Мектепте етістіктің шақтарын түсіндіру жолдары

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3бет

І ТАРАУ ЕТІСТІКТІҢ ШАҚТАРЫ ТУРАЛЫ ЖАЛПЫ ТЕОРИЯЛЫҚ СИПАТТАМАСЫ

1.1 Етістіктің, етістіктің шақтарының тіл білімінде зерттелуі ... ... .4.8бет
1.2 Етістіктің шақтарын мектепте оқытудың мақсаты мен міндеттері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..8.10бет

ІІ ТАРАУ МЕКТЕПТЕ ЕТІСТІКТІҢ ШАҚТАРЫН ТҮСІНДІРУ ЖОЛДАРЫ

2.1 Етістіктің шақтарын оқытудағы қолданылатын тиімді әдіс.тәсілдері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...11.26бет
2.2 Етістіктің шақтарын түсіндіру жолдары ... ... ... ... ... ... ... ... ..26.27бет

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .28бет
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... 29бет
Тақырыптың өзектілігі: Қазақ тіл білімінің бастан өткізген сан ғасырлық тарихи белестерін жан-жақты айқындап, оның бүгінгі күндегі жай-күйімен сабақтастығын ашып көрсету – негізгі міндеттердің бірі болып табылады. Өткенімізді безбендеп алмай алға баса алмаймыз. Қазақ тіл біліміндегі өзекті мәселенің бірі – морфология саласы. Морфологияның ішінде етістік сөз табының да тіл білімінде өзіндік орны бар мәселе болып саналатыны анық. Бүгінгі таңда да қазақ тіл білімінде етістіктің басты критерийлерінің мәні, өзіндік маңызды сипаттары толық айқындалды деп айта алмаймыз. Осы тұрғыдан бұл теориялық білімнің қазақ тіл білімінде алғаш пайда болуын, оның қалыптасу, даму процесін жан-жақты ашу, оның даму барысындағы өзіндік ерекшеліктерін талдаудың қажеттілігі жұмыстың өзектілігін анықтайды.
Курстық жұмыстың мақсаты:етістіктің категориясы ретінде шақтарды оқытудың мақсаты мен міндеттерін анықтау, етістік шақтарын зерттеген ғалымдардың еңбектерінің ерекшеліктері мен пікірлеріне сүйеніп, сан есімнің мағыналық түрлері мен жасалу жолдарын қарастыру, ерекшеліктерін анықтау.
Курстық жұмыстың міндеттері:
1. Ғылыми зерттеу көздеріне сүйене отырып, тақырыптың теориялық сипатын ашу.
2. Оқушыларға етістік шақтары тақырыбы бойынша берілетін білім көлемін анықтау.
3. Етістік шақтары түрлерін оқытуда қамтылатын инновациялық технология түрлерін саралау;
4. Теорияны тәжірибе жүзінде жүзеге асырудың инновациялық әдіс-тәсілдерін айқындау.
Зерттеу әдістері: теориялық әдістер, баяндау, салыстыру, жүйелеу, талдау, сараптау, қорыту, бақылау және тәжірибеден өткізу.
1. Ысқақов А. «Қазіргі қазақ тілі.Морфология».-Алматы «Ана тілі».1991.
2. Маманов Ы. «Қазақ тіл білімінің мәселелері».-Алматы. «Арыс».2007.
3. Исаев С. «Қазіргі қазақ тіліндегі сөздердің грамматикалық сипаты».-Алматы1998.
4. Оралбаева Н. «Қазіргі қазақ тіліндегі етістіктің аналитикалық форманттары». -Алматы. 1975.
5. Адамбаева Ж. «Орыс мектебінің 4-8 кластарында қазақ тілін оқыту».-А.1984.
6. Адамбаева Ж. «Орыс мектептерінде қазақ тілі сабақтарында тіл дамыту жұмысы». -А,1994.
7. ОралбаеваН.,ЖақсылықоваК. «Орыс тіліндегі мектептерде қазақ тілін оқыту әдістемесі».-Алматы,1996.
8. Сүлейменова Ж. «Оқу орыс тілінде жүретін мектепте қазақ тілінен етісітікті оқыту». -КДА,1993.
9. Аханов К. «Грамматика теориясының негіздері». -А., Мектеп, 1997.
10. Жұбанов Қ. «Қазақ тілінің жоғарғы курсы». -А., 1999.
11. Ибатов А. «Сөздердің морфологиялық құрамы». А., 1983.
12. Исаев С. «Қазіргі қазақ тіліндегі сөздердің грамматикалық сипаты». -А., 1998.
13. Исаев С. «Қазіргі қазақ тіліндегі негізгі грамматикалық ұғымдар». -А., 1992.
14. «Қазақ грамматикасы». Астана, 2002
15.Қасабек Қ., Мұхамади Қ. «Қазіргі қазақ тілі. Морфология». -А., 2004.
16.Жұбанов Қ. «Қазақ тілі жөніндегі зерттеулер». –Алматы.1995.
17. Хасенов Ә. «Қазіргі қазақ тіліндегі сан есімдер».
18. Төлеуов Ә. «Сөз таптары». – Алматы. «Мектеп», 1982.
19. ҚалыбаеваА., Оралбаева Н. «Қазіргі қазақ тілінің морфемалар жүйесі».-А.1994.
20. Әбілқаев А. «Қазақ тілін оқыту әдістемесі». Алматы. «Санат», 1995.
        
        МАЗМҰНЫ                                                                                                ... ... ... ... ... ЖАЛПЫ ТЕОРИЯЛЫҚ СИПАТТАМАСЫ
1.1 Етістіктің, етістіктің шақтарының тіл білімінде зерттелуі.........4-8бет
1.2 Етістіктің шақтарын мектепте оқытудың мақсаты мен ... ... ... ... ШАҚТАРЫН ТҮСІНДІРУ ЖОЛДАРЫ
2.1 Етістіктің шақтарын оқытудағы қолданылатын тиімді әдіс-тәсілдері.......................................................................................................11-26бет
2.2 Етістіктің шақтарын ... ... ... ... ... ... тіл ... бастан өткізген сан ғасырлық тарихи белестерін жан-жақты айқындап, оның ... ... ... сабақтастығын ашып көрсету - негізгі міндеттердің бірі болып табылады. Өткенімізді безбендеп алмай алға баса ... ... тіл ... ... ... бірі - морфология саласы. Морфологияның ішінде етістік сөз табының да тіл білімінде өзіндік орны бар ... ... ... анық. Бүгінгі таңда да қазақ тіл білімінде етістіктің басты критерийлерінің мәні, өзіндік маңызды сипаттары толық ... деп айта ... Осы ... бұл ... ... ... тіл білімінде алғаш пайда болуын, оның қалыптасу, даму процесін жан-жақты ашу, оның даму ... ... ... ... ... ... ... анықтайды.
Курстық жұмыстың мақсаты: етістіктің категориясы ретінде шақтарды оқытудың мақсаты мен міндеттерін анықтау, етістік шақтарын зерттеген ғалымдардың еңбектерінің ерекшеліктері мен ... ... сан ... ... ... мен ... жолдарын қарастыру, ерекшеліктерін анықтау.
Курстық жұмыстың міндеттері:
1. Ғылыми зерттеу көздеріне сүйене отырып, ... ... ... ... ... ... ... тақырыбы бойынша берілетін білім көлемін анықтау.
3. Етістік шақтары түрлерін оқытуда қамтылатын инновациялық технология түрлерін саралау;
4. Теорияны тәжірибе жүзінде жүзеге асырудың ... ... ... ... ... ... әдістер, баяндау, салыстыру, жүйелеу, талдау, сараптау, қорыту, бақылау және тәжірибеден өткізу.
Курстық жұмыстың ғылыми ... Егер ... ... ... ... ... ... берілетін білім түрлері логикалық жүйемен үздіксіз дамытылып отырылса; оқушының білімі мен ... ... ... ... ... мен ұстанымдар негізінде жүргізілсе; білім берудегі инновациялық технологиялар мен кешенді жұмыс түрлерін бір-бірімен үйлестіре, ... беру ... ... ... ... ... ... онда оқушының бойындағы өмірге қажетті іскерліктер мен дағдыларды дамытудың мүмкіндігі кеңейіп, оқытудың нәтижелілігі мен ... арта ... ... қазіргі заманғы жаңашыл тәжірибелер оқушының ой дербестігін, оқу әрекетін ... ... ... ұлттық рухта зерделенуіне, өзіндік жеке пікір қалыптастыруына жол ашады.
Курстық жұмыстың құрылымы: жұмыс кіріспеден, екі тарау, қорытынды, пайдаланған әдебиеттер ... ...
І ... ... ... ... ... ТЕОРИЯЛЫҚ СИПАТТАМАСЫ
1.1 Етістіктің, етістіктің шақтарының тіл білімінде зерттелуі
Етістік - қай тілде болмасын ең күрделі сөз табы. Басқа ... ... ... тілі сөз ... ... де ... орын алатын сөздер - етістік.
Етістіктердің лексика - ... ... да, ... ... да әр ... синтаксистік қызметі тек баяндауыш болу ғана емес, жай сөйлем мен құрмалас сөйлем мүшелері мен сөз тіркесінің жасалынуына тікелей ықпал етіп ... ... ... тіл ... етістік туралы зерттеулер мен теориялық негіздердің қалыптасуы тіпті ертеден басталады.
Ескі ескерткіштердің бірі 1069 жылы Юсуф - хас - ... ... ... тіл ... етістіктер туралы нақтылы ережелер жазылған зерттеулердің ең алғашқысы, ең көлемді де құндысы түркі әулетінен шыққан ғалым Махмуд Қашқари ... ... әрі ... М.Қашқари қалдырған мұралар әр жағынан алынып, тілдің белгілі салаларымен байланыстыра зерттеліп, ғылыми нәтижелері жарияланып келеді. Түркі ... қай - ... ... да ... ... одан әрі ... ... беру тіл мамандары үшін абыройлы да аса - жауапты ... ... 900 жыл ... ... ... ... ... өшпес мұра қалдырып кеткен ұлы ғұлама М.Қашқари әрқашан да тюркологтардың тіліне тиек, ... ... ... ... ... ... өз ... жоймаған және алдағы уақытта да зерттеушілер қолынан түспейтін мол мұра, тарихи дерек, тілдік фактілер қалдырған ... озық ойлы ... ... ... аты - ... ибн әл Хусейн ибн Мұхамед әл - Қашқари) Қарахан әулетінен шыққан. Орта Азияның Мәуренаһрда - , яғни ... мен ... екі ... ... алған Боғрахан шөбересі.
Махмудтың әкесі Ыстық көл бойындағы барсыхан Баласағұн деп аталатын қаланың әміршісі болған. ... ... ... ... ... ... ... дәл қай қалада туылғаны мәлім емес, бірақ өскен жері ... аулы ... ... ... ... дап ... [1,258-259] (Мұталипов, 136 - 138, Конанов, 4 - 5);
Махмудтың ХІ ... ... ... ХХ ғасырдың басына дейін белгісіз болып келген. Ол ... ... ... ... сақталып жатқан. Зерттеушілердің пікіріне қарағанда, қолжазба Махмудың өз жазуы емес, Абу Бакир әл - ... ... 1266 - жылы ... ... ... ... 1915 - 1917 жылдар ішінде ғана үш томдық кітап етіп, Стамбұлда ... ... Осы ... 1939 - 1943 жылдар ішінде түркі тіліне аударылып Анкарада басылып шығарылған. 1960 - 1963 жылдар ішінде оны ... ... ... үш том етіп шығарды.
Төрт томдық салыстырма сөздіктің дені етістік деуге болады. Олай ... ... ... том - ... етістік және осы сөз табына қатысты ерезелер. Үшінші том мен индекстіе де етістіктер ... Бұл ... бәрі ... сөздердің реестр болып берілуіне байланысты.
Автодың реестр сөз етіп ... ... тап, теп, қаш, сын т.б. ... ... ... ... ... ғана санына қарай екі әріптілер деп тоқтайды.
Одан әрі ... екі ... ... ... ... ... ... емес.сонымен бірге, түбір салдары - ік, іқ, ұқ, үк болып ... және ... деп ... келмейтін туынды түбірлер және етістік тұлғалар берілген.
Томның ... ... төрт ... бес ... арналады. Көлемі жағынан шұбалаңқы, құрамы жағынан күрделі болып келетін бұл етістіктер түгелімен дерлік туынды ... ... ... ... шектелмейді. Онда, әсіресе өткен шақтың жедел түрі - ди, - ды, - ді афлексі ... ... Олар жүйе ... ... өн бойында қатаң сақталады.
Автор өз ережелерінде үнемі өткен шақта ... ... ... ... райы - мақ, -мек, келер шағы - ар, -ер, -ыр, -ір ... жан - ... ... Қимыл екендігінің аффиксі негізінен - мақ формасы дей тұра, қазіргі қазақ т.б. тілдердегі - у ... ... - г, -ғ, -қ, -к ... ... де ... Анық ... ... көр таз кäлігі барчігä (ІІ том, 47 - бет) деген сөйлемдерді кикестілерді ... ... ... деп ... ғылыми талдауын береді.
М.Қашқари өз еңбегінің классикалық әдеби араб тілінде жазып, араб ... ... ... ... ... ... ... туралы зерттеушілер қыпшақ тіліне тікелей қатысы бар еңбектің бірі - 1343 жылы ... ... ... ... ... ... деп ... еңбекте кездеседі. Біраз ғалымдар сөздіктің туындыгері белгісіз десе, П.Мелиоранский атты еңбегінде сөздіктің ... ... ибн ... ... ... ... екінші бөлімі етістікке арналған. Етістіктер бұйрық рай формасында берілген [3,255]. Үшінші ... ... ... ... бөлім қоымшаларға арналған.
Етістіктің жіктелуін сөз еткенде оны үш жаққа, үш шаққа бөліп, болымды, болымсыз ... сөз ... ... көпше айтылатыны сөз болған.
Голландия ғалымы Гилодор Хаутсманның айтуынша сөздікке ... ... ... қыпшақ тіліне жатады. Н.А.Баскаков оларды кездесетін сөздерге өте жақын дегенді айтады.
Түркі тілі ... ... ... ... араб тілінің шаманы Асыр - ад - Дин Хайнан 1312 жылы ... ... ... ... ... атты ... ... Қолжазба түрінде сақталған бұл еңбектің бір нұсқасын түрік ғалымы Мұстафа ... ... ... ... ... ... ... қолжазбаның басқа нұсқасын тауып, оны түркі тіліне аударып, бастырып шығарды. Абу Хайман еңбегіндегі түркі сөздері іріктеліп, 1936 жылы жеке ... ... ... ... шығарылды.
Абу Хайман кітабында берілген граматикалық материалдарды қыпшақ тілінің тұңғыш граматикасы деуге болады деушілер де ... ... ... тағы бір еңбек ғалымы Жамал - Аддин Мухаммед ат Турки жазған деп аталатын сөздік. Қолжазба ... ... ... ... ... ... оның екі ... екі мерзімде 1938 - 1954 бастырып шығартқан поляк түркологы - Ананиаш Зайоновский.
Сөздік екі ... ... ... ... - есім; екінші бөлімінде - ... ... ... ... ... ... ... ХVІІІ ғасырдың екінші жартысында басталған.
Түркі тілдері ішінде граматикалық жүйесі бірінші болып ... ... ... тіл - ... тілі. Бұл еңбек 1769 жылы Қазақ духовной семинариясында жазылып, Петербургта ... ... ... 1778 жылы ... ... баспасынан Хольфиннің орын оқушыларына арналған дейтін оқу құралы, 1776 жылы Петербургта атты еңбек ... 1701 жылы ... ... , 1839 жылы ... ... , 1894 жіне 1897 жылы екі кітап болып басылған Мишаронскийдің деп аталатын еңбектер т.б.жарық ... - 40 ... ... ... тілдерінің граматикалары бірінен соң бірі үздіксіз жариялана бастады. 1935 жылы ... , 1938 жылы ... ... ... ... жазған , 1940 жылы Н.К.Дмитриевтің , 1941 жылы А.Н.Кононовтың , 1948 жылы , атты еңбектері жарияланды ... ... 1973 жылы ... ... ... ... тілдерінің зерттелуі. Батыс Европада, Ресейде, Түркияда, Америкада әр түрлі кездерінде болғаны ... ... жылы ... ... ... ... ... бөлімінде түркі тілдеріндегі етістікке тән етіс, рай, шақ, түрік, татар, тілдеріндегі ... ... ... синтаксистік қызметіне көңіл аударды. Баяндауштың сөйлеміндегі орны ... ... 1893 493 - бет) - ... ... ғалым Н.Длисенова: [7,45] , - деп толықтытрады.
Казамбек (1802-1870) - Әзірбайжан шығыс зерттеушісі, Қазан түркиология ... ... ... ... ... ... филолгиясының докторы, Ресей Ғылым Академиясының кореспондент мүшесі, көптеген шет ел шығыс тану қоғамының мүшесі. Ол бірсыпыра тілдерді білген, өз ... ... ... ... орыс ... ... саласында Казамбек , , атты еңбектері бар. ... ... ... ... көне ... ... оқу, жариялау істерімен айналысқан. Казамбектің атты салыстырмалы зерттеуі түркиология тарихында өте жоғары бағаланды. Бұл - Қазанда ... рет 1939 жылы ... ... ... деп аталады. Осы басылым 1948 жылы неміс тілінде шығарылған. Қазамбек граматикасында түркі тілдері материалдары бір - біріне ... ... ... да ... Онда ... етістіктің жоқ категориясында тоқталады.
Н.И.Ильминскийдің 1860-61 жылғы деген еңбегінде, А.Троянскйдің 1824 жылы шыққан ... ... бес бес ... ... ... ... 1869 жылы шыққан атты сөздігінде шағатай, түрік, әзірбайжан, қазақ, ... ... ... ... ... ... Н.В.Катанов 1869 жылғы еңбегінде тува, урянхай тіліндегі етістігінің табыс, барыс септіктерін меңгеретіндігіне көсемше, есімше формаларының мағыналары мен ... ... ... ... 1884 жылы ... басылып шыққан еңбегінде етістік формаларына байланысты үш жақты айтты.
В.В.Радлов деген еңбегінде ... ...

Пән: Тілтану, Филология
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 34 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Әдебиетті оқытудың инновациялық әдістемесі, технологиясы230 бет
Етістіктің шақтары35 бет
Aғылшын және қaзaқ тілдеріндегі келер шaқ63 бет
Ерте жастан ағылшын тілін оқытудың маңызы және оның ерекшеліктері38 бет
Есімше, көсемше, тұйық етістік5 бет
Етістік50 бет
Етістік формалары және оны оқытудың әдістері64 бет
Етістікті болымсыз сөйлемдер41 бет
Етістіктің морфологиялық сипаттары34 бет
Етістіктер10 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь