Халық педагогикасы

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...3
I. Халық педагогикасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .5
1.1 Халық педагогикасы . тәрбие көзі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..10
1.2 Халық педагогикасының негізгі қағидалары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 11
1.3 Қазіргі отбасында халықтық педагогиканың тәрбиелік мәні ... ... ... ..14
1.4 Бала тәрбиесіндегі халық педагогикасының тәрбиелік мәні ... ... ... ...15

II. Оқу тәрбие процесінде халық педагогикасы дәстүрлерін пайдалануды ұйымдастырудың теориялық негіздері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..18
2.1 Бала тәрбиесінде халықтық педагогиканың міндеттері мен
Бағыттары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 19
2.2 Тәрбие әдістерін қолдануда халықтық педагогиканың рөлі ... ... ...22
2.3 Халық педагогикасындағы эстетикалық және зиялылық тәрбиесі..29
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .36
Қосымша ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...38
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..39
Бүгінгі таңдағы педагогика ғылымында әлі де толық шешімін таба алмай отырған өзекті мәселелердің бірі жеке тұлғаның рухани-адамгершілігін дамыта тәрбиелеуді, бүгінгі таңда оқу үрдісін халық шығармашылығы негізінде жүргізудің маңызын анықтау болып табылады. Педагогика ғылымын халық педагогикасымен ұштастыра отырып, Мағжан ұлттық тәрбиенің ғылыми негіздерін жасады. Ол: «Әр тәрбиешінің қолданатын жолы – ұлт тәрбиесі. Әрбір ұлттың бала тәрбиесі туралы ескіден келе жатқан жеке-жеке жолы бар. Ұлт тәрбиесін баяғыдан бері сыналып, көп буын қолданып келе жатқан тақтақ жол болғандықтан, әрбір тәрбиеші, сөз жоқ, ұлт тәрбиесімен таныс болуға тиісті», деп жазды. Сөйтіп, ол педагогика ғылымының негіздерін халық педагогикасымен және халық психологиясымен байланыстырып, баланы тәрбиелеудің, дамытудың, оған дүниетанудың жолдарын талдап көрсетіп берді. Бастауыш сыныптағы кез келген оқу пәнін, тәрбие жұмысын ұйымдастыруда халық шығырмашылығының элементтерін пайдалану балалардың адамгершілігін, жақсы мінез құлығын қалыптастыру құралы болып табылатынын қазіргі мектеп мұғалімдеріне жеткізу өз қиыншылықтарын туғызуда.
Жас ұрпаққа ұлттық тәрбие берудің бағдарлы идеялары бойынша еліміздің Президенті Н.Назарбаев мемлекеттік идеология мәселесін ұдайы есте ұстауымызды ескере келе былай деп жазады: “Бес арыстарымызға арналған тарихи зерде кешенінде мен қазақстандық отаншылдық сезімін тәрбиелеуге көңіл бөлген едім. Қазақстанда тұратын әрбір адам осы елдің перзенті ретінде сезінбейінше, оның өткенің біліп, болашағына сенбейінше біздің жұмысымыз ілгері баспайды...”. Осы қағиданы әр ұстаз басты мақсат етіп алдына қойса, оқу тәрбие процесін ұйымдастыруда әр ата-ана мектепке көмек берсе, сонда ғана президентіміздің қойған мақсатының бәсекелестікке сай 50 елдің қатарына кіруге еңбек ететін 21 ғасырдың азаматын тәрбиелейміз.
1.Қалиев С. Қазақ этнопедагогикасының теориялық мәселелерi және тарихы. – Алматы: “Бiлiм” 2004 ж.
2.Жарықбаев К.Б., Қалиев С. Қазақ тәлiмiнiң тарихы. – Алматы: “Санат” 1995 ж.
3.Табылдиев Ә. Қазақ этнопедагогикасы. – Алматы: “Санат” 2001 ж.
4.Қалиев С., Молдабеков Ж., Иманбекова Б. “Этнопедагогика” - Астана. 2005 ж.
5.Қалиев С., Оразаев М., Смаилова М. Қазақ халқының салт-дәстүрлерi. – Алматы: “Рауан” 1995 ж.
6.Беркiмбаева Ш.К., Қалиев С. Қазақ тәлiмiнiң тарихы. – Алматы:ҚызПИ – 2005 ж.
7.Қожахметова К.Ж. Халық педагогикасын зерттеудiң кейбiр ғылыми және теориялық мәселелерi. - Алматы; 1993 ж.
8.Жұмабаев.М. “Педагогика” – Алматы: “Ана тiлi” 1992 ж.
9. Қоянбаев Ж.К. Педагогика. – Алматы, 2001.
10.Әбілова З. Ә. Этнопедагогика. – Алматы, 1997.
11.Табылдиев Ә. Қазақ этнопедагогикасы. – Алматы, 2000.
        
        МАЗМҰНЫ
Кіріспе.......................................................................................................................3
* Халық педагогикасы.....................................................................................5
+ Халық педагогикасы - тәрбие көзі..........................................10
+ Халық педагогикасының негізгі қағидалары........................................11
+ Қазіргі отбасында ... ... ... ... Бала ... ... ... тәрбиелік мәні...............15
* Оқу тәрбие процесінде халық педагогикасы дәстүрлерін пайдалануды ұйымдастырудың теориялық ... Бала ... ... ... ... мен ... Тәрбие әдістерін қолдануда халықтық педагогиканың рөлі...........22
2.3 Халық педагогикасындағы ... және ... ... ... тізімі..................................................................39
Кіріспе
Бүгінгі таңдағы педагогика ғылымында әлі де толық шешімін таба алмай ... ... ... бірі жеке ... ... ... тәрбиелеуді, бүгінгі таңда оқу үрдісін халық шығармашылығы негізінде жүргізудің маңызын анықтау болып табылады. ... ... ... ... ... ... ... ұлттық тәрбиенің ғылыми негіздерін жасады. Ол: , деп жазды. Сөйтіп, ол педагогика ғылымының ... ... ... және ... психологиясымен байланыстырып, баланы тәрбиелеудің, дамытудың, оған дүниетанудың жолдарын талдап көрсетіп берді. Бастауыш сыныптағы кез ... оқу ... ... ... ... ... ... элементтерін пайдалану балалардың адамгершілігін, жақсы мінез құлығын қалыптастыру құралы болып табылатынын қазіргі мектеп мұғалімдеріне ... өз ... ... ... ұрпаққа ұлттық тәрбие берудің бағдарлы идеялары бойынша еліміздің ... ... ... ... мәселесін ұдайы есте ұстауымызды ескере келе былай деп жазады: "Бес арыстарымызға арналған ... ... ... мен ... ... ... тәрбиелеуге көңіл бөлген едім. Қазақстанда тұратын әрбір адам осы елдің перзенті ретінде сезінбейінше, оның өткенің біліп, болашағына сенбейінше ... ... ... ... Осы ... әр ... ... мақсат етіп алдына қойса, оқу тәрбие процесін ұйымдастыруда әр ата-ана мектепке көмек берсе, сонда ғана президентіміздің қойған мақсатының бәсекелестікке сай 50 ... ... ... ... ... 21 ... ... тәрбиелейміз.
Олай болса, қазіргі кезеңде мектеп табалдырығынан бастап білім беруде ел тарихын терең қозғап, тәрбие сағаттарында қазақ ... ... ... ... ... ... ... айтып түсіндіру арқылы оқушылардың адами құндылық қасиеттерін қалыптастыра аламыз.
Сондай-ақ ... ... ... қолданылмалы көріністері: рәсімдер, рәміздер, ырымдар, тыйымдар, жөн-жоралғылар, діни уағыздар, сенімдер, кісілік рәсімдері, перзенттік парыз, адамгершілік борыш, ұрпақтық міндет арқылы іске ... ... ... ... ұлттық қасиеттері: меймандостық, кісілік, сыйласымдылық, имандылық, кішпейілділік, кеңпейілділік, салауаттылық, өнерпаздық, шешендік, ақынжандылық, сыпайылық, ... т.б. ... ... ерекшеленеді.
Курстық жұмыстың мақсаты: осы халық педагогикасының білім беру процесіндегі орнын анықтап, маңыздылығын дәлелдеу.
Курстық жұмыстың міндеттері: алынған ... ... алға ... ... жетуіме барынша талап қойып, орындау.
Зерттеу әдісі:
Әдебиеттермен жұмыс жасап, ... ... ... ... ... ... замандағы мектепке дейінгі балаларға арналған шетелдік қызықтырушы материалдармен, жаһанды ... ... ... ... ... ... қою ... мәселе екені анық. Кез келген мектеп оқушысы ... ... ... ... ... бала, Алдар көсе, Қожанасырдан жақсы білетіні ешкімге жаңалық емес екені анық. Осы ретте қоғамды, ... ... ... жаңалықтармен қатар заман талабына сай деңгейде талаптарға жауап беретін халық педагогикасы негізінде нағыз қазақы ... ... ... ... ... ... қала бермек. Сондықтан да бұл өзекті мәселе дегім ... ... ... баласы әу бастан өз ұрпағын өмiрге, еңбекке ... ... ... ... аян. Бүгiнгi қалыптасқан белгiлi ғылыми-теориялық заңдары бар ... ... ... ... де ... ... iсiмен айналысып бақты. Оның қағазға жазылып түспеген, бiрақ халық жадында мәңгi сақталып, ұрпақтан-ұрпаққа ғасырлар бойы ауызша нақыл-ақыл, ... ... ... ... ... ... ... беру тағлымдары бар. Ол халықтық педагогика деп аталады. Халықтық педагогика салт-дәстүр, жол-жора, ырымдар, тағам ... ... күту ... мен ауыз әдебиетi үлгiлерi, ұлттық ою-өрнек, өнер түрлерi, спорт ... ... ... тәрбиеден басталып, ауыл-аймақ, ел-жұрт, ру-тайпа, қала бердi бүкiл халықтық қарым-қатынастан берiк орын алған тәлiм-тәрбиенiң түрi, адам мiнезiн, iс-әрекетiн қалыптастырудың ... ... ... табылады. Олай болса, халық педагогикасы қоғам дамуының (алғашқы қауымдық қоғамнан бастап) белгiлi сатыларынан өтiп, ... ... ... жеткенше ұрпақ тәрбиесiнiң бастау бұлағы, педагогикалық құралы ... ... ... ... ... келгенiн байқаймыз. Яғни, осыдан келiп ғылыми педагогика мен халықтық педагогиканың тәрбие тәсiлдерiндегi сабақтастығы, ... ... ... ... ... ... ... ғылыми-педагогика халықтық педагогикадан бастау алып, оны ғылыми теориялар мен қағидалар тұрғысынан жан-жақты зерттеп, ... ... ... өз ... жаратты. Осы қажеттiлiктен келiп, халықтың эмпирикалық тәжiрибесiне негiзделген ұрпақ тәрбиелеу тағылымдары -- ... ... ой ... өткiзiп зерттеп, тәрбие мен оқу iсiнiң өзектi құралы етудiң жолдарын және оның ... даму ... ... ... ... ... ... зерттейтiн педагогиканың ғылыми бiр саласы этнопедагогика пайда болды.
Академик Г.Н.Волковтың пiкiрiнше, халықтық ... ... оның адам ... дүниеге келген күнiнен бастап бiрге жасасып келуiнде, адамдардың қоғамды құруда, қоршаған ортаны -- табиғатты өзiне икемдеп игеруiнде, ... ... ... ... ... ... рөл атқарғаны, тәрбиенiң басқа түрлерiнiң кейiн туғандығы, халықтық тәрбие жөнiндегi қағидалары өмiрлiк ... ... ... бiлiм ... ... оның ... мен ... жазу мәдениетi шықпай тұрған кезiнде пайда болып, халық арасында ауызша тарауы, сондықтан да оны шығарушы авторларының аты-жөнi ... ... ... ... ... ... ... кетуi, халықтың ұрпақ тәрбиелеудегi озық тәжiрибелерi мен ой ... сол ... ... ... ұштасып келгендiктен, озық үлгiлерiнiң мәңгi сақталып, ал тозығының ... ... ... ... ... ... педагогикасы өнерге, еңбекке негiзделгендiктен, үнемi жетiлдiру, ұшталу үстiнде болуы, сондай-ақ халық педагогикасының ғылыми жүйеге, теорияларға құрылмай, жеке бастық ... озық ... және оның ... ... ... ... ... бойы жалғасып келуi (преемственность), алғашқы тәрбие түрлерiнiң ... ... ... ... ... ... (мысалы, қол, би, музыка өнерлерiнде ой еңбегi мен дене еңбегi, ақыл-ой ... мен ... ... ... ... ... деп саралай көрсете келдi де, "халық педагогикасы ру, ... ... мен ... ... ... ... негiзделiп, халықтың тәрбие құралдары (салт-дәстүр, әдет-ғұрып, ойын түрлерi, ауыз әдебиетi үлгiлерi) арқылы iске асыруға құрылса, ал ... ... ... ... ... Ол ... ... салт-дәстүрiн, тұрмыс-тiршiлiгiн педагогикалық, логикалық ғылыми жүйе тұрғысынан зерттеп қарастырады... ... ... ... ... шикi материал даярлаушы мәлiметтер көзi болып табылса, сөйтiп педагогика ғылымына қызмет етушiнiң рөлiн атқарса, ал ... ... бала ... ... ... ... ... оның прогрессивтiк үлгiлерiн бүгiнгi оқу-тәрбие iсiне жаратудың жолдарын ғылыми тұрғыда қарастырады" (16, 7), -- дейдi.
Ал бұрынғы КСРО ... ... ... ... профессор И.Т.Огородников, Г.Н.Волковтың "Этнопедагогика" атты еңбегiне жазған кiрiспесiнде: "Егер халық педагогикасы мен этнопедагогикаға арналып екi ... ... ... оның ... бала ... ... ауыз ... үлгiлерi мен халықтың салт-дәстүрлерiне арналған этнографиялық тәлiмдiк жазбалары енгiзiлген болар едi де, ал екiншiсiне халық ... мен ... ... ... зерттеуге арналған педагог-ғалымдардың еңбектерi енген болар едi" (16, 6), - деп, ... ... таза ... ... ... ... түрi екенiн және оның этнопедагогиканың ғылыми зерттеу объектiсi болып саналатынын ашып ... ... ... ... ... ... қойылып келдi. Ол заңды да едi. Себебi, халық педагогикасы ғылым мен мәдениеттiң жетiлмеген кезiнде пайда ... ... ... пен ... оның ... қол ... негiздей жүргiзудi уағыздады. Бертiн келе, оқу-бiлiм дамып, ғылым мен техника өрiстей бастаған кезiнде, XVII ғасырдағы ұлы чех ... ... ... байланысты ғылыми педагогика пайда болды. Ғылыми педагогиканың теориялық ... ... ... келдi. Я.А.Коменский өзiнiң атақты "Ұлы дидактика", "Ағайынды чехтарды тәрбиелеу" атты еңбектерiнде тұңғыш бiлiм беру iсi мен ... iсiн ... ... деп ... ... ... ... мен бiлiм берудi бiрiктiру тенденциясы оқу-тәрбие iсiнiң тұтастығынан туындады. Тәрбие-әлеуметтiк ... ал ... жеке ... өсiп жетiлуi, дамып қалыптасуы -- ол әрi ... әрi ... ... Осы ... ... педагогикада қоғамтану мәлiметтерiн жаратылыстану мәлiметтерiмен бiрiктiре қарастыру қажеттiлiгi пайда болады. Оның ... ... адам ... қажетiн өтеушi, қоғамдық сұранысты iске асырушының рөлiн атқарушы болып отыр. Ал педагогиканың жеке ... ... ... ... ... оқу-тәрбие орындары арқылы iске асырылады. Адам тәрбиесiнде бiлiмнiң ... ... ... рөл ... оны ... жеке ... ... тәрбиелеп жетiлдiруге пайдалану үшiн тәжiрибеде қолданудың әдiс-тәсiлдерi ... Мiне, ... ... ... мен тәжiрибенiң, оқытудың өмiрмен байланысын, оны iске асырудың жолдарын ... ... ... бiр ... -- ... мен ... методикасы туындайды. Бiлiм беру мен тәрбие iсiнiң теориялары мен өмiр тәжiрибесi тығыз ұштасқанда ғана адам қажетiн толық өтей алады. Ғылыми ... ... ... ол ... ... болмайтыны сөзсiз.
Ол жөнiнде XVII -- XVIII ғасырларда өмiр сүрген батыстың, орыстың педагог ғалымдары ... ... ... ... ... Я.А.Коменский "Ағайынды чехтарды" тәрбиелеудегi халықтық дәстүрдiң жақсы нәтижелерiне ... ... ... жастайынан еңбекке және жақсы мiнез-құлыққа тәрбиелеудiң жолдарын ... ... Ал ... ... ... ... тәрбиенi ана тiлiнде оқытатын халықтық мектептердiң бай тәжiрибесiне негiздей отырып жүргiзудi мақұлдады. Ол "Адамның ақыл ойының қалыптасуы, ... ... ұлт ... ... ... мен ... ... дұрыс ұйымдастыруға байланысты" деп ерекше атап көрсеттi. И.Г.Песталоцци: "Бала тәрбиесi оның дүниеге келген ... ... ... ... дүниенi түсiнуi отбасынан басталып, мектепте әрi қарай жалғастырылуы шарт" (48, 72), -- деген ... ... ... ұлы ... ... да бала ... көзi ... сондықтан баланы жан-жақты жетiлген азамат етiп тәрбиелеудi жанұяда еңбекке үйретуден бастау керек деп қарады. Ал әйгiлi орыс педагогы ... ... ... ... мен ... және ... мен оқыту әдiстерiне тоқтала келе: "Орыс халқының бала ... сол ... сан ... ... ... байланысты, тәрбиенiң негiзiн халықтың жақсы-жаман дәстүрiнен iздестiру керек" (82, 482), -- дедi. К.Д.Ушинский бала ... ауыз ... ... де ... ... Ол: ... ... педагогиканың алғашқы және тамаша үлгiлерi. Ертегiлердегiдей халықтың асқан даналық тәрбиесiмен тепе-тең келетiн бiрде-бiр тәрбие құралы жоқ" (82, 161), -- ... едi. ... ... ... ұлы ... ... ... тәрбиелеп жетiлдiруде еңбектiң, әсiресе ұжымдық еңбектiң маңызына ерекше мән берген болса, ал В.А.Сухомлинский "Баланы iзгi ... ... етiп ... ойын ... ... қолдануды және баланы жазасыз тәрбиелеудi, ертек айтуға, табиғатты тамашалауға, сол арқылы олардың ой-қиялын ... баса ... ... ... тамаша тәрбиешi, тек оны түсiне бiлуге үйрету керек" деп қарады.
Өткен ғасырлардағы педагогика тарихына көз жiберсек, ұжымдық ... ... мәнi мен ... ... ... ... ... ой тұжырымдарына әл-Фараби, Ибин-Сина, Фердауси, Омар Хаям, Я.А.Коменский, И.Г.Песталоцци, К.Д.Ушинский, Н.Г.Чернышевский, Н.А.Добролюбов, Л.Н.Толстой, Ы.Алтынсарин, ... ... ... ... ... ... көңiл бөлмей өткен емес. Олар халықтың бала тәрбиелеудегi тәжiрибесiнiң, педагогикалық ойларының прогрессивтiк жақтарына ерекше мән берiп, ... ... ... ... талдаулар жасады. Алайда, Қазан төңкерiсiнен кейiнгi Кеңестiк дәуiрде ... ... ... оны ... қолдану iсiне керенаулық көрсету, қала бердi адамдардың санасындағы ескi қоғамдық идеялардың қалдығы деп қарау өрiс алды. Ол идея ... ... бiр тiл, ... ... ... деп қараушылықтан, пролетарлық жаңа мәдениет жасаймыз деген жалған ұраннан туындаған едi. Көне ... ... ... мен ... мешiт-медреселердi қирату, халықты дiннен, ұлттық тiлден, салт-дәстүрден бездiру, тарихи ескерткiштерге мән бермеу, жер-су, ... қала ... ... ... ... ... т.б. солақай саясаттың әсерiнен туындаған терiс әрекеттер болатын.
Кеңестiк дәуiрдiң 1970 -- 1990 ... ғана ... ... ... мәнiн ғылыми тұрғыда қарастырып зерттеу iсi бiртiндеп ... ... ... ... ... ... дәуiрде ғылыми-теориялық, методологиялық жағынан жан-жақты тұңғыш зерттеушi академик Г.Н.Волков болды. Халық ... ... ... ... қажеттiлiгi туралы пiкiрлер (1970 -- 1990ж.ж. арасында) профессорлар: В.Ф.Афанасьев, В.X.Артюнун, А.Ш.Гашимов, И.Я.Ханбиков, К.Пирлиев, А.Ф.Хинтибизде, А.Э.Измайлов т.б. ... де ... ... ... ... дәуiрдегi маңызы мен мәнi, қажеттiлiгi мен көкейкестiлiгi жөнiнде және оны ғылыми педагогиканың құрамдас бөлiгi деп қараудың керектiгi туралы педагог-ғалымдар: ... ... ... М.Ф.Шебаевалар да кезiнде келелi пiкiрлер айтқан едi. Этнопедагогика ғылымы орыс, батыс елдерiнде XVII-XVIII ғасырлардан бастап қолға алынған ... ... ... ... ... ... ретiнде қалыптасу тарихын сөз еткенде оны үш кезеңге бөлiп қарастырамыз.
Бiрiншi - XIX ... ... ... өмiр ... ... ұлттық тәлiмгерлiк ой-пiкiрлерi мен салт-дәстүрлерi жайында тұңғыш ... ... ... ... ... Абай ... ... ағартушылар мен орыс, батыс саяхатшысы, этнограф ғалымдарының (Э.С.Вульфсон, П.С.Паллас, А.Вамбери, А.Левшин, В.Радлов, ... ... ... т.б.) қолжазбалары десек, екiншi - XX ғасырдың алғашқы 20-30-жылдарында бұл iстi ... ... ... ... сөз еткен Ә.Диваев, А.Байтұрсынов, М.Жұмабаев, Ж.Аймауытов, Ш.Құдайбердиев, X.Досмұхамедов, М.Дулатов, Н.Құлжанова, М.Әуезов т.б. болды. Яғни, бұл кезеңдi қазақ этнопедагогикасының ғылым ретiнде ... ... ... деп ... Үшiншi кезең - 35-40 жылдық үзiлiстен кейiн (1970-2000 ж.ж.) ... ... ... ... даму дәуiрi деп аламыз. Ежелден Қазақстан жерiнiң байлығына қызыға қарап, көз тiккен және мұхитқа ... ... деп ... ... батыс мемлекеттерi бұдан әлденеше ғасыр бұрын саяхатшы, елшiлер жiберiп, ... мен ... кәсi бiн, ... ... ... ... ... көздеген.
Орта Азия мен Қазақстан даласын мекендеген көшпелi тайпалардың өмiрi батыс оқымысты ойшылдарының назарына ерте-ақ iлiнген-дi. ХVII-ХVIII ғ.ғ. ... ... ... ... ... ұйымдастырыла бастады. М.В.Ломоносовтың замандасы географ және этнограф ғалым И.К.Кирилов 1730-35 ж.ж. Башкирия, Қазақстан далаларында саяхатта болып, көшпелi ... ... ... мен ... ... Қазақстан және Орта Азия елдерiнiң картасын жасады. Ал орыстың саяхатшы офицерлерi әкелi-балалы Рычковтар (П.Н.Рычков, Н.П.Рычков) қазақ ... ... ... ... қазақтардың ер жүрек, жауынгер халық екенiн суреттейдi. Олар қазақ әйелдерiнiң еңбек сүйгiш, табиғи ... жылы ... ... ... айта ... ... ... атты ұрлауды үлкен өнер санайтынын баяндап, мәдениетi жағынан "тағы" деген ... ... ... ол ... мәдениетiне бiржақты баға берушi ұлы орысшылдық көзқарастың салдары едi.
Батыс ғалымдарының iшiнде бұдан жетi ғасыр бұрын қазақтар туралы ең алғаш қалам ... жылы ... ... бiрi ... әрi ... Италия ғалымы Марко Поло (1245-1324) болды. Ол өзiнiң "0 разнообразии мира" деген кiтабында дүние жүзiндегi әр ... ... ... салт-дәстүрлерiн әңгiмелей келiп, қазақтардың бие сүтiнен қымыз ашытатынын, ұзақ жолға жарақты ат мiнiп, жол азық ... ет асып ... ... мен ... ... ... "Ер азығы мен бөрi азығы жолда" деген тәуекелмен жүре беретiнiн, атына және өзiне қажеттi азықты жол-жөнекей тауып жейтiнiн, ... ен, ... ... ... ... ... сол белгiлер арқылы тауып алып, ұрлаған адамға жетi қамшыдан үш жұз ... ... дүре соғу ... ... сөз ... ... ... - тәрбие көзі
Халқымыз қашан да бала тәрбиесіне ерекше мән берген. Сәби ... ... ... оның ... дене бітімінің дұрыс қалыптасуына, ақыл-ойының жетілуіне назар аударған. Шыр етіп дүниеге келген күннен бастап тәрбиенің негізін қалаған халық ... ... ... мән берген, бесіктегі балаға үн қатып, тілге тартқан. Бұл - тәрбиенің басы. Мұндай тәрбие - ... ... ... ... ... - ... халқының сан ғасырдан бері баланы бағып-қағып, өсіріп, өнегелі азамат етіп шығару жөніндегі жинақталған тәжірибесі. Халқымыздың тәлім-тәрбиелік ... ... ... ... есте жоқ, ескі замандарда жатыр. Олардың із-сорабын қазақтың бай ауыз әдебиетінен, сонау Орхан-Енесейден басталатын көне түркі ескерткіштерінен, тарихи ... ... мен осы ... дейін тұрмыс-тіршілігіміздің орын алып келе жатқан салт-дәстүрлерімізден табамыз. деп, атадан-бала мұра болып келе жатқан жақсы қасиеттерді ... ... ... ... ... ... ... деп сол дәстүрді бұзғандарға ат-шапан айып тартқызған. Мәселен, атасы немересін алдымен елінің ... ... ... ... әр мезгілінде елдің қайда, қалай көшетінін, суды қайдан ішетінін, жеті атасын, елдегі даңқты адамдардың ерлік хикаяларын, ауыл-аймақтағы ... ... ... санасына сіңіре білген. Адамды жақсы ететін де, жаман ететін де - ... ... ... ... өз ... рухани қазынасымен, ұлттық мәдениетімен, салт-дәстүрімен неғұрлым тереңірек сусындап өсуі керек.
Ал бүгінгі ұрпақ ... ... мен ... ... ... үлгіге бой алдыртып барады. Халықтық педагогиканың асыл мұралары болып табылатын салт-дәстүр, әдет-ғұрып, мақал-мәтел, шешендік өнер, халық ауыз әдебиетін ... ... ... ең ... ана ... арқылы сіңіреді. Ана тілін білмейтін ұрпаққа ұлттық тәлім-тәрбие беру әсте мүмкін емес. Өз тілінде сөйлей және ... ... ... бойында өз ұлтына деген құрмет ешқашанда болмақ емес. Белгілі жазушы, педагогика ғылымдарының докторы С.Ғаббасов деп тұжырым түюі ... ... Бала ... ерекше көңіл бөлген халқымыз адамды аздырып-тоздыратын: өсек, өтірік, дарақылық тағы басқа сияқты мінездерден сақтандырып ... , , ... ... ... ... ел тілегін ойлауды дәріптейді. Көпшіл болу - атадан ... ... бойы ... ... келе жатқан нұсқа. Ол - халықтың ұғымында азаматтың басты белгісі. Адамзат ес білгелі өз ұрпағын ... ... ... ... - ұлт ... ... ес ... өз баласының өте тәртіпті, кішіпейіл, білімді, шебер, еңбекқор, үлгілі отбасы иесі болғанын ... ... ... - ... ... қолында. Ал тәрбиелі ұрпақ қалыптастырудың бірден-бір жолы - ... ... мәні - ... білім, дағды, адалдық пен адамгершілікті жас ұрпақ бойына дарыту. Заман ағымына орай, ақыл-ойы озық, білімі мен ұлттық рухы күшті, өзін ... ... ... ... - бүгінгі күннің талабы. Ұрпағымызға өнегелі тәрбие беруде, бойларындағы білім мен өнерге деген құштарлығын арттыруда, өз ... ... ... ... бағалап, жоғын жоқтауына ата-бабаларымыздың тәлімдік тәрбиелері, ғұлама-ойшылдарымыздың ой-толғамдары мен ұстанымдарының ықпалы зор.
Ұлттық тәлім-тәрбиесіз ұлттық намыс болмайды. Осы орайда ұлы ... ... ... ... ... мүмкін емес. Ендеше, ойшылдарымыздың ой-тебіреністеріне назар аударсақ, Ж.Баласағұнның . Яғни ... да - ... ... ... да ... ... жіберетін кездерін еске салады және де , деген сөзінде әр адамның ең асыл қасиетінің сақталып, абыройдың төгілмеуін тілейді. Бүгінгі жаһандану ... ... мен ... ... ... ... ... кемелденген елдің болашағын ойлайтын ұрпақтың саналы білімді, өнегелі болуы, туған ... ... ... ... ... ... сақтауы керек деген. Сонымен қатар Ж.Баласағұнның зерделі ойларындай, ... ... ... бар, өсіп келе жатқан әрбір жеке тұлғаларымызға психологиялық ойтүрткі ... асыл ... ... Әдет және ... ... деп әр ... тәрбиеден басталатынын, тәрбие мен адамның құндылығын, нәзіктігін адамгершілігінен көруге болатынын айтады.
Түйіндей келе, ұлы ойшылдардың ғибрат, нақыл сөздерінің ... ... ... жас ... ... ... сүйеніп тәрбиелеу қажет.
1.2 Халық педагогикасының негізгі қағидалары
Тәрбиенiң негiзгi қағидаларының (принциптерi) болуы ... ... ... ... ... ... арнайы сөз етсек, олар мыналар демекпiз:
1. Келер ұрпақтың ақылды, намысқор, арлы, өмiршең азамат болуын тiлеу.
Жас нәрестенiң дүниеге келуi ... ... ... зор ... әкелумен бiрге, борыш та жүктей келедi. Дәлiрек айтсақ ұрпақты ... ... ... есiгi сәбидiң алғаш дүниеге келген күнiнен бастап айқара ашылады. Ол белгiлi мақсат-тiлекпен байланысты туындайды.
Отбасы үлкендерiнiң бәрi жаңа туған жас баланы ... ... асыл ... болуын аңсап армандайды. Өнегелi үлкендерге ұқсасын деп, дарынды, өнерлi, ақылды ақсақалдарға баланың аузына ... азан ... атын ... ... жасын берсiн" деп, жаңа туған нәрестенi қарияның шапанының етегiне орайды. Ұрпағы өскен қадiрлi анаға кiндiгiн кестiредi, бесiкке салдырады, қырқынан шығарту ... ... ... ... ... бата алғызады. Халықтың балаға арналған ырым, бата-тiлектерiнде келешектен күткен үлкен үмiт, аңсау арман бар. Тәрбиенiң алғашқы қағидасы ата-ананың аңсау арманымен, ... ... ... үндесiп жатыр.
2. Баланы жастайынан еңбек сүйгiш, елгезек азамат етiп тәрбиелеу көзделген. Ол бесiк ... мен ... ... ... ... ... терме өлеңдерден өзектi орын алған. Еңбек қағидаларын жастардың бойына сiңiру отбасындағы еңбектiң қарапайым түрлерiнен басталып, қоғамдық маңызды ... ... Ұл ... ... лақ ... отын-су әзiрлеуге, мал өнiмдерiнен тұрмысқа қажеттi құрал-жабдық (қамшы, шiдер, жүген өру, терi ... ... т.б.) ... ... қора ... киiз үйдiң ағашын iстеу, ұсталық, зергерлiк өнерге үйрету т.б. көзделсе, ал қыз ... ... жуу, үй ... шай қою, төсек жинау, кесте, өрмек тоқу, ас пiсiру, бала күту, қонақ күту т.б. ... ... ... ... ... -- денсаулық" деген ұғым өзектi орын ... "Денi ... жаны сау", "Ас ... ... ... ... деп ... материалдық байлықтың негiзiн жеке ... яғни ... ... ... ... ... ... күннен бастап тұзды сумен шомылдыру, маймен сылау, дене күтiмiне ерекше мән берiп шынықтыру, мерзiмiнде ... ас ... ... мен ... бәрi тән саулығы үшiн жасалған әрекеттер.
4. Халық педагогикасында адамгершiлiк қасиеттердi баланың бойына дарыту, iзгiлiкке, имандылыққа, адалдыққа ... ... ... ... ... ... ... "Жаным -- арымның садағасы" деп, арды адамгершiлiк қасиетiнiң үлгiсi ... ... мен ... -- ... ... ... қағидаларының бiрi. "Отан от басынан басталады" деп ұққан ата-бабамыз от ... ... ... ... ... ... қарттарға, ауру, кемтарларға көмектесудi, басқа ұлт өкiлдерiн сыйлауды отбасы ... ... ... деп ... ... ... болма, адамның баласы бол", "Жақсы - көпке ортақ", "Ел үшiн ... ет, ... ... қор ... ... ... тәрбиеден өзектi орын алған.
6. Елдi, жердi қорғайтын, еңбек ете ... ... болу үшiн ... ... ... ... педагогикасында "Шынықсаң шымыр боласың" деп ой қорытқан ата-бабамыз ... ... ... ... ... ... теңге алу, қыз қуу т.б.) арқылы дене тәрбиесiне баса көңiл бөлген.
7. Тiршiлiктiң тұтқасы, өмiрдiң шамшырағы өнер мен бiлiм деп ... ... ... "Өнерлi өлмейдi", "Бiлегi жуан бiрдi жығады, бiлiмi жуан мыңды жығады", "Бiлiм ... кен, өнер ... ... ... насихаттап ертегi, өлең-жыр, мақал-мәтел, аңыз әңгiмелер ұсынған.
8. Адам өмiрi мәңгi ... ... ... ... ата-бабамыз өз ұрпағын ағаш бесiктен жер бесiкке жеткенше табиғи ортаны аялауға, әсемдiкке тәрбиелеп келген. Ол туралы әлденеше жұмбақ, ... ... ... шығарған.
Мұның бәрi сайып келгенде "Сегiз қырлы, бiр сырлы" еңбексүйгiш, арлы азамат тәрбиелеуден туған халықтық қағидаға негiзделген.
"Сегiз қырлы, бiр сырлы" азамат ... ... ... ... бар, ортақ талап. Мысалы, орыстар ондай адамды "Кiшкене болса да өнегелi, ақылды", "Ақылды да ... ... ... деп санаса, таулықтар "Нағыз жiгiт" деп атайды. Ал чукчалар "Адал өмiр сүретiн азамат" ... Ол ... ... ... ... ғылымда терең ойлы, билiкте-әдiл, еңбекте-шебер, өмiрде бiрлiкшiл, сөзде - шешен, атыста - ... шет ... ... ... ... қасиеттер бойында бар азаматтар.
Өзбектер қайырымды, iзгi жүректi адамды "иманжүздi, құдайы бар ... ... ... ... ... ... азамат дегендер: еңбек сүйгiш, бауырмал, батыр, өнерлi, өнегелi, шыншыл, әдiл, адал болу дегендi бiлдiредi.
"Сегiз қырлы, бiр ... ... ... ... етiп ... үшiн бар ... сарқа пайдаланған.
1.3 Қазіргі отбасында халықтық педагогиканың тәрбиелік мәні
Қазіргі гумандық - ... ... ... ... ... тәрбиелеудің негізгі бағыттарының бірі - тұтас тұлғаны тәрбиелеудің бөлігі болып табылатын халықтық педагогикасы . Шынайы отбасылық ... ... қою ... ... атап ... ... қазіргі отбасын нығайту үшін қамқорлық оның педагогикалық ... ... ... мен ұштасқан болуы тиіс. Ал отбасының педагогикалық позициясын пысықтау өз ... ... ... мен әдет-ғұрыптарда көрініс тапқан халықтық педагогиканың тәрбиелік механизмдерін белсендіру арқылы іске асырылады.
Көптеген ғылыми зерттеулер (Қ.Б.Жарықбаев, ... ... ... ... ... т.б.) қазақ отбасында балаларды халықтық педагогика құралдарымен тәрбиелеудің зор педагогикалық мүмкіндіктерін көрсетеді. Бірақ, этнопедагогиканың қолданбалы аспектілері бойынша ... ... ... ... ... ... ... И.А.Корнилко, Л.А.Бөлетова т.б.) қазіргі қазақ отбасында балаларды тәрбиелеуде халықтық педагогиканың жетістіктерін пайдаланудың қанағаттанарсыз деңгейін көрсетеді.
Қазіргі қазақ отбасында бала тәрбиесі толығымен ... бойы ... ... ... ... ... ... мүмкін емес. Қоғамдағы әлеуметтік-экономикалық, мәдени өзгерістер, соған байланысты адамдар санасындағы, дүниетанымдағы жаңа құрылымдар қазіргі тәбие процесі ... ... ... болмауын дәлелдейді. Әлемдегі интеграциялық процестер, көпмәдениетті, көптілді тұлғаға ... ... арта ... де ... жалпы адамзаттық құндылықтарының ролін, әсерінің артуына жол ашады.
Ұлттық тәрбиенің көзі болған отбасының ... ... даму ... тыс ... ... емес. Сол себепті, қазіргі қазақ отбасында ұлттық негізде тәрбиелеудің жағдайы туралы ... ... ... ...
1. Бала ... ... және ... құндылықтардың біріккен әсері, ата-аналардың педагогикалық, этнопедагогикалық мәдениеті деңгейіне орай аталған факторлардың бірінің ... ... ... ... беру мүмкіндіктеріне сай отбасылардың айырмашылығы (мысалы, ата-аналардың ұлттық мәдениетінің жоғары ... ... ... ... отбасында қалыптасқан әлеуметтік-этникалық орта т.б);
3. Халықтық педагогиканың тәрбиелік механизмдерінен пайдалануда бірізділік, мақсатқа ұмтылғандықтың болмауы, оның ... ... ... бала тәрбиесінде халық педагогикасы факторлары (ана тілі, ... ... дін, ... ... ... әсерінің жеткіліксіздігі)
5. Халық педагогикасының тәрбиелік ... ... мән ... ... оны дәріптеу (мысалы, халық тәжірибесінде қолданылатын, бірақ педагогикалық мақсатқа сай емес әдіс-тәсілдерді ... ... ... ... ретінде қолданылатын кейбір халықтық педагогика ұстанымдарының (мысалы, тыйымдар жүйесінің, баланың күнделікті ... ... ... білмеудің т.б.) бала тәрбиесіне, өзіндік тұлға ретінде қалыптасыуна ... ...
7. ... ... ... мектептегі ұлттық тәрбие үрдісіне қызығушылығының төмендеуі;
8. Ата-аналардың этнопедагогикалық білімдерінің әлсіздігі, балаларды ... ... сай ... ... ... ... ... орынға қою.
Біздің пайымдауымызша, қазіргі қазақ отбасында балалар ... жаңа ... ... ... негізгі шарты-отбасы тәрбиесінде халықтық педагогиканың тәрбиелік механизмдерін белсендіру.
Психологиялық-педагогикалық зерттеулер, сонымен қатар отбасылық тәрбие тәжірибесін зерделеу ... ... ... ... бай ... ... ... ата-аналар педагогикасы өздігінен бала тұлғасын қазіргі тәрбиелік мақсаттар аясында қалыптастырудың күтілетін нәтижелерін бермейді. Отбасы ... ... ... ... ... ... тәрбиелеу процесіне мектептің көмегі талап етіледі.
Бұл көмек, салт-дәстүрлер мен әдет-ғұрыптарда бейнеленген ... ... ... ... ... бағытында болуы қажет.
Әдебиеттерді және мектеп-отбасы ынтымақтастығының озық тәжірибесін үйрену қазіргі отбасында халықтық ... ... ... ... шарттарын анықтауға мүмкіндік береді
1.4 Бала тәрбиесіндегі халық педагогикасының тәрбиелік мәні
Қай заманда, қандай қоғамда болсын алдымызда ... зор ... бірі - ... ұрпақ тәрбиелеу. Жан - жақты жетілген, ақыл парасаты мен мәдениеті мол, саналы ұрпақ тәрбиелеуде әр халықтың салт - ... ел ... ... байлықтың нәрін біртіндеп сіңіру арқылы ғана жүзеге асыруға болады.
Басқа халықтар сияқты қазақ ... де ... ... мол ... жиған - тергені, озық ойлары мен өзіндік ерекшеліктері бар. Осындай мол ... ... ... пен ... ... ... емес.
Халықтың жазбаша жазылмаған, бірақ ұрпақ есінде мәңгілікке сақталып, бір ұрпақтан бір ... ... ... ... ... - өсиет, өнеге қағида болып таралып келген ... - ... ... бай ... бар. Ол ... ... деп ... педагогика отбасылық тәрбиеден басталып, ел - жұрт, ауыл - аймақ, тіпті бүкіл халықтық қарым ... ... орын ... тәлім - тәрбиенің түрі. Ендеше, халық педагогикасы қоғам ... ... ... ... тәжірибеде жүйеленіп, ғылыми педагогикалық дәрежеге жеткенше ұрпақ тәрбиесінің қайнар көзі, алтын діңгегі болып келгені даусыз.
Халық педагогикасы - халықтардың ... бойы ... ... ... бай ... ... Этнопедагогика - халық педагогикасының ұрпақ тәрбиелеудегі тағылымдарын ғылыми ... ... ... ... ... бір саласы. Этнопедагогиканың мақсаты - халықтық салт-дәстүрді, өнерді дәріптейтін, ана тілі мен ... ... ... ... ... ... ... жетілген, саналы жасты тәрбиелеу. Сондай-ақ, халықтық тәрбие түрлерін жас бүлдіршіндердің ... ... ... ... ... ... сөйтіп дене еңбегіне де, ой еңбегіне де қабілетті, ... ... ... етіп ... Ол ... ... ... жүргізіліп, балалардың қайрат- жігерін, ақыл-ойын халықтың өнер туындылары негізінде оқытып, тәрбиелеу арқылы іске асырылады. Этнопедагогика бала денсаулығы мен денесінің ... ... ... ... мен ... ... ... адамгершілік-эстетикалық тұрғыда бағыттау, мінез-құлықты реттеу, өзін-өзі тәрбиелеу мен қайта тәрбиелеу, яғни тұлға қалыптастырудың ... ... ... ... ... педагогикада бала дүниетанымын қалыптастырудың және оның ақыл-ойын дамытудың бастау кезі ретінде ең алдымен оның қоғамға, қоршаған ... -- ... ... ... ... ... өздігінен жетілдіруге үндейтін терең және танымдық процестер ... ... ... ... ... үйрену, оқуды адам бүкіл жаңаны ерекше қабылдағыш балалық шақтан бастаса, мақсатқа лайықты болатындығына, алынған ... өмір ... ... қызмет ететіндігіне тәжірибеде көз жеткізді. Баланың ақылын тәрбиелеу оның танымдық ... ... ... ... ... кеңдігі мен сезімталдығын, байқағыштықты, естің түрлерін жаттықтыруды, ойдың елестетуін ынталандыруды талап етеді. Мысалы: жұмбақтар халық педагогикасында осы ... ... ... аса құнды дидактикалық материалы болып табылады. Олар ... ... ... ... ... ... ... бірнеше ғасырларға созылған халық тәжірибесіне сүйене отырып, болашақ ұрпақты еңбекке, ... ең ... ... ... ... тәрбиелеу. Халық педагогикасының негізінде халық ауыз әдебиетінің шығармалары, этнографиялық материалдар, халықтық тәрбие дәстүрлері, халық ойындары, үйелмен ... т.б. ... ... ... ... бойы өмір ... ... ұрпақ тәжірибесіндегі дәстүрлердің жиынтығы. Халық педагогикасының құрамды бөліктері қазақтың ұлттық ... ... ... ... ерте ... ... жас өспірімдердің ой-өрісін, зеректігін анықтау үшін тәрбие құралы ... ... ... ... ... ... өмір кешкен тарихында ұлттық ойындардың көптеген түрлері балалық, жеткіншектік, ... ... ... ... ... Ойын тек көңіл көтеру, шаттандыру ғана емес, ол өзінше ерекше қазақ халықының ... ... ... ... ... зор жеке адамның дамуына, жетілуіне әсер етуші фактор. Жиі қолданылып келген бірнеше ойын түрлерін атап өтуге ... ... , , , , , , , ... - ... ... ... ... көп тараған ескерткіштері. Ғасырлар бойы халықтың әлеуметтік тарихи тәжірибесі туралы нақыл сөздер арқылы халықтың ой-пікірі, арманы, көзқарасы баяндалған. Қасиетті ... ... ... ... ... ... ... өлең өрнектерімен ойластырып мақал-мәтелдерді үнемі пайдаланып келген. Мақал-мәтелдер халық өмірінің барлық жағынан қамтылған.
Жұмбақтар. Халық арасында жылдам айтылып келе ... ... саны ... ... Жұмбақ балалардың қиялын, танымдық іс-әрекетін, қабілетін дамытады. Оның жауабын табу үшін
мазмұнын талдап ой елегінен өткізеді. Жұмбақтың тәрбиелік мәні өте ... ... бойы өз ... ... ... отансүйгіштікке тәрбиелеп келді. Осы ұрпақтан-ұрпаққа жалғасып келе жатқан дәстүрдің өзегі, ... ... ... ... ... ... болады. Елбасы өзінің Қазақстан халқына Жолдауында деген мәлім.
Сондай-ақ Қазақстан Республикасының заңында да деп атап көрсетілген. Халықтық ... ол ... ұлт ... ... ... ... келе жатқан көне тарихи жүйеге жататыны кімге болса да ... ... ... ... дегеніміз - халықтардың кәсібіне, сенім-нанымына, тіршілігіне байланысты қалыптасқан, ұрпақтан-ұрпаққа ауысып отыратын қоғамдық құбылыс. Ол отбасылық тәрбиеде қалыптасады. Жеке адам жаңа ... ... ... ... ... ... ... салтты жоғалта алмайды. Бүкіл халық, ел-жұрт уақыт озған сайын салт-дәстүрге жаналық енгізіп, оны қоғамдық болмыс көріністеріне ... ... ... Ал жаңа ... ... қайшы келетіндері жойылып, өмірге қажеттілері жаңа жағдайда ілгері дамиды.
Мәселен, қазақтың жаугершілік заманында ... ... ... ұлы ... ... ... ақ қой сойып, қанына найзаларын малып, деп төс түйістіріп анттау ... ... ... ... баласы мен туған балаларының саусақтарын ақ қойдың бауыздау қанына малғызып, деп ант ... ... ... ... бүгінде ұмыт болған. Ал бұрын болмаған ақ шашты қариялардың алтын-күміс неке тойларын жасау бүгінгі салт-дәстүрден тұрақты орын ... ... >, деп ... талабына сай дәстүрлерді дәріптеп, тәлім-тәрбиенің пәрменді құралы ретінде пайдаланып келген.
Мысалы, қөп жылдар бойы ... ... ... ... мейрамын еліміз мүлде атаусыз қалдырып келсе, қазіргі демократия кезінде ол қайта жаңғыртылып, жалпы халық мейрамына айналды.
Салт-дәстүр халықтың белгілі бір әдет-ғұрыптары мен ... ... ... бала ... байланысты: шілдехана өткізу, сүйінші сұрау, балаға ат қою, ... ... ... кесу, атқа мінгізу, сүндетке отырғызу тойлары; үйлену, үй болумен байланысты: құда түсу, есік-төр көрсету, келін түсіру тойлары, қалын-мал алу, ... беру т.б. ... ... кәде-ырымдар, өлген адамды жерлеумен байланысты: арыздасу, қоштасу, естірту, көңіл айту, жұбату, жоқтау, өлген адамның жетісін, ... ... беру т.б. ... қазақ халқында ежелден сақталған. Мұны салт-дәстүрлері деп атайды.
Тұрмыс - салтқа байланысты туған әдет-ғұрыптар мен салт-дәстүрлердің, бәрінде халықтың ... ... ... ... ... өсиеті көрініс беріп отырады.
II.Оқу тәрбие процесінде халық педагогикасы дәстүрлерін пайдалануды ұйымдастырудың ... ... Бала ... ... ... ... мен
бағыттары
Балабақшадағы тәрбие - барлық тәрбиенің ... ... ... адам ... әлеміне, күрделі және алуан түрлі қарым-қатынастардың әлеміне ... ... ... ... ... ... ... деңгейі биік. Өскелең жас ұрпақты рухани-адамгершілік қасиеттерге ... ... ... заманымызда өзекті болып отыр. Балалардың білім беруде, адамгершіліктің ең құнды қасиеттерін бойына сіңіріп тәрбиелеуде, білім ... ... ... ... ... етеді.
Баланы жан-жақты, дені сау, үйлесімді болып өсуіне ата-анасы қаржысын аямай ден қояды. Кішкентай жастан музыка, би, шет тілдер, ... ... ... Оның ... ... заман талаптарына сай, бірақ ең бастысы рухани адамгершілік тәрбие - тәрбиенің бастамасы екендігін ешқашан ұмытпағанымыз дұрыс.
Еліміздің егемендік ... ... ... қоғамда қаншама өзгерістер болды. Сол өзгерістер туғызған соңғы жаңалықтар бала ... ... ... ... ... белгілі. Ел ертеңі, ұлт болашағы үшін этнопедагогика мен этнопсихология ілімдерінің жетістігін тәрбие құралына айналдыру - ... ... ... сұранысы. Егеменді елімізге сай ұрпақ тәрбиелеп шығудың бірден бір жолы - өсіп келе жатқан ұрпақты ... ... ... ... ... педагогика арқылы жүзеге асыруға болады. Халық педагогикасымен айналысушылар қоғам дамуының алғашқы сатыларында-ақ тәрбиеге өзіндік көзқарас болғандығын, мақсатқа сай тәрбиеленудің жолдары ... ... ... жас ... бала деп ... ... ... бастап оның елін сүйер бүлдіршін, ұлтын ұлық тұтар ұлан, мақта-нышымызға айналар отаншыл азамат болып қалыптасуына тырысуымыз қажет. Бала бойына тәрбиенің ... ... ең ... ... болса, одан кейін, балабақшасы. Тіпті есін білер-білмес шағынан бастап күнұзаққа балабақшада жүретін бала үшін балабақшаның ықпалы басымдау ... те ... ... ... ... ... сай ... болып қалыптасуы жолында тәлімді тәрбие бере алып отыр ма?!
Жазушы-педагог Ж. Аймауытов: , - дейді. Осы бір ... ой ... ... - ата-анасынаң мектепке дейінгі ұйымда - тәрбиешіден талап етілетін тағылым жүгі жатыр. Жер ... ... ... ... бір ... -- бір халықтың қандай да дара қасиетке ие болып, қандай бет-бейнесімен көрінуі -- сол ... ... ... ... ерекшеліктеріне тікелей байланысты. Әрине, отбасында бала ұлттық құндылықтар негізінде ... ... ол ... балабақша мен бастауыш мектепте жалғасын тауып жатса, бала өте құнарлы этномәдени білім мен тағылым алары ... - ... ... ... - ... заңдылықтарына сәйкес, адамдар арасындағы қарым-қатынас жүйесін реттеп отыруға ... ... ... ... ... игі іс-әрекеттер, мінез-құлықтағы имандылық пен инабаттылықты, әдептілік қалыптарын ... ... ... ұғым. Тәрбиелеу, білім беру жұмысының мазмұны мен формалары балалардың мүмкіндігін ескерту ... ... ... ... ... ... өмірде, үлкендердің қолдан келетін жұмысты ұйымдастыру үрдісінде, ойын және оқу ... ... ... іске ... ... дейінгі тәрбие бағдарламасы балалардың жан-жақты дамуын, олардың мектепке деген дайындығын қарастырады.
Жас ұрпақты саналы, сергек етіп тәрбиелеу отбасы мен ... ... ұйым ... ... ... кезде өсіп келе жатқан жас ұрпақты тәрбиелеуде қойылған мақсаттардың бірі қоғамға пайдалы, үлкенге құрмет ... ... ... бола ... ... ... жеке ... қалыптастыруда халық педагогикасының маңызы зор.
Халықтық педагогика - ұлттар мен ұлыстардың ғасырға ... ... ... ... ... мен дәстүрлерінің, мәдени ойлау үрдісінің озық үлгілерінің жиынтығы.
Бабаларымыздың игі ... ... ... өз ... ... үлкенді құрметтейтін, әділ, ержүрек, ізгі қасиетті, ар ожданды ... ... ... ата-ананың басты міндеті. Сондықтан саналы, салауатты, халқымыздың барлық дәстүріне, әлем мәдениетіне қанық, ел тізгінін берік ұстай білетін ұрпақ тәрбиелеу әр ... және ... ... ... адамгершілік тәрбиесіне байланысты.
Қазақстан Республикасының білім беру саласы ... ... ... ... ... ... отырып, жас бүлдіршідерге терең білім мен тәрбие беру керек деген. Мектепке дейінгі тәрбиенің 2009 жылғы жаңа оқу стандарты ... ... ... пен ... ... - тарихи дәстүрлері кезінде тәрбиелеу арқылы бала бойына жалпы адамдық, мәдени және адамгершілік құндылықтарын дамыту міндеттері кіргізілген. Мектепке ... ... ... ... сүйене отырып, өзіміздің білім мен тәрбие беріп отырған мектебімізде ... ... ... ... жүргізіледі. Әр саланы, бөлімді оқыту кезінде қазақ халқының тұрмыс-салты, әдет-ғұрпы, үлгілі дәстүрлермен шебер ұштастырып, бала бойына ұлттық мақтаныш, ұлттық ... ... ... оны ... күн ... сай ... да ... жүргізуге күш салу әр тәрбиешінің басты міндеті.
Қазіргі таңда ... ... ... және ... ... серпінді өзгерістер білім беруді әлемдік кеңістікпен ықпалдастыру талабын қойып отыр. Жаһандану дәуірінде ұлт ретінде жойылып ... ... ... ... ... ... және халықтық тәжірибеге тән тәрбиенің мазмұнын сақтап қалу үшін өткен тарихымыз бен мәдени мұраларымызды зерделеуге, рухани құндылықтарымызды саралап, оны ... беру ... ... ... арқылы ұрпақ тәрбиесін ұлттық негізде құруға басты мән беру өте маңызды. Қазақ халқының тарих қойнауында қанша ғасыр өтсе де, тәлім- ... ... ... ... ... сана-сезіміне, тұлғалық сипатына сай жалпы адамзаттық және ұлттық құндылықтар қатарына жататын асыл дүниелер бар екені ... ... ... ... тәрбиенің мазмұнына арқау ету жетілген тұлғаны қалыптастыру мәселесі педагогика ғылымының тарихына жаңаша көзқарасты қажет етеді.
2.2 Тәрбие әдістерін қолдануда халықтық ... ... ... мұғалімдеріне жастарды жаңа заман талаптарына сай, әрі озық ұлттық дәстүр рухына ... ... ... ... ... ... жүктеп отыр. Егеменді елімізге сай ұрпақ тәрбиелеп шығудың бірден-бір жолы ол - өсіп келе ... ... ... ... ... Осыны халықтық педагогика арқылы жүзеге асыруға болады.
Қазақстанда халықтық педагогикалық ойларды бүгінгі тәрбие мен білім беру барысында жүзеге асыруға ... ... ... ... ... ішінде, әсіресе, халқымыздың тәлім-тәрбиелік ой-пікірлерінің зерттелу, жинақталу, жариялану жолы Қ. ... ... ... ... тапқан.
Халықтық педагогика этнопедагогиканың зерттеу пәні болып табылады. Этнопедагогика халықтық педагогиканы түсіндіреді және қазіргі жағдайда жанұяда, мектепте оны қолданудың жолдарын ... ... ... ... ... зерттейді.
Халық педагогикасымен айналысушылар қоғам дамуының алғашқы сатыларында - ақ тәрбиеге өзіндік көзқарас болғандығын, ... сай ... ... ... мәлімдейді. Қазақ этнопедагогиксының қайнар-бұлағы біздің заманымызға дейінгі дәуірден бастау алады. ... ... тегі сол ... ұлт ... ... тұрған кезінен бастап - ақ жеке ұлыстардың ұрпағын тәрбиелеуден туындағаны белгілі. Балалардың жан-жақты ... ... ... ... пен сымбаттылыққа қанық болулары үшін оқу-тәрбие үрдісінде халықтық педагогиканы қолдану өте маңызды. ... ... ... ... өмірінде зор роль атқарады. Әсемдікті көре, түсіне, жасай білу адамның рухани өмірін байытады, қызғылықты етеді, оған ең жоғары рухани ... ... ... Біз әр ... ... ... мәнін жан-жақты дамытуға ұмтыламыз, сондықтан әр баланың ... ... ... әсем ... ... етіп ... керек. Адамның әсемдікті және жексұрындықты, сәулеттілік және ождансыздықты, қуаныш пен қайғыны т.б. түсінуіне байланысты, оның саналы тәртібі мен мінез - ... ... ... ... ... ... шынайы көзқарасы мен мұраттары болуы керек екендігі шығады. Оқушылардың жалпы мәдениеті, яғни ... ... ... ... ... ... жылы ... қайырымдылық, тазалықты сақтау т.б. Жалпы эстетикалық мәдениет - бұл қатынас эстетикасы, киім-кешек эстетикасы, ... ... ... дене ... т.б. А.С. ... ... бұл ... зор мән берілген. Жеке адамның сыртқы мәдениеті мен ішкі дүниесінің ұштасып жатуы эстетикалық сұлулықтың белгісі. А.П. ... ... ... ... бет, ... жан, ой - бәрі сұлу болу ... ... ұғымын айналымға тұңғыш енгізген чуваш ғалымы Г.Н. Волков. Этнопедагогика - халықтың тәрбиелік тәжірибесін, оның ... ... ... ... ... ... ... ұлт, ру, тайпа педагогикасы туралы ғылым. Зерттеу объектісі халықтың тәлім-тәрбиесі жөніндегі ұғым түсініктері, дәстүрлері,
тәжірибесі болып табылатын ғылым ... ... ... қалыптасу, даму үстінде. Әсіресе соңғы жылдары оның зерттеу пәні, әдістері туралы, ... ... ... бүгінгі тәрбие теориясы мен практикасында жүзеге асыру жолдарының мәселелері туралы зерттеулер едәуір көп. Бұлардың ішінде ... ... ... болуы мен дамуы, қазіргі жайы жан-жақты сөз етіліп, оның теориялық - әдістемелік мәселелерін анықтауға бағытталған еңбектердің маңызы ... ... ... ... зерттеуші ғалымдар бұл мәселенің соншалықты көкейтестігіне үстіртін қарайтын ... ... ... ... А. ... М. ... М. ... Ж. Аймаутов халықтық педагогиканың тәжірибесін зерттей білуге ерекше мән ... ... ... ... халықтық педагогика мәселелеріне қатысты ой түйіндерді Г.Н. Волков, К.Ж. Кожахметова, Е.Л. Христова, З.Ә. Әбілова, Қ.Б. Жарықбаев, Ә. ... ... ... ... осы мәселені жан-жақты зерттеген еңбектерінен кездестіреміз.
Алайда халықтық тәрбиенің зерттелу тарихына шолу халық шығармашылығына арналған зерттеулер мен ... оның ерте ... келе ... ... ... ... айтылғанмен, халықтық педагогикалық ескерткіштер оқу үрдісінде және сыныптан тыс жұмыстарда қолданылғанмен, ... мен ... ... оның ролі жайлы ойлар айтылғанмен көптеген ғылыми еңбектердің әлсіз тұсы халық педагогикасын оқып үйренудің теориялық ... ... ... ... ... ... ғалым А.Э. Измаилов: - деп орынды атап ... ... ... ... ... зертеуші ғалымдар өздерінше анықтама береді. Біз Г.Н. Волковтың берген анықтамасын ұсынамыз: Халықтық педагогика - тәрбие мәселелері жөніндегі эмпирикалық ... және ... ... (1958) ... педагогика - халық ауыз әдебиетіндегі, салттарындағы, ырымдарындағы, балалар ойындары мен ... ... ... ... тәрбиелеу тәжірибесінің жиынтығы (1974).
Халықтық тәрбие тарихи даму үрдісіндегі тірі дене болып табылады. Халықтық ... ... ... әсіресе көне жазба ескерткіштерде мақалдар мен мәтелдер, ертегілер мен ... ... ... секілді тәрбие құралдарында толығырақ бейнеленген.
Қазақ этнопедагогикасының қайнар-бұлағы біздің заманымызға дейінгі дәуірден ... ... ... мәдениеттің тегі сол ұлттың ұлт болып қалыптаспай тұрған кезінен бастап - ақ жеке ұлыстардың ұрпағын тәрбиелеуден туындағаны белгілі.
Қазақтың жазу ... ... ... ... ... ... ойлардың тарихы ертедегі тас жазулардан (Күлтегін, Білге қаған т.б.) басталады. Одан кейінгі қолжазба, баспа арқылы бізге жетіп, оқу-жазу үрдісімен ... ... ... ... ... тарихы өзектестігімен ұлттық педагогиканың (этнопедагогикның) дамып ғылым болып қалыптасқанын көрсетеді. ... жазу ... ... ... ... мәні зор ... мен ... Әл Фарабидің ұлттық мәдениет пен ғылым, білім, поэзия, музыка жөніндегі тұжырымдары, Ахмет Яссауидың діни тәрбиенің мәні туралы ойлары, Жүсіп Баласағұнидың ... болу ... ... Мұхаммед Хайдар Дулатидың ұлы тәлімгерлік ойлары, Абайдың өсиеттері, Ыбырайдың ... ... ... ел ... ... үшін ... ... Ахмет Байтұрсыновтың ұлттық білім беру жүйесі, Мағжан Жұмабаевтың қазақ педагогикасын түзеуі, Жүсіпбек Аймауытовтың қазақ психологиясы ғылымын зерлей бастауы, ... ... ... ... ғылым ретінде қалытастырып, пән ретінде оқытуға ұсынуы ұлттық педагогиканың (халық педагогикасымен педагогикалық ойлардың), яғни ... ... ... ... ... көрсетеді.
Қазақ халқының өте әрідегі ата - ... өмір ... ... ... ... ... алып, күні бүгінге дейін кәдесіне жарап келе жатқан рухани мұраның бірі - халықтық педагогика. . ... бойы ... ... ... ... ... жас буын жадына біртіндеп сіңіріп отыратын арнаулы жолдар, ... ... де ... Мәселен, мақал-мәтелдерде адамгершілік, имандылық тәрбиесіне байланысты әдеп-ғұрыптар насихатталса, жұмбақтар мен ... - ақыл - ой ... ... жыр-дастандарда - әсемдік (эстетикалық) тәрбиесінің негізгі принциптері, ал ертегілер халықтық тәрбиенің сан алуан мәселелерін қозғайтын тәлімдік материал ретінде ... ... ... ... - ... ой - ... ілкі ... халықтың рухани мұрасы. Бұл жердегі еске алатын негізгі жайт: ... ... ... бәрі ... кәдеге жарай бермейді, олардың озығы мен қатар тозығы да бар. Ең негізгі мәселе - бұларды ... ... ... ... ... ... білу ... Егеменді еліміздің пердесі ашылмай, шіркеуленіп келген ұлттық тәрбиесі жиырмасыншы ғасырдың тоқсаныншы жылдарынан ... ... ... ... да, ... ... ... мен оқу құралдары пайда болды. Ғалым К. Оразбекова (1993) деген ... ... - ... тәрбиенің негізі деп көрсетіп, қазақ этнопедагогикасының бір қайнар көзін ашты. М. Оразаев, М. Смаилова сияқты ... ... ... ... ... этнопедагогикасының салт-дәстүрге байланысты саласын айқындады. Профессорлар Қ. Жарықбаев пен Ә. Табылдиев (1994) оқулығын жазып, қазақ этнопсихологиясы мен ... ... ... ... ... С. Ғаппасов (1995) (1996) деген еңбектерінде қазақ этнопедагогикасының ғылыми-медициналық және танымдық ... ... Ә. ... атты ... ... ... ауыз ... мен салт-дәстүрлерінің тәрбиелік мәнін ашып берді. Профессор С. Қалиев (1998) деген оқу құралы арқылы қазақ этнопедагогикасының қайнар-бастауы біздің заманаымыздан ... ... бола ... ... бұл ... теориялық негіздерін айқындап берді. Зерттеушілер ә. Асылов пен Ж. Нұсқабаев атты оқулығында (1999) қазақтың салт-дәстүрлеріндегі тәлім-тәрбиелік мақсаттарды жеткізе ... ... ... мәні зор ой толғаныстары бесік жыры мен батырлық эпостарда, ертегілер мен аңыздарда, шешендік сөздер мен ... ... ... ... кездеседі. Мұндағы ұрпақ тәрбиесінің негізгі түйіні - адамгершілік-имандылық, ақыл-ой, еңбек, эстетика, дене, отбасы ... ... ... ... ... ... ғылымы екі саладан тұрады: халықтың ауыз әдебиеті мен салт-дәстүрлерінен құралған ауыз әдебиеті және ұлттық тәлім-тәрбиенің жазу мәдениетіндегі көрінісі. Халықтың игі ... ... келе ... ... әдет - ... ... ... халықтың өмірінде қалыптасқан салт-дәстүрлер салт-сана болып қалыптасқан. Халықтың салт-дәстүрлері рәсімдер мен жөн жоралғылар, рәміздер, ырымдар мен тыйымдар, түрлі сенімдер арқылы ... ... ... келеді. Оның бәрі толысып, дамып, жаңарып отырады.
Салт - дәстүр дегеніміз - ... ... ... ... ... қалыптасқан ұрпақтан-ұрпаққа ауысып отыратын қоғамдық құбылыс. Халықтың игі мәдени дәстүрлері: ізеттілік, қайырымдылық, мейірімділік, қонақжайлылық, ... ... - ... ... үлгі ... іс-әрекеттердің көрінісі - әдеп деп аталады. Қазақ халқының осы игі дәстүрлерін айқындап, дәлелдей келе, ... ... ... жағынан алып, қазақ халқын әдепті, яғни қайырымды, мейірімді халық деп атауға әбден болады.
Этнопедагогикадағы салт-дәстүрлердің ұлттық ... ... ... ... - салт-сана деп аталынады. әлттық санаға сіңіп, ... ... сол ... ой ... ... ... әлттық сананың қозғаушы күші - ұлттық намыс, ... ... Ол жеке ... ... ... өтеу дәрежесіне сай өмірден өз көріністерін байқатады. Халықтық педагогиканың құрамдас бөліктері: әдет-ғұрып, таным, ... ... ... сана және дәстүрлер.
Қазіргі кездегі эстетикалық тәрбиенің міндеттерін шешу үшін халықтың осы ... ... ... ... ... Мәдени құндылықтарды жасауда әр халықтың өзіндік ерекшелігі бар. Халық әрдайым әсемдікті іздеді, қолдан жасады және оны өмірде, тұрмыста, ... ... ... Оны ... үй жиһаздарын жасауынан және оны әсемдікті сезінудегі тәрбие құралы ретінде пайдалануынан көруге ... ... ... ... ... ... ... тұрмыстық, әдет-ғұрыптық, еңбектік және т.б. әндер мен ... ... орын ... Бұлар да эстетикалық тәрбие құралдары ретінде қызмет етті. Халқымыздың әндері, жанры және тақырыбы жағынан өте бай. ... ... би ... ... ... халқының музыкалық аспаптарының түрлілігі таңқаларлықтай (домбыра, шертер, аса ... ... ... ... ... қамыс сырнай, дабыл т.т.). Олар бос уақытта пайдаланылып жас ... ... ... беру ... қызмет етті.
Халқымыздың тұрмысына енген қолданбалы қолөнер ... ... ... ... ... ... өз ... бір сала.
Эстетикалық тәрбиеде халық ауыз әдебиетінің маңызы өте зор болды. Оның мазмұны халқымыздың бүкіл өмір ... ... ... жас ... ... ... ... талғамын, қажеттілігін билейді. Эстетикалық тәрбиенің күрделі мәселелерін айқындауда біз халықтың жинақтаған педагогикалық білімімен тәрбие ... ... ... ... жүргізу ісінде үйрету, пайымдату, сендіру, әсерлендіру тәсілдері қолданылады. әлттық тәрбие үлгілерін көрсетіп, үйрету үшін сахналық тәсілдерді қолданудың мәні зор. Сөзді ... оны ... ... ... ... айта білу, өмір құбылыстарын әсерлендіре көрсету, кейіпкер бейнесін айнытпай көрсету әрбір тәрбиеленушінің санасына сан қырымен әсер ететін ... ... ... ... ... ... халықтық педагогика және тағы сол сияқты көптеген факторлардың ықпал ету нәтижесінде болады. Сондықтан ... ... ... эстетикалық талғамын іс-жүзінде, теория жүзінде де арттыра отырып, көрген білгендерімен сұлулықты қабылдауға көмектесуі керек.
Оқушылардың эстетикалық сезімін ... ... ... ... ... ал ... жаман, көріксіз деп ауызша айтуда ғана жүзеге аспайды, сонымен бірге бала күнделікті тұрмыста да, мектепте де ... ... үлгі ... күн ... көріп отыруы керек.
Ата-бабамыз сыртқы көрнекі сұлулық пен ішкі рухани сұлулықты мойындай отырып, олардың орнын анықтауға келгенде, ішкі ... ... ... көңіл бөліп, мазмұн сұлулығына көбірек жан тартады.
Оқушыларға әдепті әсемдіктен бөліп түсіндіруге болмайды. Егер оларды бөліп айтуға ... ... онда ... ... да болатынын мойындауға тура келер еді де, сұлудық өлшемдері тек сыртқы белгілер, симметрия, пропорция, түр-түстер сәйкестігі, т.б. ғана ... ... ... ... ... ... әрі эстет В.Г. Белинский сұлулықты барлық уақытта моральмен бірге қабылдап келген қоғамдық тәжірибеге сүйене отырып: , - ... ... дене ... әсіресе қыз баланың көрікті болуына ерекше көңіл бөлген. ... деп ... Қыз ... ... ... ... үшін айранмен, ірімшіктің сары суымен немесе қынамен жудырған. Шаштарын қос бұрым немесе бестемше етіп өру бойжеткен ... ... ... Қыз бен ... ... ... сөз ... осы пікірді дәлелдейді.
Халық жанрларында аруларды немесе деп сипаттаған. Халық ... ... киім ... де ... мән ... , деп қыз баланы қынама қамзол, дүрия ... ... ... қос етек көйлек, биік өкше етік тіктіріп кигізген. Сырға, білезік, шолпы, шашбау, жүзік сияқты әшекей заттарды ... ... ... да қыз ... ... ... ... білдіреді. әзатылған қыздың ауылында айтылатын , , өлеңдерінде, келін түсіру тойларында орындалатын қыздың, жас ... ... - ... ... ... сұлулық бейнесі мақтала жырланған.
Оқушы түсінігінің эстетикалық жақтан қалыптасуы халықтық педагогика және тағы сол сияқты көптеген факторлардың ықпал ету нәтижесінде ... ... ... ... ... ... талғамын іс-жүзінде, теория жүзінде де арттыра отырып, ... ... ... ... ... керек.
Балаларға музыка ерекше эстетикалық ықпал жасайды: ол балаларды жігерлендіреді, олардың ... ... ... ... ... береді.
Эстетикалық көзқарасты тәрбиелеудің негізгі құралы - өнер. Ол шындықты көркем, сезімді қабылданылатын бейнелер ... бере ... және ... арқылы адам сезімімен санасына әсер етіп, оның көзқарасын қалыптастыруға жәрдем етеді.
Педагогикада эстетикалық көзқарасты тәрбиелеу тәрбиенің ... ... ... ... ... Балалардың ақыл-ой тәрбиесін, зерттелген құбылыстар әсемдігін ашпай жүзеге асыру мүмкін емес. Еңбекке тәрбиелеу - адамдардағы ... ... ... мен ... танымай саналы тәртіп пен мінез-құлықты тәрбиелеу мүмкін емес. Сондай-ақ әсемдікке көзқарасты тәрбиелеуді ... ... ... және ... жету ... күрестен оқшау қарауға болмайды.
Мектеп оқушыны әсемдікті өмірден, адамдар қылықтарынан, еңбек іс-әрекетінен, еңбек ... ... және ... ... ... қана ... ... өмірде осы әсемдікті жасау ынтасы мен іскерлігін тәрбиелейді. ... ... ... табиғаттағы, өнердегі, еңбектегі, өмірдегі ең жақсыны қабылдау, одан ләззат алу. Эстетикалық ... ... ... әдемілік атаулыны бағалай білуге үйретеді, өнер шығармаларын тануға, қастерлеуге баулиды.
Эстетикалық тәрбиенің ... тән ... бар. ... бірі - ... ... және ... қабылдауды тәрбиелеу. Өмірдегі, өнердегі әдемілікті сезу және көру адамдарда әртүрлі болады. Біреулер әдемілікке үңіле қарап, оның сырын білуге тырысады, ал ... оған онша мән ... ... ... ... ... жанынан өте шығады. Әдемілікті сезу үшін, оған түсіну үшін ең алдымен ... ... ... және ән саласынан әр бір адамда білім болуы ... ... ... ... объективтілік критерийлерімен қаруландырады. Білімді адам сұлулықты бағалай біледі, ... ... ... ... ... қабылдау қырағылығы, ықыластылық, қамқорлық баланың эстетикалық дамуының негізі болады. ... ... ... әр ... ... ... ... табиғаттың, еңбектің сұлулығын және адам іс-әрекетінің әдемілігін бағалай білуді түсінеді. Олар әдемі жазуға мәнерлеп ... және ... ... Ал бұл ... ... ... ... қалыптастыруға, қиялын дамытуға игі әсер етеді.
Сонымен халықтық педагогиканы оқу-тәрбие үрдісінде тиімді қолдана отырып, бастауыш сынып оқушыларының ... ... ... ... деген қорытындыға келдік.
Бүгінгі таңда бастауыш мектептерде оқу әрекетін ұйымдастыруда оқушының жеке ... ... ... ... ... мұғалім ерекше назар аудару керек.
2.3 Халық педагогикасындағы ... және ... ... ... ... жастарды жаңа заман талаптарына сай, әрі озық ұлттық дәстүр рухына тәрбиелеп, ... ... ... ... міндеттерді жүктеп отыр. Егеменді елімізге сай ұрпақ тәрбиелеп шығудың бірден-бір жолы ол - өсіп келе ... ... ... тұрғыдан шыңдау. Осыны халықтық педагогика арқылы жүзеге асыруға болады.
Қазақстанда халықтық педагогикалық ойларды бүгінгі тәрбие мен ... беру ... ... асыруға бағытталған біршама тәжірибе жинақталған. Бұлардың ішінде, әсіресе, халқымыздың тәлім-тәрбиелік ой-пікірлерінің зерттелу, жинақталу, жариялану жолы Қ. ... ... ... ... ...
Халықтық педагогика этнопедагогиканың зерттеу пәні болып табылады. ... ... ... ... және ... ... жанұяда, мектепте оны қолданудың жолдарын ұсынады, этникалық топтардың ... ... ... ... ... ... ... дамуының алғашқы сатыларында - ақ тәрбиеге өзіндік ... ... ... сай ... ... ойластырылғандығын мәлімдейді. Қазақ этнопедагогиксының қайнар-бұлағы біздің заманымызға дейінгі дәуірден бастау ... ... ... тегі сол ұлттың ұлт болып қалыптаспай тұрған кезінен бастап - ақ жеке ... ... ... ... ... ... жан-жақты дамуы үшін, әсіресе сұлулық пен сымбаттылыққа қанық болулары үшін оқу-тәрбие үрдісінде халықтық педагогиканы қолдану өте маңызды. Адамдардың эстетикалық ... ... ... зор роль атқарады. Әсемдікті көре, түсіне, жасай білу адамның рухани өмірін байытады, қызғылықты етеді, оған ең ... ... ... ... береді. Біз әр адамның адамгершілікті тұлғалық мәнін жан-жақты дамытуға ұмтыламыз, сондықтан әр баланың сезімін нәзіктігін, ... әсем ... ... етіп ... керек. Адамның әсемдікті және жексұрындықты, сәулеттілік және ождансыздықты, қуаныш пен қайғыны т.б. түсінуіне байланысты, оның саналы тәртібі мен мінез - ... ... ... ... ... ... шынайы көзқарасы мен мұраттары болуы керек екендігі шығады. Оқушылардың жалпы мәдениеті, яғни ... ... ... жақтары ізеттілік, ұқыптылық, жылы шырайлылық, қайырымдылық, тазалықты сақтау т.б. Жалпы эстетикалық мәдениет - бұл ... ... ... ... үй-жағдай эстетикасы, манера, дене қимылы, т.б. А.С. Макаренко еңбектерінде бұл ... зор мән ... Жеке ... ... ... мен ішкі ... ... жатуы эстетикалық сұлулықтың белгісі. А.П. Чеховтың сөзімен айтқанда адамда: бет, киім, жан, ой - бәрі сұлу болу ... . ... ... ... ... ... чуваш ғалымы Г.Н. Волков. Этнопедагогика - халықтың тәрбиелік тәжірибесін, оның көзқарасын зерттейтін ғылым, сонымен қатар тұрмыстық педагогикасы, ұлт, ру, ... ... ... ғылым. Зерттеу объектісі халықтың тәлім-тәрбиесі жөніндегі ұғым түсініктері, дәстүрлері, тәжірибесі болып ... ... ... ретіндегі этнопедагогика қалыптасу, даму үстінде. Әсіресе соңғы жылдары оның зерттеу пәні, әдістері ... ... ... идеяларды бүгінгі тәрбие теориясы мен практикасында жүзеге асыру жолдарының мәселелері туралы зерттеулер едәуір көп. Бұлардың ішінде халықтық педагогиканың пайда болуы мен ... ... жайы ... сөз етіліп, оның теориялық - әдістемелік мәселелерін анықтауға бағытталған еңбектердің маңызы айтарлықтай . ... ... ... зерттеуші ғалымдар бұл мәселенің соншалықты көкейтестігіне үстіртін қарайтын секілді.
Көрнекі қазақ ғалымдары А. Байтұрсынов, М. Дулатов, М. Жұмабаев, Ж. Аймаутов ... ... ... зерттей білуге ерекше мән берді. Сонымен қатар, этнопедагогика, ... ... ... ... ой ... Г.Н. ... К.Ж. Кожахметова, Е.Л. Христова, З.Ә. Әбілова, Қ.Б. Жарықбаев, Ә. Табылдиев сияқты ғалым зерттеушілердің осы ... ... ... ... ... ... ... тәрбиенің зерттелу тарихына шолу халық шығармашылығына арналған зерттеулер мен жарияланымдарда оның ерте заманнан келе ... ... ... ... ... ... педагогикалық ескерткіштер оқу үрдісінде және сыныптан тыс жұмыстарда ... ... мен ... ... оның ролі ... ... ... көптеген ғылыми еңбектердің әлсіз тұсы халық педагогикасын оқып үйренудің теориялық мәселелері қамтылмайтындығын байқатады. Этнопедагогиканың мәселелерімен айналысушы ғалым А.Э. ... - деп ... атап ... ... педагогика ұғымына көптеген зертеуші ғалымдар өздерінше анықтама береді. Біз Г.Н. ... ... ... ... Халықтық педагогика - тәрбие мәселелері жөніндегі эмпирикалық мағлұматтардың және білімдердің жиынтығы. (1958) ... ... - ... ауыз әдебиетіндегі, салттарындағы, ырымдарындағы, балалар ойындары мен ойыншықтарындағы сақталған ... ... ... ... ... (1974).
Халықтық тәрбие тарихи даму үрдісіндегі тірі дене болып табылады. Халықтық педагогиканың әлеуметтік бағыттылығы, әсіресе көне ... ... ... мен мәтелдер, ертегілер мен жырлар, бата, тілек секілді тәрбие құралдарында толығырақ бейнеленген.
Қазақ этнопедагогикасының қайнар-бұлағы біздің заманымызға ... ... ... алады. Ұлттық мәдениеттің тегі сол ұлттың ұлт болып қалыптаспай тұрған кезінен бастап - ақ жеке ... ... ... ... белгілі.
Қазақтың жазу мәдениеті арқылы белгілі болған ұлттық педагогикалық ойлардың ... ... тас ... ... ... қаған т.б.) басталады. Одан кейінгі қолжазба, баспа арқылы бізге жетіп, оқу-жазу үрдісімен этнопедагогиканың арқауы болған тәлімдік ойлар ... ... ... ... ... ... ғылым болып қалыптасқанын көрсетеді.
Қазақтың жазу мәдениетінде Қорқыт атаның тәрбиелік мәні зор ... мен ... Әл ... ... ... пен ғылым, білім, поэзия, музыка жөніндегі тұжырымдары, Ахмет Яссауидың діни тәрбиенің мәні туралы ойлары, Жүсіп Баласағұнидың ... болу ... ... Мұхаммед Хайдар Дулатидың ұлы тәлімгерлік ойлары, Абайдың өсиеттері, Ыбырайдың педагогикалық ойлары, Шоқанның ел мәдениетін арттыру үшін істеген әрекеттері, Ахмет Байтұрсыновтың ... ... беру ... ... ... қазақ педагогикасын түзеуі, Жүсіпбек Аймауытовтың қазақ психологиясы ғылымын зерлей бастауы, кейінгі ғалымдардың қазақ этнопедагогикасын ... ... ... пән ... ... ... ... педагогиканың (халық педагогикасымен педагогикалық ойлардың), яғни қазақ этнопедагогикасының дамып, қалыптасу ... ... ... өте ... ата - ... өмір ... ... бастау алып, күні бүгінге дейін кәдесіне жарап келе жатқан рухани мұраның бірі - ... ... . ... бойы ... ... ... ... жүйесінде жас буын жадына біртіндеп сіңіріп отыратын арнаулы жолдар, тиісті тәсілдер де болған. Мәселен, мақал-мәтелдерде адамгершілік, имандылық тәрбиесіне байланысты ... ... ... мен ... - ақыл - ой ... өлең, жыр-дастандарда - әсемдік (эстетикалық) тәрбиесінің негізгі принциптері, ал ертегілер халықтық тәрбиенің сан алуан мәселелерін қозғайтын ... ... ... ... ... халықтық педагогика - тәлім-тәрбиелік ой - ... ілкі ... ... ... ... Бұл ... еске алатын негізгі жайт: осындай халықтық мұралардың бәрі ... ... ... бермейді, олардың озығы мен қатар тозығы да бар. Ең негізгі мәселе - ... ... ... талап тілегімен байланыстыра пайдалана білу болмақ. Егеменді еліміздің пердесі ашылмай, шіркеуленіп келген ұлттық тәрбиесі жиырмасыншы ғасырдың тоқсаныншы жылдарынан ... ... ... ... да, ... ... ... мен оқу құралдары пайда болды. Ғалым К. Оразбекова (1993) деген кітабында имандылық - ұлттық тәрбиенің негізі деп көрсетіп, ... ... бір ... ... ... М. ... М. Смаилова сияқты педагогтар деген кітап жазып, қазақ этнопедагогикасының салт-дәстүрге байланысты саласын айқындады. Профессорлар Қ. ... пен Ә. ... (1994) ... жазып, қазақ этнопсихологиясы мен этнопедагогикасы ғылымының негіздерін айқындады. Ғалым С. Ғаппасов (1995) (1996) деген ... ... ... ғылыми-медициналық және танымдық ерекшеліктерін дәлелдеді. Ә. Табылдиев атты еңбегі арқылы қазақтың ауыз әдебиеті мен салт-дәстүрлерінің ... ... ашып ... ... С. Қалиев (1998) деген оқу құралы арқылы қазақ этнопедагогикасының қайнар-бастауы біздің заманаымыздан бұрын белгілі бола бастағандығын дәлелдеп, бұл ... ... ... ... ... Зерттеушілер Ұ. Асылов пен Ж. Нұсқабаев атты оқулығында (1999) қазақтың салт-дәстүрлеріндегі тәлім-тәрбиелік мақсаттарды жеткізе дәлелдеді.
Қазақ халқының тәлімдік мәні зор ой ... ... жыры мен ... ... ... мен ... шешендік сөздер мен айтыс термелерде, мақал-мәтелдерде көптеп кездеседі. Мұндағы ұрпақ тәрбиесінің негізгі түйіні - ... ... ... ... ... ... ... байланысты мәселелерге келіп тіреледі.
Этнопедагогика ғылымы екі саладан ... ... ауыз ... мен салт-дәстүрлерінен құралған ауыз әдебиеті және ұлттық тәлім-тәрбиенің жазу ... ... ... игі ... ... келе ... ... әдет - ғұрыптар салт-дәстүрлерге айналып, халықтың өмірінде қалыптасқан салт-дәстүрлер салт-сана болып қалыптасқан. Халықтың салт-дәстүрлері ... мен жөн ... ... ... мен ... түрлі сенімдер арқылы өмірде қолданыс тауып келеді. Оның бәрі толысып, дамып, жаңарып отырады .
Салт - ... ... - ... кәсібіне, сенім-нанымына, тіршілігіне байланысты қалыптасқан ұрпақтан-ұрпаққа ауысып отыратын қоғамдық құбылыс. Халықтың игі мәдени дәстүрлері: ізеттілік, қайырымдылық, мейірімділік, қонақжайлылық, ... ... - ... ... үлгі өнегелі іс-әрекеттердің көрінісі - әдеп деп аталады. Қазақ халқының осы игі ... ... ... ... ... ... ... жағынан алып, қазақ халқын әдепті, яғни қайырымды, ... ... деп ... әбден болады.
Этнопедагогикадағы салт-дәстүрлердің ұлттық санаға сіңіп, ... ... - ... деп ... ... ... ... қалыптасқан салт-дәстүрлер сол ұлттың ой санасының дәрежесін көрсетеді. Ұлттық сананың қозғаушы күші - ... ... ... ... Ол жеке ... перзенттік борышты өтеу дәрежесіне сай өмірден өз көріністерін байқатады. Халықтық педагогиканың құрамдас ... ... ... ... ... ... сана және дәстүрлер.
Қазіргі кездегі эстетикалық тәрбиенің міндеттерін шешу үшін халықтың осы ... ... ... меңгеру қажет. Мәдени құндылықтарды жасауда әр халықтың өзіндік ерекшелігі бар. Халық әрдайым әсемдікті іздеді, қолдан жасады және оны ... ... ... ... ... Оны халқымыз үй жиһаздарын жасауынан және оны әсемдікті сезінудегі тәрбие құралы ретінде пайдалануынан көруге ... ... ... ... ... ... ... тұрмыстық, әдет-ғұрыптық, еңбектік және т.б. әндер мен ... ... орын ... ... да эстетикалық тәрбие құралдары ретінде қызмет етті. Халқымыздың әндері, жанры және тақырыбы ... өте бай. ... ... би ... ...
Қазақ халқының музыкалық аспаптарының түрлілігі таңқаларлықтай (домбыра, шертер, аса таяқ, шаңқобыз, ұран, жетіген, ... ... ... ... т.т.). Олар бос ... ... жас ... эстетикалық тәрбие беру ісіне қызмет етті.
Халқымыздың тұрмысына енген қолданбалы қолөнер бұйымдар, олардың әшекейленіп жасалуы эстетикалық тәрбиеде өз ... бір ... ... ... ... ауыз ... маңызы өте зор болды. Оның мазмұны халқымыздың бүкіл өмір тәжірибесін ... ... жас ... ... ... ... талғамын, қажеттілігін билейді. Эстетикалық тәрбиенің күрделі мәселелерін айқындауда біз халықтың жинақтаған педагогикалық білімімен тәрбие тәжірибесіне сүйенуіміз қажет. ... ... ... ... ... ... ... тәсілдері қолданылады. Ұлттық тәрбие үлгілерін көрсетіп, үйрету үшін сахналық тәсілдерді қолданудың мәні зор. Сөзді жаттау, оны ... ... ... ... айта ... өмір ... ... көрсету, кейіпкер бейнесін айнытпай көрсету әрбір тәрбиеленушінің санасына сан қырымен әсер ететін ... ... ... ... жақтан қалыптасуы халықтық педагогика және тағы сол сияқты көптеген факторлардың ықпал ету нәтижесінде болады. ... ... ... ... ... ... ... теория жүзінде де арттыра отырып, көрген білгендерімен сұлулықты қабылдауға көмектесуі керек.
Оқушылардың эстетикалық сезімін дамыту оларға мынау жақсы, ... ал ... ... ... деп ... ... ғана ... аспайды, сонымен бірге бала күнделікті тұрмыста да, мектепте де эстетикалық талғампаздықтың үлгі өнегесін күн сайын көріп ... ... ... сыртқы көрнекі сұлулық пен ішкі рухани сұлулықты мойындай отырып, олардың орнын анықтауға келгенде, ішкі рухани сұлулыққа ... ... ... ... ... көбірек жан тартады.
Оқушыларға әдепті әсемдіктен бөліп түсіндіруге болмайды. Егер оларды бөліп айтуға болатынын мойындасақ, онда ... ... да ... мойындауға тура келер еді де, сұлудық өлшемдері тек ... ... ... ... түр-түстер сәйкестігі, т.б. ғана болып шығады. Орыстың атақты әдебиет сыншысы әрі эстет В.Г. ... ... ... ... моральмен бірге қабылдап келген қоғамдық тәжірибеге сүйене отырып: , - дейді.
Халқымыз дене сұлулығына, ... қыз ... ... ... ... ... ... Аналар деп ұққан. Қыз баланың шашын жақсы өсіру үшін айранмен, ... сары ... ... қынамен жудырған. Шаштарын қос бұрым немесе бестемше етіп өру ... ... ... ... Қыз бен ... ... ... сөз тіркестері осы пікірді дәлелдейді.
Халық жанрларында аруларды немесе деп сипаттаған. Халық даналығы арулардың киім ... де ... мән ... , деп қыз ... ... ... ... бешпент, кәмшат бөрік, қос етек көйлек, биік өкше етік тіктіріп кигізген. ... ... ... ... ... ... ... заттарды тақтырған. деген мақал да қыз баланың ... ... ... ... ... қыздың ауылында айтылатын , , өлеңдерінде, келін түсіру тойларында орындалатын қыздың, жас келіннің басты - ... ... ... ... бейнесі мақтала жырланған.
Оқушы түсінігінің эстетикалық жақтан қалыптасуы халықтық педагогика және тағы сол ... ... ... ... ету нәтижесінде болады. Сондықтан мектеп мұғалімдері оқушылардың эстетикалық талғамын іс-жүзінде, теория жүзінде де арттыра отырып, көрген ... ... ... ... керек.
Балаларға музыка ерекше эстетикалық ықпал жасайды: ол балаларды жігерлендіреді, олардың көңіл-күйін біріктіреді, қимылға эстетикалық сипат береді.
Эстетикалық көзқарасты ... ... ... - ... Ол шындықты көркем, сезімді қабылданылатын бейнелер арқылы бере ... және ... ... адам ... ... әсер етіп, оның көзқарасын қалыптастыруға жәрдем етеді.
Педагогикада эстетикалық көзқарасты ... ... ... салаларымен тығыз байланысы қаралады. Балалардың ақыл-ой тәрбиесін, зерттелген құбылыстар әсемдігін ашпай жүзеге асыру мүмкін емес. Еңбекке тәрбиелеу - ... ... ... мазмұны мен процесін танымай саналы тәртіп пен мінез-құлықты ... ... ... ... ... ... тәрбиелеуді өмірден, белсенді іс-әрекеттен және мұраттарға жету жолындағы күрестен оқшау қарауға болмайды.
Мектеп оқушыны әсемдікті ... ... ... ... ... ... нәтижесінен көруді және ләззат алуды үйретіп қана қоймайды, ... ... осы ... ... ... мен іскерлігін тәрбиелейді.
Сонымен эстетикалық тәрбие табиғаттағы, өнердегі, ... ... ең ... қабылдау, одан ләззат алу. Эстетикалық тәрбие адамда дүниедегі әдемілік атаулыны бағалай білуге үйретеді, өнер шығармаларын ... ... ... ... ... ... тән ... бар. Олардың бірі - эстетикалық сезімді және эстетикалық қабылдауды тәрбиелеу. Өмірдегі, өнердегі әдемілікті сезу және көру адамдарда ... ... ... әдемілікке үңіле қарап, оның сырын білуге тырысады, ал ... оған онша мән ... ... ... солай қарап жанынан өте шығады. Әдемілікті сезу үшін, оған түсіну үшін ең ... ... ... ... және ән ... әр бір адамда білім болуы керек. Білім адамды әдеміліктің объективтілік критерийлерімен қаруландырады. Білімді адам сұлулықты бағалай біледі, ... ... ... ... ... қабылдау қырағылығы, ықыластылық, қамқорлық баланың эстетикалық дамуының негізі болады.
Сонымен халықтық педагогиканы оқу-тәрбие үрдісінде тиімді ... ... ... ... ... ... арттыруға болады деген қорытындыға келдік.
Қорытынды
Егеменді пердесі ашылмай, шіркеуленіп келген ұлттық тәрбиесі жиырмасыншы ғасырдың тоқсаныншы ... ... ... ... ... да, ... ... бағдарламалары мен оқу құралдары пайда болды.
Қазақстанның егеменді ел болуымен байланысты оқу-ағарту ісінде оның басшылыққа алатын негізгі идеялық бағыты, ел ... ... ... ... ... > т.б. ... Ұлттық тәрбие беруде көзделетін мақсат келер ұрпақтың денсаулығын сақтау үшін қамқорлық жасау, оларға қажетті білім беру және ... ... ... ... нарықтық қатынас жағдайында өздерінің ата-бабаларының дәстүрін сақтай отырып еңбек етуге әзір болуын қамтамасыз ету болмақ. Келер ұрпақ бейбіт ... ... ... дамушы, гүлденген отанының патриоты болып өсуі тиіс. Президент өзінің Қазақстан халқына арналған ... -- ... Ал ... ... қабылдаған > заңның > аталатын екінші бөлімінде -- ... Осы ... ... орындап шыға алатын азаматтарды тәрбиелеу.
Қазіргі білім парадигмасының өзгеруіне мемлекеттің, қоғамның дамуында жаңа бағдар қалыптастыратын мәдениеттің ауысуына алып ... ... ... ... етті. Білімнің тоқырауы - барлық әлеуметтік саладағы секілді жаңарудың тоқырауы. Білім жүйесі нарықтың қатаң заңдарына дайындау, нарықтың тұрақсыздығы жағдайындағы бәсекелестіктен ... мен ... ... ... қорғау қызметін атқара бастайды.
Қазақ баласынының келбетін тәрбиелеу дегеніміз - бұл ... мен ... ... ... ... ... ... өздігінен білім алуда іске асатын ата-ананың көмегімен, оқушылардың жеке көзқарасы, адамгершілік нормасы, жалпы мәдени кәсіптік қабілетінің ... ... ... ... іс ... арқасында іске асады деп білеміз.
Қорытындылай келе халық педагогикасы - ұлттық қазына, ұлттық несібе.Оны жеткіншектің тұла ... ... ... ... ... ... ... сабақтар арқылы адамгершілікті одан әрі ұлттық бағытта ұстанып, ұлттық ерекшеліктермен қатар,ұлттық менталитеттің қыр ... ... ... ... және ... оңай ... ... адамнан ұдайлықты қажет етеді. Заман талабына ... өмір сүру ... өзін - өзі ... өзіндік көзқарастардың қалыптасуына, айнала қоршаған ортамен санасуына ықпал етпей қоймайды. Сондықтан оқушылардың рухани - ... ... ... ... ... ... одан әрі жетілдіру оқу - тәрбие үрдісінің мазмұнын жаңартуға жасалынған ... ... ... ... ... болмақ.
Қосымша
Қазақ этнопедагогикасының ғылым ретінде туып, қалыптасып, даму кезеңдері
Қазақ этнопедагогикасы
ның туу ... ... ... оның белсендi қайраткерлерi
Қазақ этнопедагогикасының қалыптасу кезеңi (1920-1930жж.) және ол кезеңдегi қайраткерлерi
Қазақ этнопедагогикасының даму ... ... және оның ... ... ... зиялы оқымыс
тылары:
С.Торайғыров
Ә.Диваев
А.Байтұрсынов
Ш.Құдайбердиев
М.Дулатов
М.Жұмабаев
Ж.Аймауытов
Х.Досмұхамедов
Н.Құлжанова
М.Әуезов
С.Сейфуллин
М.Ғабдуллин
Б.Момышұлы
Б.Адамбаев
Ш.Ахметов
М.Әлiмбаев
Қ.Жарықбаев
С.Қалиев
Ә.Табылдиев
С.Ұзақбаева
М.Балтабаев
И.Бөлеев
З.Ахметова
М.Құрсабаев
Халық педагогикасының "Сегiз қырлы, бiр сырлы", тәрбиелеу қағидалары
1
2
3
4
5
6
7
8
Ақылды, арлы, намысқой азамат болуын қарастыру
Еңбексүйгiш, елгезек етiп тәрбиелеу
Тән сұлулығын қарастыру, әсемдiкке ... ... ... ... қайырымдылыққа, адалдыққа т.б.) тәрбиелеу
Отансүйгiштiкке,ұлтжандылыққа бүкiл адам баласын сүюге тәрбиелеу
"Жiгiтке жетпiс өнер аз", "Өнер өрге ... деп ... өнер мен ... ... қоршаған ортаны аялауға, әсемдiкке тәрбиелеу
Дененi шынықтыруға тәрбиелеу
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
1.Қалиев С. Қазақ этнопедагогикасының теориялық ... және ... - ... ... 2004 ... К.Б., ... С. Қазақ тәлiмiнiң тарихы. - Алматы: "Санат" 1995 ж.
3.Табылдиев Ә. Қазақ этнопедагогикасы. - ... ... 2001 ... С., ... Ж., ... Б. ... - Астана. 2005 ж.
5.Қалиев С., Оразаев М., Смаилова М. Қазақ халқының салт-дәстүрлерi. - Алматы: "Рауан" 1995 ж.
6.Беркiмбаева Ш.К., ... С. ... ... ... - Алматы:ҚызПИ - 2005 ж.
7.Қожахметова К.Ж. Халық педагогикасын зерттеудiң кейбiр ғылыми және теориялық мәселелерi. - ... 1993 ... ... - ... "Ана тiлi" 1992 ... Қоянбаев Ж.К. Педагогика. - Алматы, 2001.
10.Әбілова З. Ә. ... - ... ... Ә. ... ... - ... 2000.

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 44 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
1917-1941 ж.ж.кеңес мектебі мен педагогикасы15 бет
1941-1970 жж. кеңес мектебі мен педагогикасы20 бет
1941-1991 кеңес мектебі мен педагогикасы26 бет
1980-1991 ж.ж. кеңес мектебі мен педагогикасы9 бет
2- сыныпта математика сабақтарында халық педагогикасы элементтерін қолдану53 бет
«Жетілген тұлға» халық педагогикасының мақсаты20 бет
А.Байтұрсынов және халық педагогикасы7 бет
Адамзат тәрбиесіндегі халық педагогикасының ролі11 бет
Ана тілі сабақтарында кіші мектеп жасындағы оқушылардың қазіргі тәрбиесіндегі қазақ халық педагогикасының озық дәстүрлерін қолдану50 бет
Григорий Уманов-Қазақстан педагогикасын дамытушы ғалым (1931)3 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь