Қазақстан Республикасындағы мемлекеттік бюджет тапшылығы мен мемлекеттік қарызды жою жолдары

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...

І БЮДЖЕТ ТАПШЫЛЫҒЫ МЕН МЕМЛЕКЕТТІК ҚАРЫЗДЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ

1.1. Бюджет тапшылығының түрлері, сипаты ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
1.2. Мемлекеттік қарыздың сипаты және түрлері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
1.3. Бюджет тапшылығы мен мемлекеттік қарызды реттеу әдістері ... ... ... .

ІІ ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ МЕМЛЕКЕТТІК БЮДЖЕТ ТАПШЫЛЫҒЫ МЕН МЕМЛЕКЕТТІК ҚАРЫЗДЫ ЖОЮ ЖОЛДАРЫ.
2.1 Мемлекеттік бюджет тапшылығы және оны жою жолдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..

2.2. Мемлекеттік қарыздардың мағынасы және оны жою жолдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...


Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...

Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
Қаржылық байланыстардың орасан зор әр алуандығында жеке ортақ ерекшеліктерімен көзге түсетін оқшауланған сфераларды бөліп көрсетуге болады. Қоғамдық өнімді құндық бөлудің ерекше саласын құрайды және қоғамдық қажеттіліктерді қанағаттандыруға арналған орталықтандырылған ақша қорын қалыптастырумен және пайдаланумен байланысты болады. Қаржы қатынастарының бұл жиынтығы "мемлекеттік бюджет" ұғымының экономикалық мазмұнын құрайды. Экономикалық қатынастардың жиынтығы ретіндегі мемлекеттік бюджеттің объективті сипаты бар. Бөлудің дербес сферасы ретіндегі оның өмір сүруінің объективті қажеттігі ұлғаймалы ұдайы өндірістің қажеттіліктерімен, мемлекеттің табиғатымен және функциясымен байланысты. Бұл тиісті орталықтандырылған ресурстарды қажет етеді. Ақша қаражаттарын орталықтандыру бүкіл ұлттық шаруашылық ауқымында үздіксіз ауыспалы айналымды ұйымдастыру үшін, жалпы экономиканың жұмыс істеуін қамтамасыз ету үшін қажет. Экономика дамуының қазіргі кезеңіңде орталықтаңдырылған қаржы ресурстары мемлекетке қоғамдық өңдірістің қажетті қарқыны мен үйлесімін қамтамасыз етуге, оның салалық және аумақтық құрылымын жетілдіруге жетуге, экономиканың салаларын дамытудың бірінші кезекті бағдарламасы үшін қажетті көлемде қаражаттарды қалыптастыруға, ірі әлеуметтік өзгерістерді жүргізуге мүмкіндік береді. Мемлекеттік бюджет, кез келген басқа экономикалық категория сияқты, өндірістік қатынастарды білдіреді және оларға сәйкес келетін нақты материалдық-заттық түрінде болады, бюджет қатынастары мемлекеттің орталық-тандырылған ақша қорында — бюджеттік қорында затталынады.
1. Шеденов. Ө.Қ, Байжомартов.Ч.С, Жүнісов.Б.А, Кошагин.Б.И, «Жалпы экономикалық теория», Алматы «Ақтөбе» 2002ж.
2.Қ.Қ. Ілясов, С.Құлыпбаев, «Қаржы» Алматы 2005 ж.
3. Я.Ә.Әубәкіров, Б.Б.Байжұмаев, Ф.Н.Жақыпова, Т.П.Табаев. «Экономикалық теория», Алматы, Қазақ университеті, 1999ж.
4. Осипова Г.М. «Экономикалық теория негіздері», Алматы, 2002ж.
5. Н.Қ.Мамыров, М.Ә.Тілеужанова «Макроэкономика», Алматы, экономика, 2003ж.
6. Райымкұлов.С «Экономикалық теория негіздері», Алматы, 2005ж.
7. Аяпова М.М, Арынов Е.М, «Экономикалық теория негіздері», Алматы, 2001ж.
8. Мауленов С.С, Бекмолдин С.Қ, Құдайбергенов Е.Қ., «Экономикалык теория», Алматы, 2003ж.
9. Дорнбуш Р. Фишер С. «Макроэкономика» Алматы 1997ж.
10. Есенгелдин Б. Орманбаев А. «Бюджеттік жоспарлауды жетілдірудің жолдары» Қаржы – Қаражат 1998 №8.
11. Егеменді Қазақстан 2007ж. 15 желтоқсан 1-2 беттер
12. Сатаев.Т, Саясат 2007ж №2 ақпан, 4 бет
13. Исахова.П, Экономика негіздері 2007 №2 15-17беттер
14. Аль-пари, 2006ж. №1 179-186 беттер
15. Аубакиров Я. «Экономикалық теория негіздері» Алматы
16. Әкімбеков С. «Экономикалық теория» Астана 2002ж
17. Мұса.С, Егеменді Қазақстан, 2007ж. 18 шілде, Ібет
        
        Мазмұны
Кіріспе.....................................................................
...................................................
І БЮДЖЕТ ТАПШЫЛЫҒЫ МЕН МЕМЛЕКЕТТІК ҚАРЫЗДЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ
1.1. Бюджет тапшылығының түрлері,
сипаты...................................................
1.2. Мемлекеттік қарыздың сипаты және
түрлері............................................
1.3. Бюджет тапшылығы мен ... ... ... ... ... ... МЕМЛЕКЕТТІК БЮДЖЕТ ТАПШЫЛЫҒЫ МЕН МЕМЛЕКЕТТІК
ҚАРЫЗДЫ ЖОЮ ЖОЛДАРЫ.
2.1 ... ... ... және оны ... ... ... мағынасы және оны жою
жолдары.....................................................................
..........................................
Қорытынды...................................................................
........................................
Пайдаланылған әдебиеттер
тізімі.....................................................................
КІРІСПЕ
Қаржылық байланыстардың орасан зор әр алуандығында жеке ... ... ... ... ... бөліп көрсетуге
болады. Қоғамдық өнімді құндық бөлудің ерекше саласын құрайды және қоғамдық
қажеттіліктерді ... ... ... ақша ... және пайдаланумен байланысты болады. Қаржы қатынастарының
бұл жиынтығы "мемлекеттік бюджет" ұғымының экономикалық мазмұнын құрайды.
Экономикалық ... ... ... ... бюджеттің
объективті сипаты бар. Бөлудің дербес сферасы ретіндегі оның өмір ... ... ... ... ... ... табиғатымен және функциясымен байланысты. Бұл ... ... ... ... Ақша ... ... ұлттық шаруашылық ауқымында үздіксіз ... ... ... ... экономиканың жұмыс істеуін қамтамасыз ету
үшін қажет. Экономика дамуының ... ... ... қаржы
ресурстары мемлекетке қоғамдық өңдірістің қажетті қарқыны мен ... ... оның ... және ... ... ... жетуге,
экономиканың салаларын дамытудың бірінші кезекті бағдарламасы үшін ... ... ... ірі ... өзгерістерді жүргізуге
мүмкіндік береді. Мемлекеттік бюджет, кез келген ... ... ... ... ... ... және оларға сәйкес
келетін нақты материалдық-заттық ... ... ... ... ... ақша ...... қорында
затталынады.
Қазақстан Республикасының егемен мемлекет болып қалыптасып, ... даму мен ... ... ... оның әлеуметтік-экономикалық
дамудағы жаңа деңгейін анықтайды. Ондағы ... орын ... ... ... ... мемлекеттік аппаратты, қарулы күштерді
қаржыландыруға, ... ... ... ... ел ... ... ... ақша ресурстарының
орталықтанған қоры ... ... ... ... ... ... реттеудің, шаруашылық конъюнктураға ықпал етудің, дағдарысқа
қарсы шараларды жүзеге асырудың қуатты құралы ... ... өзін - өзі ... ... ... тани ... ... күнге дейін әр мемлекет үшін «мемлекет қалтасы» жағдайына
жалпы, ашық ... ... ... ... ... ... құру және ... мәселесі маңызды.
Осы курыстық жұмыстың негізгі мақсаты болып – мемлекеттік бюджет пен
мемлекеттік қарыз мәселесінің экономикадағы маңызын,сонымен ... ... мен ... мәселесін шешу жолдарын табу болып табылады
І БЮДЖЕТ ТАПШЫЛЫҒЫ МЕН МЕМЛЕКЕТТІК ҚАРЫЗДЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ
1.1 Бюджет тапшылығының түрлері, ... ... ... кірістері мен шығыстарын баланстайды,
теңестіреді.Бірақ қазіргі кезде барлық елдерде дерлік мемлекеттің ... ... мен ... ... тез өсуде. Оның се-бептері көп,
олардың ішіндегі ең бастылары өмірдің сан түрлі салаларьшда ғы ... ... ... оның ... және ... қызметінің
кеңеюі, мемлекет аппараты ... өсуі және ... ... ... ... ... сәйкес келмейді, сондықтан бюджеттің
тапшылығы үздіксіз ... ... ... ... ... ... оның ... мөлшері бойынша да және ЖҰӨ-ге қатынасынан да
анық көрінеді.Мемлекеттік бюджеттердің тұрақты ... ... ... ... Оның ... ... ... құрылымдық
факторларды да жатқызуға болады.Ол мемлекетгің экономикалық және әлеуметтік
қызметінің ұлғаюы және осы мақсатқа шығынның көбеюіне ... ... ... ... ... ... ... салықтар
азаяды.Ал,мемлекет болса әлеуметтік ... ... ... ... көмек және т.б.) сонымен қатар экономиканың белгілі
секторларын ... ... ... бар ... инвестиция
көлемін сақтауға да қаражат керек.
Бюджеттік тапшылық мемлекеттік ... ... ... ... олар ақша ... ... де ... Бюджеттік тапшылықтарды реттеу қазіргі
мемлекеттің экономика ... ең ... ... ... ... оның кіріс және шығыс бөлігін теңдестірген, яғни баланстаңдырған
дұрыс. Баланс - бұл тепе-теңдік, ... ... ... ... ... ... ... мен шығыстарының осындай жай-күйіне жету
болып табылады.Кірістердің шығыстардан, яғни бюджетке түсетін түсімдердің
жалпы сомасының ... және ... ... ... ... асып ... бюджет артығын -профицитті құрайды. Ол мемлекеттік
борышты ... ... ... ... ... ... жергілікті бюджеттегі) бос қалдығын құрауы мүмкін. ... ... ... ... ... аяғында қалыптасқан бюджеттік қаражаттардың
бос қалдықтары үкімет пен ... ... ... ... шоттарына
есептеледі және кассаның айналымдағы нақты ақшасының өсіміне және биліктің
тиісті органынын мемлекеттік борышын жабуға пайдаланылады.Мұндай ... ... бұл ... пайдалану туралы шешімдерді тиісті
әкімшіліктер ... ... мен ... негізде бөлінген кредиттер ауқымының бюджетке ... ... ... асып ... ... ... тапшылыгын
тудырады.Тапшылықтың едәуір әрі тұрақты болуы қаржының дағдарыстық жай-
күйін сипаттайды.
Тапшылықтың ұйғарымды деңгейі деп ... ... ішкі ... ... ... ... Мұндай жағдайда тапшылық мемлекеттік қарыздар шығарудың
немесе қағаз ақшалар эмиссиясының көмегімен біршама ... ... ... едәуір және созылмалы тапшылығы кезінде қарыздар мемлекеттің
қажеттіліктерін жаппайды, олар ақшаның қосымша ... ... ... тыс) эмиссиясымен қамтамасыз етіледі, бұл инфляцияның
дамуына, ақша айналысы заңының ... ... ... ... және ... тұрмыс деңгейінің төмендеуіне апарып соғады.
Бюджет тапшылығы экономиканың жай-күйін қамтып көрсетеді, ал оның ... ... ... ... ... жалпы құлдырауы;
қоғамдық өңдіріс шығындарының өсуі;
айналысқа тауар жиынымен жабылмайтын ақшаны шектен тыс ... ... ... даму ... ... ... ... шығыстардың басымдығы;
әскери-өнеркәсіп кешенін ұстауға жұмсалатын әскери шығыстарды, басқару
шығыстарын қаржыландырудың қомақты ауқымы;
"көлеңкелі" ... ірі ... ... ... ... ... шығыстар мен ысыраптар.
Бюджет тапшылығы бюджет тапшылығындағы кіріс пен ... ... және таза ... ... қаржылық активтер операциялары
айырмасы көрсетеді . Алынған нашар шама ... ал оң шама ... ... ... ... ... шығысы асып кеткенде Бюджет
тапшылығы туындайды . Осының әсерінен ... ... ... ... ... ... . ... бұл бюджетті орындау барысында пайда көздері пайда
болмайды дегенді білдірмейді .
Бюджет ... ... ... ... . Кей ... ... ... бюджет жетіспеушілігін ұлғайтуға баруы мүмкін . Экономикалық
белсенділілікті ынталандыру үшін және ... ... ... ... ... өсу ... ... салықты азайту арқылы . Бұл
жетіспеушілік – жүйелі жетіспеушілік
Жүйеліге ... ... ... ... ... ... тәуелді емес . Ол дағдарыс кезінде жалпы өндірістің
құлдырауынан болады және экономиканың циклді дамуының ... ... . ... ... салық, мемлекет табысы азаяды содан
келіп жетіспеушілік туады .
Сонымен қоса белсенді және селқос тапшылығы болады . ... ... ... көп ... жағдайында, ал селқос тапшылық салық
мөлшерін азайтқанда туындайды, содан барып экономикалық
даму ... ... кем ... және т .б . ... ... .
Тапшылықты қаржыландыру бірнеше бөлімнен ... ... ... ... ... қаржысының қалғаны» және бюджет жетіспеушілігінің
артық ақшаны, займдар, бюджет
қаржысының қалғанын қолдану арқылы ... займ ... ... ... . Бюджет жетіспеушілігін қаржыландыру дұрыс бағаға байланысты
тағайындалынады ... ... ... артық қаржыны қолдану арқылы жүзеге
асады: артық ақшаны, займдар, бюджет қаржысының қалғанын қолдану арқылы
негізгі займ бойынша қарызды жабады . ... ... ... кері бағаға
байланысты тағайындалынады
Бюджеттік заңда мұнайлық емес республикалық жетіспеушілік (профициті) ... бар . Ол ... ... ҚР ... ... ... және
трансферттердің түсуінсіз, республикалық бюджеттің шегерімдері мен
займдардың жабылуын санамаған сомаға сәйкес болады . Мұнайлық емес
жетіспеушілік белгіленбейді және ... ... ... ... ... тапшылығы осы формула бойынша анықталады:
Db(Pb) = D-Z-К-S,
Db – ... ... - ... ... - ... - ... - таза ... несиелендіру;
S –қаржы активтері операциялары бойынша сальдо.
Тапшылықты қаржыландыру (профицитті пайдалану) келесі формулада анықталады:
Fd (Fp) = N + O - ...... ... ... көлемі. Оң белгідегі бюджет тапшылығын
қаржыландыру
тапшылық көлеміне сәйкес.
Fp – Бюджет профоцитін пайдалану көлемі. Теріс белгідегі ... ... ... ... ...... қарыздар сомасы;
O –бюджет қаражатын пайдаланудан қалған сомалар;
R –алынған займдар бойынша негізгі қарызды өтеу сомасы.
1.2. Мемлекеттік ... ... және ... ... ... басты жолы мемлекеттік несие.
Мемлекеттік ... ... ... ... жиынтығы, мұнда
мемлекет заем немесе кредитор — несие беруші рөлін ... Егер ... ... ... ... ... онда ... қызметі
бізді заем беруші ретінде қызықтырады.
Мемлекеттік қарыз ... жеке ... ... ... айтарлықтай
ерекше. Соңғы жағдайда ол өндірістік мақсаттарға ... Бұл ... ... өндіріс процесіңдегі құнның өсуімен байланысты төленеді.
Бюджеттік ... ... ... ... ... көп жағдайда
өндірістік қызметпен байланысты емес. ... ... ... борышын
негізінен бюджетке келіп түскен төлемдердің есебінен төлейді. Мемлекеттік
қаржы ресурстары негізінен ... ... ... ... ... Олар ... ... және өнеркәсіп компанияларының уақытша
бос ақшаларын пайдаланады. Ақша ... мен ... ... қызмет
істеу үшін оған қажетті ресурстарды мемлекет қандай ... ... ... ... жеке ... ... онда ақша ... жеке адам иелігінен мемлекетке қайта бөліяеді. Ол үшін үкімет
өзінің ... ... ... ... иелерін қызықтыратывдай етіп
шығаруы тиіс. Мемлекеттік борышты процентпен төлеу бюджет ... ... ... ... ... шығындарының ішінде 1980 жылы 8,9
проценттен 1989 жылы 14,5 ... ... ... ... жеке
секторда орналастыру өз кезегіңде бюджеттік шығындардың одан әрі ... ... ... үкімет өзінің казначейлік міндеттемелерін тек жеке
секторда ғана орналастырып қоймай, орталық ... ... ... де ... ... казначейлік міндеттемелерін есептей отырып,
банк айналысқа көптеген қосымша төлем қаржыларын шығарады, ... ... ... көлемдерімен еш байланысы жоқ. Мұндай жағдайда мемлекеттік
бюджет ақша айналысына тікелей инфляциялық ... ... Ақша ... қоғам байлығын шын мәнінде ... ... ... ... ... көптеген елдерге тән жағдайды білдіреді, шексіз
мемлекеттік шығындарды ... ақша ... ... ... ... ... ... дамуы мемлекеттің қарызын басқарудың құрылымын
жасауды қажет етеді. ... ... ... жаңа ... ... ... казначейлік ... ... ... оларды орналастыруды анықтау ... ... әр ... мерзімге шығарылады, осы белгісіне қарай қысқа, орта және
ұзақ мерзімді деп бөлінеді. Олардың айырмашылықтары шартты. Қысқа мерзімді
заем, ... 1 ... 5 ... орта ... 3-тен 5, ұзақ ... ... ұзақ ... шығарылады.
Қарыз түрлері мерзімінің арақатынасының мемлекеттік борышты ... ... бар. ... ... және ақша айналысының жалпы
тұрақсыздыгы жағдайында қысқа ... ... ... ... ... ... ... иивесторлар ұзақ мерзімді
үкіметтің міңдеттемесі бойынша ақша ... ... ... ... ... ... міңдеттемелерді қалайдыг, өйткені
олардың инфляциялық процестердің ... тап болу ... аз. ... ... өсуі ... ... проценттік төлем
ретінде қайта беілінуіне әкеледі. Мысалы ... ... ... ... 1982 жылғы 40 млрд. франктен 1990 жылы 125 млрд. франкке
жетті. ... ... ... бойынша таза про-центтік төлемдер
1980 жылы 52,2 млрд. доллардан 1989 жылы 165,7 ... ... ... ... ... да ... ... жалпы ... ... ... ... ... ... ... 1983 пен 1990
жылдар арасында ЖҮӨ 1,6 есе артты. Ал сол аралықта халықтың, ... ... емес ... ... 2,2 есе ... 10 ... ... жалпы үлттық енімнен 2 есе көп болды. 90 жылдардың басында ... 3,7 ... ... ... емес ... 3,5 ... долл.
ал федералдық қарыз 3 трлн. долл. жақындады. Ірі бюджет ... ... ... ... ... ... өскен жағдайда
казначе:йліктер берешекті төлеудің уақытын кейін ыгыстырады. Осы ... ... ... ... ... ... ... маш заемдарды жабуды ... ... ... ... ... қысқа мерзімнен орта және ... ... ... ... ... өздерінің
қысқа мерзімді міндеттемелерін орта, ұзақ ... ... ... ол ... ... мерзімді заемдер міндеттемелерін
жоғары процент негізінде жаңа үзак ... ... ... арқылы сатып
алады.Мұндай шаралар тез ... ... ... финанс жағдайын
жеңілдетеді. Бірақ олар бюджетті айтарлықтай тұрақтандыра ... ... ... ... одан әрі өсуіне әкеледі, ең соңыңда ... ... ... ... ... ... механизмін пайдалана отырып,
казначейліктер бюджеттік тапшылықты жою үшін үлкен ... ... ... және ... ... макроэкономикалық
реттеудің кең көлемдегі мәселелерін шешуге бағытталған. ... ... ... ... ... ... ... қабілеті бар сүраныс
дәрежесін және жалпы іскерлік белсеңділікті реттеу жатады.
Бюджеттік шығыстарды ұлғайту мен ... ... ... ... ... ... ... төмендеу кезіңде, экономикалық
дағдарысқа ұшырау қаупі төнгеңде жүргізіледі.Мемлекеттің ... ... ... ... ... ... ... төмеңдеуі
күрделі қаржының, әсіресе орта ұсақ компаниялардың көбеюіне қолайлы жағдай
жасайды.Салықтың ... ... ... ... артуы
мемлекеттік бюджеттердің тапшылығын ұлғайтып, инфляциялық процестердің
күшеюіне ... ... ... ... ... ... ... деп аталады. Сонымен қатар экономикалық белсенділіктің төмендеуі
себепті мемлекеттік табыстардың қысқаруы пассивті дефицит деп ... ... ... ... ... теориялық құрылымында берік орын алды.Оның негізгі
ерекшеліктерін соғыстан ... ... ... ... ... реттеу үлгілерін жасауға кеңінен енгізді, ал үкімет басшылары
оны тәжірибеде қолданды. Алайда тәжірибе барысында "дефицитті каржылаңдыру"
идеясы ... ... ... Бұл ... ең ... жері оны ... анық керінген экономиканың инфляциялық түрақсыздануын
күшейтті. Белсенді бюджеттік дефицит қарыздың монеттенуіне ақша ... көп ... және ... ... ... ... мерзімді жоспарда активті бюджеттік дефициттер белгілі жағдайда
халықтың сатып алу ... мен ... ... ... ... болмақ. Мұндай мемлекеттік реттеудің ең басты бір
проблемасы экономикаиы "суыту" инфляциялық ... ... ... күресу.
Дефляциялық (инфляцияға қарсы) шаралардың күрделілігі мынада: озып жүзеге
асыру мемлекеттік шығындарды азайтуды, несиенің ... жол ... ... ... ... ... етеді. Мұның бәрі өз кезегіңде
жиынтық сұранысты тежейді, күрделі ... ... ... белсенділікті
төмендетіп, жұмыссыздықты кебейтеді.
Сонымен мемлекеттің қарыз проблемасы ақша ... ... ... ... ... ... ... ықпалымен және
әлеуметтік процестермен тікелей байланысты. Сыртқы қарыз. Шаруашылық ... ... ... ... ... ... ... жүреді. Қажетті финанс қаржыларын щоғырлавдыру үшін мемлекет
ұлттық шекарадан тыс ... ақша ... де ... ... ... ... ... болады, ол жоғарыда айтылған ішкі ... ... ... несие қызметінің басты қатысушылары жеке
компаниялар, трансұлттық корпорациялар мен банктер әр ... ... ... ... ... халықаралық капитал рыноктарында ... ... ... заемщик, кредитор рөлін атқарады.Мемлекет финанс
қаржыларын қарыз капиталының ұлттық рыноктарынан (жеке ... ... ... ... ... "еврорыноктан", яғни қарыз
капиталын ұлттық рыноктан тыс та алады.Ұлттық рыноктарда ... заем ... ... немесе мемлекетаралық келісімдер ... ... әр ... ... арқылы орналасады,
бірақ ... ... ... ... ... ... өмірдің интернационализациялануының қазіргі кезеңі
халықаралық несиенің тез өсуімен, осының ... ... ... ... ... ... елдердің қарызы жоғары
қарқынмен өсті, 1990 жыл ол 126,5 ... ... ... сыртқы
берешектіктің өсуі өнеркәсібі дамыған елдерге де тән.Мысалы ... ірі ... ... елі АҚШ. Өткен онжылдықта жоғары процент ставкасы нәтижесінде АҚШ
американ башсілерінг ірі шет ел капиталының ағылуын ... ... ... едәуір бөлігі федералдық үкіметтің бағалы қағазына ... ... ... жұмсалды.Алайда АҚШ-тың жалпы
сыртқы экономикалық позициясы өзгерді.Егер ... АҚШ ... ... 1988 жылы оның таза ... 540 млрд. доллар. (ЖҰӨ-нің 11%) болды.
Үстіміздегі онжылдықта бұл көрсеткіш 1 трлн. долл. ... ... тез ... ... ... интернационалдануы елдер арасында
капитал миграциясының аймақтар мен елдердің экономикалық өзара тәуелдігінің
тереңдеуінің нәтижесі. ... ... ... ... жеке сектордың
қажетін өтеуге де, мемлекеттік бюджеттің дефицитін ... да ... ... ... ... өсуі ... проблема туғызды.
Оның ең бастысы несие беруші ... мен ... ... ... факторларға тәуелділігі.
Мемлекеттік борыш- белгілі уақыт мерзімінде елде жинақталған бюджеттік
тапшылықтардан осы мерзімде болған ... ... ... ... ... ... тапшылығы және мемлекеттік борыш бір-бірімен
тығыз байланыста ... ... ... борыштар бюджет
тапшылығын өтеудің өте маңызды көзі. ... ... ... көлеміне
талдау жүргізбей, бюджет тапшылығының қандай көлемінің қауіпті ... ... ... Мемлекеттік борыштың көлеміне баға беру үшін тапшылықтың
өсуіне талдау жүргізу қажет.
Үкімет органдарының қарыздары ... ... ... ... ... ... ... Бүгінгі мемлекеттік борышты ертеңгі
салықтар деуге болады. Кейбір салық ... ... ... қағаздарды
иемденеді. Осы қағаздарға олар процент алады және сонымен қатар, олар салық
төлейді. Кейінгінің белгілі ... ... ... мен несиелерді
төлеу үшін жұмсалады. Қаражаттар керек болғандықтан, үкіметтер қашан
болмасын, жаңадан ... ... ... ... ескі ... өтей отырып,
олар бұрынғыдан мол қарызға бата түседі.
Әр елдерде ... ... даму ... ... ... ... ... 2,5 есе артуы экономиканың тұрақтылығына,
әсіресе ақша айналымының тұрақты болуына үлкен ... ... ... ішкі және ... және қысқа мерзімдік (1 жылға
дейін), ортамерзімдік (1 жылдан 5 жылға дейін), ұзақмерзімдік (5 ... ... ... ... ... ... ... барлығынан ауырлау
түседі. Олардың негізгі сомасын жоғары процентпен аз уақытта төлеу қажет.
Осындай қарызға ... ... ... ... ... болады, бірақ
бұл жоғары процент төлеумен байланысты. Мемлекеттік органдар қысқа ... ... ... ... ... ... ... уақытын ұзаққа
созып, тек әр жыл сайын қана төлеп тұру үшін ұзақ мерзімге ... ... ... - бұл ... мемлекеттеріне, мекемелеріне,
адамдарына төленетін қарыз. Борыштың бұл түрі ел үшін ең ауыр ... оны өтеу үшін ... ... ... ... ... және белгілі
қызметтер мәжбүр болады.
Мемлекеттік ішкі борыш – бұл осы мемлекеттің халқына төленетін қарыз –
табыстардың алдымен ... ... ... ... ... етеді. Тауарлар мен
қызметтер әдетте, ... ... ... экономикалық өмірде белгілі
өзгерістер ... ... ... ... ... ... мемлекетік қарыз проблемасы ақша айналысының күрделі
кешенімен, бюджет ... ... ... ... және ... ... ... байланысты. Сыртқы қарыз.
Шаруашылық өмірді жаппай интернационалдандыру процесі халығаралық ... ... ... Қажетті қаржыларды шоғырландыру үшін мемлекет ұлттық
шекарадан тыс ... ақша ... де ... ... ... сыртқы борыш ... ... ... ... ... ... жеке ... мен банктер, әр түрлі қорлар және т.б.
Халықаралық несиенің тез ... ... ... ... ... миграциясының аймақтар мен елдердің ... ... ... ... ... ... қаржы ресурстары жеке
сектордың қажетін өтеуге де, мемлекеттік бюджеттің ... ... ... ... ... ... сыртқы борыштың өсуі айтарлықтай проблема
туғызады. Оның ең ... ... ... ... мен ... елдердің
экономикасының сыртқы факторларға тәуелділігі.
Кредит (несие)— қарыз ... ... ... беру ... ... ... беру және мерзімдік принциптеріне кұрылған. ... ... ... құл ... қоғамда өсімқорлардың ақшаны
қарызға беруінен басталып, өзінің айтарлықтай даму дәрежесіне буржуазиялық
қоғамда қарыз капиталын пайдалану ... ... ... экономика
тұсыңда маңызды қызметтер атқарды. Біріншіден, тарихи тұрғыдан ... ... ... ... ... Екіншіден, кердит қайта
бөлу қызметін атқарады. Осының арқасында жеке ... ... ... ... ... ... ... халық шаруашылығынын
кіріс келтіретін салаларына жұмсалады Мысалы, АҚШ-та жинақтың ірі ... ... ... жеке адамдар (отбасы, халық). 1989 жылы АҚШ
экономикасының бұл секторында таза ... ... ... берешекті
шығарып тастағанда) 198 млрд. доллар болды.Бұл қаржының үлкен ... ... ... ... алуға жұмсалды.Үшіншіден, кредит
(несие) айналым шыгындарын үнемдеуге көмектеседі.Оның дамуы ... ... пен ... ... ... әр ... ... сертификаттары) қолма қол ақшасыз айналымға түседі, сөйтіп ақша
ағымы жеделдейді.Төртіншіден, несие капиталдың ... мен ... ... ... ... ... жиі ... ол
фирмалардың бірігуі мен бірін-бірі жойып жіберуіне ықпал ... ... ... ... ... ... тез ... қамтамасыз
етеді, басқалары несиені ауыр шарттар бойынша ... ... ... ... ... даму ... несиелер сан түрлі пішінде көрінеді,
олардың негізгілері коммерциялық ... ... ... ... өзге де ... ... ... беретін кредиттері.Мұндай несие төлемін кейінге қалдыратын тауарлар
түрінде де болады.Көп жағдайларда олар ... ... оны ... ... ... ... иесіне көрсетілген ақша сомасын ... ... ... Коммерциялық кредиттің жан-жақты дамуьша
кедергі жасайтын ... оның ... ... ... ... ... түріңде берілгендіктен, мысалы оны жалақыға
пайдалануға болмайды жәие ол тек ... ... ... ... ... ... ғана беріледі. Коммерциялық кредиттің мұндай
шектеулерін банктік несиені дамыту арқылы ... ... ... ... (банктердің, ассоциациялардың) барлық ... жеке ... ... ... және т. б,
қарыз ақша ретінде беретін ... ... ... мерзімді (1
жылға денін), орташа мерзімді (5 жылдан жоғары) болады. Бұл ... ... ... ғана емес, сонымен қатар капитал қорлануына да қызмет
етеді. Коммерциялық несие бзғыты, мерзімі мен ... ... ... жоя ... ... несие-кредит қатынастарының негізгі ... ... ... ... басқа көп тараған түрлеріне:
шаруашылық жүргізуші субъектілердін бір-біріне кәсіпорындар мен ұйымдар
шығарған ... ... ... ... ... т. б. ... сатуы жатады. Бұл операциялар кәсіпорындарды қаржыландыру мен
несие берудің (облигация, бағалы қағаздар) орталықсыздандырылған ... ... ... ... жеке ... ұзақ ... ... тауарларын
сатып алу үшін 3 жылға беріледі. Ол бөлшек ... ... ... ... ... сату арқылы жүзеге асырылады! ... ... ... ... беріледі.Тұтыну несиесін пайдаланғаны үшін, әдетте
жоғары процент (30% ке ... ... және ... қайтару отбасы
бюджетіне үлкен салмақ салады. Ипотекалық ... ... ... ... ... ... ұзақ ... қарыз.Мұнда қарызды берудің
қүралы банктер мен кәсіпорындар ... ... ... ... ... ауыл ... негізгі қорларын жаңартуға
пайдаланып, бүл салада капитал шоғырлануына көмектеседі.Мемлекеттік несие-
кредит қатынастарының жүйесі.Мұнда мемлекет заем беруші, ал ... пен ... ... ... несиенің көзі тек орталық
үкімет қана емес, жергілікті өкімет оргаңдары да ... ... ... ... табылады.Мемлекет несиенің бүл түрін алдымен бюджеттің
тапшылығын (дефицитін) жоюға қолданады. ... ... ... және оны ... ... ... мемлекеттік қарызы 2 трлн.
доллардан асып отыр.Халықаралық кредит-қарыз капиталының ... ... ... ... несие тауар немесе ақша
(валюта) түріңде беріледі.
1.3. Бюджет тапшылығы мен мемлекеттік қарызды реттеу әдістері
Бюджет тапшылығын жабудың ... ... ... қарыздар;
ә)салық салуды кобейту;
б)ақша эмиссиясы.
Өз кезегінде ақша эмиссиясы ... ақша ... ... ... жанама түрде мемлекетгік бағалы қағаздар ... және ... ... откізу арқылы да тұлғалануы мүмкін, коммерциялық
банктер ... ... ... және ... ... айналыстағы ақшаның санын көбейтеді.
Бюджет тапшылығына қатысты фискалдық саясат үш ... Жыл ... ... ... ... ... дейін фискалдық
саясатгың мақсаты деп есептедді.Алайда бюджеттің мұндай жай-күйі фискалдық
саясаттың тұрлауландырушы, циклге қарсы бағыттылығын ... ... ... ... ауытқуын үлғайтуы
мүмкін.Жұмыссыздықтың ... және ... ... ... кезінде салық
түсімдері автоматты түрде қысқарады.Бұл жағдайда бюджетті теңдестіру үшін
мемлекетке не ... ... ... не ... ... не бұл екі әрекеттіде жүзеге асыруы қажет.Қорытындысы
жиынтық сүранымның ... және ... одан ... ... ... ... саясаты сонымен бірге инфляцияны үдетуі мүмкін.
Инфляцияның болуы кезінде ақшалай табыстардың артуы автоматты түрде ... ... ... жою үшін ... мына ... тиіс: не салықтардың мөлшерлемелерін төмендетуі, не мемлекеттің
шығыстарын көбейтуі, не бұл екі шараның ұштастырылуын пайдалануы тиіс.
Циклдік негізде ... ... ... ... ... жыл
сайын емес, экономикалық циклдың барысында тендестіріледі. ... ... үшін ... ... ... ... отырып
салықтарды азайтады және шығыстарды кобейтеді. Экономиканың келесі ... ... ... кобейтеді және шығыстарды қысқартады, ал пайда
болған бюджетгің ... ... ... ... ... ... циклге қарсы фискалдық саясат және экономикалық цикл
ішінде бюджетті теңгеру жүргізіледі. Құлдыраулар мен ... ... ... ... ... ... мұның өзі бюджеттің циклдік
теңгерімділігін бұзатындығы бұл ... ... ... болып табылады.
Қаржының функционалдық тұжырымдамасының ... ... ... емес толық қам-тылуды қамтамасыз етуге жету үшін
жалпы ... ... ... ... ... ... теңгеру болмашы мәселе болып табылады, бюджет тапшылықтары мен
мемлекеттік борыштың да, ... ... да ... ... ... ... ... өсуге қарай салық жүйесі бюджетке түсетін түсімдерді
автоматты түрде қамтамасыз етеді, ал ... ... бұл ... ... ... ... тапшылық өзін-өзі қаржыландырады
деп шамалауға болады. Бұдан басқа, мемлекет салықтармен іс ... ... ... ... және бюджеттің тапшылығын жаба алады. ... ... ... ... мен ірі ... ... болуы
қалыпты экономика ушін қауіпті емес деп шамаланады.
Циклдік негізде және функционалдық қаржы тұжырымдамасында ... ... ... ... саясат ақша айналысының
жай-күйін есепке алатын, ... ... ... бақылауды,
мемлекет шығыстарының бағыттары бойынша тиімді шараларды қаржыландыруды
қамтамасыз ететін ... ... ... ... әзірлеуді
қажет етеді.
ІІ ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ МЕМЛЕКЕТТІК БЮДЖЕТ ... МЕН ... ЖОЮ ... ... ... ... және оны жою ... табыстардан артып кетуі, ішкі және сыртқы мемлекеттік
заемдармен ... ... ... ... ... заемдар
мемлекеттік құнды қағаздарды сату, бюджеттен тыс ... заем ... ... ... қорынан немесе зейнетақы қорынан) және
банктерден несие алу ... ... ... осы ... ... үкіметтер жиі қолданады) арқылы қамтамасыз етіледі.
Мемлекеттік заемдар бюджет тапшылығын өтеудің ... ғана ... ... дамыған елдерде бюджет тапшылығын өтеу үшін ақшаның
қосымша эмиссиясы қолданылады. Осы құралды ... ... ... соғыс жағдайларында, ұзақ мерзімге созылған дағдарыс кезінде
қолданылады. Мұндай эмиссияның салдары баршаға ... ... ... ... ұзақ ... ... стимулы жойылады, «баға-
жалақы» спиралі жанданады, тұрғындардың жинақтары ... және ... ... ... мақсатымен дамыған
елдердің көбінің үкіметі орынсыз ақша эмиссиясынан аулақ ... жөн ... ... ... ... ... ... банктің атқарушы үкіметтен
тәуелсіздігі бекітілген. Эмиссиялық банк үкіметті қаржыландыруға міндетті
емес. Міне осылай инфляцияның үдеуіне шек ... ... ... ... ... ... ... бұл елдің экономикасына негативті әсер етеді. Біріншіден, белгілі бір
жағдайларда үкімет мемлекеттік құнды қағаздарды ... ... жеке ... ... ... ... ... бұзады.
Екіншіден, үкімет заңды және жеке тұлғалар үшін үкіметтің ... ... ... ... ... ... ... заемдар, қарыз
капиталдары нарығына бос қаражаттарды тарта отырып, жеке ... ... ... ... ... әсіресе ұсақ және ... ... ... ... үшін ... ... ... табылмайды.
Мемлекеттің жаңа заемдарының арқасында қарыз капиталдары нарығында
несиеге сұраныстың өсуі, ... ... ... алу ставкасының
өсуіне әкеліп соғады.
Бюджет тапшылығы ұдайы өндіріс ... ... ... ... ... ... Бюджет тапшылығының себептері аз
болмайды: қоғамдық өндірістің құлдырауы, ... ... ... ... ... ... ... үдете шығару, жөнге келмейтін
әлеуметтік бағдарламаларды қабылдау, ... ... ... ... ... айналымының өте үлкен
масштабы, тиімсіз шығындар, артық қосып ... ... ... ... және ... ... мемлекеттің кірістері мен шығыстарын теңестіреді,
баланстайды. Бірақ ... ... ... елдерде дерлік мемлекеттің
шығындары оның кірістері мен табыстарына қарағанда тез өсуде. ... ... ... түсімдері мен сәйкес келмейді, сондықтан бюджеттің
тапшылығы үздіксіз өсіп, оның көлемі ... ... ... ... оның ... ... ... да және ЖҰӨ-ге қатынасынан да
көрінеді.
Мемлекеттік бюджеттің тұрақты тапшылығының негізінде көптеген себептер
жатыр. Оның ... ... ... ... ... ... болады. Ол мемлекеттің экономикалық және әлеуметтік қызметінің
ұлғаюы және осы ... ... ... ... ... ... дағдарыстары кезінде бюджетке түсетін салықтар азаяды. Ал, мемлекет
болса әлеуметтік мұқтаждықтарға шығындарды көбейтуге тиіс (жұмыссыздарға
көмек және т.б.), ... ... ... ... секторларын қолдауға,
жалпы мемлекеттік маңызы бар салаларға инвестиция көлемін сақтауға ... ... ... ... ... ... ... салдары. Сонымен қатар олар ақша ... ... де ... Бюджеттік тапшылықтарды реттеу қазіргі
мемлекеттің экономика саласындағы ең күрделі мәселесіне айналды.
Бюджеттік тапшылықтарды қаржыландырудың басты жолы ... ... ... ... – экономикалық қатынастардың ... ... заем ... ...... ... ... атқарады. Егер әңгіме
бюджеттік тапшылықты ... ... ... онда ... ... заем ... ... қызықтырады.
Мемлекеттік қарыз (кредит) жеке адамның несие беруінен ... ... ... ол ... ... ... Бұл кредит
бойынша процесс өндіріс процесіндегі құнның өсуімен байланысты төленеді.
Бюджеттік дефицитті жоюға ... ... ... көп ... ... ... ... Сондықтан мемлекет өзінің борышын
негізінен бюджетке келіп түскен төлемдердің есебінен төлейді. ... ... ... ... ... заемдарды шығару есебінен
жиналады. Олар банктің сақтандыру және өнеркәсіп компанияларының уақытша
бос ақшаларын пайдаланады. Ақша ... мен ... ... қызмет
істеу үшін оған қажетті ресурстарды мемлекет қандай көздерден алады? Егер
қазынашылық міндеттемелері жеке ... ... онда ақша ... жеке адам ... ... қайта бөлінеді. Ол үшін үкімет
өзінің қағаздарын жоғарғы процентпен, ... ... ... ... ... ... ... процентпен төлеу бюджет шығыстарының
басты бөлігін алады. Мемлекеттік қарыздарды жеке ... ... ... ... ... одан әрі ұлғаюына жол береді. Бірақ үкімет
өзінің қазынашылық міндеттемелерін тек жеке секторда ғана ... ... ... (ақша шығаратын) есебінде де ұстайды. Үкіметтің
қазынашылық міндеттемелерін есептей отырып, банк ... ... ... ... ... ... ... нақты тауар көлемдерімен еш
байланысы жоқ. Мұндай жағдайда мемлекеттік ... ақша ... ... ... жасайды. Ақша көлемінің өсуі қоғам байлығын шын мәнінде
ұлғайта алмайды. Мұндағы “мемлекеттік борыштың ... ... ... ... ... ... ... шығындарды қаржыландыру ақша
айналысын тұрақсыздандырудың тікелей себебі болады.
Мемлекеттік несиенің дамуы мемлекеттің қарызын басқарудың ... ... ... ... ... негізгілеріне жаңа заемдардың көлемін
шығарудың уақытын, қазынашылық міндеттеме бойынша проценттің мөлшерін,
оларды ... ... ... ... заемдар әр түрлі мерзімге
шығарылады, осы белгісіне қарай қысқа, орта және ұзақ ... ... ... ... шартты. Қысқа мерзімді заем, әдетте ... 5 ... орта ... 3-тен 5, ұзақ ... 5 ... ұзақ ... күшейген және ақша айналысының жалпы тұрақсыздығы жағдайында
қысқа мерзімді ... ... ... ... инфляциялық құнсыздануы
кезінде инвесторлар ұзақ ... ... ... бойынша ақша
жұмсаудан қашады. Несие берушілер қысқа ... ... ... өйткені олардың инфляциялық процестердің әсеріне
тап болу ... аз. ... ... ... өсуі ... ... ... ретінде қайта бөлінуіне әкеледі. Ірі бюджет ... ... ... ... төлемдердің проценті өскен жағдайда
қазынашылықтар берешекті ... ... ... ... Осы ... ... конверсиялау тәжірибесін кеңінен қолданады. Мұндай
шаралардың мәні заемдарды ... ... ... ... ... міндеттемелерін қысқа мерзімнен орта және ұзақ мерзімге айналдыру.
Қазынашылықтар инвестордың келісімімен өздерінің ... ... ... ұзақ ... қарыздарға ауыстырады. Осымен қатар ол
өзінің қысқа мерзімді заемдар міндеттемелерін жоғары процент ... ... ... ... ... ... сатып алады. Мұндай шаралар тез
тиімділік беріп, үкіметтің қаржы жағдайын жеңілдетеді. Бірақ олар ... ... ... ... ол ставка процентінің одан ... ... ең ... ... ... ... ... қарызды басқарудың күрделі механизмін пайдалана отырып,
қазынашылықтар бюджеттік тапшылықты жою үшін ... ... ... ... ... және ... – ақша ... реттеудің кең көлемдегі мәселелерін шешуге бағытталған.
Олардың қатарына антициклдық саясатты жүргізу, жұмыспен ... ... бар ... ... және ... ... ... реттеу
жатады.
Бюджеттік шығыстарды ұлғайту мен салықтарды азайту шаралары сұраныстың
және экономикалық белсенділіктің ... ... ... ... ... ... төнгенде жүргізіледі. Мемлекеттің ... ... ... ... ... ұлғайтады. Салықтың төмендеуі
күрделі қаржының, әсіресе орта ұсақ компаниялардың көбеюіне қолайлы ... ... ... ... мемлекеттік шығындардың артуы
мемлекеттік бюджеттердің ... ... ... процестердің
күшеюіне әкеледі. Шығыстардың кірістерден ... ... ... ... ... деп ... Сонымен қатар экономикалық белсенділіктің
төмендеуі себепті мемлекеттік табыстардың қысқаруы пассивті ... ... ... ... ... ... теориялық құрылымында берік орын алады. Оның негізгі
ерекшеліктерін соғыстан кейінгі ... ... ... ... ... ... ... кеңінен енгізді, ал үкімет басшылары
оны тәжірибеде қолданды. Алайда ... ... ... ... ... ... ... Бұл концепцияның ең әлсіз жері ... 60-70 ... анық ... экономиканың инфляциялық
тұрақсыздануын күшейтті. Белсенді бюджеттік дефицит қарыздың монеттенуіне
ақша ... ... көп ... және ... валютаның құнсыздануына
әкелді. Сөйтіп, ұзақ мерзімді жоспарда активті бюджеттік дефициттер ... ... ... алу ... мен ... шығыстардың
экономикаға ықпалының себебі болмақ.
|Мемлекеттік |1-тоқ. 2008 |2-тоқ. 2008 ... 2008 ... | | | ... | | | ... | | | ... ... |118,226 ... |123,848 |129 ... ... ... ... зер сала түссек, 2012 жылдың 1 қаңтарындағы
сыртқы қарыз мөлшерінің 48,4%-ын фирмааралық, нақтысын айтқанда шетелдік
компаниялардың еліміздегі еншілес компаниялары мен ... ... ... компаниялардың қарызы құрайтын болып шықты.
Қарызға батқан Қазақстанның қаржылық жағдайы міне, осындай болып ... үшін айта ... 150 ... ... ... бар ... ... сыртқа қарызы 2011 жылы 36,0 миллиардтың шегінде
тұрақтапты.  Ал, Өзбекстанның қарызы 2011жылы  ішкі жалпы өнімнің (ІЖӨ) 17,
5 ... ғана ... ... ... 110 елге ... ... ... елдердің ішінде
көш бастап тұрғаны - АҚШ, Ұлыбритания және Ресей.
|Елдер |Нидерландия  |АҚШ- ... ... ... |39,6 ... |7,8 ... |7,5 ... |7,3 |
|мөлшері|доллар | | ... ... ... ... ... ... картасынан тауып бермек
түгілі, өмірі атын ... ... ұсақ ... да біз қарыз екенбіз.
Мәселен, Джерси аралына 34 миллион, Сейшел аралдарына 335 ... ... 447 ... доллар қарыз. Мемлекеттің қарызын әр азаматқа
шаққанда 7600 АҚШ долларынан келеді.
Саясаткер Әміржан Қосанов "Ұлттық қорымызда 85 ... ... бар. ... шет ... ... аламыз. Қордағы ақшаны өзіміз пайдаланып, ... ... неге ... ... бәрі қайтып келеді",
- деген пікір білдірді.
ҚОРЫТЫНДЫ
Осы курыстық жұмысты қорытындылай келе мемлекеттік бюджет ... ең ... ... ... артық айтқандық емес. Оны тиімді де,
икемді жұмсау білу ... қиын ... ... Ол ... халық
шаруашылығы, әлеуметтік сақтандыру, білім беру, ғылым, мәдениет, өнер,
денсаулық сақтау, ... пен ... ... ... бюджеттің тапшылығын жабу үшін ақша қаражаттары қажет. Бұл
ақша ... ... ... ... ... арқылы тартуға болады.
Егер де экономикада мемлекеттік бюджеттің тапшылығы немесе профициті
(бюджетке келіп түсетін ... мен ... ... ... ... ... ... көлемінен және қайтарымды негізде ... асып ... ... ... ақшалар мен инвестициялар тең
болмайды. Мысалы ... ... ... болғанда, үкімет нақты ақшаның бір
бөлігін осы тапшылықты қаржыландыруға ... яғни ... ақша ... асып ... ... орын ... ... мемлекет қарамағындағы
қаржылық ресурстардың бір бөлігін бюджеттен тыс қорлар ретінде қалыптастыру
бір жағынан бюджеттен ... ... ... ... ... ... ... тапшылығын жоюға ат салысады. Бюджеттен тыс
мақсатты қорлардың басты сипаттамасы ... ... ... ... және ... сай ... болып табылады. Бюджеттен тыс қорлар
тікелей пайдалануға қолайлы қаржылар болғандықтан, мемлекеттегі ... ... ... ... ықпалына қарай бірінші кезекте қоғам
мүддесін қамтамасыз етуге бағытталған.
Жылдан жылға ... ... ... ... тиіс. Тапшылық азаймаса,
тынысымыз тарыла түспек. Ал мұның өзі ... да ... ... ... немесе стратегиялық маңызы бар мемлекеттік активтерімізді сатуға алып
келеді. Мұның екеуі де біздің болашағымызға ... шабу ... ... ... ... ... сипаты, мемлекеттің ақшалай
қаражаттарының орталықтандырылған қоры қозғалысының осыған ұқсас ... ... ... ... ... - елдің негізгі қаржы жоспарында
бейнеленетіндігіне жеткізеді. Онда бюджеттің экономикалық мазмұнын құрайтын
бөліс процестері ... ... мен ... ... ... ... ... қорын қалыптастыру
көздері мен жұмсалу ... ... ... ... ... ... жоспарлы қызметінің нәтижесі; онда қоғамның барлық мүшелерінің
мүдделерін бейнелейтін мемлекет еркі көрінеді.
Мемлекеттік қаражаттарды бөлу мен ... ... ... ... ... ... ... бірқатар шаралар
жүргізілді. Атап айтқанда, стратегиялық жоспарлар мен ... ... ... ... ... ... әдісі
енгізілді, бюджеттен ... ... саны ... және ... ... арасындағы өзара ... ...... ... көрсету, бюджеттік қаражаттардың
жұмсалуын бақылау әдістері жетілдірілді.
Мемлекеттік бюджет жобасын талқылау кезінде бюджет, қаржы, ... ... даму және ... ... қорғау, заңдылық және азаматтардың
құқығын қорғау, өнеркәсіп, құрылыс, көлік, ... ... ... және ... ... тұрақты комиссиялардың ұсыныстары мен сын
ескертпелері назарға алынды. Мұның өзі нашақорлықпен күрес, ... ... және ... ... ... ... жөніндегі шығындарды
ұлғайтуға мүмкіндік береді.
Пайдаланылған ... ... Ө.Қ, ... ... ... ... ... Алматы «Ақтөбе» 2002ж.
2.Қ.Қ. Ілясов, С.Құлыпбаев, «Қаржы» Алматы 2005 ж.
3. Я.Ә.Әубәкіров, ... ... ... ... ... ... университеті, 1999ж.
4. Осипова Г.М. «Экономикалық теория негіздері», Алматы, 2002ж.
5. ... ... ... экономика, 2003ж.
6. Райымкұлов.С «Экономикалық теория негіздері», Алматы, 2005ж.
7. ... М.М, ... Е.М, ... теория негіздері», Алматы,
2001ж.
8. Мауленов С.С, Бекмолдин С.Қ, Құдайбергенов Е.Қ., ... ... ... ... Р. ... С. ... ... 1997ж.
10. Есенгелдин Б. Орманбаев А. «Бюджеттік жоспарлауды жетілдірудің
жолдары» Қаржы – ... 1998 ... ... ... 2007ж. 15 ... 1-2 ... Сатаев.Т, Саясат 2007ж №2 ақпан, 4 бет
13. Исахова.П, Экономика негіздері 2007 №2 15-17беттер
14. ... 2006ж. №1 179-186 ... ... Я. «Экономикалық теория негіздері» Алматы
16. Әкімбеков С. ... ... ... ... ... ... Қазақстан, 2007ж. 18 шілде, Ібет

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 24 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
«Семей жолдары» ЖШС-тың жылдық жиынтық табысы30 бет
Агробизнесті ұйымдастыру және оны жетілдіру жолдары24 бет
Биология пәні бойынша есеп шығарудың жолдары59 бет
Дислалия және оны түзету жолдары43 бет
Жылдық жиынтық табыс бойынша тәжірибелік есеп30 бет
Манихей жазба ескерткіштеріндегі есім сөз таптарының жасалуы70 бет
Тауарлы-материалды қорларды түгендеу және оларды есеп беруде ашып көрсету31 бет
Төлем балансының ұғымы және оның маңыздылығы36 бет
Қазіргі электр байланысы11 бет
Әдебиетті оқытудың инновациялық әдістемесі, технологиясы230 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь