін құру ... ... да ... ... керек. Мұндай жүйені құрудағы мақсат ... ... ... ... ... тұрғыда есеп жүргізу процесін автоматтандыру
болып табылады. Жүйе зейнетақы төлеудің қазіргі бар ... ... ... есеп ... ... ... қарым-қатынасты
қамтамасыз етуге тиіс.
«Міндетті әлеуметтік сақтандыру ... ... 2005 ... ... ... күшіне енуін қамтамасыз ету үшін әлеуметтік сақтандыру
жүйесін енгізу жөнінен іс-шаралар жоспары әзірленді. Онда бұқаралық ... ... ... ... үшін ... ... ... бәрінің іс-қимылдарын шоғырландыру, жұмыс берушілермен,
қоғамдық ұйымдармен, ... ... ... өткізу
мәселелері қарастырылған.
Әлеуметтік сақтандырудың әлеуметтік қорғаудың барлық уақыттарға да
тән әмбебап механизмі емес ... де ... Ол ... ... ... ... дамуының демографиялық шарттарына және басқа да
факторларға тікелей ... ... ... ... ... табысындағы дифференцияланданудың өсуі, ұзақ мерзімді
демографиялық өзгерістер, халықтың өмір сүру ұзақтығының артуы — осы және
өзге де ... ... ... ... ... құқықтық және ұйымдық механизмдерін модернизациялауды талап
етуі де мүмкін.
Әлеуметтік-экономикалық жағдайлар өзгерген ... ... ... ... ... әлеуметтік тәуекелдер туа ... ... ... ... ... ... міндетті әлеуметтік сақтандыру жүйесіне жеке институттардың да
қатысу мүмкіндігінің туындауы табиғи ... ... ... мәселелерді шешу және жетілдіру жолдары
2005 жылғы 1 ... ... ... ... ... кезінде
қызметкерлердің өмірі мен денсаулығына зиян келтіргені үшін жұмыс берушінің
азаматтық – ... ... ... ... туралы» Қазақстан
Республикасының Заңы күшіне енді.
Енді еңбек (қызмет) ... ... ... ... өмірі
мен денсаулығына зиян келтірілсе, онда зиян шеккен қызметкер, ал ол қайтыс
болған жағдайда, асыраушысынан айрылуына байланысты зиянды өтетуте құқығы
бар ... ... ... ... ...... ... немесе асыраушысынан айрылу
бойынша мемлекеттік әлеуметтік
жәрдемақыға;
* егер зиян шеккен қызметкер әлеуметтік сақтандыру жүйесінің қатысушысы
болып табылса, Мемлсксттік ... ... ... ... ... егер ... пайдасына жұмыс берушінің азаматтық-құқықтық
жауапкершілігін міндетті сақтандыру
шарты жасасылған болса, сақтандыру компаниясынан немесе "Мемлекеттік
аннуитеттік ... ... ... ... ... ... ... Заңның негізгі мақсаты еңбек (қызмет) міндеттерін ... ... мен ... зиян ... ... мүліктік
мүдделерін қорғауды сақтандыру төлемдерін жүзеге ... ... ... болып табылады.
Жұмыс берушінің азаматтық-құқықтық жауапкершілігін ... ... ... ... ... ... ... қызметкердің
өмірі мен денсаулығына келтірілген зиянды Қазақстан ... ... ... ... өтеу міндеттерімен байланысты жұмыс
берушінің мүліктік мүддесі болып табылады.
Жұмыс берушінің ... ... ... шартын жасасу сақтанушының (жұмыс беру-шінің) міндеті ... ... ... осы ... ... ... уәкілетті
орган жүзеге асырады.[20;31-33б.]
Жұмыс берушінің азаматтық-құқықтық ... ... ... міндеті сақтандырудың осы түрі бойынша қызметті жүзеге
асыру құқығына лицензиясы бар ... ... ... жасасылуға
тиіс.
Шарт он екі айға жасалады, ал жұмыс берушінің қызметі он екі айдан аз
мерзімде ... ... ... шарт осы қызметті жүзеге асыру
мерзіміне жасалады.
Жұмыс берушінің жауапкершілігін міндетті әлеуметтік сақтандыру шартын
жасасу үшін сақтанушының ... ... ... ... сақтандырушыны таңдауға ерікті, ал сақтандырушының жұмыс
берушінің жауапкершілігін ... ... ... ... ... ... ... жоқ. Шарт жазбаша ... ... ... ... беру ... жасасылады. Жұмыс берушінің азаматтық-
құқықтық жауапкершілігін ... ... ... жазбаша нысанын
сақтамау оның заңсыздығына әкеліп соғады. Шарт ... ... ... ... ... ... тараптар уағдаластығы бойынша
шартқа өзге де ... ... ... ... ... ... ... шартында көрсетілуіне тиіс талаптардың толық болмауына сақтанушы
жауапты. Жұмыс берушінің азаматтық-құқықтық ... ... ... ... оның ... талаптарынын, толық болмауы
салдарынан даулар туындаған жағдайда дау ... ... ... ... ... ... сақтандырушының
жазбаша өтінішінің негізінде, өтініш берген ... ... ... қаржы жылына арналған республикалық бюджет туралы
заңында белгіленген 0,1 ... ... ... ... ... қаражаты есебінен сақтандыру полисінің дубликатын беруге
міндетті.
Жұмыс беруші (сақтандырушы) сақтандыру шартын ... ... ... берушінің азаматтық-құқықтық жауапкершілігін міндетті
сақтандыру, шартында ... ... ... және ... ... және сақтандыру жөніндегі ... ... ... ... ... ... жауапкершілігін сақтандыру шарты бойынша сақтандыру
сыйлыкақының мөлшері тараптар ... ең ... және ең ... ... ... ... берушінің жауапкершілігін міндетті сақтандыру
шарты бойынша сақтандыру сомасына көбейтілген сақтандыру ... ... ... ... кәсіптік қатердің 22 сыныбы
бойынша және қызметкерлер санаттары бойынша ... Бұл ... ... ... өндірістік кызметшілер үшін кәсіптік қатер
сыныптарына жатқызуды Қазақстан ... ... ... ... және ... қызметшілер үшін сақтандыру тарифтері
экономикалық кызметтің барлық түрлері үшін бірыңғай.
Сақтандыру сыйлықақысын төлеуді сақтандырушы бір-ақ рет немесе бөліп-
бөліп, жұмыс ... ... ... ... ... ... тәртіппен және мерзімде жүргізеді. Егер жұмыс
берушінің ... ... ... сақтандыру шартында
өзгеше көзделмесе, кезекті сақтандыру жарнасын уакытында төлемегені үшін
сақтандырушы сақтанушыға Қазақстан ... ... ... ... және ... тұрақсыздық төлемін төлеуге мідетті.
Заңға сәйкес, еңбек (қызмет) ... ... ... ... ... ... қызметкерге зиянды және (немесе) қауіпті
өндірістік фактор әсер ... ... ... ... ... тұрақты жоғалуына, кәсіби ауруға немесе өлімге әкеліп сокқан
жарақаттанудың немесе уланудың кез келген жағдайы жазатайым ... ... ... ... заңнамасында белгіленген тәртіппен
ресімделеді.
Сонымен, 2005 жылгы 1 шілдеден кейін ... ... ... ... болған жазатайым оқиғалар мен ... өзге ... ... және ... алу Кдзақстан Республикасы Үкіметінің
2001 жылғы 3 наурыздағы № 326 ... ... ... ... ... ... мен қызметкер денсаулығының өзге де
зақымдануларын тексеру және ... алу ... ... ... ... ... кез ... заңдағыдай бұл Заңда да сақтандыру
сомасы ... ... ... ... көлемі белгіленген.
Жұмыс берушінің жауапкершілігін сақтандыру топтық, иесіз сактандыруды
көздеуіне байланысты, жұмыс берушінің жауапкершілігін ... ... ... ... ... санаттары (өндірістік, әкімшілік-
басқару, қосалқы) бойынша барлық қызметкерлердін жылдық еңбек ақы қорынан
кем бола алмайды.[12; 42-46б.]
Қызметкердін ... мен ... зиян ... ... ... зиян шеккен кызметкердің (еңбек ету ... ... ... ... ... ... айрылуына
байланысты (кәмелетке толғанға дейін) зиянды өтетуге құқығы бар адамдарға
да ұзақ мерзімді мерзімдік төлемдерді ... ... ... ал ... бойынша" сақтандыру ұйымдары ұзақ мерзімді төлемдерді жүзеге
асыра алмайтындықтан, жұмыс ... ... ... ... екі кезеңмен жасасу көзделіп отыр.
Сактандыру жағдайының нәтижесінде ұзақ мерзімді мерзімдік төлемдер
көзделмеген жағдайларда, бір жолғы ... ... ... ... сақтандыру ұйымы жүзеге асырады.
Сактандыру төлемін алу үшін пайда ... ... ... ... төлемі туралы өтінішке мынадай құжаттар:
сақтандыру полисінің көшірмесі;
сақтандыру ... ... ... және ... келтірілген
зиянның мөлшерін растайтын құжаттар;
уәкілетті органның аумақтық бөлімшесінің еңбек ету қабілетін жоғалтуды
белгілеу туралы анықтамасының көшірмесі;
қызметкердің қайтыс болғаны туралы нотариалды ... ... ... қайтыс болған жағдайда пайда алушының зиянды өтетуге құқығын
растайтын құжат:
пайда алушының жеке басының ... ... ... ... олар ... ... ... немесе
азайту мақсатында сақтандырушы шеккен шығыстарын растайтын құжаттар қоса
беріледі.
Сақтанушыға сақтандырушыдан не ... ... ... ... ... ... тыйым салынады.[21;12-15б.]
Қорыта келе, сақтандырудың осы түрін енгізу жұмыс істейтін еңбек
жарақатын алған азаматтарға әлеуметтік кепілдіктер мен ... үшін ... ... ... мен ... аурудың әлеуметтік-
экономикалық салдарының қиындылығын ... ... ... ... ... ... алдын алуға және жарақаттану ... ... ... ... ... еңбек жағдайлары мен
еңбек қауіпсіздігін жақсарту мәселелерінде ынталандыру, сондай-ақ заңды
тұлға ... ... ... ... ... мен денсаулығына
келтірілген зиянды өтеу мәселелерін реттейтінін айта кеткен жөн.
ҚОРЫТЫНДЫ
Сақтандыру - қоғамның эканомикалық қатынастарының айрықша ... көне ... ... ... ... ... қатынастардың жаңа
жүйесін өткеннен кейін шығынды өтеудің тиімді механизмі әрі ... ... ... ... ... ... ... тиісті
болатын.
Сақтандыру мемлекетік саласының бір қатар ... ... ... ... ... ... Сақтандыру компаниялары ел
эканомикасына нақты ішкі инвесторлар бола алады.
Сақтық қызметі сақтық ұйымы жүзеге асыратын ... ... түрі ... ... Бұл ... ... ол қызметтін мынадай
түрлерін: уәкілетті ... ... ... ... ... ... ... қызметті; сақтандыруға тиісті жинақтаушы
сақтық шартында көзделген сатып алу сомасы шегінде өзінің сақтанушыларына
қарыз беруді; сақтандыру ... ... ... үшін
пайдаланылатын арнаулы бағдарламалық қамтамасыз етуді ... ... ... ... ... ісі және сақтандыру қызметі
жөнінде арнаулы әдебиет сатуды; бұрын өз мұқтаждары үшін ... ... оның ... ... ... жасауға байланысты келіп түскен
мүлікті сатуды немесе жалға беруді; сақтандыру қызметіне байланысты
мәселелер бойынша ... ... ... ... ... біліктілігін арттыру мақсатында оқуды ұйымдастыру мен
жүргізуді; сақтау ... ... ... ... болады; консорциум
немесе жай серіктестік құруға қатысуға құқылы.
Біздің елімізде де сақтандыру саласын ... ... ... ... ҚР ... ... ... табылады.
Нарықтық экономика шарттарында сақтандыру қаржылық тұрақтандырушы
рөлін атқарады. Ол қоғамға кездейсоқ жағдайларда ... ... ... ... ... басты атқаратын қызметі -
халықтың қауіпсіздікке деген сұранысын қанағаттандыру ... ... ... ... ... - шарттарын Ежелгі Сирияда, Индияда, Вавилонда,
Палестинада табылған.
Қазіргі кезге дейін көбіне мемлекеттік әлеуметтік ... ... ... халық белсенділігінің төмен болу проблемасы бар
және сақтандыруға тиісті қызығушылық тудырмай отыр. Мемлекеттік бюджет
есебін және ... ... ... ... ... ... ... шектеу осы проблеманы шепіуге ықшам етуі тиіс. Халықты мемлекеттік
емес әлеуметтік қорғауды ... ету ... ең ... ... бола ... азаматттардың өмірі мен еңбек қабілеттілігін сақтау
жөніндегі индустрия әлі күнге дейін ... ... ... ... Әлеуметтік
сақтандыру бойынша дамыған индустрия болмай, республикада жүзеге асырылып
жатқан зейнетақымен қамтамасыз ету ... ... ... ... мүмкін
емес.
Сақтандыру регионындағы мәселелердің елеулі бөлігі сақтандыру және
қайта ... ... ... заң актілерінің жетілдірілілуінен
туындайды. Атап айтқанда, азаматтық заңдардың жекелеген ... ... ... ... мен аннуитенттер жүйесін дамытуды ескере
отырып, өзгерістер мен ... ... ... ... сақтандыру компанияларының криттерийлері ретінде шығыстардың
деңгейі, табыстардың және инвестициялар бойынша түсім ... ... ... ... айтылған сын - міндерді түзеу арқылы ғана сақтандыру нарығы
дамиды деп ... ... ... ... ... тұрақтандырушы
рөлін атқара отырып, қарапайым халыққа да ... ... ... да ... бұл ... ... өте ... ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1. ҚР Азаматтық Кодексі «Сақтандыру туралы заң» 2003 жыл.
2. Сақтандыру іскерлігі жөніндегі Заң 2002 жылдың 15 ... ... А. ... ... РК» // Жеті Жарғы - 1997 -24-6
4. Ильясов Қ.Қ. «Қаржы», оқулық. Алматы 200 5 жж 394 - б.
5. Қ. Жүйріков, И. ... Р. ... ... в зарубежных
странах», оқулық Алматы 2000жж «БИС»
6. Шаханов В. Страхование - М. « ... 1997 - 311 - ... ... В. ... ... М. ... 2001- 286 - ... «Финансовый рынок за 2003 год» //Банки Казахстана, 2003 жж, №2,
9. «Состояние ... ... ... 2004 года» // Банки Казахстана
№2, 2005 жж, 6-6.
10. Ю.«Итоги 2005 года финансового рынка» 2006 жж, №2, 3 - б.
11. 11.Л. ... ... ... ... ... // ... - Қаражат 2005 жж №5, 66-6 12.К. Айтбай «Страхование
вкладов: о чем следует знать» // Қаржы ... 2003 №3, 60 - ... ... ... ... ... ... //Қаржы
-Қаражат 2005 жж № 3,18 б.
13. Ж. Исингарина «Страхование валютного риска как составной элемент
банковской ... // ... - ... 2003 жж, №2, 25 - ... ... С. ... әлеуметтік қорғаудың қосымша көзі» // Егемен
Қазақстан 2004 - 16 – желтоқсан
15. Жолдасбаев С. «Әлеуметтік қолдаудың әлеуетті тетігі» ... - 2006 - 10 - ... - 3 - ... ... П. ... ... қорғау мен әлеуметтік
сақтандыру жүйесінің дамуы» // Қаржы - Қаражат - 2004 - №6 ... ... X. ... ... ... // ... ... - 5 - мамыр.
18. Уманов Б. Страховой рынок РК: проблемы и перспективы // 4
Конгресс Финанасистов Казахстана - 2004 - ... РЦБК - №4 2004 ... А. ... ... сақтандыру - денсаулық саласына қажетті
көзі ретінде» // Аль - Пари №2-3 2002 - 66 - 69-6.
20. И. ... ... от ... ... ... ... //Банки Казахстана №4, 2005жж, 20 - б.
21. Мельников А. ... ... ... и ... ... вкладов» // Банки Казахстана №8, 2005 жж, ... ... М. ... ... тарифов по страхованию
риска» // Банки Казахстана №9, 2004жж, 41-6.
ҚОСЫМША Б
|Елдер ... |
| |1950 |1955 |1960 ... |29 |70 |90 ... |19 |75 |85 ... |29 |65 |77 ... |42 |18 |53 ... |34 |37 |60 ... |26 |63 |79 ... |22 |81 |88 ... |39 |17 |50 ... |28 |66 |85 ... |37 |68 |80 ... |37 |64 |83 ... |26 |63 |85 ... |39 |73 |86 ... |30 |52 |73 ... 3 ... ішкі ... әлеуметтік қорғауға арналған шығындардың үлес
салмағы төмендеді.

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 36 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Автокөлікті сақтандырудың ақпараттық жүйесі57 бет
Автокөлікті сақтандырудың ақпараттық жүйесін тұрғызу63 бет
Депозиттік сақтандырудың отандық және шетелдік тәжірибесі54 бет
Жеке мүлікті сақтандырудың ақпараттық жүйесі36 бет
Жеке мүлікті сақтандырудың ақпараттық жүйесін тұрғызуды негіздеу40 бет
Сақтандырудың мәні және табиғаты28 бет
Сақтандырудың нарықтық экономикалық орны18 бет
Сақтандырудың сыныптауы12 бет
Сақтандырудың теоретикалық аспектілері35 бет
Сақтандырудың теориялық негіздері және тарихы26 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь