Зиянкестердің экологиясы

І Кіріспе.
1 Негізгі бөлім.
а) Мақтаның негізгі зиянкестері.
б) Мақтаның негізгі аурулары.
в) Мақтаның зиянкестері мен ауруларына қарсы күрес.
ІІ Қорытынды.
ІІІ Пайдаланылған әдебиеттер тізімі.
Жәндіктер айналамыздағы табиғаттың бір бөлігі боландықтан онымен өзара мықты байланысып тұрады. Жәндіктер биоценоз құрамына, яғни бір аймақ төңірегіндегі тірі өсімдік өрганиздері комплекісіне кіреді. Биоценоз организмдері өзара тығыз қатынаста бола отырып бір-біріне қатты әсер көрсетеді. Бұдан бөлек, жәндіктер жансыз (абиотик) табиғат әсеріне жолығып отырады. Жәндіктердің санына адам да әсер етеді (антропоген қызметі). Биоценоз - өсімдік және жәндіктер комплексте дамитын азды-көпті бір тұрлі топырақ және ауа райы жағдайы бар аймақтың әр түрлі биотопы үшін сипатты. Мақталық алқап, жоңышқалық, бау-бақша және арамшөптер биотоп болып саналады.
Жәндіктерге ауа-райы, ылғал және жарық айтарлықтай әсер етеді. Жәндіктердің дене температурасы қоршаған ортадағы ауа-райы температурасына байланысты барлық уақытта өзгеріп отырады. Көпшілік жәндіктер температура 10 және 400 шамасында болғанда қозғалыста болады, бірақ температура 20-300-ты құрағнда олардың қимыл-қозғалысы өте күшейеді. Температура не көтеріліп, не төмендегенде жәндіктердің қимыл қозғалысы төмендейді.
Әр түрлі түр үшін температураның шектелген төменгі және жоғарғы көрсеткіштері болып, оның төменгісінен төмен немесе жоғарғысынан жоғарыда жәндіктер дамымайды.
Әр бір жәндік түрінің дамуы үшін белгілі мөлшерде температура қажет, ол орташа тәуліктік температура жиынтығымен сипатталады, яғни ол көп күндік пайдалы температура жиындысына тәуелді. Ол мақтаның негізгі зиянкестері үшін есептеп шығарылған. Мысалы мақта көбелегінің әр бір ұрпағының дамуы үшін керекті пайдалы температура жиынтығы 5500, төменгі шегі 110-қа тең.
1 Қазақстан мақтасы.
М.Б.Майлыбаев, Алматы – 1969 ж.
2 Қазақстан мақтасы .
Ш.Көпешов , Алматы-1974 ж.
3 Интернет. www. google.ru.
        
        Зиянкестердің экологиясы
Жәндіктер айналамыздағы табиғаттың бір бөлігі боландықтан онымен өзара мықты байланысып ... ... ... ... яғни бір ... төңірегіндегі тірі өсімдік өрганиздері комплекісіне кіреді. Биоценоз организмдері өзара тығыз қатынаста бола отырып бір-біріне қатты әсер көрсетеді. Бұдан бөлек, жәндіктер ... ... ... ... ... отырады. Жәндіктердің санына адам да әсер етеді (антропоген қызметі). Биоценоз - өсімдік және жәндіктер комплексте дамитын азды-көпті бір ... ... және ауа райы ... бар ... әр ... ... үшін ... Мақталық алқап, жоңышқалық, бау-бақша және арамшөптер биотоп болып саналады.
Жәндіктерге ауа-райы, ... және ... ... әсер ... ... дене температурасы қоршаған ортадағы ауа-райы температурасына байланысты барлық уақытта өзгеріп ... ... ... ... 10 және 400 ... ... ... болады, бірақ температура 20-300-ты құрағнда олардың қимыл-қозғалысы өте ... ... не ... не төмендегенде жәндіктердің қимыл қозғалысы төмендейді.
Әр түрлі түр үшін температураның шектелген төменгі және жоғарғы ... ... оның ... ... ... ... жоғарыда жәндіктер дамымайды.
Әр бір жәндік түрінің дамуы үшін белгілі мөлшерде температура қажет, ол ... ... ... ... ... яғни ол көп ... пайдалы температура жиындысына тәуелді. Ол мақтаның негізгі зиянкестері үшін есептеп шығарылған. ... ... ... әр бір ... ... үшін керекті пайдалы температура жиынтығы 5500, төменгі шегі 110-қа ... даму ... ... ... ... және ... барлық фазаларына тиесілі. Оптималдық дәрежедегі температура қаншалықты жоғары болса, ... ... үшін ... аз мөлшерде күн талап қылынады және керіснше. Мысалы, мақта көбелегінің эмбрионал дамуы температура 220-қа жеткенде ... ... ал 290-га ... үш-төрт күнге созылады.
Температура жағдайлары көбнесе жәндіктің жыл бойына неге рет ... ... ... ... мақта көбелегі температура жоғарылау аймақтарда 4-5 үрпақ берсе, температура төмендеу аймақтарда 3-4 рет үрпақ береді, ал қаратопырақты ... 2 ... ... ... төменгі температураға төтеп беру дәрежесі дене пратоплазмасының сумен толығуына ... ... ... суынғанда суды жоғалтса және тірі дене коллойдтарында қайтарып болмайтын өзгеріс болса, организм ... ... ... беру ... ... және ауаның қаншалық тез суынуына байланысты болады. Сонымен қатар денеде артық майдың ... да ... ... ... Мысалы, денесінде майы көп және су мөлшері аз болған күздік көбелектің ... 8-100 ... ... ... ... ... және су ... болғанда тиісінше 5-6 0 - та өледі.
Ауа температурасының тез емес, бірқалыпты ... ... ... ... өте ... ... береді. Қыста қар қабаты топырақтың қатты суып кетуінен және зиянкесті төтенше ... ... ... ... топырақ астында және үстінде өмір сүретін зиянкестер қысты жақсы өткізеді. Ауа рай тез өзгеріп түратын қарсыз қыс ... ... ... ... ... ... кері әсерін тигізеді.
Қоршаған ортаның ылғалдылығы да зиянкестің дамуына қатты әсер етеді. Ылғалсүйгіш, құрғақшылыққа шыдамды және ... ... ... ... ... бар. ... күннің ұзақтығы және күн радиациясы зиянкестерге айтарлықтай әсер етеді.
Көбнесе зиянкестердің өмірі белгілі дәрежеде топырақпен байланысты болғандықтан, бірнеше зиянкестер топырақ ... ... ... ... және ... ... мөлшеріне талапшаң болады. Күздік көбелек жеңіл топырақты жақтырып, ауырынан қашады; ... ... ... ... ... жерден алысырақ жайға қояды. Зиянкестердің дамуына қарсы қатар агротехникалық амалдар іске асырылғанда осы жағдайларға көңіл бөлінеді.
Фенология
Зиянкестер мен ... орта ... ... ... бір ... бар. ... есепке алып, өсімдіктерді зиянкестерден сақтауға бағытталған амалдар өткізіледі және оларды құрту мерзімдері белгіленіп алынады. Бұл дегеніміз, жасырын дамитын зиянкес түрлеріне ... ... алып ... өте ... ... ... және олардың өзара байланыстарын фенология жүргізу арқылы байқауға болады. Фенологиялық күзету әдісімен, зиянкестердің фазалары немесе ... ... ... ... ... ... ... жолымен зиянкестер мен өсімдіктердің көптеп пайда болу мерзімі мен даму фазалары ... ... ... жағдайларға байланысты болады.
Табиғатта энтомофагтардың өмір сүруі және дамуы жәндіктердің санына байланысты. Кейбір ... ... ... ... ... ... ... көбейу уақыттары болады, бірақ әр жылы бір жердің өзінде олардың пайда болу мерзімдері барлық уақытта бірдей бола ... ... ... кетуіне жол бермеуге немесе қорғау тәсілдерін өз уақытында ұйымдастыруға ... ... ... ... ... береді, алынған мәліметтер арқылы зиянкестердің жаппай көбейу уақытын алдын ала анықтауға мүмкін болады. Жауын шашын көп ... және ... ... келгенде акация, мақта битінің көбейіп кететіні белгілі. Қозаға шанақтау мезгілінен бастап көбелек түседі.
Зиянкестердің жаппай көбейуінің себептері
Зиянды жәндіктердің жаппай ... ... ... ... ... ... келіп жәндіктердің қыстап шыққандығы, екіншіден, мақталық алқаптардың істен шығу есебінен бос жерлердің көбейуі әсер ... ... ... ... ... іс - ... зиянкестерге түрліше әсер етеді. Мысалы, жерді 40 см - ге терең жырту, зиянкестерге кері әсер етеді, ... ... ... ... ... ... көбейу мүмкіндігі төмендейді.
Суғарылатын аймақтардың суару мерзімдері кейбір зиянды жәндіктердің көбейуі үшін үлкен мәнге ие. Мысалы, карадрина ... ... ... ... ... алқаптар суарылса, олар жаппай қырылады. Түнде суарылса да карадринаның көп ... ... ... ... ... ... әдіспен күрес алып барылғанда жерлерді суару жақсы жәрдем береді. Суарылғаннан кейін зиянкестердің құрттары көптеп жердің бетіне шығады және ... ... ... Ал мақта көбелегі суарылған алқаптарға тұқым қоюды жақтырады, мұнда пайда болған гегрометрлік жағдай зиянкестің ... үшін ... ... мерзімдері және өсімдіктердің бір тегіс өсуі де зиянкестерге түрліше әсер ... ... кеш ... шит, ... ... көп ... кейде бұл зиянкестер жаппай көбеймеген жылдардың өзінде де егіндер көптеп залалдануы мұмкін. ... ... егін ... ... көп зиянкестер үшін маңызды роль атқарады. Олар мақта өскіндері пайда болғанша арамшөптерде топталады немесе мақталықта ... ... даму ... ... өткізеді. Қазақстанның Оңтүстігіндегі мақта егістері өзара, түт ағаштармен немесе жәй шегара бөлшектермен бөлінген. Әсіресе шаруаларға жер ... ... ... ... егіс ... шегералар көбейіп кетті. Бұл жәйіт жағдайды тіптен нашарлатып жіберді. ... бос ... ... ... көбейіп, онда зиянкестердің дамуына қолайлы жағдай туындатып отыр.
Кейбір жылдары зиянды ... ... ... ... ауыл ... қатты зиян келтіреді. Зиянкестің жақсы жағдайда болуы және ұрпақтарының ... ... ... ... өсіп көбейуіне жағдай жасайды. Бұл үшін азық жетерлік, гигротермиалық жағдай қолайлы, зиянкестің табиғи жаулары мен ... ... ... ... ... ... ... өсімталдығы май тұқымшасының қаншалықты дамуына және көбелектердің азықтануына ... ... ... ... және ... ауа-райы жағдайында белгілі бір түрге ылайық май тұқымшасы дамйды және қор ретінде топталады. Көбелектердің әр түрлі өсімдіктердің ... ... ... ... ... ... қалу ... әр түрлі улы химикаттарды ретсіз пайдалану нәтижесінде биоценоздағы түрлердің табиғи саны бұзылады. Биоценоздардың бұзылуы нәтижесінде зияенкестер түсетін егіс алқаптарының ... ... ... ... ... пайдаланылатын улы химкатар көп пайдаланылады, жануарлар мен құстар уланады. Және көңілге қаяу орнататын жәттер, зиянкестермен бірге пайдалы жәндіктер, энтомофагтар және ... ... бұл жәйт ... ... ... үшін қолайлы жағдай туындатады.
Айта кететін жағдай, дүние жүзі бойынша қазіргі уақытта пайдаланылып жұрген препараттардан айырмашылығы бар ... ... ... ... ... ... Бұл жаңа ... зиянкестерді көбірақ қырып, бірақ қоршаған ортаға, адам және жануарларға, сонымен қатар пайдалы жәндіктер үшін анау айтқан ... ... ... ... биоценоздағы кейбір түрлердің ара қатынасы тек улы дәрілердің ... ... деп ... ... ... ... агротехникалық шаралар, атап айтқанда, ауруларға шыдамды, бірақ зиянкестерге ... жаңа ... ... ... ... өсімталдығы және өмір сүру ерекшеліктерін есепке алмай жайластыру, бұл жәндіктердің дамуы және көбейуі үшін өте қолайлы ... ... ... мүмкін.
Табиғаттың өзіне тән қасиеттерін есепке алған жағдайда оны ақылмен басқару, зиянды және пайдалы жәндіетер түрлері арасындағы тығыс байланыстарды анықтау - ... ... ... күрделі басты шарттары болып саналады.
Қазіргі таңда өсімдіктерді қорғаудың интегралды жұйесі жасап шығарылған. Бұл жұйенің мақсаты энтомофагтарды толық сақтап қалған жағдайда ... ... және ... ... ... түрде пайдалану нәтижесінде зиянкестерді құрту болып табылады.
Мақта қозаның негізгі ... мен ... ... ... ... ... көптеген организмдер-шыбын-шіркейлер, кене, тағы басқа омыртқасыз жәндіктер, сондай ақ ұсақ микроорганиздер- уақ саңырауқұлақтар мен бактериалар қорек етеді. ... ... ... - ... ... ... ... мақтаның биттері, темекі бітесі, мақта көбелегі, күздік көбелек және т.б. болып табылады. Әр жылдары бұлардың әр түрі көбейіп кетеді. ... ... ... ... ... ... күрт ... бірқатар шаруа қожалықтарында көсектердің зақымдануынан мақтаның түсімі ... 4-6 ... ... ... ... ... 14,1 центнерге дейін кемісе, ал 2006-2007 жылдары мақта ... ... ... ... мақтаның көптеп ластануы, соның нәтижесінде мақта шикізатының сапасының ... ... ... шыққанан толық пісіп жетілгенге дейін, бүкіл өсіп даму ... ... ... ... ... көре береді. Өсімдік дамуының алғашкы кезеңінде ақ, яғни өне бастаған тұқымы мен бүр жарған ... ... ... зақымдап үлгереді.
Зиянкестер ауыз аппаратының құрылымына қарай өсімдіктің сөлін сору арқылы ... ... ... тіні мен бұтақшаларын, көсек салушы органдарын кеміріп (кемірушілер) қореқтенеді.
Сорушы зиянкестердің негізгілеріне ... ... кене -- ... ... уақ ... ... ... ұзындығы - 0,3-0,6 мм, еркегінің ұзындығы - 0,2-0,3 мм. Ұрғашысының денесі жұмыртқа пішіндес, ал ... сына ... ... келеді. Жазда сарғыш-жасыл, күзге салым -- ... ... ... қарай - қызыл-қоңыр түске енеді. Бүйірінде екі қара қоңыр дағы бар. Ересек кенелердің 4 жүп аяғы, қуыршағының (личинка) 3 жүп аяғы ... кене қоза ... ... ... тіршілік етеді. Аузының қылшықтарын жапыраққа қадап, оның ... ... ... қоса ... ... ... зақымданған жерлері бірнеше күннен кейін астынан қоңырланып, ... ... шыға ... Сөлі ... ... өсуі ... ... түйіншелері мен көсекгері түседі, ал қауашақтары қаудырап, жеңілдеп қалады.
Кене мамыр-маусым айларында зақымдаса, қозаның өнімі 50-60 ... ... ... -- 25-40 ... ... зақымдаса -- 5-10 пайызға кемиді. Қатты зақым шеккен бүталар мүлде өнім бермейді.
Өрмекші кене өте тез өсіп-өніп көбейеді. ... өз ... ... ... ... 100-140 ... салады, кейде мұнан да көбейтеді. 2-3 күннен кейін жұмыртқадан алтыаяқты қуыршақ-кене шығады. ұзындыєы 0,1 мм келетін бұл ... 1-2 ... ... ... ... ... соң қуатына еніп, ересек кенелер секілді 4 жұп аяқты жәндікке айналады, олардан айырмасы -- түрқының қысқалығы ... Енді 3-5 ... ... олар ... ересек кенеге айналады, ал үрғашылары жұмыртқа салуға кіріседі.
Өрмекші кененің бір ... ... ... ... ... 8-12 күнге, ал көктем мен күзде 15-20 күнге созылады. Бір маусымда кене облыстың онтүстік аймағьнда 18-20 ... ... ... Бір ... кененің өзі маусымның аяғына дейін үш жүз миллиард ұрпақ шашып үлгіруі мүмкін.
Ұрықтанған ересек ұрғашы кенелер күзде ... ... ... ... ... ... ... өсімдік қалдықтарының, түт ағаштарының қуыстары мен жарықтарында, жапырақ шірінділерінің астында қыстан шығады. Олар аязға өте төзімді келеді. ... ... ... 25° ... өзінде ұрғашы кенелердің жартысына дейіні аман қалады. Олар аяздың температурасы 29-30° градусқа ... және одан ... ... ... Ерте ... күн 5- ... ... кенелер қыстаған жерінен шығып, қоза аңыздарының төңірегіндегі арамшөптерге ауысады да, сонда үйір-үйір больш көбейеді. Содан соң жол бойы мен ... ... ... ... ауа ... ... құлаған жапырақтарды альп кететін арық-атыздардағы сумен таралады. Қоза атыздарының ... тұт ... ... ... ... ... де олардың таралуына себеп болады.
Алқаптьң кенемен зақымдануы алғашқыда ошақтьгқ сиптатта болады - ... әр ... ... ... ... ... ... Мїндай ошақтар зақымдаушы көзге жақын жатқан алқаптьң шет-шетінде жиірек кездеседі. Жағдай қолайлы болса, мұндай ... тез ... да, ... ... келе ... ... жайлап алады.
Суық түсуі және жауын-шашын зақымдануды тежей түрғанымен, оны тоқтата алмайды.
Кенені жоюға бірқатар пайдалы жәндіктер, ... ... Олар -- ... ... ... ... ... жыртқыш бұрге және жарқырауық зерқоңыз. Бұлжыртқыш насекомдардың қомағайлығы сансыз кенені ... ... ... ... қорекгенетін трипс тәулігіне кененің50 жұмыртқасы мен личинкасын, ал жарқырауық ... ... -- 800-ге ... жеп ... Жыртқыш насекомдар дамақталық кене мекендері алғаш пайда болысымен келеді де, солардықорек ... ... тез ... кенеге қарсы күрестің тиімді жолы -- оларды қыстаған жерінде жою болып табылады. Бұл үшін бос ... ... ... палдарды, телім аралықтарындағы үйінділерді жояды, егістік жерді тегістейді, ауыспалы егіс жүйесін енгізеді.
Мақта егістігінің тікелей өзінде жүргізілетін агротехникалық ... ... ... ... алу, ... терең жыртып, көктемгде тамыр жая бастаєан арамшөптерді құрту және ылғал сақтау үшін тырмалап-малалау, қыста суару.
Бұл ... ... ... ... ... айырады, егіс алдындағы кезенде қырып-жояды.
Кенеге қарсы күресудің ... ... ... жатады:
Түт ағаштарын және телім аралықтары мен алқап жиектерін 2,0 процентгік минеральды-майлы эмульсиямен, 0,8 проценттік ... ... 0,2 ... ... ... ... 15 проценттік карболинеуммен, 5 процентгік нитрофенмен бүркіп өңдеу.
Қоза аяқабын төмендегі улы ... ... ... ... литр есебімен):
Би-58, 40% Э.К. (эмульсия концентрациясы), (1,5-2,5).
Вертимек, 18% Э.К. (0,3)
Данитол, 10%Э.К. (1,0-1,5)
Демитан, 10% С.К (суспензия концентрациясы), (0,6)
Золон, 35% Э.К ... 5% Э.К ... 20% Э.К. ... 50% Э.К (1,5-2,0)
НуреиД,Э.К. (1,5)
Омайт, 57% Э.К. (1,5-2,0)
Омайт, 30% Ү.С. ... ... ... 5% С.К ... 50% С.К. (0,8) .
Талстар, 10% Э.К. (0,6)
Осы жерде айта кететін жәйт, препараттардың нәтижелі әсер етуі көпнесе, мақтаның ... ... ... жердегі өсімдіктер тұрған қозаға қарағанда улы дәрілерді ... ... ... ... және ... үшін улы болып қалады.
Мақта биті -- ұзьшдығы 1,5-4,0 мм болатьн үсақ жәндік (насеком). Тұрқы -- ... ... үш ... ... ... етек ... безі бар, оны ... дейді, ал арқа түсында екі безінен (сөлдік түтікшелері) жабысқақ ... зат ... Ауыз ... ... ... ... болады. Ересек биттердің қанатты және қанатсыз түрі бар.
914400190500
Биттер әдетте өсімдіктің ең нәзік, үлпалы жеріне -- ... ... мен жаңа ... ... ... ... да, ... үшкір тұмсығымен тесіп, қозаның нәрлі сөлін сорып қоректенеді. Осының салдарынан жапырақтар бүрісіп, түсі де өзгере бастайды, сабағы ... ... ... тым жақын бунақтар мен айырықтар пайда болады, өсімдіктің дамуы тежеледі, түйіншелері мен көсекгерін төгеді. Зақымданған ... ... ... орта есеппен 15-20%, кейде, тіпті 50% және одан да көп ... ... ... ... ... қозаның жапырағына, ал көсектері ашылтан соң мақта талшығына жайылады да оны желімдеп тастайды. Талшықтың бұлайша былғануын қусырылу (заширение) ... ... ... ... ... ... өте тез ... Қанатсыз ұрғашы шіркейдің әрқайсысы күніне 5-10 личинка табады, ал бүкіл тіршілігінде мұны 150-ге ... ... ... ... шіркей күніне 1-2 личинка табады. 7-10 күн өткен соң бұл личинкалар үлкен шіркейге айналады. Бір ... бір ... ... өзі 26 ... бере алады. Осы кезеңде одан тараған шіркейдің жалпы саны ... ... ... ... ... ... өсіп-көбеюіне олардың көпшілігін қырып-жоятын сансыз пайдалы жыртқыш жәндіктер бөгет жасайды. Қанқызы, жарқырауық-зерқоңыздар, ... ... күн ... ... ... ... ... бойы биттер ұрықтандырусыз көбейеді. Күзге қарай олардың көпшілік түрінде еркектері пайда болады. Ұрықтанған ... бит ... ... қыстап шығатындары да солар.
Қозалықта биттер бірнеше түрі тіршілік етеді. Олар -- бакша биті, ... ... ... ... биті. Сондыктан биттердің түрлерін және тіршілік ету ерекшеліктерін ажырата етудің маңызы бар. ... ... ... агротехникалық шаралары өрмекші кенеге қарсы күресумен бірдей. Қозалық зақымдана бастаган алғашқы кезенде, яғни зиянкестер әлі қаулап көбеймей ... оны ... ... ... ... Бүл үшін ... кенеге қарсы қолданылатын жүйелі және қоспалы фосфорлы-органикалық химикаттар қолданылады. Қолдану ережесі де, ... де дәл ... ... ... ... қарсы қолданылатын жаңа химиялық улы заттарға мыналардың кез ... ... ... 25% Э.К. ... 40% Э.К. ... 10% Э.К ... 25% Э.К. (0,4)Золон, 35% Э.К. (2,5-3,0)Каратэ, 5% Э.К. (0,5)Митак, 20% Э.К. (2,0)НуреиД,Э.К. ... 25% Э.К. ... 10% Э.К. ... 10% Э.К. ... 25% Э.К. (0,2) ... трипсі -- мақтальгқта трипстің бірнеше түрі кездеседі, бірақ оған тек темекі трипсі ғана үлкен зиян келтіре алады.
9144001917702514600316865
Бұл -- ... ... 1 ... ... ... ... қылшықтар көмкерген қылтанақтай қанаттары бар, тез қозғалатын жәндік. Тұрқының түсі сарғыштау келеді. Ұрғашысы ... ... ... ... 100-ге тарта жұмыртқа салады. 3-5 күнде олардан личинкалар пайда болады.
Личинкалар 4-9 күн бойы қоза ... ... ... ... ... ... ... жерге еніп, қуыршақтарға айналады. 2-5 күн аралығында осы қалпында болады. Бір ... ... ... 12-20 ... ... ... Жаз бойы ... трипстің 8-10 үрпағы өсіп-жетіледі
Трипстер әсіресе көктемті кезде өскіндер мен жас өсімдікгерге көп зиян келтіреді. Үстіңгі бүртікке, ... ... ... ... ... жас өскіннің сөлін сорып алады.
Қыркүйек айында трипстер ... ... ... ... ... және жерде қалған шөп-шаламның астында қыстайды. Қыстап болған соң, шамамен наурыз айының орта тұсынан ... ... ... ... әуелі жоңышққа мен арамшөптерде тіршілік етеді де, қоза көкгеп шыға бастасымен мақталық ... ... ол ... ... ... ... ... кезенде ғана елеулі зиян келтіреді.
Күресу шаралары мақта битіне қарсы күрес тәсілдерімен бірдей.
Мақтаньщ кеміруші зиянкестеріне мьшалар жатады:
Мақта ... ... ... -- ... ... дөңгелек теңбілі бар қоңырқай сары түсті көбелек; ақшыл-сары түсті артқы ... орта ... қара ... жолы және ... шегінде қарақоңыр жолағы болады. Тұрқының ұзындыгы 12-18 мм. Қоңыр көбелек 14-27 күн тірінілік етеді, осы мерзімнің орта тұсында ... 25-30 ... ... ... ... ... ... нашар жетілген жылдарында 300-400, ал, жаппай көбейген жылдарында 1000 және одан да ... ... ... Жұмыртқасы ақ, шар түрінде, диаметрі 0,5 мм болып келеді. Онысы қоза жапырақтарында жеке-жеке шашылып ... ... ... ... тұсі ... ... бойында қара қоңыр жолағы бар жұлдыз құрт шығады. ... ... 25-30 ... ... Осы уақытта 5 мәрте түлеп, ұзындығы 45-52 мм-ге жетеді.
Жұмыртқадан шыққан алғашқы күндерінде жұлдыз құрт гүл түйнектерін, содан кейін көсектерді кеміріп ... ... қуыс ... ... Өзінің дамьп-жетілу кезеңінде әрбір жұлдыз құрт 6-дан 20-ға деін жемістік органды зақымдайды.
9144008255
Мақта көбелегі қуыршақ кезінде, соңғы таралымның жұлдыз ... ... ... ... ... ... ұшып ... ұзаққа созылады, дегенмен, көпшілігі 10-15 күн аралығында пырдай болып көтеріледі (бірінші ұрпақ). Бұл қозаның алғашқы түйін салуы кезіне тура келеді.
Көбелектер ... ... ... тағы ... өсімдіктердің гүлінің шырынымен қоректенеді. Үшқаннан соң 1-2 күннен кейін олар жұмыртқа сала бастайды.
Екінші ұрпақ көбелектерінің жаппай жұмыртқалауы әдетте ... ... ... тұстас келеді. Бұл жолы олар алдыңғыға қарағанда ... он есе көп ... ... ... ... салуы тамыздың аяғында басталады.
Мақта көбелегінің көбейуін алдын ала ... ... ... ... мақталық алқаптарға мақта көбелгінің түскенін шамалап білу әдістері жасалынған. Әдістеме бойынша, қыстап шыққан ұрпақ көбелектері ауаның орташа он ... ... 110 - тан ... және торырақтың 10 см тереңдіктегі температурасы 16 0 - тан көтерілгенде үша бастайды. Айдың осы ... ... ... ... ... есептеуге кірісіледі. Пайдалы температура 550 0 болғанда буын беру аяқталады және келесі ұрпақ басталады , осылайша жалғаса береді.
Осы ... ... ... он ... температура 25 0 - тан төмендегенде және мақта ... ... ... ... құрты азықтанғанда қыстайтын зиянкеске айлана бастайды. Зиянекстің қыстауға қаншалықты дайындалғандығы, сонымен қатар оның келесі жылда ... ... ... ... ... басталғанынша, осы популяцияның өткізген пайдалы температура жиындысына қарап анықталады.
Егер бұл көрсеткіш кемінде 3050 - қа тең ... ... ... ... ... үшін ... температура жиынтығы пайда болғанда) зиянкес жақсы қыстап шығады.
Сонымен, мақта көбелегінің пайда болуын (қысқа мерзімге) шамалап анықтауға, мақта зиянкесіне қарсы ... ... ... жәрдем береді.
Күрес әдістері
Мақта көбелегіне қарсы кұресудің агротехникалық шараларына жататындар: жерді толық тереңдікте жырту, қыста ... ... ... ... ... ... ... қырылады, ал, оған қыста суаруды үштастырған жағдайда 90% дейін қырылады.
1.Зиянкестің санын келесі жылы азайтуға ... ... ... ... ... қыстауға кететін соңғы ұрпағына қарсы химиялық дәрілеу шараларын ұйымдастыру.
2. Егіс алқаптарын тегістеу үлкен маңызға ие, ол егістердің ... ... ... ... нәтижесінде кейбір алқаптарда су жиналып қалмайды, яғни мақта көбелегінің дамуы үшін қолайлы жағдай жасалмайды.
3. ... ... ... ... алып ... зиянкестердің ошағы болған алқаптарда егістерді тәрдіпсіз орналастыруға жол ... ... ... ... ... зиянкес ең жақтыратын азықтары болып саналатын дақылдарды мақталық алқаптардан шеттеу егіп, оларда агротехникалық және қыру амалдары орындалуы тиіс.
4. ... ... ... мен бірінші жастағы кіші жұлдызқұрт кезеңінде қозаның ұшын қолда чиканкалап , өсу ұштарын қапшықтарға ... ... алып ... ... ... ... Жүргізілген анықтауларға қарағанда бұл шара мақта көбелегінің тұқымдары мен жас құрттарын 40-55 %-ға ... ... ... химиялық шаралары бойынша мынадай интекситидтер қолданылады (л/га):
Альфагард, 10% Э.К. (0,3), ... 25% Э.К. ... 12% Э.К. (0,8), ... 10% Э.К. (2,0), ... 2,5% Э.К. (0,7), ... 35% Э.К ... ... 5% Э.К (0,5), Кинмикс, 5% Э.К. (0,6),
Маликс, 35% Э.К. (2,0-2,5), Митак, 20% Э.К. (2,0), ... Д Э.К. (1,5), ... 25% Э.К. (0,8), ... 5% Э.К (0,5), ... 10% Э.К. (0,3), ... 10% Э.К. (0,5), ... 10% Э.К. (0,3),
Циракс, 25% Э.К. (0,2), Шерпа, 25% Э.К. (0,32).
Карадрина - ұзындығы 11-13 мм ... ... ... ... ... ... түсті, дөңгелек қызылкүрең таңбасы және ашық қоңыр түспен жиектелген бүйрек тәрізді таңбасы бар. Артқы қанаттары ақ ... ... ... ... ... бар. ... ... бірнеше данадан 250 және одан да көп етіп салады да, тұтасқан жұқа ақ жабынмен жауып қояды. 3-5 ... ... ... ашық ... басы қара ... қүрт ... оның арқасын бойлай жатқан екі қатар жіңіінке қарақоңыр жолағы болады, бұл жолақты да ... ... ... жалпақ жолақтар жанап өтеді. Ересек жұлдыз құрттардың арасында ашық жасыл түстілерімен бірге қызғылт-сұрлары да ... ... ... ... ... 27 ... жетеді.
800100144780
Жұлдыз құрттың жетілуі 16-35 күнге дейін созылады, бұдан кейін олар топырақтың үстіңгі қабатына шығып алады да, қуыршаққа айналады. Жазда 7-10 ... ... ... 26 ... ... бұл ... ... ұшып шығады.
Карадринаның бір ұрпағының өсіп-жетілуіне орта есеппен 25-30 күн кетеді. Бір маусымда ол 5-6 үрпақ береді. Карадрина көбелектері де басқа ... ... ... зиянсыз, олар гүлдердің тозаңымен қоректенеді. Зиянды жұлдыз құрттар тигізеді, олар көптеген ... ... ... ... ... ... жапырақтарымен қоса түйнекшелерін де жейді, көсектері мен жас қауашақтарынъң қабыршақтарын кеміреді, ал көктемде жаңа шыққан өскіндерге ауыз салатын кездері де аз ... ... ... олар жапырақтың жұмсағын үңгіп алады да, сыртқы қабыршағына тимейді. Осының салдарынан жапырақта кіші тор көздер пайда болады. Ересек ... ... ... жіп ... ... ... ... жейді де, шеттерін жырымдап тастайды. Ересектеу және ересек жұлдыз құрттардың көшпілігі күннің ыстық мезгілінде жерге түсіп, өсімдіктің ... ... ... ... ... ... көбейген жылдары жұлдыз құрттар азық іздеп, қаптаған топ-тобымен алқаптан-алқапқа көшіп жүреді, жол-жөнекей мәдени дақыддарды да, арамшөптерді де зақымдап кетеді.
Қозаға ... ... ... екінші және үшінші ұрпақтары (маусым және шідде айларындагы) көбірек зиянын тигізеді.
Карадринаның дамуын шамалап анықтау әдісі.
Қысқа мерзімдік ... ... ... ... ... ... температура жиынтығы 170-180 0 -қа жеткеннен ... өсе ... ... үшін ... ... деп, орташа бір күндік температурадан 10 0 ты алып тастасталған температура айтылады). Біздің жағдайда пайдалы температура қосындысы 220 0 - қа ... ... ең көп ... Зиянкестің көбейген жылдарында бұл жағдай 15-20 күнге созылады.
Зиянкестің санына байланыссыз, оның кейбір стадияларының өту мерзімдері сонымен қатар қайсы ұрпақтың дами ... ... ... ... зиянкестің тұқымнан бастап көбелек ұшып шыққанша керек болатын 350 0 - тан тұратын ... ... ... ... 220 0 ... ай санынан басталып топталады. Әр бір 350 0 - тік жиынтық, яғни ұрпақтың басталғанын көрсетеді.
Карадринаның көбейю мерзімі және оның ... ... ... ... қара ... шегара болып есептелетін орташа он күндік температура 10 0 - ға ... ... ... қайсы стадияларда аяқталатындығы анықталғанша жалғаса береді.
Егер соңғы және соңғыдан алдыңғы ұрпақ көбелектері ұшып жатқан мезгілде ауаның орташа он ... ... 13,5 0 тан ... болып тұрған болса, бұл жәйт карадрина әле көбейуін жалғастырып жатқандығын және ... ... ... ... дайын емес, жұлдызқұрт, қуыршақ және көбелектер пайда болып жатқандығын көрсетеді.
Карадрина 13,5 0 тан жоғары температурада көбейе береді, дегенмен бірдестен суық ... ... ол ... ... ... және келесі жылы жаппай көбейіп кетуі күтілмейді.
Егер ақырғы ұрпағынан (бір бөлігі ақырғысынан алдынғы ұрпағынан) ... ... үшу ... 13,5 0 тан ... ... тура ... бұл жағдай карадринаның көбелек фазасында сақталып қалуынан және келесі жылы ... ... ... ... анықтаулар, соңғы ұрпақ көбелектері температура 13,5 0 тан төмен болғанда үшу үшін ... ... ... ... неше жыл ... ... ... береді. Біздің байырғы суармалы жер жағдайында, карадрина келесі жылы қатты көбейіп кетуі үшін осындай 2-3 жыл болуы жеткілікті. Бұндай жағдайларда өмір сүру ... ... ... ... ... 2000 - ға ... ... қояды және көптеп тірі шығады, олардың саны әр 1 м2 -та 300 - ге дейін жетуі мүмкін.
Карадринаға ... ... де ... ... ... ... агротехникальгқ және химиялық шаралар колданылады.
Күздік көбелек -- кеудесі мен қарыны жуан, әрі түкті болып келеді, ұзындыгы 18-22 мм ... ... ... сұрғылт топырақ түстес, әр қанатында бір-бірден дөңгелек, бүйрек тәрізді және сына тәрізді ... ... ... ... түсі ашық, тіпті ақ деуге келеді.
Көбелек күйінде бір айға дейін өмір сүреді, гүлдердің ... ... ... Өз ... ... олар 500-800 ... тіпті 1800-ге дейін жұмыртқа салады (күн сайын 20-30 дана), олары қозаның, жоңышқаның, тағы басқа ... ... ... ... ... ... ақ, шар түрінде болады.
3-5 күннен кейін жұмыртқадан ... ... ... бар ... жұлдыз құрт пайда болады. Оның өсіп-жетілуі 25-40 күнге дейін созылады. Осы уақыттың ішінде жұлдыз құрт 5 мәрте тұлеп, ұзындығы 45-52 мм ... ... ... ... түсі ... келеді, жалтыраптүрады. Түртіп қалған жағдайда олар бұктетіліп қалады да, біразға дейін қыбырсыз ... ... ... көбелек 3 мәрте үрық шашады. Жұлдыз құрты алғашқы кездерде негізінен жерде тіршілік етіп, қозаның жапырағымен қоректенеді, дамуының 2-3 кезеңінен ... ... ... ... ... да, ... ғана жер бетіне шығады.
Жұлдыз құрттардың бірінші ұрпағы ғана зиян келтіреді. Бстапқыда олар себілген шиттің жарнағын толық тесіп кеміреді, ... ... ... ... ... да кеміріп тастайды.
Ересекжұлдыз құрттар жерде, 25 см-ге дейінгі терендікте қыстап шығады. Көктемде, наурыз айьнда олар қуыршаққа айналады да, 15-20 күн ... ... ... ... одан ... болып үшып шығады. Көбелектің өсіп-жетілуі 40-45 күнде аяқталады.
Тіптен көбейген жылдарда жұлдыз құрттар мақтаның өскіндерін ... ... ... ... ... шит себуге тура келеді..
Бүл зиянкеспен күресудің агротехникалық шараларына ... ... ... жырту, қыста суару, телім аралықтары мен арық жағаларын қазып аудару, жүйектерді шауып отыру сияқты тәсілдер жатады.
Жұлдыз құрттар пайда болған бастапқы ... ... ... улы ... ... ... ... болады (л/га):
Децис, 2,5% Э.К. (0,7)
Диазинон, 10% Г. (50)
Ровикурт, 25% Э.К. ... 10% Э.К. ... 25% Э.К. ... 25% Э.К. (0,32)
Күздік көбелектің даму кезеңдеріне болжам жасау
Күздік ... даму ... ... болжамдар жақын жерде орналасқан метео станция немесе агрометрологиялық ... ... ... мәліметтер нәтижесінде түзіліп шығарылады..
Зиянкестің дамуына нешізделген үзақ және ... ... ... негізінде күздік көбелектің мақта және басқа егістерге түсу ... ... ... ... ... болуы және даму мерзімдері пайдалы температуралар жиындысына қарап анықталады, ол ауаның орташа он ... ... ... есептеп шығарылады (онда температура 10 0 тан кем болмауы керек).
Алғаш көбелектердің үшу уақытын ауа температурасының көрсеткіштеріне ... ... ... ... ... ... өз ... белгілеу үшін маңызды.. 20-30 күн ішінде орташа он күндік температураға жақын не одан көп болғанда көбелектердің ... ... ... көбелектің екінші және одан кейінгі ұрпақтарының көбелектері үша ... ... ... ... ... ... ұша ... мезгілінен бастап есептелген пайдалы температура қосындысы есептеп шығарылады.. Пайдалы температура ... 550 0 ... жаңа ... ... үша ... ... мерзімді болжамдарды белгілеуде күзде бірінші жас құрттар үшін ауаның орташа он күндік пайдалы ... 25 0 тан ... ... ... ... ... Біздің жерледің жағдайында бұл кезеңдер әдетте тамыз ... ... он ... ... ... ... жақсы аяқталуы үшін қажет пайдалы температура жиынтығы 400 0 және одан ... ... ... ... ... ... ... екендігінен ақпарат береді. Температура жетіспеген себепті тойып азықтанбаған құрттар топырақтың беткі қабатында қалады және суық ... ... ... Олар көбнеск ауруға шалдығады немесе энтомофогтарға жем болады..
Мақтаны қорғаудың биологиялық әдісі
Қоза алқаптарында ... саны ... ... келтіретін деңгейге жетіп, олар жаппай тарала бастағанда, ... ... ... ... ... ... қарсы күресте химиялық әдіспен және қозалық алқапты алдын-ала өндеуде мақташылар мұнымен қатар неғүрлым ... қолы ... әрі ... ... ... ... ... де қолданьп келеді. Зиянкестерге қарсы күрестің бұл әдісі ерте бастан, олар жаппай ... ... ... қолданылады.
Өсімдіктерді қорғаудың биологиялық әдісі дегеніміз - ауыл шаруашылық зиянкестерінің санын көбейтпеу және олардың санын щаруашылықтың егістігіне елеулі зиян келтірмейтіндей ... ... үшін тірі ... ... ... ... ... мәнісі - ауылшаруашылық дақылдарыньң зиянкестері мен олардың паразиттерінің, жыртқыш жәндіктердің арасында қалыптасқан бітіспес қарама-қайшылығьн ... ... ... ... әдісі дегеніміз -- пайдалы жәндіктерді қолдан өсіру арқылы көбейтіп, оларды табиғат аясына -- ... ... ... ... облысында мақта егістігіндегі ауыл шаруашылығы зиянкестеріне қарсы күресте трихограмма және габрабраконды пайдалану неғұрлым кеңінен тарап отыр.
Трихограмма кеміруші және жер ... ... ... ... ... қарсы қолданылады. Тұрқының ұзыңдыга 0,3-0,4 мм. 5-9 мүрт кылшасы жеке орналасқан, қанаттарының жіп-талшықтары жеңіл. Еркектері көбінесе қанатсыз немесе қанаты жетілмеген ... ... ... ... астам түрінің жұмыртқасын бүлдіреді. Мұндай паразиттікпен тек личинкалары айналысады. Ересектері гүл шырынымен қоректенеді. Ұрғашылары жүмыртқаларын басқа жәндіктің жаңа ... ... ... салады. Трихограмманың жұмыртқадан шыққан личинкасы бірден мақта көбелегінің, тағы ... ... ... ... ... ... ішінде өсіп-жетіледі. Макта көбелегінің зақымданган жұмыртқасы қарайып кетеді, кейде қаракөк түске енеді. Трихограмма басқа ... ... ... жұмыртқасының ішінде қуыршаққа айналады. Осы қуыршақтан шыққан ересек трихограммалар жүмыргқаны кеміріп теседі де, жарыкқа шығады. Үрғашы трихограммалар жыныстық ... ... ... да, ... еркектерімен шағылысып, жұмыртқа салуға кіріседі.
Трихограмманың өсіп-жетілуінің ұзақтығы ауаның температурасы мен ыжалдылығына байланысты 7 күннен 35 күнге дейін созылады. Ересектері 3-18 күн ... өмір ... Осы ... ... бір ... ... 92-ге дейін жұмыртқа салады. Мүның көпшілігін өмірінің алғашқы ... ... ... ... трихограмма 14-15 үрпақ береді. Личинка және қуыршақ кезінде басқа жәндіктің жұмыртқасы ішінде қыстап шығады.
Мақта егістігіндегі кеміруші көбелектердің тұқымдарымен күресу үшін ... ... әр ... ... ... ... санына байланысты, 200 мыңға дейін әрбір ұрпағының жұмыртқаларына қарсы үш рет көбейтіп шығару ұсынылады. Трихограмманы өсіріп шығаруды зиянкес ... ... ... ... ... ... ... ал егістікке күн ыси қоймаған таңертеңгі немесе кешкі мезгілде жіберген дұрыс. Олар егістікке біркелкі тарау үшін 1 гектарға кемінде 100 ... яғни әр 10 ... ... ... ... ... қамба зиянкесі -- астық күйесінің жұмыртқасында көбейеді.
Мақта көбелегінің санын азайтуда габрабракон едәуір роль атқарады. Бұған қоса ол ... ... ... құлқайыр күйесі, мақта сабағының күйесі сияқты зиянкес жәндіктерден қоректенеді.
Габрабраконның тұрқының ұзындьіғы 2-5 мм. ... ... ... ... ... келеді. Ұрықтанған ұрғашы габрабракондар оралып қалған жапырақтарда, ағаш қабығының астында, т.с.с. қуыстарда ... ... ... ... ... ... оны ... тастайды. Бір ұрпагының дамуы жазда 9-11 күнге, көктем мен күзде 12-16 күнге созылады.
Мақта егістігінде пайда ... ... ... қоса жарқырауық зердеқоңыздар, қанқызыл қоңыздар, кенеқоректі трипс т.б. жатады.
Мақта көбелегінің көбейуін бақылау мақсатында феромон ... ... ... ... ... егер ұрпақ дамуының басында әр бір тұтқышқа бір тәулікте 3-4 көбелек түссе, трихограмма жіберу үшін белгі болып саналады. ... бір ... ... көп көбелек түссе және бұл жағдай 3-4 күнге созылса, осы ... ... ... бақылауға алынып, керек болған жағдайда басқа жо ... ... ... ... ... көлемде ұшуы егістікте көптеп тұқым және кіші жастағы ... ... ... жатқандығынан хабар береді.
Қозаның өнімдік элементтерін сақтап қалу - мақташылардың аса маңызды міндеттерінің ... ... ... ... ... ... ... салған өнімдік элеменнтері түрлі зиянкес жәндіктер мен аурулардың зардабынан ысырапқа ұшырайды.
Осы жерде сөз ... ... ... ... ... ... қарсы жүргізілетін күрес шаралары мен олардың алдын ала сақтандыру әрекеттері шаруа қожалықтары үшін ... ... ... аса ... ... ... бола ...
Қозаның негізгі аурулары
Мақта шаруашылығында қозаның неғүрлым көп тараған әрі қауіпті аурулары солма (вилт), гоммоз және тамырдың шіруі болып табылады. Тамырдың ... ... ... ететін әртүрлі саңырауқұлақтар мен бактериялар туғызады.
Гоммозды бактериялар туғызады. Солманьң (вилттің) қоздырушысы- топырақта тіршілік ететін вертициллиум далиэ саңырауқұлағы.
Тамыр шіруі. Бұл ... ... ... ... ... ... ... жіңішкеріп кетеді, саңырауқұлақ түтікшелері қадалған тіндер ыдырайды. Өскін шиті жарнағынан ажырап ... ... ... да, ... ... Ауру өсімдіктердің қолайлы жағдай туғанда бойы көтеріл, түзеліп кететін кезі де аз болмайды, алайда олар дамуы жағынан сау ... ... ... Кей ... ... шіруі қоза өскіндерін тым қатты зақымдағандықтан, алқаптың. едәуір бөлігіне қосымша шит ... ал ... ... ... ... ... тура келеді.
148590086995
Тамыр шіруі ауруының өріс алуы көктемгі ауа райына байланысты. Көктем суық, жаңбыр көп жауған жылдарда тамыр ... де ... ... ... зақымдайды. Өйткені мұндай жылдарда қоза да әлжуаз болып, саңырауқұлақтар мен бактериялардың жегісіне оңай үрынады. Әсіресе, өніп-шығу қуаты аз, сапасыз ... ... ... ... ... көп ... Сондай-ақ топырақты егіске дұрыс дайындамау, топырақтың қабыршақтануы, ондағы ауаның аздығы, шитті тым терең сіңіріп қою да бүл ... ... ... ... болады.
Ауруға қарсы күресу шаралары - егістік жерді тегістеу, өйткені тамыр шіруі су жайылатын тұстарда көбірек белең ... ... ... мол ... шит ... ... дер ... жегенелеу, топырақтъң қабыршақ қыртысын дер кезінде қопсыту; минералды тыңайтқыштармен ерте ... ... ... мыс ... ... ... ... өндеу (8,0-10,0 кг/га).
Гоммоз. Бұл - мақтаның кең тараған ауруы. Ол қозаны бүкіл өсіп-жетілу кезеңінде зақымдай береді.
10287000
Аурудың ... зиян ... ... ... бір ... ауа ... агротехниканың жағдайына байланысты.
Гоммоздың белең алуына әсіресе көктемнің суық әрі жаңбырлы болуы, мезгілсіз жаздағы жаңбырлар ... ... ... өсімдіктің барлық органдарын -- шиттің жарғақтарын, жапырақтарын, сабақтарын, гүл жапрақшаларын және жас көсектерін ... ... ... ... ... ... жарық дақтар пайда болады. Жарғақтар көбінесе кеуіп қалады.
Нағыз жапырақтарда гоммоз талшьгқтардың арасына дақ ... ол ... ... ... ... талшық жіптері арқылы сабақтарына таралып, сонда сопақтау келген майлы ... ... ... ... ... кезінде гоммоз дағы сабақты сақинадай орап алады. ... ... ... зақымданған жері жіңішкеріп, көбінесе бұралып кетеді, өсімдік дұрыс дамымайды немесе қурап қалады.
Тамыр шіруінің қоздырушыларына керісінше гоммоз бактериялары ... ... ... ұзақ ... ете ... ... ... 12-30 сағаттың ішінде қырылып қалады. Бактериялары қозаның ірі, шірімеген қалдықтарында -- сабақтарында, ... ... т.б. ... ... шыға ... Бұл ... мақтаның шитінде (тұқымьнда) жылдан-жылға сақталып қала береді.
Тұқымдық шиттің сыртқы қабықшасы алқапта ғана емес, оны ... ... ... ... ... зауыттарда да гоммозға үшырай береді. Ауру мақтаның талшығън ... ... ... ... ішіне тарап кетеді де, сау мақтаны тазарту үстінде гоммоздың бактериялары соның тұқымына ... Ауру ... ... сырт ... жұғады, кейде ішіне де еніп кетеді.
Күресудің агротехникалық шаралары:
:: тұқымдық шитті аурумен зақымданбаған телімдерден ғана дайыңдау;
* жаңа өнімді қабылдар ... ... ... мән ... ... дәрілеп, залалсыздандыру;
* сүдігерді терең жырту керек, сонда қозапая қалдықтары шіріп, аурудың бактериялары да жойылады;
* гоммоздық ... ... тез ... үшін егіс ... қыста суару;
:: қозаның өсіп жетілуі кезеңінде ауру өсімдіктерді жұлып отыру, оларды алқаптан шығарып ... ... ... ... ... ... ... ұшып, сау өсімдіктерге жұғады;
:: өсімдіктің ауруға төзімділігін арттыру үшін ... ... ... ерте ... қоректендіру;
:: ауруға төзімді сорттар енгізу.
Күресудің химиялық шарасы тұқымдық шитті 12%-тік бронотак ұнтағымен дәрілеу (6,0-7,0 кг/г).
Солма (вилт). Вертициллиоздық солу -- ... ... ... ... ... ... де тараған. Бүл -- өте қауіпті ауру, қатты белең алса, өнімнің 50%-іне дейін жойып жібереді.
800100186690
Солманың ... ... ... ... ... ... кезеңінің аяғына дейін закымдай береді. Вилт әсіресе ересек өсімдіктерде, гүлдің түйнектеу кезінде және ... -- ... ... ... соң ... ... ашық жасыл, біраздан кейін сары дақтар түрінде анық байқалады. Дақтар дөңгеленген немесе ... ... ... ... ... және оның ... ... арасыңда орналасады, бір-біріне жете жайылып, жапырақтың бүкіл бетін жауып кететін кезі де аз болмайды. Жапырақтар құрғап, төменнен жоғарыға ... ... түсе ... өсімдік сабақтары жалаңаштанып қалады. Ауру өсімдік дамудың бастапқы кезеңінде-ақ жапырақтарынан айрылады, өсуін тоқтатып, ... ... ... ... қайтадан жапырақтайды, алайда бұл өсімдікті бұрынғысынан да нашарлатып жібереді.
Аурудың бірте-бірте ... ... ... ... ... ... тез күшейетін өткінші түрі де бар. Бұл түрі ... ... ... ... ... Ауырған өсімдікгер 2-3 күннің ішінде солады, жапырақтары сарғайып, салбырайды да қурап ... ... - ... ... ... тіні ... ... бұл оны ұзынынан және көлденеңінен кесіп көргенде байқалады.
Өсімдік бұл ауруға негізінен тамыр жүйесі арқылы шалдығады. ... ... ... ... ... ... ... Өсімдіктің бойына еніп алған саңырауқұлақ бактериясы, сабақтардың бұтақтардың, сабақшалардың, жапырақтардың су жүретін жолдары ... ... ... ... ... ... қалдықтарында сақталып қалған ауру қоздырушы саңырауқұлақ бактериясы ауру таратудың тұрақты көзі болып табылады. Мақтаны бірнеше жыл бойы бір алқапқа егу ... ... тез әрі кең ... ... ... ... ... қажетті ең төменгі температура Целъсий бойынша 5-7 градус, оңтайлысы - 23-26 градус, жоғарғы шегі - 31-32 ... ... 20% ... ... ... ... ... жатыр, оңтайлы ылғалдылық -- 60-70%. Ылғалдылық мұнан ... ... ... ... бактериясының көбеюі тежеледі. 30 см-ден терең топырақта саңырауқүлақ бактериясы жоқ десек те де болады. Жоңышқа, пияз, сарымсақ сияқты ... ... ... ... ... ... қарсы элементтермен байытады. Азотты тыңайтқьштар және көп суару аурудың белең алуына ... ... ... күресудің агротехникалық шаралары:
Ауыспалы егіс жүйесін сақтау;
Мақтаның төзімділігі жоғары сорттарын өсіру;
Өсімдік қалдықтарын қозапаяны жойып ... ... егу, ескі ... ... ... тек сау ... ...
Ауруға шалдыққан телімдерде шит себудің нормасьн арттыру..
Күресудің химиялық шаралары:
Шитті себер алдында химикаттармен ... 80% Ұ.С. ... ... ... ... 12% Ұ. ... (6,0-7,0 ... жерді жыртқанда топыраққа мыналарды еңдіру:
Бенклат, 50% Ұ.С. (75,0-150,0 кг/га);
Фундазол, 50% Ұ.С. (75,0-150,0 кг/га).
Кіріспе.
Президентіміздің Қазақстан халқына ... ... 50 ... ... ... ... ... енуіне Мырзашөл өңірінің мақташы диқандары өз ұлестерін, мақта талшығының халықаралық стандартқа сай, ... ... ... өнім дайындап қосуға ұмтылуда.
Оңтүстік Қазақстан - ауыл шаруашылығы өнімдерін өндіру жөнінен республикадағы ең ірі өңірдің бірі болып табылады. ... ... ... ... ... ... көзі болып табылатын мақта егістері шоғырланған. Соныман қатар мақта талшығы еліміздің еліміздің маңызды экспорттық тауары. Дегенменде ... ... ... талшығына деген сұраныс біршама бәсеңдеп отыр. Осыған байланысты шаруаларымызға мақтадан алынатын таза пайданы молайтуға оның бағасынан емес, тек өнімділігін жоғарылату ... қол ... тура ... бойынша 2005-2008 жылдары шитті мақтаның орташа өнімділігі 20 центнердің төңірегінде болса, ал ... ... мен ... және ірі өндірістік кооперативтер 35 ц/га және одан да жоғары өнім алып ... Осы ... айта ... ... әсіресе ірі өндірістік кооперативтерінің өнімдлікті жоғарылатуға, мүмкіндіктері мол. Үсақ жекелеген шаруа қожалықтарына қарағанда, іріленген шаруашылықтардың мақтаны ... ... ... ... ... мүмкіндіктері жоғары.
Бұл технологиялардың маңызды буыны мақтаны зиянкестерден, аурулар мен арамшөптерден қорғау болып табылады. Зиянды организдердің мақта өнімін 10-30 %- ға ... ... та ... ал ... көбелегі зиянкесінен 1998 жылы шаруалардың көбі өнімнің жартысынан асамын жоғалтқанын, ал соңғы жылдары ... биті ... ... шыққан шіренің кесірінен мақта талшығының сапасы төмендеп отыр. Сондықтан өнімді зиянкестерден, аурулар мен арамшөптерден қорғау мақтадан ... да мол өнім алу ... ... ... бір бөлігі болып табылады.
Қорытынды.
Мақтаны қорғау техноогиясының негізгілеріне өндіріске ауруларға, зиянкестерге ... ... егу, ... - ... ... егіс ... ендіру, өсімдіктерді зиянкестер мен аурулардан, арамшөптерден қорғаудың озық әдістерін қолдану жатады.
Мақта зиянкестер мен аурлардан қатты зардап шегетін өсімдіктер қатарына жатады. Оны ... ... мен ... ... ... ... күрес өз уақытында жүргізілмесе жоғарыда айтқанымыздай өнімнің көп бөлігін жоғалтып алуымыз ... ... ... үнемді және сапалы амалға асыру, бұл салада жұмыс жасайтын мамандардан жоғарғы білімділікті талап етеді. Бұдан бөлек, ... ... ... ауыл ... ... ... мамандар үшін де маңызды.
І Кіріспе.
1 Негізгі бөлім.
а) Мақтаның негізгі зиянкестері.
б) Мақтаның негізгі аурулары.
в) Мақтаның зиянкестері мен ... ... ... ... ... әдебиеттер тізімі.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі:
1 Қазақстан мақтасы.
М.Б.Майлыбаев, Алматы - 1969 ... ... ... ... , Алматы-1974 ж.
3 Интернет. www. google.ru.

Пән: Экология, Қоршаған ортаны қорғау
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 24 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Астық қорының зиянкестерінің қарсы күрес шаралары4 бет
Зиянды жәндіктер (зиянкестер)10 бет
Көкөніс және бақша дақылдарының зиянкестері15 бет
Орман питомнигі19 бет
Орман шаруашылығы жайлы61 бет
Оңтүстік Қазақстанның тау маңы аймағындағы картопты үздіксіз өсірілетін танабының фитосанитарлық жағдайын зерттеу67 бет
Сарыағаш ауданында қызанакты өсірудің интенсивті технологиясы69 бет
Құстардың табиғатта және шаруашылықтағы ролі4 бет
Өсімдік шаруашылығында зиянды ағзалармен күресу13 бет
"Зиянды өндірістік факторлар,олардың жұмысшыларға және қоршаған ортаға әсері. жарықтандырудың адамның еңбек қабілетілігіне әсері."26 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь