Жылжымайтын мүлікке салық салудың жалпы теориялық негіздері


Жоспар

Кіріспе

1 Жылжымайтын мүлікке салық салудың жалпы теориялық негіздері ... ... ... .

1.1 Салық жүйесі,салық түрлері,экономикалық мәні және атқаратын қызметтері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..

1.2 Қазақстан Республикасының салық жүйесі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
2.2 Жылжымайтын мүліктің құнын анықтауда қолданылатын әдістерге салыстырмалы талдау
1 Жылжымайтын мүлікке салық салудың жалпы теориялық негіздері

1.1 Салық жүйесі,салық түрлері,экономикалық мәні және атқаратын қызметтері


Кәсіпорындардың шаруашылық субъектілері мемлекетпен арасындағы экономикалық қатынастары негізінде салықтар, яғни салық жүйесі төлемдер арқылы реттеледі.
Салықтар-мемлекеттік бюджетке заңды және жеке тұлғалардан белгілі бір мөлшерде түсетін міндетті төлемдер.
Салықтар-шаруашылық жүргізуші субъектілердің, жеке тұлғалардың мемлекет пен екі арадағы мемлекеттік бюджет арқылы жүзеге асырылатын, қаржы қатынастарын сипаттайтын экономикалық категория. Салықтардың экономикалық мәні мынада: салқтар шаруашылық жүргізуші субъектілер мен халық табысының қалыптасуындағы қаржылық қатынастардың бір бөлігін білдіреді. Сондай-ақ шаруашылық жүргізуші субъектілер мен халық табысының белгілі бір мөлшерін мемлекет үлесіне жинақтап, жиынтықтаудың қаржылық қатынастарын көрсетеді.
Әрбір мемлекетке өзінің ішкі және сыртқы саясатын жүргізу үшін белгілі бір мөлшерде қаржы көздері қажет. Салықтар-мемлекеттің тұрақты қаржы көзі.
Мемлекет салықтарды экономиканы дамыту, тұрақтандыру барысында қуатты экономикалық тетік ретінде пайдаланады.
Салықтардың мәнін толық түсіну үшін олардың экономикалық маңызын түсіну қажет. Ал салықтардың экономикалық маңызы олардың атқаратын қызметіне тікелей қатысты.
Салықтың мынадай негізгі қызметтері (функциялары) бар:
- реттеушілік;
- фискалдық;
- қайта бөлу.
Жоғарыда көрсетілген негізгі функциялармен қатар салықтардың ынталандыру, бақылау функцияларын да атауға болады.
Реттеушілік қызметі - салықтың ең негізгі қызметі. Осы қызмет арқылы салықтар ел экономикасына өз ықпалын тигізеді, яғни салықтық реттеу жүзеге асырылады.Салықтық реттеудің ең басты мақсаты - өндірістің дамуына ықпал ету. Салық түрлері, салық ставкалары, салық жеңілдіктері, салық салу әдістері салықтық реттеудің тетіктері болып саналады. Салықтық реттеуде салық ставкалары мен салық жеңілдіктерінің алатын орны ерекше. Себебі ғылыми негізделмеген, шектен тыс жоғары қойылған ставкалар кәсіпкерлердің ынтасын төмендетіп, өндірістің қарқынын бәсеңдетеді, ал шектен тыс төмен қойылған ставкалар салық төлеушілердің жауапкершілігін азайтып, өндірістің төмендеуіне және мемлекеттік бюджет кірісінің азаюына әкеліп соқтырады.
Салықтардың екінші қызметі – фискалдық немесе бюджеттік қызметі. Бұл қызмет арқылы мемлекеттік бюджеттің кіріс бөлімі құрылып, салықтардың қоғамдық міндеті артады. Себебі салықтар мемлекеттік бюджеттің кірісін топтастыра отырып, әлеуметтік, әскери-қорғаныс, тағы басқа шаралардың іске асырылуын қамтамасыз етеді.
Қайта бөлу қызметі арқылы түрлі субъектілер табысының бір бөлшегі мемлекет пайдасына өтеді. Бұл қызметтің іс-әрекетінің көлемі ішкі жалпы өнімді салықтардың алатын үлес салмағы арқылы анықтайды. Соңғы жылдардағы мәліметтер бойынша Қазақстан Республикасының ішкі өніміндегі салықтардың үлес салмағы 40 пайыздан көбірек. Бұл экономикасы дамыған басқа елдерден әлдеқайда жоғары

Пән: Салық
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 29 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге




Жоспар
Кіріспе

1 Жылжымайтын мүлікке салық салудың жалпы теориялық негіздері ... ... ... .

1.1 Салық жүйесі,салық түрлері,экономикалық мәні және атқаратын
қызметтері ... ... ... ... ... ... . ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .

1.2 Қазақстан Республикасының салық
жүйесі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
2.2 Жылжымайтын мүліктің құнын анықтауда қолданылатын әдістерге
салыстырмалы
талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
... ... ... ... ... ... .

1 Жылжымайтын мүлікке салық салудың жалпы теориялық негіздері

1.1 Салық жүйесі,салық түрлері,экономикалық мәні және атқаратын қызметтері

Кәсіпорындардың шаруашылық субъектілері мемлекетпен арасындағы
экономикалық қатынастары негізінде салықтар, яғни салық жүйесі төлемдер
арқылы реттеледі.
Салықтар-мемлекеттік бюджетке заңды және жеке тұлғалардан белгілі бір
мөлшерде түсетін міндетті төлемдер.
Салықтар-шаруашылық жүргізуші субъектілердің, жеке тұлғалардың
мемлекет пен екі арадағы мемлекеттік бюджет арқылы жүзеге асырылатын, қаржы
қатынастарын сипаттайтын экономикалық категория. Салықтардың экономикалық
мәні мынада: салқтар шаруашылық жүргізуші субъектілер мен халық табысының
қалыптасуындағы қаржылық қатынастардың бір бөлігін білдіреді. Сондай-ақ
шаруашылық жүргізуші субъектілер мен халық табысының белгілі бір мөлшерін
мемлекет үлесіне жинақтап, жиынтықтаудың қаржылық қатынастарын көрсетеді.
Әрбір мемлекетке өзінің ішкі және сыртқы саясатын жүргізу үшін
белгілі бір мөлшерде қаржы көздері қажет. Салықтар-мемлекеттің тұрақты
қаржы көзі.
Мемлекет салықтарды экономиканы дамыту, тұрақтандыру барысында қуатты
экономикалық тетік ретінде пайдаланады.
Салықтардың мәнін толық түсіну үшін олардың экономикалық маңызын
түсіну қажет. Ал салықтардың экономикалық маңызы олардың атқаратын
қызметіне тікелей қатысты.
Салықтың мынадай негізгі қызметтері (функциялары) бар:
- реттеушілік;
- фискалдық;
- қайта бөлу.
Жоғарыда көрсетілген негізгі функциялармен қатар салықтардың
ынталандыру, бақылау функцияларын да атауға болады.
Реттеушілік қызметі - салықтың ең негізгі қызметі. Осы қызмет арқылы
салықтар ел экономикасына өз ықпалын тигізеді, яғни салықтық реттеу жүзеге
асырылады.Салықтық реттеудің ең басты мақсаты - өндірістің дамуына ықпал
ету. Салық түрлері, салық ставкалары, салық жеңілдіктері, салық салу
әдістері салықтық реттеудің тетіктері болып саналады. Салықтық реттеуде
салық ставкалары мен салық жеңілдіктерінің алатын орны ерекше. Себебі
ғылыми негізделмеген, шектен тыс жоғары қойылған ставкалар кәсіпкерлердің
ынтасын төмендетіп, өндірістің қарқынын бәсеңдетеді, ал шектен тыс төмен
қойылған ставкалар салық төлеушілердің жауапкершілігін азайтып, өндірістің
төмендеуіне және мемлекеттік бюджет кірісінің азаюына әкеліп соқтырады.
Салықтардың екінші қызметі – фискалдық немесе бюджеттік қызметі.
Бұл қызмет арқылы мемлекеттік бюджеттің кіріс бөлімі құрылып, салықтардың
қоғамдық міндеті артады. Себебі салықтар мемлекеттік бюджеттің кірісін
топтастыра отырып, әлеуметтік, әскери-қорғаныс, тағы басқа шаралардың іске
асырылуын қамтамасыз етеді.
Қайта бөлу қызметі арқылы түрлі субъектілер табысының бір бөлшегі
мемлекет пайдасына өтеді. Бұл қызметтің іс-әрекетінің көлемі ішкі жалпы
өнімді салықтардың алатын үлес салмағы арқылы анықтайды. Соңғы жылдардағы
мәліметтер бойынша Қазақстан Республикасының ішкі өніміндегі салықтардың
үлес салмағы 40 пайыздан көбірек. Бұл экономикасы дамыған басқа елдерден
әлдеқайда жоғары.
Мемлекет мына жоғарыда көрсетілген салықтардың қызметін пайдалана
отырып, еліміздің салық жүйесін анықтайды. Салық механизмінің қызмет ету
жолдарын белгілейді, жалпы экономикалық саясатты негізге ала отырып, салық
саясатын анықтайды.
Салықтарды топтастыру жайында айтып өту қажет.
Салықтарды мынадай нышаны, белгілері бойынша топтастырады және
жіктейді:
1. салық салу объектісіне байланысты;
2. қолданылуына қарай;
3. салық салу органына байланысты;
4. экономикалық ерекшелігіне байланысты;
5. салық салу объектісін бағалау дәрежесіне қарай.
Салық салу объектісіне байланысты тікелей және жанама салықтар болып
жіктеледі.
Тікелей салықтар жалғаусыз немесе тікелей табысқа немесе мүлікке
салынады.
Тікелей салықтарға мына салықтар жатады:
- заңды және жеке тұлғалардың табысына салынатын салық;
- мүлік салығы;
- жер салығы;
- бағалы қағаздармен жүргізілетін операцияларға салынатын салық;
- жер қойнауын пайдаланушылардың арнайы салыы мен төлемі;
- көлік құралдарына салынатын салық және тағы да басқа салықтар.
Жанама салықтарды сатушы емес сатып алушы, яғни тұтынушы төлейді.
Тауар немесе қызмет бағасына алдын ала салық енгізілмегендіктен, іс жүзінде
оны бюджетке сатушы аударады.
Бюджетке түскен соң қандай шараларға жұмсалатын белгісіне қарай
салықтар жалпы және арнайы салықтарға бөлінеді.
Жалпы салықтар бюджетке түскен соң, ешқандай дербессіз жалпы мақсатта
жұмсалады. Жалпы салықтарға жататын салықтар: заңды және жеке тұлғалардан
алынатын табыс салығы, қосылған құнға салынатын салық, акциздер және тағы
да басқалары.
Арнайы салықтар бюджетке түскен соң, алдын ала белгіленген міндеттер
бойынша нақтылы шараларға жұмсалады. Мысалы: көлік құралдарына салынатын
салық. Бұл салықтар жол қорын құрауға жұмсалады.
Салықты алатын және салыққа иелік ететін органдардың ерекшелігіне
қарай салықтар жалпы мемлекеттік және жергілікті салықтар болып бөлінеді.
Жалпы мемлекеттік салықтарға мына салықтар жатады:
1. заңды және жеке тұлғалардан алынатын табыс салығы;
2. қосылған құнға салынатын салық;
3. акциздер;
4. бағалы қағаздармен жасалатын операцияларға салынатын салық;
5. жер қойнауын пайдаланушылардың арнайы салыға мен төлемдері.
Жергілікті салықтар мен алымдар:
1. жер салығы;
2. заңды және жеке тұлғалардың мүлкіне салынатын салық;
3. көлік құралдарына салынатын салық;
4. кәсіпкерлік қызметпен айналысатын жеке және заңды тұлғаларды
тіркегені үшін алынатын салық;
5. жекелеген қызмет түрлерімен айналысу құқы үшін алынатын алымдар;
6. аукционда сатудан алынатын алым.
Экономикалық белгісіне қарай салықтар табысқа салынатын салық және
тұтынуға салынатын салық болып жіктеледі.
Табысқа салынатын салықтар – салық төлеушінің кез келген салық
салынатын объектісінен түсетін табысынан алынады.
Тұтынуға салынатын салықты, салық төлеуші тұтынушы ретінде тауар
немесе қызмет ақысын төлеген кезде өзінің шығынынан төлейді.
Салық салу объектісін бағалау дәрежесіне қарай салықтар нақтылы және
дербес салықтар болып жіктеледі.
Нақтылы салықтар – салық төлеушінің салық салу объектісінен алынатын
табысының мөлшеріне байланысты емес, яғни салық төлеушінің мүлкінің сыртқы
белгісіне қарай алынады. Оларға: жер салығы, мүлік салығы, бағалы
қағаздармен жүргізілетін операцияларғ салынатын салықтар жатады.
Дербес салықтар – салық төлеушінің салық төлейтін обектісінен алынатын
табысының мөлшеріне байланысты алынады. Оларға заңды және жеке тұлғалардан
алынатын табыс салығы жатады.
Нарықтық экономиканың қалыптасу кезеңінде салық саясаттың негізгі
бағыты немесе салық саясаттың басты мақсаты – салық жүйесін құру және оның
тиімді қызмет етуіне мүмкіншілік беретін салық механизмін іске асыру.
Салық жүйесі - өзінің құрамы жағынан бірнеше компоненттерден тұратын
күрделі модель.
Салық жүйесі компоненттерінің құрамы мынадай: қаржы қатынастары, осы
қатынасты анықтайтын салықтар, салық механизмі, яғни салық салу әдістері
мен жолдары, нұсқаулар мен әдістемелік құжаттар, салық салуды ұйымдастыру,
салық салудың негізгі принциптері және тағы да басқа салық механизміне
жатады.
Қандай да бір механимнің құрамында бірнеше тетіктер және элементтер
болады. Салық салу механизмі де сол сияқты белгілі бір салық элементтерінен
құралады.
Салық салу элементтері мыналар: субъект, объект, салық көзі, салық
ставкасы, салық өлшем бірлігі, салық оклады, салық жеңілдіктері, салық
төлеу мерзімі мен тәртібі, салық төлеушінің салық қызметі органдарының құқы
мен міндеттері, салықтың төлеуін бақылау, салықтық жазалау шаралары.
Салық субъекті (салық төлеуші) – заң бойынша салық төлеу міндеті
жүктелген жеке және заңды тұлғалар.
Салық объектісі - табыс, мүлік, еңбек ету түрі, қызмет көрсету,
ақшамен жасалатын операциялар, мүлікті басқаға беру, табиғи қорларды
пайдалану, қосылған құн, айналым және тағы да басқа.
Салық көзі – салық салынатын табыс.
Салық ставкасы немесе бәсі өлшем бірлігімен алынатын салық мөлшері.
Ставкалар тұрақты немесе пайызбен белгіленеді.
Тұрақты ставкалар салық объектісінен түсетін табыстың мөлшеріне
байланыссыз, өлшем бірлігіне тұрақы сомамен тағайындалады.
Пайыздық ставкалар үш түрге бөлінеді: үдемелі немесе прогрессивті,
регрессивті және пропорционалды.
Үдемелі немесе прогрессивті ставкалар салық салынатын табыстың өсуіне
сәйкес ұдайы үдеп, өсіп отырады.
Регрессивтік ставкалар, керісінше, салық салынатын табыстың
төмендеуіне сәйкес азайып отырады.
Пропорционалдық ставкалар салық салу объектісінің мөлшеріне
байланыссыз, тұрақты бір пайызбен тағайындалады.
Салық оклады – салық төлеушінің белгілі бір салық объектісінен
төлейтін салық сомасы.
Салық жеңілдіктері – заңға сәйкес салық төлеушіні біртіндеп немесе
салық төлеуден түгел босату. Салық жеңілдіктеріне салықтан босатылатын,
салық салынбайтын минимум, шегерістер, салық ставкасын төмендету, салық
төлеу мерзімн ұзарту жатады.
Салық төлеу мерзімі – салық төленетін уақыт.
Салық төлеу тәртібі – белгіленген мерзімде салықты төлеген кезде
алдымен бюджетке қандай салықтар төлеу керек екндігін, яғни төлеу кезінде
белгілі бір дәйектілікті белгілейді.
Салық төлеушілер мен салық қызметі органдарының құқығы мен міндеттері
салық заңдары арқылы белгіленеді және реттеледі.
Қазақстан Республикасының заңдарына мыналар жатады:
Қазақстан Республикасының салық қатыныстарын реттейтін Қазақстан
Республикасы Президентінің Заң күші бар Жарлығы Салық және бюджетке
төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы (Алматы, 24-сәуір, 1995 жыл);
Қазақстан Республикасы Президенті мен Қазақстан Республикасы Үкіметінің
актілері; Қазақстан Республикасы Мемлекеттік салық комитетінің нормативтік
актілері.
Салыққа қатысты емес заңдарға салық салуға байланысты мәселелерді
енгізуге тиым салынған.
Егер Қазақстан Республикасы қатысушы болып табылатын халықаралық
шарттарда Қазақстан Республикасының заңдарында бар ережелерден өзге
ережелер белгіленген болса, онда аталған шарттың ережелері қолданылады.
Халықаралық шартты қолдану үшін ішкі республикалық акт шығару қажеттігі
шатттың өзінде көрсетілген жағдайларды қоспағанда Қазақстан Республикасы
қатысушысы болып табылатын халықаралық шарттар салық қатынастарына тікелей
қолданылады.
Салық қызметінің негізгі міндеттері мыналар:
- салық заңдарының орындалуын қамтамасыз ету, оның тиімділігін
зерделеу;
- заңдардың, салық салу мәселелері жөнінде басқа мемелекеттермен
жасалатын шарттардың жобаларын әзірлеуге қатысу;
- салық төлеушілергі олардың құқықтары мен міндеттерін түсіндіру;
салық заңдары мен салық салу жөніндегі нормативтік актілердегі
өзгерістер туралы салық төлеушілерге уақтылы хабарлап отыру.
Салық қызметі органдарының негізгі міндеттері:
1. салық төлеушілердің құқықтары мен мемлекет мүдделерін сақтау және
қорғау, салықтың дұрыс есептеліп, толығымен, уақтылы төленуіне бақылау
жасау;
2. салық төлеушілер мен салық салынатын объектілердің, есебін
уақтылы алу;
3. салықты есептеу мен төлеуге байланысты декларацияның және басқа
құжаттардың нысандарын әзірлеу;
4. салық тәртібін бұзушыларға, салықты уақтылы төлемеушілерге, салықты
дұрыс есептемей, өз табысын азайтып көрсеткен заңды және жеке
тұлғаларға заңға сәйкес шаралар қолдану;
5. салық төлеуден жалтарып жүрген жеке және заңды тұлғаларды салық
полициясының бөлімшелерімен бірігіп іздестіруді жүзеге асыру;
6. мәліметтер құпиясын сақтау.
Салық төлеушілер өз тарапынан мынадай міндеттерді атқаруы тиіс:
1. уақтылы салық инспекциясына тіркеліп, тіркеу номерін алуға;
2. мемлекттік салық комитетінің актілеріне сәйкес есеп құжаттамаларды
жүргізуге, осы есеп құжаттамаларды бес жылға сақтауға;
3. белгіленген мерзімде салық декларациясын тьапсыру;
4. атқарылған жұмыс немесе көрсетілген қызмет үшін төлемді жүзеге
асыратын салық төлеуші салық қызметінің талабы бойынша атқарушыға төленген
сомалар туралы ақпарат беруге;
5. салық заңдарын, салық төлеу тәртібін, салық төлеу мерзімін қатаң
сақтауға.
Салық төлеушінің құқығы
Салық төлеушінің:
1. салық жөнінде жеңілдіктерге деген құқығын растайтын құжаттарды
табыс етуге;
2. жүргізілген тексерулер актілерімен танысуға;
3. салық органдарына салықтарды есептеу мен төлеу және жүргізу мен
тексеру актілері жөніндегі түсіндірмелерді ұсынуға;
4. заңға сәйкес тәртіппен салық органдарының шешімдеріне шағымдануға;
5. салық салуға қатыссыз деп саналатын ақпарат пен құжаттарды
тапсырмауға құқы бар.
Салық жүйесі және оның қызмет ету механизмі белгілі бір принциптерге
сәйкес қызмет етуі керек. Сонда ғана салық жүйесі өз қызметін жан-жақты
және тиімді түрде іске асыра алады. Дүниежүзілік тәжірибеде қолданылып келе
жатқан бірнеше принциптер бар. Олар мыналар: қарапайымдылық, әділеттілік,
салыстыру принциптері.
Қарапайымдалық принципі. Бюджеттің кіріс көзін құраудағы, салықтар
мен төлемдердің тиімді түсуінің ең басты кепілі болып саналады.
Салық жүйесі қарапайым да айқын болуы қажет. Салық төлеушінің
түсінуіне жеңіл болуы қажет. Бұл үшін мынадай шаралар қолданылуы тиіс:
- салықтардың түрлері аса көп болмай, нақты да дәлелді болуы керек;
- белгілі бір салықтың түріне бірыңғай салық ставкасын белгілеу
қажет;
- салық салу объектісін, салық салынатын табысты немесе айналымды
анықтау әдісі мейлінше жеңіл, қарапайым, қолдануға ыңғайлы және
түсінікті болғаны дұрыс;
- салық жеңілдіктері не үшін беріледі, оған қандай негіздері бар
екендігі дәлелді болуы керек. Салық жеңілдіктерінің мейлінше
азайғаны қажет;
- салық төлеуде, салықты табыс көзінен, яғни төлем жүргізілген көзден
төлеген ықтимал.
Әділеттілік принципі. Салық жүйесінде әділеттілік принципі тікелей
және көлденең екі бағытта сақталуы тиіс.
Тікелей әділеттілік принципі дегеніміз, салық ставкасы, салық
мөлшері, төлеушінің табысына тікелей байланысты болып, соның негізінде
белгіленуі қажеттігін қарастырады. Салық ставкасының шегі аса жоғары
болмағаны жөн, себебі мұндай жағдайда салық төлеушінің табыс табуға ынтасы
төмендеп, табыс азаюы мүмкін, ал бұдан салық та сөзсіз азаяды.
Көлденең әділеттілік принципі дегеніміз, тисті жағдайда бірыңғай
салық төлеушіге бірдей талап, бірдей шарт қойылу керектін қарастырады.
Салық төлеушілер белгілі бір табыс немес қызмет түрінен, мүлкінен бірдей
ставкамен салық төлеуі тиіс.
Салыстыру принципі. Бұл принцип бойынша салық ставкаларын бекіткен
кезде ол ставкалар мөлшері басқа елдерде қолданылап жүрген ставкалармке
салыстырылып, солардың деңгейінде белгіленуі тиімді. Себебі, шектен тыс
жоғары ставкалар өндірісті дамытуға емес, керісінше оны тоқтатуға әсер
етеді, шетелдік инвесторлардың ынтасын төмендетіп, олардың республика
экономикасына қаржыларын салуына кедергі болуы мүмкін. Ал салық
ставкаларынының басқа елдерде қолданылып жүрген ставкаларынан едәуір төмен
болуы, алдымен мемлекет бюджетінің кіріс көзінің құралуына теріс ықпал
жасауы ықтимал. Қорыта айтқанда: салық төлеуші салықты міндетті түрде табыс
мөлшеріне қарай төлеуге тиіс.
- салық төлеу мерзімі, әдісі, салық мөлшері салық төлеушіге айқын да,
дәлелді болуы керек;
- салық төлеу мерзімі, салықты есептеу әдісі, төлеу тәртібі салық
төлеушіге барынша ыңғайлы болғаны қолайлы.
Салық алудың үш түрлі тәсілі бар: кадастрлық, салық төлеушінің
декларациясы бойынша, табыс табу көзінен.
Кадастрлық тәсіл бойынша салық салу объектісін тіркеу арқылы одан
түсетін табыстың нақты мөлшеріне байланыссыз алынады. Мысалы: жер салығы,
мүлік салығы.
Декларация бойынша салық, салық төлеушінің декларацияда көрсеткен
табыс көлеміне байланысты және одан көрсетілген шегерістер мен
жеңілдіктерді ескере отырып анықталады.
Үшінші тәсіл, яғни табыс көзі бойынша салық, салық төлеуші қызмет
ететін жұмыс орнындағы бухгалтерия қызметкерлерінің есептеуімен анықталып
төленеді. Бұл үш тәсіл де, салық механизмі құрамына енеді.

1.2 Қазақстан Республикасының салық жүйесі

Салық жүйесін мемлекет пен және заңды тұлғалар арасындағы қаржы
қатынастарының жиынтығы, салықтар мен алымдар, салық салу әдістері мен
тәсілдері, салық заңдары мен салыққа қатысты актілер, салық салу органдары
мен салық қызметі жиынтығы құрайды.
Салық жүйесі мемлекет қаржы көздерін жасақтаудың ең негізгі құралы
болуымен қатар, ел экономикасын қайта құруға, өндірістің ұлғайып дамуына
және саяси-әлеуметтік шаралардың толығымен іске асуына мүмкіндік туғызады.
Қазақстан Республикасының 1991 жылдың 25-желтоқсанында қабылданған
Қазақстан Республикасындағы салық жүйесі туралы Заңы, тәуелсіз
Қазақстанның салық жүйесін құрудың ең алғашқы бастамасы болып табылады. Бұл
еліміздің экономикасын реормалаудағы күрделі істердің бірегейі. Осы
мезгілден бастап ел экономикасында бұрын болмаған жаңа құбылыстар іске аса
бастады. Оларды атап айтсақ: шаруашылықты жүргізудің еркіндігі; меншік
түрлерінің бір-біріне өзара тепе-теңдігі; шаруашылық жүргізуші субъектілер
мен мемелекет арасындағы қатынастардың құқықтық негізде жүргізілуі және
тағысын тағы.
Бұл заң салық жүйесін құрудың басты принциптерін, алым мен салықтың
түрлерін, олардың бюджетке түсу тәртібін белгілеген тұңғыш тарихи құжат
болып табылады.
Қазақстан Үкіметі 1995 жылдың басында салық реформасының ұзақ
мерзімді концепциясын қабылдады. Бұл құжатта, негізінен, салық жүйесін
салық заңдылығын бірте-бірте халықаралық салық салу принциптеріне сәйкес
қызмет етуге жеткізу көзделген.
Осы концепцияны іс жүзіне асырудағы бірінші кезең Қазақстан
Республикасы Президентінің 1995 жылдың 24-сәуірінде қабылданған Заң күші
бар Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы
Жарлығы болып табылады. Қазақстан Республикасында 1995 жылдың бірінші
шілдесінен бастап жаңа салық жүйесі іске қосылды. Бұл жаңа салық жүйесі
біршама болса да, нарықтық қатынастар талабына бейімделіп, халықаралық
тәжірибеге мейлінше жақындатылған.
Енді бұрын қызмет еткен 42 түрлі салықтар мен алымдардың саны едәуір
қысқартылып, жалпы салықтар мен алымдар саны 11-ге жеткізілген.
Салықтың ең басты түрі болып табысқа салынатын салық, яғни пайда емес
табыстан салық алынатын болды.
Салық салудың негізгі принциптері сақталып, салық салуда
қарапайымдылық, әділеттілік, салыстыру принциптері біршама өз шешімін
тапқан.
Айта кететін бір жаңалық, жаңа салық заңы бойынша салықтық
әкімшіліктің жаңа ережелері енгізілді. Олардың ішіндегі ең маңызды
шешімдердің бірі салық заңдарын бұзғаны үшін жауапкершілікті күшейту. Осы
жарлыққа байланысты салық мемлекет алдындағы борыш болып есептеліп, бюджет
кірісіне төленуге жатады.
Салық немесе ағымдағы төлемдер бюджет кірісіне белгіленген мерзімде
төленбесе оны төлеушілердің немесе олардың дебиторларының шоттарынан салық,
айыппұл және өсім жөнінде пайда болған берешек шегінде, егер салық төлеуші
немесе оның дебиторлары осы берешектерді төлеуге келісетін болса, өндіріп
алынады.
Салықтар, айыппұл немесе өсім түріндегі берешектердің төленуін
қамтамасыз ету үшін салық қызметі органдары салық төлеуші мен оның
дебиторларының шотында қаражат болмаған жағдайда, салық төлеушінің мүлкін
тұмшалауға құқылы. Берешек өтелген жағдайда мүлікті тұмшалау туралы шешім
жойылады.
Аталып отырған жаңа салық жүйесі туралы заң өмір талабына сай, одан
әрі қарай өзгеріп, дамуда.
Қазақстан Республикасы Президентінің 1995 жылдың 21-желтоқсанында
қабылданған Заң күші бар Қазақстан Республикасының кейбір заң актілеріне
өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы Жарлығы 1996 жылдың 1-қаңтарынан
бастап салық жүйесіне бірқатар өзгерістер енгізді.
Енгізген өзгерістер мен толықтырулардың қатарына мына төмендегілерді
жатқызуға болады.:
- салық салынбайтын минимумды анықтауда, ең төменгі жалақы орнына
есептік көрсеткіш енгізілген;
- арнайы экономикалық аймақтарда тіркеліп, қызмет жасайтын заңды
тұлғалар, табыс салығын 20 пайыздық ставка бойынша төлейтін болады;
- заңды тұлғалардың жалақыға жұмсалатын шығындары шектеліп,
белгіленген нормадан асқан жалақыға жұмсалған шығындарға салық
салынады;
- жер қойнауын пайдаланушылардың барлығ Қазақстан Үкіметімен
келісімшертқа тұрар алдында Бас салық инспекциясынан салықтық
экспертизалардан өтулері тиіс.
Салық жүйесінің бір орында, өзгеріссіз тұрып қалуы мүмкін емес. Ел
экономикасының дамуы, нарықтық қатынастарға көшу жолында қалыптасатын іс-
тәжірибелер, экономикасы дамыған елдердің тәжірибелерін талдап-жиынтықтау
барысында, салық жүйесі де өзгеріп дамып, бара-бара жақсара түсуі тиіс.
Салық жүйесінде басты орынды салықтардың түрлері алатыны сөзсіз. Жаңа
салық жүйесі бойынша Қазақстан Республикасындағы салықтар жалпы мемлекеттік
салықтар және жергілікті салықтар болып үлкен екі топқа бөлінеді:
Жалпы мемлекеттік салықтар:
1. заңды және жеке тұлғалардың табыс салығы;
2. қосылған құнға салынатын салық;
3. акциздер;
4. бағалы қағаздармен жасалатын операцияларға салынатын салық;
5. жер қойнауын ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Жылжымайтын мүлікке салық салудың жалпы теориялық негіздері
Салық салудың теориялық негіздері
Мүлікке салық салудың экономикалық мазмұны
Салықтар және салық салудың теориялық негіздері
Қазіргі кездегі салық салудың теориялық негіздері
Қазақстан Республикасында жылжымайтын мүлікке инвестиция салудың қазіргі жағдайы
Жылжымайтын мүлікті бағалаудың теориялық негіздері
Кәсіпкерлік қызметтің жекелеген түрлеріне салық салудың теориялық негіздері
Салық және салық салудың есебі
Қазақстан Республикасында мүлікке салық салу: құрылу негіздері және жетілдіру жолдары
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь