Ас қорыту жүйесінің ағзалары

Ас қорыту мүшелеріне тағам физикалық және химиялық өңдеуден өтіп , нәрлә заттар анағұрлым қарапайым заттарға қорытылады, қанға сіңеді. Адамың денесі ас қорыту мүшелері арқылы жасушалардың өсуі мен жаңаруы үшін қажетті заттарды қабылдайды, денені энергиямен қамтамасыз етеді.
Ас қорыту жүйесі 2 үлкен топқа бөлінеді:
1.Ас қорыту жолы
2.Ас қорыту бездері
Ас қорыту жолы ұзыннан жатқан түтікше .
Оның ішкі қабырғасы қоректік заттармен тығыз байланысты болады. Жалпы ұзындығы 8-10 м-ге дейін, олардың құрылысы , пішіні әртүрлі болып келеді .Ас қорыту жолдары тыныс мүшелер, қабырғалары үш қабаттан тұрады:
1.Ішкі шырышты және шырыш асты қабаты (слизистая оболочка,tunica mucosa)
2.Бұлшық ет( мышечная оболочка,tunica muscularis )
3.Сір қабаты( серозная оболочка, tunica serosa)
1.Ішкі шырышты қабаты (слизистая оболочка )барлық ас қорыту мүшелерінің ішкі бетін астарлап , астың қорытылуына қатынасады. бұл қабат түрлі кілегей және дәнекер ұлпалардан тұрады. Шырышты қабатты кілегей ұлпасымен бірге бірыңғай салалы бұлшық ет талшықтары болады.Осы талшықтар арқылы бұл қабат кілегей асты қабатымен байланысты.
        
        Пән:    «Анатомия»
Тақырыбы: «Ас қорыту жүйесінің ағзалары»
Мазмұны
1. Ас қорыту жүйесіне жапы сипаттама----- ... Ауыз ... ... ------ ... ... ... ... ------- 10-11 бет
4. Өнеш- құрылысы, ... -------- ... Ас ... ... ... --------- 12-13бет
6. Аш ішек- құрылысы, қызметі -------- ... Тоқ ... ... ... -------- ... құрылысы, қызметі ... ... ... ... ... ---------- 16бет
10.Ұйқы безі- құрылысы, ... ... 17 ... ... ... система органов пищеварения , systema digestorium )
Ас қорыту мүшелеріне ... ... және ... ... өтіп , ... ... ... заттарға қорытылады, қанға сіңеді. Адамың
денесі ас қорыту мүшелері арқылы жасушалардың өсуі мен жаңаруы үшін
қажетті заттарды қабылдайды, денені энергиямен ... ... ... ... 2 үлкен топқа бөлінеді:
1.Ас қорыту жолы
2.Ас қорыту бездері
Ас ... жолы ... ... ... ... ішкі ... ... заттармен тығыз байланысты болады. Жалпы
ұзындығы 8-10 м-ге дейін, олардың құрылысы , пішіні әртүрлі болып келеді
.Ас қорыту жолдары ... ... ... үш ... ... шырышты және шырыш асты қабаты (слизистая оболочка,tunica
mucosa)
2.Бұлшық ет( мышечная оболочка,tunica muscularis )
3.Сір қабаты( ... ... tunica ... ... ... ... ... )барлық ас қорыту мүшелерінің
ішкі бетін астарлап , астың қорытылуына қатынасады. бұл қабат түрлі
кілегей және ... ... ... ... ... ... ұлпасымен
бірге бірыңғай салалы бұлшық ет талшықтары болады.Осы талшықтар арқылы
бұл қабат кілегей асты қабатымен байланысты.
Ішкі ... ... қан, ... ... ... ... ... бірге сөл секрет шығарып тұратын бездерге бай.
Шырыш асты қабатының негізгі борпылдақ ... ... ет ... ... , ... қабат қабыршақтанып тұрады.
2.Бұлшық ет қабаты( мышечная оболочка) .Тек тіл мен өңештің жоғарғы
бөлігінде ғана ... ... ... ... ... ал ... ... салалы бұлшық еттерден тұрады.Асқазанның,ішектердің
қабырғасындағы бұлшық еттер көлденең және ұзына бойына екі бағытта
орналасқан .Олардың кезекпен жиырылып ,босаңсуы нәтежиесінде бұл ... ... ... ... болады.
3.Сір қабаты (серозная оболочка) іш қуысындағы барлық мүшелерді сыртынан
қаптап тұрады.Ол ... ... ... ... ... қабаты
жазық кілегеймен қапталған, беті үздіксіз сір сұйығымен шыланып
тұрғандықтан мүшелердің бір-бірімен ... ... ... ... ... өңеш сір ... болмайды,оның орнына борпылдақ
талшықты дәнекер ұлпа адвентиция қабаты қаптап тұрады.
Ауыз ... ... рта – cavitas oris) ас ... ... басталатын
мүшесі.Ауыз қуысындағы тағамның сапасы анықталып,біршама химиялық,
механикалық ... ... ... тағам құрамындағы көмірсуды ыдырытып , ас
түйіршіктерін жұтуға ... ... ... ... және ... ауыз қуысынан тұрады.
Ауыз кіреберісі – (преддверие рта- vestibulum oris )тістер,қызыл иек
,жоғарғы,төменгі еріндер арасындағы ... мен ... ... ... қараған беттері шырышты қабатпен қапталған.
Қызыл иек-( десна -gingivae )тістердің мойнын ,жоғарғы және төменгі жақтың
альвеолар ... ... ... шырышты қабат.Жоғарғы және төменгі
еріндердің ортасынан ... ... ... ... ... ... ... үзенгісі" деп аталады.
Ұрт (щекa- bussa) ұрт бұлшық етінен пайда болған.Ұрттың сыртын тері ,ішін
көп қабатты ... ... ... ... тұрады.Ұрттың терісі мен
бұлшық еттерінің арасында қалың май қабаты болады.Бұл май қабаты әсіресе
балаларда дамыған.Ұрттың терісі жұқа ... ... түбі ,май және ... болады.
Ауыз қуысының шекарасы жоғарысында қатты және жұмсақ таңдаймен, алдында
,бүйірінде қызыл иекпен ... ... ауыз ... таңдай(твердое нёбо-palatum durum)ауыз қуысын мұрын қуысынан бөліп
тұрады.Оның негізі- жоғарғы жақтың таңдайшасы мен таңдай сүйегінен пайда
болған.Шырышты ... ... ... берік жабысып тұрады.Қатты таңдайда
көлденең қатпарлар бар,олар астың жылжуына көмектеседі.Қатты таңдай әрі
қарай жұмсақ ... ... ... ... ... ... ... жабылған, бұлшық
ет табақшасы.Оның артқы ,ортаңғы бөлігінде ... ал екі ... ... ... бар; біреуі тілдің түбінен басталатын жұтқыншақ
доғасы.Осы екі доғаның арасында екі ойық ... ... ... ... таңдай безі немесе бадамша безі орналасқан.Бадамша безі
–лимфоциттер жасап шығаратын лимфа бездерінің шоғыры.Оның бетінде
шұңқырлар немесе крипталар ... ... ... ... ... ... еттер орналасқан.
1.Таңдай пердесін керетін бұлшық ет- ( ... ... ... ... tensor veli ... сына ... ... басталып, қанатшасын орап
өтеді және есту түтігінің шеміршекті бөлігінен басталып , жұмсақ таңдайдың
сіңірімен ... ет ... ... керіп , тартып,есту
түтігін кеңейтеді.
2.Таңдай пердесін көтеретін бұлшық ет – (мышца, поднимающая нёбную
занавеску- m. levator veli palatini)жұп, түп бaғытталған.Самай ... , есту ... ... ... ... ... бітіседі.Бұлшық ет жиырылғанда ,жұмсақ таңдай көтеріледі.
3.Таңдай- тіл бұлшық еті ( ... ... ... ... ... ... ... еті,жұп бұлшық еттер.Тілден және жұтқыншақтың
қабырғасынан басталып , жұмсақ таңдайдың ... ... ... жұмсақ таңдай төмен түседі.
4.Тілшік бұлшық еті -(мыщца ... ... ... ... ... ... ... шырышты қабатпен қапталған ,бұлшық етті мүше.Тіл дәмді
сезеді , ... ауыз ... ... ... , ... ... қатынасады.Тілдің 3 бөлігі – түбі ,денесі ,ұшы бар.
Тіл түбірі тіл асты сүйегі мен көмекей үсті шеміршегіне ... ... ... ... ... дәм ... ... ұштарына
бай.Тілдің жотасында бұртікшелер орналасқан, олардың бірнеше: жіпше,
жапырақша,конусше, саңырауқұлақша, ... ... ... және конусше
бүртікшелер жалпы сезу қызметін атқарады,тілдің денесінде және ұшында
болады.Ал жапырақшасы тілдің екі бүйірінде , саңырауқұлақшалары тілдің
ұшында , екі ... ... өрлі ... оның ... ... ... бір қатардан доғал бұрыштанып тізілген.Олардың ортасында
тілдің соқыр тесігі бар. Тілдің төменгі бетінің шырышты қабатындағы екі
қатпар ауыз қуысының түбі мен ... ... ... ... ... ... екі ... дөңес бар, оған тіл асты және төменгі жақ
асты бездерінің өзектері шығады.
Тілдің бұлшық еттері 2 топқа бөлінеді:
1.Қаңқа бұлшық ... ... ... еттері
Қаңқа бұлшық еттері бас қаңқасынан басталып тілдің ішіне кіреді.
1.Жоғарғы және төменгі ұзын ... ... ... үсті шеміршегінен, тіл
асты сүйегінен басталып , тілдің ұшына дейін ... ... ... жақты жиырылғанда тіл қысқарады.Егер жоғарғы бөлігі
жиырылса,тілдің ұшы көтеріледі , төменгі бөлігі жиырылғанда тіл ... ... тіл ... еті- ( ... ... ... m.genioglossus)төменгі
жақтың иек қырынан арқаға,жоғарыға қарай басталып тілдің ... ет ... тіл ... ... және ... ... тіл бұлшық еті- (шилоязычная мышца- m.styloglossus)самай сүйегінің
бізшесінен басталып алға , төменге қарай бағытталып , ... ... ... ет жиырылғанда тіл артқы түпке , жоғарыға
тартылады.бұлшық ет біржақты жиырылғанда тіл де ... ... ... ... ... үш ... ... айқасып
орналасқан.
4. Тілдің көлденең бұлшық еті (поперечная мышца языка-m. transverses
linguae)тілдің көлденеңінде орналасқан. Бұлшық ет жиырылғанда тілдің
жотасы ... оның ені ... ... ... ... сөздің анық болуына
мүмкіндік жасайды.
Тістер төменгі және жоғарғы жақтардың альвеоляр шұңқырларында
орналасқан.Әрбір тістің сауыты ,түбірі (корень) және мойны бар.Сауыты
қызыл иектен ... ... ... иектегі тіс альвеолярлар шұңқырында
орналасқан.Тістің іші қуыс ол пульпа ... ... ... ... бар, ол ... тіс қан тамырлары ,жүйке талшығы
өтеді.Тіс эмальдан ,дентиннен ,цементтен тұрады.Тістің негізгі заты-
дентин, оның сауыт бөлігі эмальмен жабылған, ал түбірі цементпен
қапталған.Тістің ... қан ... ... ... ... ... ... кетеді(периодонт).Тістің эмальі оны бұзылудан сақтап
тұрады.Сауыты пішініне байланысты күрек,сойдақ,үлкен және кіші азу тістер
болып бөлінеді.
Күрек тістер (резцы- dentes ... ... ... ... екіден
орналасқан, барлық саны 8.Күрек тістің алды ... ұшы ... ... ... ... ... икемделген.
Сойдақ тістер( клыки- dentes canini)- күрек тістермен қатар орналасқан.Саны
- 4,оның ... ... , ... ... азу тістер (малые коренные зубы- dentes premolares) жақтың әр
жартысында 2-ден орналасқан.Барлық саны-8.Кіші азу тістерді ... ... ... ... 2 ... бар.Олардың ішкі томпағы тілдік,сыртқы
томпағы-ұрттық.Кіші азу тістің түбірі екі айрық ... азу ... ... ... ... dentes ... екі
жарытысында 3-тең, жалпы саны-12.Бұл тістердің шайнау беті сайлар арқылы
төрт төмпешікке бөлінген.Оның үш түбірі ... ... ... ... сүт және ... ... ... тістер (молочные зубы- dentes decidui) .Баланың 5-6 айлығында бірінші
төменгі күрек тістер шығады.Бір жастағы баланың 8 тісі , 2 ... 20 ... ... шығуы оның денсаулығына байланысты болады.Дені сау
баладағы тістің санын білу үшін оның ... ... 4 ... ... 10 ... ... 6 тіс болады.(10-4=6).
Сүт тістердің формуласы: 2.1.2 /2.1.2
2.1.2/2.1.2
Сүт ... ... азу ... ... 5-6 ... ... сүт ... де ,оның орнына сүт тістер шыға бастайды.Бірінші үлкен азу тіс 6
жаста шығады, 12-15 жаста тұрақты тістер шығып болады. Ең ... ... ... ақыл ... ... 18-30 ... дейін шығады, тіпті шықпай қалуы да
мүмкін .Адамда барлығы 32 тұрақты тіс болады. Олардың 16-сы жоғарыда,16-сы
төменгі жақ сүйегінде орналасқан .
Тұрақты тістер-(постоянные ... ... ... ... ... ... ... жатысында 2 күрек ,1 сойдақ, 2 кіші азу,3 үлкен азу ... ... ... glandulae salivariae).Өзектері ауыз
қуысында ашылатын көптеген бездер .Ішіндегі ең ірісі- құлақ маңы ,төменгі
жақ асты және тіл ... ... ... ... сөлі деп ... маңы безі(околоушная железа, glandula parotidea ) немесе шықшыт
беті құлақ қалқанының алдыңғы жағында ... ... ... ... ... ... ,сыртынан қатты қапшықпен қапталған.Оның өзегі жоғарғы
үлкен азу тістің түбінде ,ауыз қуысына ашылады.
2.Төменгі жақ асты безі (поднижнечелюстная ... ... ... астында орналасқан.Бұл бездің өзегі
ауыздың бұлшық еттерінен өтіп тілдің астына шығады.
3.Тіл асты безі(подъязычная железа ,glandula sublingualis) тілдің астында
,тіл – жақ асты ... ... ... ... ... ... тұрады.Оның
бірнеше өзектері бар.Ең үлкен өзегі - тілдің астына төменгі жақ асты
безінің өзегімен бірге ашылады. Тіл асты ... сөлі ... ... ... ... құрамы әлсіз сілтілі сұйықтық.Оның құрамында
амилаза , мальтаза ферменттері көмірсуды ... ... ... ... ... орап оны жылжуға
икемдейді.
Сілекей сөлінің атқаратын қызметі:
1.Асты ... ... ... ) ... жентектейді.
2.Дәм сезу рецепторларына әсер етіп , астың дәмі сезіледі.
3.Муциннің әсерінен шайналып, ұсақталған тағам бір-біріне жабысып,
түйіншек болады.
4.Ауыз қуысындағы ас ... ... ... ... әсер ... ... ... ,қорғаныс қызметін атқаратын лицозим
және қан ағуын тоқтататын ... ... ... ... ... pаrynx) ауыз ... мен ... жалғайтын түтікше ас
қорыту жолының бір бөлігі. Оның ұзындығы 12-15 см. Жұтқыншақ жоғарыда бас
сүйегінің негізіне бекіген. Төменде VI-VII ... ... ... ... атқаратын қызметі: 1. Ауаны мұрын қуысынан
көмекейге өткізеді, 2. Жұтыну уақытында тағамды ауыз ... ... ... жұтқыншақта тыныс алу жолымен ас қорыту жолы айқасады.
Жұтқыншақ ауыз бен мұрын қуыстарының және көмекейдің артында ... ... ... ... ... ... алды ... және
борпылдақ май үлпасы арқылы бөлініп тұрады. Жұтқыншақтың бүйірдегі
қабырғасы ірі қан ... және ... ... Жұтқыншақ ұш бөліктен
тұрады.Олар: 1. Мұрындық (носовая часть-pars nasalis), 2. Ауыздық бөлік-
(ротовая часть-pars oralis), 3.Көмекей бөлігі (гортанная часть-pars
laryngea). Жұтқыншаққа 7 тесік ... ... ... ... ... тесігі,1 ауыз қуысының тесігі. Жұтқыншақ хоаналар арқылы мұрын
қуысымен,есту немесе «евстахий тесігі» арқылы орта ... ... ... ... ... ... екі ... ашылады. Оның
айналасында дөңестер бар. Бүл түтік миндалиналары.Жұтканшақтың ... ... ... ... ауыз және ... бөлігінің шырышты қабаты көп
қабатты түлемейтін кілегеймен қапталған.Жұтқыншақтың бұлшық ет қабаты
ұзынынан және ... ... ... және ... ... ... ... деп аталады.Онда жұтқыншақ лимфа
бездері жинақталған.Жұтқыншақтың бұлшық етті қабатында оны жоғары көтеретін
жіне қысатын бұлшық ... ... ... ... ... немесе
констрикторлар:
1.Жұтқыншақтың жоғарғы констрикторы-сына сүйектің қанашасынан,тілдің
бүйірінен,төменгі жақтан басталады.
2.Жұтқыншақтың ортадағы қысушы бұлшық еті тіл асты сүйегінің ... және кіші ... ... ... ... ... еті-көмекейдің қалқан,сақинаша
шеміршектерінен басталады.Барлық қысушы бұлшық еттердің талшықтары
бірігіп,жұтқыншақтың артқы қабырғасына өтеді.Оң және сол жақтағы
жұтқыншақты қысушы бұлшық еттердің талшықтары ... ... ... ... 5-7 мойын омыртқаларының тұсында өңешке
өтеді.Жұтқыншақтың ұзына бойына орналасқан бұлшық еттері:
1.Біз-жұтқыншақ ... еті ( ... ... ... басталады.
2.Таңдай-жұтқыншақ бұлшық еті-жұмсақ таңдайдан басталады.Екі бұлшық ет ... ... ... ... ... ... ... оны көтереді,ал қысушы бұлшық еттер жоғарыдан төмен қарай
жиырылып,босаңсып ас түйіршігін өңешке қарай ... 25-30 ... ... қарай бағытталып
қысылған,бұлшық етті түтік .Ол мойын аймағынан басталып ... ... ... ... іш ... ... ... тұсында асқазанға жалғасады.Орналасуына қарай өңеш үш
бөліктен тұрады: мойын,кеуде,іш. Мойын бөлігі VI ... ... ... ... ... ... дейін созылады.Ол артында омыртқа алды
шандырымен,алдында кеңірдек,екі бүйірінде ... ұйқы ... ... ... ... ... жағында жоғарғы,кейінгі жағында артқы көкірек
аралығымен өтеді.VI кеуде омыртқасының тұсында,жоғарғы кеуде аралығында
кеңірдекпен қатар орналасады.Артқы кеуде аралығында перикардпен шектеседі.V
кеуде омыртқасының тұсында кеуде ... оң ... оның ... ... ... кеуде омыртқасының тұсында өңеш алдыңғы
жағында сол жақтағы бас бронхпен ... ... ... ... ... оң ... париетал плеврамен шектеседі.Өңештің іш
бөлігі ұзындығы 1-3см болып асқазанның кардиал бөлігімен жалғасады.Алдыңғы
және оң жағында ... ... ... түбімен шектеседі.Өңештің
бұл бөлігі-екі бүйірінен және алдынан шарбымен ... үш ... ... ... тұсында немесе жұтқыншақтың өңешке өткен
жерінде;
2.IV-V кеуде омыртқасының немесе кеңірдектің бифуркациясының тұсында;
3.Диафрагмадан өткен жерінде.
Өңештің қабырғасы үш қабаттан тұрады.
1.Ішкі,шырышты қабат және ... асты ... ет ... (желудок- ventriculus -gaster) ас қорыту жолының кеңейген
бөлігі, асты сақтайды, қорытады және асты қорыту үшін сөл ... ... ... Асқазан іш қуысының жоғарғысында, көкет пен
бауырдың астында орналасқан, оның үлкен бөлігі омыртқа ... ... ... ... пішіні адамның ден бітіміне, тамақтың
көлеміне байланысты өзгереді. Ересек адамның асқазанның ... 3 ... ... Оның ... ... ... түбі, алдыңғы,
артқы қабырғасы бар. Алдыңғы ,артқы қабырғаларының шектесуінен кіші ... ... ... ... ... бөлігі X XI кеуде омыртқаларының тұсында
орналасқан. Асқазанның кардиал бөлігіне өңеш ... және осы ... ... ... түбі ... ... түбі мен ... бөлігі
кішкене ойық арқылы бөлініп тұрады.
Асқазанның орта бөлігі, оның денесі, төмен қарай ... ... ... ... ... ... бөлігінде кіреберіс
және пилорик қуысы бар. Пилорик қуысы,пилоик жолы болып жалғасады. ... жолы 12 елі ... ... ... ... 3 қабаттан тұрады:
1. Ішкі шырышты, шырыш асты ... ... ет ... Сір, сір асты ... ... істеп шығатын сөлін асқазан сөлі дейді.
Асқазан сөлінің ... ... ... бар. ... ... ... ... Липаза – майды майдалайды.
Асқазан сөлінің құрамы мен қасиеті
Ересек адамда ... 2,0-2,5 ... ... сөлі ... сөлі түссіз, қышқылды, сұйықтық. Асқазан сөлінің 99,4 %су, ал қатты
бөлігі ... және ... ... ... ... Секреторлық, сөл швғарадв, оның әсерінен тамақ қорытылады.
2. Қорыту қызметі асқазанның бұлшық етінің жиырылуынан ... ... 12 елі ... ... ... ... арқасында асқазаннан денеге су, ... ... ... ... ... ... ас қорытуға қатынасатын, қан
аздыққа ... ... ... ... ... ... бір ... келтіру
6. Бактериоциттік қызметі – асқазандағы тұз қышқылы мен лизоцимнің
әсерімен атқарылады.
Жіңішке ішек (тонкая ... ішек ... ... ... ... Ол ... ас ... жүйесінде ең маңызы орын алады. Жіңішке ішекте ... және ұйқы безі ... ... қорытылып,қан мен лимфаға өтеді.
Жіңішке ішек үш бөлімнен тұрады:
1. Он екі елі ішек, ұлтабар жіңішке ... ең ... ... пилорик бөлігінен басталып, ... ... ... 21 ... екі елі ... ... және төмен қарай бағытталған,горизанталь
және жоғарыға көтерілуші бөлігі бар. Ол ұйқы безінің ... орап ... ... ... 4-5 ... ... ... бағытталған бөлігінің ұзындығы 8-10
см омыртқа жотасының тұсында горизанталь бөлішімен
жалғасады.
Ұлтабардың бұл бөлігі алдынан ... тоқ ... ... ... ... оң ... бүйрекпен ,сол жағында жалпы өт жолымен,алдында
бауырмен шектеседі.
3. Ұлтабардың жалпы горизанталь ... ... 6-8 ... ... ... ... бүрлер бар. Олар ішектің ішкі
қабатына барқытқа ұқсаған түр ... ... ... ... ішектің сөлін оның қабырғасында орналасқан бездер бөліп
шығаады. Тәулігіне ішектен 2-3 л сөл бөлінеді. Ішек ... 22 ден ... ... ... ең негізгісі – энтерокиназа.
Жіңішке ішекте астың қорытылуы
Жіңішке ішек бірнеш физиологиялық қызмет атқарады;
1. Сөл бөліп шығарады
2. Асты ... ... ... ... ішек қабырғасы арқылы
лимфа, қан ... ... ішек ... ... intestinum crassum)
Тоқ ішек ас қорыту жолының соңғы бөлігі, жіңішке ішектің тікелей жалғасы,
ұзындығы 1,5-2 м. Тоқ ... ... ... ... Оның ... бойына қатпарлары
2. Шырышты қабаты ішінен жарты айланып қатпарланып тұрады
3. Онда ... ... ... ... ... ... ... бұлшық еттердің үш таспасы
бар.
Тоқ ішек – соқыр ішек, жоғары көтерілуші, көлденең, төмен
бағытталған, қима тәрізді, тік ішек болып бөлінеді.
Соқыр ішек (слепая ... ) – тоқ ... ... жері мен ... ... ... Ұзындығы – 6см. Оның артқы ішкі бетінен құртқа
ұқсас аппендикс атты өсінді шығып тұрады, ұзындығы 2-13 см.
Қима тәріздес тоқ ішек –III ... ... ... ... мықын шұңқырына асыоып тұрады. Қима тәріздес тоқ ішектің жалғасы –
тік ішек.
Тік ішек ... ... ас ... ... ... ... Ол ... ораналасқан, соңы анал немесе артқы түтік.
Тік ішектің жоғарғы бөлігі кең. Оны – ... ... ... ... тік ішектің иілген тұстарымен тура келетін қатпарлары
болады.
Ересек адамдарда іш перденің төменге түскен екі жапырағы, көтерілгн
екі жапырағы мен ... ... май ... ... ... ... ... дененің “биохимиялық лабораториясы” деп аталады, денедегі ең
үлкен без, ... 1,5-2,0 кг. ... ... ... Зат ... ... Гомеостаздың тұрақтылығын сақтайды.
3. Қандағы зиянды заттарды залалсыздандырады
4. Өт жасап шығарады
5. Гликоген қоры диналады, қандағы ... ... ... ... іш ... ... ... оң жақта, кіші бөлігі сол жақта ... ... ... ... ... ... асқазан,
он екі елі ішек, тоқ ішектің оң жақтағы ... ... үсті ... ... ... ... ойыс бетінде
осы мүшелердің қысымынан пайда болған азғана ойықтар ... ... ... беті ... ... ... ойыс
беті висцерал беті ішкі мүшелерге қараған. Оның екі шеті бар.
Көкеттен тартылған орақ тәрізді жалғама ... ... екі ... бөледі.
1. Үлкені, оң бөлігі
2. Кішісі, сол бөлігі.
Бауыр өрақ тәрізді жалғама арқылы көкетке бекіп тұрады. Бауырдың көкетке
қараған ... ... ... ... ... ... Бауырдың висцерал
бетінде үш сай бар. Олардың екеуі ... ... ... орналасқан.
Осы сайлар бауырды оң, сол, шаршы және ... ... ... ... ... алдыңғы бөлігінде өт қапшығы,ал артқы бөлігінде
төменгі қуыс вена жатады. Сол жақтағы ... ... ... ... өт
қапшығы,ал артқы бөлігінде төменгі қуыс вена жатады. Сол жақтағы ... ... ... ... ... ... ал артқы бөлігінде
вена жалғамасы орналасқан. ... ... ... ... кеуіп
біткен кіндік венасы. Вена жалғамасы ұрықтың солып біткен вена сабауы.
Көлденен сай ... ... ... вена қан ... ... ал ... ... тамырлары шығады. Көлденен сай «бауыр қақпасы» деп аталады.
Бауырдың ... 8 ... ... оң бөлікте 4, сол бөлікте 4
сегмент болады. Бөлшектердің пішінін призмамен ... ... ... ... ... ... Бөлшектердің ішінде гепациттермен
қатар, қан капиллярлары және өт ... ... Қан ... ... ... венаға қосылады. Өт жолдары бір-бірімен
қосыып, іріленіп бөлікше аралықөт жолдары пайда болады. Бауырға ... қан ... ... ... ... қанды ас қорыту жолының тақ
мүшелерінен ... ... мен вена қан ... ... өткеннен
кейін бөліктерге, одан сегменттерге, бөлікшелердің қан ... ... ... қан ... ... орталық венасы
пайда болады. Бірнеше орталық ... ... 2-3 ... ... олар ... ... ... төменгі қуыс венаға қосылады.
Өт қуығы
(желчный пузырь- vesica fellea)
Өт қуығы бауырдың төменгі бетінде, оң жақтағы ұзын сайда орналасқан.
Пішіні алмұртқа ұқсайды, оның ... ... түбі ... Түбі ... ... алға шығып тұрады, мойыны өт қуығының жолы болып ... ... ... бауырдың жалпы өт жолы қосылып, жалпы өт жолы ... ... он екі елі ... ... өт жолының ұзындығы – 7 см. Ол бауыр,
он екі елі ішек ... ... ... және ... қуыс ... ... Өт ... қабырғасы үш қабаттан тұрады: шырышты, бұлшық
ет және сір қабаты. Ішкі шырышты қабаты қатпарланып, мойында қақпақша пайда
болады. Өт ... тек ... ... ... ... ... Өт ... түбі
іш қуысының алдынғы қабырғасындағы оң жақтағы іштің тік ... еті ... ... бекіген тұсында жатады.
Өттің құрамы. Өттің түсі сары алтын түстес, сілті реакциялы. ... өт ... өт ... ... және ... заттар
болады. Өттің пигменті билирубин гемоглобиннің бауырда ыдырауынан пайда
болады. Билирубин ішекте ... ... ... ... түс
береді. Билирубиннің бір бөлігі ( мөлшері)қан және бүйрек арқылы уробилин
түрінде зәрдің түсін ... ... 500-1200 мл өт ... ... болуы, оның бөлінуі, жүйке және гуморальдық жолмен реттеледі.
Ұйқы безі
(поджелудочная железа, pancreas)
Ұйқы безі аралас қызмет атқаратын без. Оның ... ... 12 елі ... 2 ... сөл ... Сөлінің құрамында ақуызды,
көмірсуды, майды қорытатын ферменттер ... ... ... және ... ... ... безі іш қуысының артқы жағында, асқазанның артында,I II бел
омыртқаларының ... ... Оның ... және ұшы болады. Басы
I-III бел омыртқаларының тұсында орналасқан, оны он екі елі ішек ... ал ұшы сол ... ... астында, көкбауырмен шектеседі. Бездің
ұзындығы 12-15см, салмағы 70-80 г. Без ... және ... ... ... ... өте жұқа ... ... қабық қаптап тұрады. Ұйқы
безінің ішкі секреция гормондарын Лангерганс аралшасындағы ... ... ... ... безі ... ... ... сілті реакциялы сұйықтық-
құрамында ақуызды,майды,көмірсуды,қорытатын ... бар. Ұйқы ... ... ... ас ... сатысына дейін қортылып қанға
сінеді. Ұйқы безі сөлінің бөлінуі жүйке және гуморальдық жолмен реттеледі.

Пән: Медицина
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 13 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Емдік дене шынықтыру жалпы негіздері46 бет
Сүтқышқыл өнімдерін алу17 бет
Вакцинаны алу және зертханалық бақылау (герпеске қарсы вакцина)51 бет
Іш ағзаларының жарақатары7 бет
Құс етінің классификациясы. Жұмыртқаны жинау,сорттау,буу,сақтау және тасымалдау4 бет
"балықтардың ас қорыту жүйесі"3 бет
"Организмнің әрбір ағзаларының қалыпты микрофлоралары. Олардың маңыздылығы. Дисбактериоз."5 бет
Ас қорыту10 бет
Ас қорыту жүйесі мен зәр шығару жүйесінің патологиясы5 бет
Ас қорыту жүйесінің аурулары4 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь