Ландшафтты құрайтын морфологиялық табиғи территориялық комплекстер

I.Кіріспе
II.негізгі бөлім
а)Ландшафтты құрайтын морфологиялық табиғи территориялық комплекстер
ә) Қоныстардың қалыптасуындағы биоценоздардың бәсеке таластық күресі
III.Қорытынды
IV.Пайдаланған әдебиеттер
Табиғи территориялық комплекс туралы ұғым ғылымға берік сіңіскеннен кейін ғалымдар оның аймақтық,типологиялық және оның құрлысының морфологиялық құрлымын жіктеумен айналыса бастады.
Көп жылдық ғылыми зерттеулер жер бетінің бітім жаратылысы әр түрлі факторлар әрекеттеріне байланысты қалыптасатын табиғи территориялық комплекстермен кестеленетіндігін дәлелдеп отыр.Олар территориялық өлшемдері бойынша да,бірінен-бірі туындайтын сатылары бойынша да әр түрлі болып келеді.
Геологиялық негізі,рельеф типі,климаттық және гидрологиялық режимдері,топырақ жамылғысы,өсімдіктер мен жануарлар дүниелерінен тұратын биоценоздары бірдей болып келетін біртекті табиғи территориялық комплексті ландшафт дейді.Оның нақты қасиеттеріне жататын белгілері мыналар:
1) Көршілес жатқандарынан өзіндік ерекшеліктері арқылы дараланатын жаратылысы біртекті территория болу керек;
2) Пайда болған күнінен бастап бүкіл даму тарихында өзіне ғана тән ерекшелігі болу керек;
3) Геологиялық құрылымында,рельеф типінде жаратылыстық айырма болмау керек,литогенді негізбен геоморфологиялық комплекстің өзгеріске ұшырауы ландшафтты да өзгертеді,сапасын,морфологиялық құрлымын түрлендіреді,сыртқы белгілерін анықтай түседі;
4) Әрбір ландшафт құрылысының морфологиялық құрлымы қайталанбайтын тізбектерден тұру керек;
5) Ландшафттың барлық компонеттері менморфологиялық құрлысының құрамдас бөлшектерін құрайтын табиғи территориялық комплекстердің тізбектелуіне зоналық,секторлық және биіктік белдеулік айырма болмау керек,өйткені ландшафт зоналық,секторлық және биіктік белдеулік факторлардың тұтас қатар әрекет етуі нәтижесінде қалыптасады.
        
        Жоспар
I.Кіріспе
II.негізгі бөлім
а)Ландшафтты құрайтын морфологиялық табиғи территориялық комплекстер
ә) Қоныстардың қалыптасуындағы биоценоздардың бәсеке таластық күресі
III.Қорытынды
IV.Пайдаланған әдебиеттер
Кіріспе
Табиғи территориялық комплекс туралы ұғым ғылымға ... ... ... ғалымдар оның аймақтық,типологиялық және оның құрлысының морфологиялық құрлымын жіктеумен айналыса бастады.
Көп жылдық ғылыми ... жер ... ... ... әр ... ... ... байланысты қалыптасатын табиғи территориялық комплекстермен кестеленетіндігін дәлелдеп отыр.Олар территориялық өлшемдері бойынша да,бірінен-бірі туындайтын сатылары бойынша да әр түрлі болып келеді.
Геологиялық ... ... және ... режимдері,топырақ жамылғысы,өсімдіктер мен жануарлар дүниелерінен тұратын биоценоздары бірдей болып келетін біртекті табиғи территориялық комплексті ландшафт дейді.Оның нақты қасиеттеріне ... ... ... ... ... ... ... арқылы дараланатын жаратылысы біртекті территория болу керек;
* Пайда болған күнінен ... ... даму ... ... ғана тән ерекшелігі болу керек;
* Геологиялық құрылымында,рельеф типінде жаратылыстық айырма болмау керек,литогенді негізбен ... ... ... ... ... да өзгертеді,сапасын,морфологиялық құрлымын түрлендіреді,сыртқы белгілерін анықтай түседі;
* Әрбір ландшафт құрылысының морфологиялық құрлымы қайталанбайтын тізбектерден тұру керек;
* ... ... ... ... ... құрамдас бөлшектерін құрайтын табиғи территориялық комплекстердің тізбектелуіне зоналық,секторлық және биіктік белдеулік айырма ... ... ... ... және ... ... факторлардың тұтас қатар әрекет етуі нәтижесінде қалыптасады.
Ландшафтты құрайтын морфологиялық табиғи территориялық комплекстер
Ландшафтты ... ... ... территориялық комплекстер сатыларына қарай Жергілікті жер-қоныс-фация деген жүйеге жіктеледі.Олардың қандай ғана ... ... ... ... ... ... ... ландшафт құрлысының морфологиялық және аймақтық бірліктерін қарастыратын кірпіш ... деп ... мен ... ... жаратушы жыныс құрамында,рельеф пішінінде,ылғал және жылу режимінде және топырақ жамылғысында айырма ... бір ғана ... ... ... территориялық комплексті айтады.Көпшілік жағдайда өсімдік жамылғысы фацияның шекарасын межелеуде үлкен роль атқарады.Табиғи жағдайда фацияны құрайтын компоненттердің динамикалық тепе-теңдігі ... ... ... ... дәл ... адам әрекетінен өзгеріске ұшыраған немесе адам әрекетіне байланысты пайда болған фациялар әр түрлі биоценоздарды қамтып,биогеоценозға дәл келмеуі мүмкін.Адам әрекетіне байланысты ... ... пен ... ... ... режимі тез өзгереді де жаңа сапаға ие болады.Бірақ адам әрекетінен пайда болған туындылы фациялардың тұрақтылығы ұзаққа созылмайды,табиғи жай күйін түрлендіруші ... ... соң ... динамикалық тепе-теңдігін қалпына келтіру бағытына көшеді.
Фация рельефтің тұтас пішінін де,бір ғана элементінде қамтиды.Рельеф пішінін тұтас қамтитын фацияға ... ... жиі ... лёсс ... ... ... қара топырақты жерлердегі шөптесінді шабындық өскен тауаралық жазықтарды жатқызуға болады.Ал көп фациялы рельеф ... жыра ... ... ... да ... бола алады.Бұлардың кез келгенінің табанында,оң жақ және сол жақ беткейлерінде экологиялық жағдайлар әр ... ... ... фациялар қалыптасады.Демек,алып жатқан орнына қарай фация үлкен аймақты да және ... ... де алып ... ... ... рельеф элементінің бедері,салыстырма биіктігі,беткей экспозициясы мен қиялылығы,жыныстық құрамы үлкен роль ... ... ... ... ... деп ... жерлерде ауа циркуляциясы,жылу режимі біркелкі таралады,жер бетіне түсетін ылғал жер астына ... ... де жер асты ... ... ... ... топырақ пен өсімдіктер жамылғысының ылғал балансына қатыспайды.Фацияны қалыптастырушы зат және энергия алмасу процестері дербес сипатта дамиды.Жер құнары бір жағынан топыраққа ... ... ... ... ... ... кемісе,екінші жағынан элювиальды жамылғының үйілуіне байланысты қорын толықтырып ... жер ... ... ... ... ... ылғал,жылу баласының кірісі мен минералдық заттар қорының жиналуы мол болады.Осы себепті шөлдік,шөлейттік және далалық жерлердегі кішкентай ғана ... ... ... фациялар қалыптасады.
Дөңесті жерлер фациялардың территориялық бөлшектенуінде үлкен роль атқарады.Ең кішкентай деген төбенің өзі ... жер беті ... ауа ... ... мен жылу ... ... ... айларынада төбенің ық жағымен салыстырғанда жел жақ беткейіне ылғал мол түседі,қыс ... ... ық жақ ... омбы қар жиналады.Осы сияқты күнгей беткейлер мен теріскей беткейлердің радияциялық және температуралық баланыстары түрліше болып келеді.Ылғал,жылу және ... ... ... ... ... бұрыштары аз роль атқармайды.Мысалы,50º солтүстік ендіктерде ылдиы ... ... ... ... ... ... салыстырғанда күннің тік радиациясын екі есе кем қабылдайды.Жер беті салыстырма бейіктігі артып,беткейлер қияланған сайын ағын сулар мен минералдық ... ... ... ... ... ... жер ... күрделіленуіне байланысты рельеф элементтерінің саны көбейіп,фациялар түрлене береді.
Қоныстардың қалыптасуындағы биоценоздардың бәсеке таластық күресі
Қоныстардың ... ... ... ... ... ... ... өткелді бөліктерінде айқынырақ байқалады.Мысалы,республикамыздың шөлейттік жерлерінде экологиялық жағдайлардың бірдей болып келуіне қарамастан далалық шөлдіктерге тән қоңыстар іргелес жатады.Даланың ... май ... бал ... жерлері мен шөлдің ашқылтым жусан өскен сортаңдары жергілікті жер жағдайларын көңдіріп,динамикалық тепе-теңдігін бұзбауға тырысады.
Қандай ғана қоңыс ... ... ... үйлесім тауып кестеленген фациялардың тізбегінен тұрады.Фациялық құрлымына қарай қоңыстар қарапайым және күрделі болып келеді.Қарапайым қоңыстар 1-2фациядан ғана ... ... ... ... ... қоңыстар рельефтің ойыс немесе дөңес пішіндері тараған ... ... ... қатары рельеф пішіндерінің формасына қарай жолақты немесе сақиналыболып келеді.Күрделі ... ... ... ... әр ... ... құрайды.Мысалы,Каспий маңы ойпатындағы лимандар орталық бөлігінде қара сұлы,шетіне қарай шабындық шөптесінді,сораң шөптесінді фациялармен қораланған ай ... ... ... ... территориялық комплекстер қоңыстағы қоңыс деп аталады.Күрделі қоңыстар төрт ... ... ... ... ... ... ... орнына қарай негізгі,қосалқы,сипатты,сипатсыз,табиғи территориялық комплекстер болып бөлінеді.
Ландшафттың ... ... ... ... ... ... де ... болады,территориялық өлшемі мен типтестік белгісі жағынан басты ... ... ... орманды дала зонасының негізгі қоңыстары саздақты жазықтардың сұр топырағына өскен орман шоқтары мен қара топырақты жерлеріне өскен көделі,немесе ... ... ... ... ... ... ... жергілікті жер жағдайларына,атап айтқанда,суық белдеулерде жылудың,шөлдерде ылғалдың молдығына,ал ылғалы жеткілікті жерлерде топырақты құрайтын ... ... ... ... байланысты пайда болады.Мысалға көп жылдық тоңды белдеудегі термокарстылық ойысты,шөлдердегі ... ... ... ... ... ... ... бітім жаратылысына қарай орналасқан ландшафттық зонаның табиғи жағдайымен үйлесіп,сол жердің ерекшелігін ... ... ... ... ... қоныстар ылғалы жеткілікті белдеудің бірден-бір белгісі болып саналады.
Қоныс ландшафттың морфоструктуралық құрылым құрайтын түтас тұлғалы ... ... ... ... ... зерттеулердің негізгі объектісі болып саналады.
Ландшафттың геологиялық құрлысы мен ... ... ... ... ... қоныстар тіркесіп жергілікті жер деп аталатын табиғи территориялық комплексті құрайды.Жергілікті жер көбінесе күрделі қоныстар ... ... да ... бірліктерге жіктеледі.
Жергілікті жер туралы терминді ғалымдар түрліше түсінеді:
1)Ол климат,топырақ,өсімдік,табиғи территориялық комплекс деген географиялық ұғым маңынасында танылады.И.П Геросимов
2)Табиғи территориялық комплекстердің типі ... ... ... ... ... ең жоғарғы сатыдағы табиғи территориялық комплекс дәрежесінде қарастырылады.Н.А.Солнцев
Ландшафттың жергілікті жерге бөлшектенуі геологиялық негізі мен жер беті ... ... ... өзен ... ... және беткейаралық бөліктеріне әр түрлі жыныстар түрліше рельеф пішіндерін құрап ... орай әр ... ... ... ... жергілікті жерлер қалыптасады.
Ландшафттың құрамындағы жергілікті жер қоныстар ... ... ... ... ... ... комплекстің қатарына жатпайды.Тұтас тұлғалы қоныстан тұратын ландшафттар жергілікті жерге бөлшектенбейді.Мұндай ландшафттар ... ... ... ... ... ... ... жиі кездеседі .Ал ойлы-қырлы жерлерде қоныстар тізбегі ... ... әр ... ... ... ... ... тобын құрайды.

Пән: Экология, Қоршаған ортаны қорғау
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 5 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Модель және компьютерлік модельдеу негіздері50 бет
Chenopodiaceae Vent тұқымдасының Climacoptera B. туысы C.lanata өсімдігінің түрінің морфологиялық және анатомиялық ерекшеліктері31 бет
TCP/IP хаттамалар комплекстерімен жұмыс7 бет
Адам денесінің морфологиялық белгілері. Пропорциясы, дене бітімі, келбеті3 бет
Азотфиксациялаушы цианобактерия NOSTOC CALSICOLA – ның морфологиялық, физиологиялық, биохимиялық қасиеттерін зерттеу35 бет
Алматы қаласының жағдайындағы Drosophila мelanogaster популяциясындағы особьтарға морфологиялық анализ жасай отырып қоршаған ортадағы ластаушы заттардың әсерін бағалау20 бет
Антропогендік стрессорлардың өсімдіктер мен жануарлардың морфологиялық құрылысына әсері7 бет
Астық дақылдарының бірінші және екінші топтарының морфологиялық және биологиялық ажырату белгілері12 бет
Астық дақылдарының бірінші және екінші топтарының морфологиялық және биологиялық ажырату белгілері жайлы3 бет
Ахмет Ясауи «Хикметтеріндегі» сөздің морфологиялық құрылымы38 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь