Заң психологиясының даму тарихы

МАЗМҰНЫ:

Кіріспе.

I тарау. Заң психологиясының қалыптасу және даму тарихы.
1.1 Заң психологиясының ерте даму тарихы және ғылым ретінде қалыптасуы.
1.2 XX ғасырдағы заң психологиясының дамуы.
1.3 Заң психологиясының Батыс Еуропадағы дамуы.
1.4 Ресейдегі заң психологиясының дамуы.

II тарау. Қазақстандағы заң психологиясының қалыптасуы.
2.1 Қазақстан даласындағы психологияның пайда болуы.
2.2 Кеңестік Қазақстандағы психологияның ғылым ретінде қалыптасуының алғашқы кезеңі.
2.3 Қазақстандағы заң психологиясының құрлымдық жүйесі мен әдістері.

Қорытынды.

Қолданылған әдебиеттер тізімі.
Кіріспе
Зерттеу өзектілігі. Әр бір ғылым өзінің пәндік ерекшелігімен ерекшеленеді,бірақ қоғамның қазіргі даму сатысында психология ғылым жүйесінде маңызды орынға иеленіп келеді. Академик Б.М.Кедровтың ойынша үшбұрышты ғылым жүйесінің ортасында психология орналасқан. Әр түрлі тәжірибе аудандары психологиялық білімдерді қажетсінгендіктен психологияның әр түрлі қосымша салалары пайда болған. Олардың әр біреуі арнайы бір іс-әрекет жағдайына психикалық заңдылықтардың пайда болу спецификасын зерттейді.
Қазіргі кезде педагогикалық, медициналық, экономикалық, саяси, заң, әскери, спорт және т.б. психологияның салалары дамыған. Бұл курстық жұмыста қарастырылатын сала – заң психологиясы. Бұл тақырыптың өзектілігі:Заң іс-әрекеттеріндегі көптеген міндеттерге байланысты заң психологиясы пайда болып қалыптасты. Белгілі бір заңды мәселелерді шешуде (мысалы, кінә, ерік, қылмыскер тұлғасы, қылмыстық әрекеттер) заңгерге белгілі бір психологиялық білім немесе көмек қажет.
Заңгердің іс - әрекетіндегі бастысы – адамдармен жұмыс. Ол адамдарды бағалай алу, олармен психологиялық қатынас орнатып, қатынасқа түсу үшін оған психологиялық білім керек.Психологилық білім заңды іс - әрекеттердің эффектісін көтеріп, оның гуманизациялануына және дамуына ықпал етеді, жазалауды жұмсартатын қылмыс жасау кезіндегі қылмыскердің аффект жағдайында немесе терең психологиялық қайғыда болуын анықтауға, соттық –психологиялық экспертизаны тағайындау үшін, адамның ақыл – ой кемістігі бар ма, әлде жоқ па анықтау үшін, кәмілетке толмаған жастар жайлы, күәгерлердің жағдайды толық және дұрыс айтып бере алу қабілетін түсінуде қажет.
Заң психологиясының зерттеу міндеттеріне келсек, заң саласындағы және құқықтық реттеудегі психикалық заңдылықтардың пайда болуын, қолданылуын зерттейді. Ол адам іс - әрекетінің жалпы механизмдері мен заңдылықтарын зерттейтін жалпы психологияға негізделеді. Әлеуметтік психологиялық заңдылықтарды білу құқықтанудың негізгі міндеті. Заң психологиясы психологиялық факторларды есепке алу барысында құқықтық өнердің, құқықты қорғау, пенитенциарды іс - әрекеттердің эффектісін көтеру мәселесін зерттейді.
1.Бұл ғылым заңгер тұлғасын, оның іс - әрекетін, заңды бұзушы мен заңға сай өмір сүретін адам тұлғасын, қылмыскерді әлеуметтік психологиялық тұрғыдан түзету, заңды үрдістердің психологиясымен заңды бұзудың алдын алу мәселелерін зерттейді.
2.Басқа ғылымдарда жасалған әдістемелерді, теорияларды өз мақсатында қолдана білуді қарастырады.
3.Заңгер тәжірибеге арналған құқықты қорғау, өз жұмыстарын реттеу, жақсарту, профконсультациялар, бірігіп әрекет жасау нұсқалары бар әдістеме жасаумен айналысады.
4.Заң психологиясына байланысты оқу үрдісін қамтамасыз ететін теориялық және әдістемелік нұсқаларды жасайды.
5.Психологиялық консультация, соттық – психологиялық экспертиза мен солардың теориясы мен методикасын жасаумен айналысады. Сонымен қатар заң психологиясының міндеттеріне психологиялық және заң білімдерінің ғылыми синтезін жасау; құқықтық – базалық категориялардың заңды психологиялық негізін ашу;заңгерлердің зерттеу объектілерін, яғни адамның жүріс – тұрысын терең түсіне алуын қамтамасыз ету; әр түрлі субъектердің психикалық ерекшеліктерін ашу; қоғам өмірін реттейтін құқықтық нормалар бойынша рекомендациялар жасау. Істі жүргізу барысында немесе тергеу кезінде мағлұматтар аз болса іздеу салынған қылмыскердің жүріс – тұрыс ерекшеліктеріне бағдар жасалады. Зерттеу жұмыстары кезінде стратегиялар мен тактикаларды жасау кезінде психикалық заңдылықтарды білу өте маңызды.
Заң психологиясының құрылымдық жүйесі мен әдістері: Заң психологиясында адамның құқықтық реттеуге логикалық құрылымдық жүйесі бар. Оның әр біреуі бес бөлімнен тұрады:
1. Құқықтық психология
2. Азаматтық құқықтық реттеу психологиясы
3. Криминалды психология
4. Қылмыстық сот өндірісінің психологиясы
5. Түзету психологиясы
Қазақстандағы психология ғылымының дамуына келетін болсақ белгілі танымал психологтар Қ. Жарықбаев,Т. Тәжиев, М. Мұқанов, Ж.. Аймауытов және т. б үлес қосуда.
Қолданылған әдебиеттер тізімі:
1. Научный журнал «Вопросы психологии» - №5// Москва, 2003г.
2. Психолгический журнал «Наука» - №6, том 21// Москва, 2003г.
3. Психолгический журнал «Наука» - №5, том 23// Москва, 2002г.
4. Г. К. Пралиева «Юридическая психология» / Алматы, 7 жарғы 2004г. (уч. пособие).
5. И. Еникеев «Общая и юридическая психология» / часть 2. Москва, 1999г.
6. О. В. Чуфарский «Юридическая психология» / Алматы, 2004г. (уч. пособие).
7. В. А. Васильев «Юридическая психология» / Сант-Питербург, 1998г.
8. Қ. Б. Жарықбаев «Қазақ психологиясының тарихы» / Алматы, 1996ж.
9. А. Ким «Психологическое понимание» / Сант-Питербург, 2004г.
10. М. Е. Литвак «Профессия психолог» / Ростов на Дону, Феникс, 1999г.
11. Г. Пірәлиева «Қазіргі қазақ прозасындағы психологизм мәселелері» / Алматы, 2004ж.
12. Қ. Б. Жарықбаев «Жүсіпбек Аймауытұлының психологиялық көзқарастары» / Алматы, Білім, 2000ж.
13. «Развитие психологической мысли в Казахстане» // Монография, 2002г.
14. «Проблемы истории психологии в Казахстане» // Алматы, 1986г. (Сборник научных трудов)
15. «Қазақтың ой - пікір антологиясы» / І том Алматы, Рауан 1994ж., ІІ том Алматы, Рауан 1998ж.
16. Қ. Б. Жарықбаев «Қазақ тәлім – тәрбиесі» / Алматы, Санат 1995ж.
17. К. Б. Жарикбаев «Развитие психологической мысли в Казахстане» / Алма – ата, 1968г.
18. К. Б. Жарикбаев «Психологическая наука в Казахстане» / Монография, Алматы 2002г.
19. Программа специального курса «Развитие психологической мысли народов Средней Азии и Казахстана» / Алматы, 1991г.
20. Библиографический указатель. Психологическая мысль в союзных республиках (кроме РСФСР) //. Чимкент, 1976г.
21. Библиографический указатель диссертации по педагогике и психологии защищенных в Казахской ССР (1950 - 1975). Чимкент, 1976г.
22. Краткий библиографический указатель психологии. // Алма – ата, 1967г.
23. Ж. Аймауытов «Психология» / Алматы, Рауан, 1995г.
24. С. Елеусізова «Қарым – қатынас психологиясы» / Алматы, Рауан, 1995ж.
25. Т. Тәжібаев «Тандамалы шығамалары» / Алматы, 2000ж.
26. «Қазақстандағы психология және педагогика ғылымдарының өзекті мәселелері» / Алматы, 2000ж.
27. «Психологическая газета» // Москва, №12, 2004г.
28. «Психологическая газета» // Москва, №3, 2002г.
29. «Психологическая газета» // Москва, №7, 2001г.
30. «Этнопсихология курсының типтік бағдарламасы» // Алматы, 2001ж.
        
        ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ
МАМАНДЫҒЫ: ПСИХОЛОГИЯ
КУРСТЫҚ ЖҰМЫС
ТАҚЫРЫБЫ: ЗАҢ ПСИХОЛОГИЯСЫНЫҢ ДАМУ ТАРИХЫ
МАЗМҰНЫ:
Кіріспе.
I тарау. Заң психологиясының қалыптасу және даму тарихы.
1. Заң ... ерте даму ... және ... ... XX ғасырдағы заң психологиясының дамуы.
3. Заң психологиясының Батыс Еуропадағы дамуы.
4. Ресейдегі заң психологиясының дамуы.
II ... ... заң ... ... ... даласындағы психологияның пайда болуы.
2.2 Кеңестік Қазақстандағы психологияның ғылым ретінде
қалыптасуының алғашқы кезеңі.
2.3 ... заң ... ... жүйесі мен
әдістері.
Қорытынды.
Қолданылған әдебиеттер тізімі.
Перцептивтіні үшке бөлген: төменгі- балық, насекомдар т.б. ; ... ... ... аса ... маймыл, ит, дельфиндер жатады.
Зерттеушілер зерттей келе ... аса ... ... ... одан әрі қарай сана болады деген тұжырымдама айтқан. Яғни, ... ... ... ... деген сұрақты түсіндіруде жануар ... ... ... ... ... – жануардың психикалық іс - әрекеті.
Осыдан жануар психологиясының пәні - Жануарлар ... ... ... эволюциясының көрінуі,
жануарлардың психикалық процесстер. Онто және филогенездегі пайда болуы мен
дамуы және адамның санасының тарихы туралы ғылым.
Курстық жұмыстың міндеттері:
... ... ... ... ... ғалымдардың
еңбегіне тоқталу;
• XXғ. жануар психологиясының даму деңгейін қарастыру;
• Жануар психологиясының дамуындағы эксперименталды кезеңнің
маңызы туралы ... ... ... ... нәтижесін көру;
Курстық жұмыстың мақсаты – Жануар психологиясының даму тарихын
зерттеу.
• Жүргізілген эксперименттердің нәтижесін көрдік. Яғни,
тапсырманы ... ... ... ... алмайды. Себебі,
олардың әрқайсысы бір – бірінен белгілі ерекшеліктер бойынша
ерекшеленеді.
Жұмысымды бір сөзбен қортындылайтын ... алға ... ... өз ... дәлелдедік деп ойлаймыз. Бірақ әлі де зерттеуді қажет
ететін мәселелердің бірі болып қала бермек...
Кіріспе
Зерттеу ... Әр бір ... ... ... ... қоғамның қазіргі даму сатысында ... ... ... ... ... келеді. Академик Б.М.Кедровтың ойынша
үшбұрышты ғылым ... ... ... ... Әр ... ... ... білімдерді қажетсінгендіктен психологияның
әр түрлі қосымша салалары пайда ... ... әр ... арнайы бір іс-
әрекет жағдайына психикалық заңдылықтардың пайда болу ... ... ... ... ... ... заң,
әскери, спорт және т.б. психологияның салалары дамыған. Бұл курстық жұмыста
қарастырылатын сала – заң ... Бұл ... ... ... көптеген міндеттерге байланысты заң психологиясы пайда
болып қалыптасты. Белгілі бір ... ... ... (мысалы, кінә, ерік,
қылмыскер тұлғасы, қылмыстық әрекеттер) заңгерге белгілі бір ... ... ... ... іс - ... ...... жұмыс. Ол адамдарды
бағалай алу, олармен психологиялық қатынас ... ... түсу ... психологиялық білім керек.Психологилық білім заңды іс - әрекеттердің
эффектісін көтеріп, оның гуманизациялануына және ... ... ... ... қылмыс жасау кезіндегі қылмыскердің аффект жағдайында
немесе терең ... ... ... ... ... –психологиялық
экспертизаны тағайындау үшін, адамның ақыл – ой ... бар ма, әлде ... ... үшін, кәмілетке толмаған жастар жайлы, күәгерлердің ... және ... ... бере алу қабілетін түсінуде қажет.
Заң психологиясының зерттеу міндеттеріне келсек, заң саласындағы ... ... ... ... ... ... ... Ол адам іс - әрекетінің жалпы механизмдері мен заңдылықтарын
зерттейтін жалпы ... ... ... ... білу ... ... ... Заң психологиясы
психологиялық факторларды есепке алу барысында құқықтық өнердің, құқықты
қорғау, ... іс - ... ... ... ... ғылым заңгер тұлғасын, оның іс - әрекетін, заңды ... ... сай өмір ... адам ... қылмыскерді әлеуметтік психологиялық
тұрғыдан түзету, заңды үрдістердің психологиясымен заңды ... ... ... зерттейді.
2.Басқа ғылымдарда жасалған әдістемелерді, теорияларды өз
мақсатында қолдана білуді қарастырады.
3.Заңгер тәжірибеге арналған құқықты қорғау, өз ... ... ... ... ... жасау нұсқалары бар
әдістеме жасаумен айналысады.
4.Заң психологиясына байланысты оқу үрдісін қамтамасыз
ететін теориялық және ... ... ... ... ...... мен солардың теориясы мен методикасын жасаумен айналысады.
Сонымен ... заң ... ... ... және заң
білімдерінің ғылыми синтезін жасау; құқықтық – базалық ... ... ... ... ... ... ... жүріс – тұрысын терең түсіне ... ... ету; әр ... психикалық ерекшеліктерін ашу; қоғам өмірін реттейтін құқықтық
нормалар бойынша рекомендациялар жасау. Істі жүргізу ... ... ... ... аз ... ... ... қылмыскердің жүріс –
тұрыс ... ... ... ... ... ... мен тактикаларды жасау кезінде психикалық заңдылықтарды білу
өте маңызды.
Заң психологиясының құрылымдық жүйесі мен ... ... ... құқықтық реттеуге логикалық құрылымдық жүйесі бар.
Оның әр біреуі бес бөлімнен тұрады:
1. Құқықтық психология
2. Азаматтық құқықтық реттеу психологиясы
3. ... ... ... сот өндірісінің психологиясы
5. Түзету психологиясы
Қазақстандағы психология ғылымының дамуына келетін ... ... ... Қ. ... Тәжиев, М. Мұқанов, Ж.. Аймауытов және т. б
үлес қосуда.
1. Заң психологиясының қалыптасу және даму ... Заң ... ерте даму ... мен ... ... Заң ... - ғылым салаларының ішіндегі ең жас саласы.Оның
дамуының келесі сатыларын атап көрсетуге болады:
2. Заң психологиясының ерте даму тарихы – XVIIIғ. мен XIXғ. ... ... ... ... ... – XIXғ. аяғы мен ... XXғ. заң ... дамуы.
Жаңа пайда болған ғылымдардың көпшілігі тәріздес, заң психологиясы
даму ... ... ... ... ... маманданған ғалым
кадрлары болған жоқ.Осы ғылымға байланысты сұрақтарды арнайы психологтар
мен заңгерлер және ... ... ... ... шешуге тырысқан.
Бастапқы даму құқықтанудың дәстүрлі әдістерімен шешіле алмаған сұрақтарын,
спецификалық әдістерін ... ... ... ... шешеді.
Психологияның басқа салалары ... заң ... ... ... – эксперементалды зерттеуге дейінгі аралықты өтті.
Гуманизм идеясын және соттық - ... ... ... ... ... ... Өз еңбектерінде ол ... ... ... байланысты құрылуын талап етті және ол бірінші
болып ... ... ... ... ... ... Қылмыскерді
тәрбиелеу мен еңбек факторын жақтады.
Посошковтың еңбегінде күәгерлер мен ... ... ... және т.б психологиялық ұсыныстар берген.
Түзету мен қайта тәрбиелеу ... ... үшін ... ... Осы
мәселені шешумен XIXғ. Ресейде В.К.Елпатьевский, П.Д.Лодий, Л.С.Гордиенко,
Хр.Штельцерлер айналысқан. Бірақ ол кезде психологияның өзі метафизикалық
сипаттамада ... ... ... ... де адам ... әдістер мен критерийлерді ұсына алған жоқ.
И.С.Баршевтің айтуынша егер судья психологияны білмесе, онда сот ... ... ... ... ... И.Фридрихтің “Соттық психологияның жүйелік ... ... ... ... білімдерді қолданып көрген.
Күәгерлік көрсеткіштер жайлы психологиялық сұрақтармен ... ... та ... 1814 ж. “ ... ... тәжірибесі ” атты еңбегінде сотты ... ... ... элементтер шындыққа сәйкес келуі мүмкін деген:
1. Күәгердің айтуы бойынша жағдайдың болу болжамы;
2. ... ... ... төрт гипотеза:
Күәгер қателеспейді және ол өтірік айтпайды,
Күәгер өтірік айтпайды, бірақ ... ... ... өтірік айтады,
Күәгер қателеседі және өтірік айтады.
Соттық психологияның мәселесін зерттеу көптеген уақыт бойы осы бірінші
қадамдардан ... XIX ғ. ... ... ... ... ... капиталистік мемлекеттерде қылмыс сандары да өсті. Осының нәтижесінде
соттық – психологиялық зерттеулер қайта жаңғырып, дами бастады.
XIX ғ. аяғы мен ХХ ғ. ... ... ... заң және ... ... дами ... Сол кезде бұл ғылымдардың өкілдері
И.М.Сеченов, В.М.Бехтерев, С.С.Корсаков, ... ... және ... позицияларды иеленді.
Психолгияның, психиатриямен құқытың дамуы заң психологиясының жеке
ғылым ретінде қалыптасуына ... ... 1899ж. ... мен ... ... ... ... және олардың заң
саласына еңгізілуі туралы сұрақты көтерді. Дәл осы ... ... ... және әлеуметтік мектептері арасында күрес басталды.
Антрополргиялық мектептің негізін салушы Ч.Ломброзоның “уа ... ... ... ... ... оның қылмысқа деген құштарлығы
туа пайда болған.
Әлеуметтік мектебінде жасалатын қылмыстарды ... ... Осы идея ... ... ... ... ғ. басында заң психологиясында эксперементалды зерттеу ... ... ... ... жұмыстар күәгерлер психологиясына
байланысты болған.Мысалы, И.Н.Халчова “Арманшыл өтірік”, Гр.Португалова
“Күәгерлік ... ... ... ... ... ... ... О.Б.Гольдовский “Күәгердің көрсеткішінің
психологиясы”.
Қылмыскер психологиясын зерттеу бойынша ... ... ... ... ... ... ... Гонс Гростікі. 1898
ж.шыққан “Криминалды психология” кітабында сол ... ... ... эксперементалды зерттеулері жазылған.
Қылмысты зерттеудің психологиясындағы маңызды қадам психологияның
эксперементалды әдісін ... Осы ... ... бірі ... ... ... Ол ... болып балалардың көрсеткішьеріне әсер
ететін мәселелерді эксперементалды түрде зерттеген. 1900 ж. Оның ... ... ... ... Бұл ... ... ... әсер ету,
сұрақ жауаптарында әрдайым қатердің ... ... ... қате жібермей көрсеткіштерді дұрыс бағалау үшін қойылатын
сұрақтар мен жауаптардың ... ... ... ... ж. ... көрсеткіштердің нақтылығын тексерудегі
эксперементтермен неміс психологы Вильям Штерн айналысқан. Оның ... ... ... ... әсер ету ... ... анықтау. Өз нәтижелеріне сүйеніп, В.Штерн күәгерлік принципиалды
түрде жалғандығын көрсеткен. Өйткені “Ұмыту – бұл ереже, ал еске ... ... ... ... ... ... ... сипаттағы
персоналитикалық концепциясын құрған. Осы концепцияға орай адам ... ... ... емес, тұлғаның өзіндік эгоистік
қызығушылықтарын қанағаттандыру оның ... ... және т.б ... ... ... тек Еуропадағы
заңгерлердің қызығушылықтарын тудырмай, бүкіл әлемдегі заңгерлерді
қызықтырды. ... ... бұл ... ... заңгерлері арасында да
қызығушылық тудырды. Ресейде Штерннің жақтаушысы Петербург университетінің
профессоры О.Б.Гольдовский, ... ... ... ... ... өз ... Штерннің зерттеулеріне ұқсаса
зерттеулер сериясын жүргізіп, аналогиялық нәтижеге келді. О.Гольдовскийдің
айтуы бойынша: әр ... ... ... ... ... ... ... салыстырғандағы нәтижесі өкінішті. Куәгер оқиғаның
дәл нұсқөасын бермей тек сурогатын береді.
А.В.Завадской және А.И. ... ... ... “Штерн
куәгерлердің көрсеткіштерінің нақтылығы бойынша тәжірибелер жасалған.”
Тәжірибе нәтижесінде келген шешім: қатесіз көрсеткіштер ... ал ... ... ... ... ... Бұл ... қалыптасқан деп
санауға болады.
Германияда қылмыстық психологиямен айналысқандар қатарына О.Липпман,
А.Краймер, ... ... және т. б. ... Лист және ... пен ... ... ... бойынша доклад журналын шығара
бастады.
Криминологиялық психология бойынша ... ... да ... ... ... АҚШ –та ... ... Кеттел. Олар 1895
жылы студенттер есімен зерттеу жүргізді. Ресейде куәгерлік көрсеткіштер
бойынша М.Хомяков, ... ... ... 1905 жылы ... ... және ... көрсеткіштері” атты жинақтары ... ... ... көрсеткіштерінің жалған екені жазылған.
Әрбір ғылым даму барысында дағдарысқа ... Заң ... ... қарсы ойын білдірген Ресей заңгері Ф.Кони. Ол Штерн
мен Гольдовскилерге ... ... ... ... ... ... ... деген. Кейінірек Кони Петербург университетінің
заңгерлер қоғамының алдында куәгерлердің көрсеткіштерін қолдайтын ... ... ... пен ... ... ойы ... ... болды, өйткені куәгерлердің көрсеткіштері
көбінесе ырықсыз қателер ... ... ... кең ... ... ¾ бөлігі шындықты айтпайды.
Әлеуметтік құбылыстварды зерттеу нәтижесінде әлеуметтік ... ... ... анықтайды. Осыған орай XIX ғ. осы мәселені шешу үшін
жаңа тәжірибелік іс- әрекеттер жоспары құрылды.
XIX ғ. ... ... ... ... ... бірінші
болып қылмыстық іс- әрекеттер табиғатын түсіндіруге тырысады. ... ... ... ... да кездеседі. Оны Клайнфельдтердің
хромосомалық аномалияларынан, туа пайда болған агрессиялар мен ... ... ... ... ... ... және
неофрейдтік зерттеулерден көруге болады.
Ломброзаның теориясына сүйенсек, онда туа ... ... ... жоюмен изоляциялау керек. Оның қылмыскерлер табиғаты жайлы ... сол ... ... ... ... ... Осы ... қылмыс әлеуметтік құбылыс ретінде қарастырыла бастады.
2. XX ғ. Заң ... ... ғ. аяғы – XX ғ. ... ... ... ... Осы ... прогрессивті түрде буржуз әлеуметтенушілері Ж.Кетле,
Э.Дюркгейм, П.Дюпоти, М.Вебер, Л.Леви – ... және т. б ... ... ... қылмыс табиғатының антропологиялық ... ... оның ... ... ... зерттеумен
айналысқан.
Жан Кетле мен Эмилем Дюркгейм білгілі бір ... ... ... ... статистикалық анализін жасаған. Соғыс,
экономикалық дағдарыстар ... ... ... ... іс ... яғни ... қылмыстар, жезөкшелік жіне т. б көбейіп кеткенің
дәлелдеген. Олар туа ... ... ... ... ... ... ... жатыр.
Бұл фактілер Американ психологтары Р.Мертон, Ж.Старленд, Д.Матс,
Т.Сайкс еңбектерінде ... ... ... ... ... ... – қатынасы мен жүріс – тұрыстарын реттейтін, әр түрлі
әлеуметтік психологиялық ... мен ... ... ... – тұрыс табиғатын түсіндіру болған.
Криминологиялық білімнің ерекшелігі - әр түрлі ғылым салаларының
мамандарының: ... ... ... ... мәселені шешу жолдарын іздестіру, аномалді жүріс – тұрыстың пайда
болуына әкелетін факторларды жүйелі түрде қарастыру. Бұл ... ... ... мүмкіндік береді.
Жаңа замандағы криминологтар өз теорияларын генетика, психоанализ,
психологияға сүйеніп шығарады. 70ж. ... ... ... ... яғни ол қалыпты түрде ерлер хромосомаларының жиынтығы ... ал ... бар ... ... 74 XVV ... ... 36
есе жиі кездеседі. Бірақ Американдық ұлттық ... ... 1970 ж. ... бойынша жүргізілген зерттеулер нәтижесінде
хромосомалық аномалиялар көптеген жағдайларда қылмыскерлерде емес, жан
дүниесінде ауытқулары бар ... ... ... баяндама жарияланды.
Бұл эксперементке 5342 қылмыскер және жай адамдар қатысып, оларға әр түрлі
45 зерттеулер жүргізілді.
1972 ж. ... ... ... ... ... ... мен ... арасында ешқандай байланыс жоқ екендігі
статистикалық түрде дәлелденді. ... ... ... қылмыстық
антропологиялық теория тәріздес хромосомалық аномалияларды терең зерттеулер
нәтижесінде қолдау таппай, негізделген сынға ұшырыды.
Биологизаторлар, фрейдістік және неофрейдистік ... ... ... ... ... бастапқы факторы ретінде агрессияға
ерекше көңіл бөлген. Агрессия – белгілі бір объектке немесе адамға жамандық
жасау ... іс - ... Ол ... мен ... ... жағдайларға байланысты жүзеге аспай қалған туа пайда болған
құмарлықтардың қанағаттанбауынан, агрессивті ... ... іс - ... ... ... туа ... ... құмарлықтарды Фрейд
–либидо, А.Адлер – басқалардың үстінде болу күшке ... ... ... – бұзуға деген құмарлық деп қарастырған.
Бірақ агрессияның келесі зерттеушілері агрессия табиғатына ... ... ... ... ... ... - әлеуметтенудің
дұрыс емес жүзеге асу үрдісінің нәтижесі, мысылы, балаларға деген қатынаста
ата – ... ... ... ... ... ... көрсетуінше объективті жағдаймен адамның іс - әрекетінің
агрессивтілігі арасында екі жағдай пайда болған: агрессияға деген дайындық
пен осы ... ... ... мен ... ... ... криминологиясында қылмыстың әлеуметтік
психологиялық теориялары кең қанат жаюда. Ол ... ... ... ... ... шығарады. Осыған Р.Метронның “әлеуметтік
аномалиясы” жайлы теориясын, ... пен ... ... ... ... Бұл ... ... деликвентті жүріс –
тұрыс кезінде мораль нормаларын жоққа шығарып, қылмыскерлер ... ... ... ... ... ... ... ақтайды.
Ресейде заң, құқық бұзушылық қылмыскер тұлғасы және т. б ... заң ... ... ... 1925 ж. ... ... ... зерттейтін бірінші институт ашылды. Бірінші бес жылдықта
көптеген заң ... ... ... шығарылды. Мәскеуде,
Ленинградта, Саратовта, Киевте, Харьковте, Минскте, Бакуде және т. ... ... пен ... ... ... ... ... көрсеткіштері, психологиялық экспертиза және т. б ... ж. ... ... ... ... ... ... эксперементалды лаборотория бойынша қызықты
зерттеулер ... ... ... ... ... ... қолданып, “детектор лжи” атты құрылғыны ойлап
тапты.
Сол кезде заң психологиясының ... ... пен ... үлестерін
қосқан. Криминологиялық, психологиялық және криминалистикалық рефлексология
бойынша ... ... ... мен ... ... ... жаңа
әдістерді іздейді. Олар қылмысты сәтті тергеу үшін гуманистік ... яғни ... ... ... ... ... ескеріп, психологиялық білімді пайдаланған.
1927 ж. В.Штерннің жолын қуушы Н.Гладышевскийдің “Біздің қалыпты шын
еместігіміз” атты мақаласы шықты. Онда ... ... ... ... түйсіну) нақты емес, сондықтан күәгерлер ... ... ... ж. Кони “Ес және ... атты ... ... мәселесі жайла
жазды.1928 ж. 17 желтоқсанда С.Тагер психологтар институтының жиынында ... ... мен оның ... ... ... ... ... В.Познышев, Г.Геллерштейнмен бірігіп
адамның жүріс – тұрысын зерттеумен айналысқан.
Мәскеудің мемлекеттік эксперементалды ... ... ... ... ... ... жүргізген. Ол жұмыс
жоспарын құрып, мағлұматтарды қабылдап, оларды әр түрлі ... ... ... Көрсеткіштердің күәгердің ... ... ... байланысты қалыптасу жайлы зерттеулерді
іздеген. ... ... ... ... зерттеуде адамның
индивидуалды ерекшеліктерін ескеру ... ... ... ... шынайы мәліметтерді алатын
тергеуші, судья іс - ... ... ... ... ... ... ... жемістерін Ресейде сот тәжірибесінде
қолданған. Әсіресе М.Бехтеревпен оның шәкірттері ... ... ... ... ... белсенді түрде
айналысқан. Соттық – психологиялық ... ... ... – психологиялық экспертиза: пәні, әдістері”атты кітабы маңызды
болды.
Осы кезеңде заңды бұзушы адамның тұлғасын зерттеуде белсенді ... ... ... ... ... ... ... ақиқат екендігін анықтауға міндетті болды. Мысалы, сұрақ ... ... ... жүзі суық, қатыгез, өзімшіл, армандары
орындалмаған комплекстері бар ... ... ала ... ... ... ұғып олардың көрсеткіштерін бағасыз деп қарастырады.
Сол кездегі тәжірибелік ... ... заң ... сай емес еді. ... ... ... анықтаумен қоса,
қылмыскердің кінәсін анықтаған. Ал кінәні анықтау ол субъективті баға беру
нәтижесінде 60 ж. ... ... ... ... ... жағымсыз
түрде болды.
50 ж. аяғы 60 ж. басында соттық – психологиялық ... ... ... ... Өйткені, кәмілеттік жасқа толмаған қылмыскер балалардың өз іс -
әрекеттерін саналы түрде түсінуін ... үшін ...... қажет болды. Осыдан бастап психологиялық білімдер тергеу және
сот тәжірибесінде белсенді түрде ... Бұл ... ... ... ... ... Д.Матс, Т.Сайкс еңбектерінде
бейнеленген. Олардың жұмыстарының негізі топтағы адамдардың қарым ... және ... ... әр ... ... ... мен ... әсерінен деликвентті жүріс-
тұрыс табиғатын түсіндіру болған.
Криминологиялық білімінің ерекшелігі- әр ... ... ... ... ... ... ... мәселесін шешу жолдарын іздестіру, ... ... ... ... ... ... жүйелі түрде қарастыру. Бұл комплексті
түрде қылмыстарды ... ... ... ... криминологтар өз теорияларын генетика, психоанализге,
психологтарға сүйеніп шығарады. 70 ж. ... ... ... ... яғни ол ... ... ... хроомосомаларының
жиынтығы 46 xv, ал анамалиясы бар хромосомалар ... 74 ... ... 36 есе жиі ... ... Бірақ Американдық
ұлттық психологиялық денсаулық орталығында 1970ж. хросомаларлар бойынша
жүргізумен зерттеулер ... ... ... ... ... емес,жан дүнинесінде ауытқулары бар адамдарда
кездесетіні жайлы доклад жарияланды.Бұл эксперементке 5342 қылмыскер және
жай адамдар ... 45 әл ... ... ... болған халықаралық зерттеушілер, конференциясында
генді ауытқулар мен қылмыскерлік ... ... ... жоқ ... ... ... ... нәтижесінде кезіндегі
қылмыстық ... ... ... ... анамалияларда
терең зерттеулер нәтижесінде қолдау талай, негізделген ... ... және ... ... қылмыс табиғатының пайда болуын бастапқы ... ... ... ... ... ... - белгілі 1 объектке немесе
адамға жамандық жасау мақсатындағы іс - ... ... ... ... ... жағдайларға байланысты жүзеге аспай
қалған туа пайда болған құмарлықтардың қанағанттанбауымен, ... ... ... ... ... туа ... құмарлықтарды, Фрейд – либидо, А.Адлер – басқалардың
үстінде болу күшке басқаруға ... ... ...... ... ... қарастырған.
Бірақ агрессияның келесі зерттеушілері агрессия табиғатына деген
көзқарасты өзгертті. Бандураның дау ... ... - ... емес ... асу ... ... ... балаларға деген
қатынаста ата-аналарының қатігез қатынастары.
А. Берговецтің көрсетуінше объективті жағдай емес ... ... ... ... 2-жағдай пайды болған: агрессияға
деген дайындық пен осы ... ... ... мен интерпритациялау.
Қазіргі заманда Батыс криминологиясында ... ... ... кең ... жаюды. Ол моральді бақылауды қорғаныс
механизмдері ... ... ... ... Р. ... ... жайлы теориясын, Д.Матс пен Т.Сайкстің ... ... ... Бұл ... ... ... кезінде мораль нормаларының жоққа ... ... ... ... ... бірақ өздерінің ... ... ... заң ... ... қылмыскер тұлғасы
зерттеу сұрақтарды шешуде заң ... ... ... ... қылмыс пен қылмыскерлерді зерттейтін 1-ші институт ашылды. 1-ші
5-жылдықта көптеген заң ... ... ... ... ... Саратовта, Киевте, Харьковте, Минскте, Бакуде және
т.б жерлерде қылмыс пен ... ... ... кабинеттер
ашылды. Көрсеткіштер, психологиялық экспертиза және тағы ... ... ... ... ... прокуратурасында А.Р.Лурия
психологиялық эксперементалды лаборатория ... ... ... ... ... ... ... қолданып, «детектор лжи» атты құрылғыны ойлап тапты.
Сол кезе ... ... ... пен ... үлестерін қосқан.
Криминологиялық психологияллық және криминалистикалық рефлексология
бойынша ... ... ... мен ... ... ... іздейді. Олар қылмысты сәтті тергеу үшін гуманистік ... яғни ... ... ... ... ... ... психологиялық білімдерді пайдаланған.
1927ж. В.Штернің жолын қуушы Н.Гладышевскийдің «Біздің қалыпты шын
еместігіміз» атты ... ... Онда ... сезім ағзаларының (көру,
есту, түсіну) дәл емес, ... ... ... болуын
пайымдайды.
1922ж. Кони «Ес және зейін» атты брошюрасында куәгерлер мәселелері
жайлы жазды. 1928ж. 17 - желтоқсанда ... ... ... «Сот ... ... мен оның ... ... баяндама оқыды. Е.Брусиловский, В.Познышев, Г. Геллерштейнмен бірігіп
адамның ... ... ... ... эксперемент психологиялық институтында С.Тагер
куәгерлердің көрсеткіштері бойынша жұмыстар жүргізген. Ол жұмыс жоспарын
құрып, мағлұматтарды ... ... әр ... жағдайларда қалыптастыру
үрдісін зерттеген. Көрсеткіштер куәгердің жасына, мамандығына, эмоционалды
жағдайына байланысты қалыптасуы ... ... ... ... бойынша мағлұматтарды зерттеуде адамның индивидуалды ... ... есте ... ... ... байланысты) ескеру
немесе жалған мәлеметтерді анықтап, күәгерлерден шынайы ... ... ... ... ... ... И.
Сотонинаның да жұмыстары қызықты.
Эксперементалды ... ... ... сот ... ... ... пен оның шәкірттері қылмыскерлер мен
куәгерлерді ... ... ... мен ... түрде
айналысқан соттық психологиялық экспертизаның дамуында Е. ... ... ... ... ... атты ... ... Ол Харьковте 1939ж. шыққан.
Осы кезеңде заңды бұзушы адамның ... ... ... ... Эксперттер адамның беріп отырған мәлеметтердің
жалғандығын немесе ақиқат екендігін ... ... ... Мысалы,
сұрақ қою барысында эксперт-психологтар жүзі ... ... ... ... ... бар тұлғалардың алдын ала
ойластырылған өтірік ... ... ұғып ... көрсеткіштері
бағасыз деп есептейді.
Сол кездегі тәжірибелік психологияның сатысы заң ... сай емес еді. ... ... ... ... ... Ал кінәні ... ... ... ... ол ... баға беру ... 60 ... дейін психологиялық экспертизаға деген көзқарас жағымсыз түрде болады.
50 ж. аяғы 60 ж. ... ... ... ... қайта
жаңғыруы жайлы сұрақ туды. Өйткені, кәмілеттік жасқа толмаған қылмыскер
балалардың өз ... ... ... ... ... үшін ... ... қажет болады. Осыдан бастап психологиялық білімдер
тергеу және сот тәжірибесінде ... ... ... 1980ж. ... ... ... бойынша СССР-дің прокуратурасында
әдістеме ойластырылып, қабылданды.
Экспертиза психологтың ... ... ... тұлғасын анықтау,
айыпталушы, жәбірленуші және куәгердің тұлғаларына баға беру ... ... ... ... ... ... ... сүйеніп, адамның психологиялық бейнесін беретін ... ... ... және ... ... соттық тергеу ... ... ... осы тұлғаның жалпы мінездемесін анықтау
саналады. Осы елдердің эксперт ... ... ... ... ... ... ... алу қабілеттілігін анықтайды.
Кәмілеттік жасқа толмаған баланың жауапкершілігін атқаруына оның 14 ... заң мен ... оның ... сай ... іс-әрекетін теңестіру
жатады, яғни заң түсініктері бойынша 14 ... бала өз ... ... ... Өз ... ... түрде түсінбей, оларды атқара
алмау ... ... ... ... дені сау ... ... Соттық психологиялық экспертизасының пәніне
баланы қылмысқа ... ... ... ... қандай түзету
жұмыстарын жүргізу керектігін анықтау ... ... ... ерекшеленеді эксперт - психолог оны тәрбиелік ... ... ... ... ... ... ... алады. Осылайша Германиядағы соттық психологиялық экспертиза
кәмілеттік жасқа ... ... ... ... ... ... ... жүргізеді.
1934ж. сол кездегі соттық психологиялық зерттеулер нәтижесі ретінде
С.Строгович пен ... ... ... ретіндегі куәгерлік
көрсеткіштер» атты еңбектері жарық көрді.
1971ж. мамырында Мәскеуде 1-ші , шілдесінде Тбилисиде 4-ші ... сот ... ... ... өтті, сот психологиясы бөлек
секция ретінде ... ... ... ... ... заң ... конференция өтті. Бұл конференцияда Совет Одлағының барлық
республикаларынан, аудандардан ... ... ... ... заң ... ... құрылымы, оның
салаларының міндеттері, сонымен қатар заң психологиясының курсын жоғарғы
оқу ... беру ... ... ... ... ... қалыптасуына үлкен үлес қосқандар В.Романов пен
И.Еникеев. Романов заң психологиясын Мәскеу ... пән ... ... ұсынған.
1989ж. шілдесінде бүкіл мемлекет бойынша Бүкіл Одақтық заң
психологиясы ... ... ... ... ... профессор
Л.Васильевпен ұсынылған «Заң психологиясын» оқыту программасы бекітілді.
1. Заң психологиясы бойынша жалпы сұрақтар (пән, жүйесі, әдістері, тарихы,
басқа ... ... ... сана мен ... психология.
3. Заңгер мамандығының профессиограммасы, заңгерлік іс-әрекеттердің
психологиялық мінездемесі.
4. Криминалды ... ... пен ... психологиясы.
5. Алдын-ала зерттеу психологиясы.
6. Психология уголовного судопроизводства
7. Соттық психологиялық ... ... ... толмаған қылмыскерлердің психологиялық ерекшеліктері
9. Тәрбиелік түзету психологясы
10. «Көлеңкелі экономиканың» пайда болуының және дамуының психологиялық
заңдылықтары
11. Ұйымдастырылған ... ... және ... айтқанда заң психологиясының пайда болуы мен ... ... ... ... заң психологиясының даму тарихы:
Заң ... ... ... бастапқы кезеңдерінде құқықтық
психология ретінде құқықтың көзқарастары арқылы жүзеге асты.
Құқықпен пайда болған соң ... ... ... деген қатынастарын
білдіретін көзқарастар қалыптаса болады.
Құқық және құқықтың сананың табиғаты туралы теориялардың ... грек ... ... ... Сол кезден бастап заңның
эффективтілігі адам ... ... ... ... Заңды орындаудың негізі жайлы ... ... ... ... ... заңға бағынып, әділетсіздіктен бас
тартқандар, құпиялы түрде күнәға батады, ал өз сенімділігі ... ... ... ... ... құпиялы түрде немесе ашық түрде жаман
іс-әрекеттер істейтіні күмәнді. Адам ... ... ... Сократ (169-399 б.з.д) заң. Оның ... және ... сай ... Платон мен Арестотель жалғастырған. Платон (б.э.д. 427-347) қоғам
дамуының негізінде ... ... ... ... адам ... жауап беру керек, ал ... ... ... ұйымдастырылуы керек. Платонның заң бойынша
мемелекееттік формалар экономикалыпен қоса жан ... ... ... ... ... ... ... тану- тұлғаны өзін-өзі жетілдіруіне негізгі құралы болып
табылады. Заң сана ұғымымен байланыстырылады. Бұл ... ... ... ... бағдар пайда болады.
Бұндағы заңды енгізу нәтижесінде ... ... ... ... Платон мен Аристотельдің тұлға, мемелекет және құқық
араларындағы байланысты, құқықты әділетілікті өлшеу ... ... ... көзқарастарда прогрессивті түрде дамыды. Бірақ орта
ғасырда абсолютті монархияның даму ... ... ... ... оны ... ... ... Өзіндік басқару жағдайында
адамдар өз ... және жеке ... ... алу үшін өз ... бергенді жөн көрген. Азаматтық жүріс-тұрыстар, адамның өмір
тіршілігін ... ... ... ... ... белсенді іс-әрекеті
бойынша қатаң шектеуші жүйе пайда болған. Мемелекеттік регламентация бүкіл
азаматтық қоғамды ... Енді ... ... ... ... ... жүйе ... қарастырды. Қоғам басқармасында:
«Рұқсат берілмеген нәрселердің тыйым салынған.» ... ... ... ... ... ... ... айыптаушы бағыты жүзеге асты. Орта
ғасырдағы көзқарас ... ... ... ... ... тек ... ... емес, кез-келген еркін еркіндіктің де пайда болуын басып тастаған.
Осы жағдайда адамдар репрессиядан қорқып ... ... өз ... ... ... ... ... Адам пассивті болып,
тұйықталады. Басшыларының алдында көзге түспейге тырысады.
Орта ... ... ... қорқақтықпен жасқаншақтықты
сезімдерін тудырады. Қоғам өмірі баяу өліп бара жатты, ... ... ... ... ... бұл жағдайдан шығу жолы ретінде адам
тіршілігін босату керектігін негіз деп алған.
18 ғасыр прогресивті ойшылдармен қоғамдық ... ... ... жаңа ... ... құқықтық мемлекет комцепциясын
қалыптастырыған.
Құқықты 18 ... 2-ші ... ... ... ... қалыптасуы кезінде пайда болуы ... ... ... ... ... ... ... кері әсер етіп,
тұлғалардың белсенділігін төмендетеді.
Құқықтың ағартушы философиясы: құқық тек тиым ... ... ... тиіс ... ... әрбір интеллектуалды және моральді толық
тіршілік көзі ... ... ... Тұлғаның құқығы саналуға міндетті
өйткені адамдар өз ойларын ерікті түрде айтуға өз ... ... хақы бар. ... ... ... ... ... бар, мемлекетте тұлға алдында белгілі бір шекте жауапты.
Жаңа кездегі ... ... ... ой тұлғалық дамуды,оның жүріс
тұрысының ... ... ... ... ... ... бастады. Құқық қоғаммен саналы
танылатын әлеуметтік, тұлғаның әлеуметтік ... ... ... танылды.
Қазіргі заманың еріктілік психалогиялық әлуметтік, әділетік ойлары
демократиялық ... ... ... ... ... сол
кезде қалыптаса бастады .
1776 жылы Құрама ... ... ... ... ... ... адамдар тең және ... ... ... ... ... ... ... бар. Осы
құқықтары жүзеге асыру үшін арнайы ... бар. ... ... ... соң ... құқықтары жайлы Декларация қабылданды.
Бұл құжаттың бірінші мақаласында ... ... ... ... ... үрді жазылған. Бұл демакратиада еркіндікке ... ... ... белсендік жасау дегенді білдірді. ... ... ... ... ... Осы жаңа көзқарастар
ағартушы, гуманистік философиаға негізденіп қалыптасқан ... тек адам ... ... ... ... заң ғана
реттей алады. ... ... ... ... барысында,
Гегель «адамның құқықта өз ... табу ... ... ... ... ... ... инициативтігін қолдап, толық
құқықтық компитентілігі кенейті.
Ескі феодалдық көз қарасы түп негізінен француз ... ... 1791 ... ... кодекс жаңа принциптерді ... ... тек ... ... ... ... ... қылмысқа
сәйкес болу керек. Айыптаушы қорғануға мүмкіндік алды, оған ... ... ... ... ... прокурордың оппеляциялық іс-
әрекеттеріне рұқсат беріледі.
Қоғамның прогрессивті азаматтық сот өндірісіне әсерін тигізді. ... ... ... ... ... еркіндігі, келіссөздік
қатынастар болды. Келіссөздік ... ... 2 ... көз ... жатыр. Тұлғаның өз бетті болуы – оның ... ... оның жеке ... емдену құқығы. Жеке мүлік
жағадайында жалпы мәселелер эффективті ... ... ... ... ... мәселелер шешімімен салыстырғанда өте ынғайлы.
Құқықтық мемлекетпен ... ... ... ... ... Оның еркін дамуына кері әсерлер жағымсыз әлеуметтік психологиялық
факторлар деп қарастырды.
Сонымен, құқық – ... ... ... және әлеуметтік
психологиялық оның мазмұны мен функциялары қоғамның эколгиялық ... ... ... Құқық – белгілі 1-ші қоғамдағы ... ... ... адам ... ... ... жауапкершілікті еріктілікті реттейтін құрал. Бұл көз қараста
жаңғыру дәуірінде орта ... ... ... ... ... ... ... - XІXғ.ғ. жаңа құқықтық идеялогия ... ... жаңа ... ... ол ... сот ... ... Криминалды психология юойынша қылмыстық іс-әрекеттер ... ... ... ... ... ... ... адамдар ... ... ... ... ... ... қаланды.
XІXғ криминалды психологияның қарқынды дамуына байланысты ... ... ... ... салушы Ганс Гросс
«криминалды психология» атты еңбегін шығарды. Ганс Гросс сот психологиясын
жалпы психологияның қосымша саласы ... ... ... ... 1-ші ... ... XІXғ басында Германияда
жүргізілді. Бірақ ол XІXғ 2-ші жартысында ... ... ... ... түрде дамыды.
Гросстың криминалды психологиясына ... ... ... бар. ... ... ... ... психологы Макс Вердгеймер ... ... ету ... ... ... ... Бұл
экперементталды зерттеулер мәселесі формуламен қалыптасқан: « белгілі бір
адамға кейбір жағдайлар ... бе, әлде жоқ па ... ... табу». М. Вертгеймер сот психологиясының негізгі мәселесін, яғни
өтірік показаниені диагностикалау мен айналысқан.
Жасырын жағдайларды ... ету ... ... ... әдісін енгізді.
Женева университетінде сот психология бойынша лекция курсын оқыған
француз психологы Э.Клапаред заң психологиясының мәселесін ... ... «заң ... терминің енгізді. ХХ ғасыр психологиясындағы
дағдарысқа байланысты сот психологиясының дамуы баяндады, бірақ 20 ... 60 жыл заң ... ... ... ... заң психологиясының көрнекті өкілдері Г.Тох, М.Лимпиман,
Д.Абдрахамсен, Белгияның ... және ... ... ... Г. ... мен ... ... Ресейдегі заң психологиясының дамуы.
Ресейде ХІХ ғасырдың 1 жартысында қылмысты-құқықтық позицияларды
психологиялық біліммен негіздеуге ... ... ... ... ... психологиясы» бойынша талпыныстар лекциялар ... ... 2-ші ... ... ... М.Баршев қылмыстық
құқықтық мәселелері ... ... ... ... алып ... соң ... ... шешудегі тек бір
жолы ... – ол ... ... әсер ету. ... ... да керектілігін көрсеткен, өйткені адамға түрме мен
қылышпен ғана әсер ете алатын жануарға сияқты ... ... ... ... қарастыру керек.
Сот психологиясының мәселелеріне деген қызығушылық әсіресе 1864 жылы
соттық реформадан ... ... 1874 жылы ... сот ... бойынша 1-
ші монография жарияланды. Оның авторы А. ... ... ... ... пәні – ... және қалыпсыз жан дүниенің құбылыстары
бойынша мағлұматтарды заң сұрақтарын шешуде қолдану керек.
1877 жылы заңгер ... ... ... қылмыскерлердің
психологиялық ерекшеліктері» атты баяндамасын ұсынды. Онда қылмыстың
әлеуметтік ... ... ... ... жайлы жазылған.
ХІХ ғ. Эксперементалды психологияның дамуына байланысты сот
психологиясы ... жеке ... ... ... Оның ... өкілі А.
Дриль психология мен құқықтың бір құбылыспен ... ... ... 80-ші ж. орыс заңгері Ф. Кони қылмыс ... ... ... көп ... бөлген. Кейін Ф. Кони сот ... ... ... ... ... ... ғ. 80-ші ж. ... орыс психиатрлары мен психологтары М. Бехтерев,
С. Корсакова, П. Серебскийлердің ғылыми іс - әрекеттерінен ... ... сот ... ... ... ... ... С.
Корсакова мен П. Серебский сот психологиясымен ... ... ... ... ... ұсынды. Осы кезде криминалды
психологияға ... ... Я. ... В. ... Ф. Лазурский көп
көңіл аударған.
Шет ел мен ... ... ... ... ... мәселесі көтеріледі. Кейбір ... ... ... ... Ч. ... «Туа ... болған қылмыс» идеясын
Ресейде қолдамай заңгерлер мен психологтар қатты сынға ұшыратты.
XIX ғ. аяғы - XX ғ. ... ... ... ... ... Оның ... ... Петербург университетінің философия және
құқық кафедрасының меңгерушісі заңгер ... Л. И. ... ... ... ... пен ... ... психикалық
құбылыс анализдеріне сүйеніп құрылу керек және шынайы психикалық ... ал ... ... ... ... – сыртқы проекциясы. Ол
Фрейдизімнің әсерінде бола тұра адамның іс - ... ... ... ... асыртқан. Петражицкидің идеялары XX ғ. сот
психологиясының ... ... ... ж. Г. С. Фельдштейннің ... ... ... ... ... » зерттеуі шығады. 1908-ші
ж. Бехтерев пен Дрильдің ... ... ... институты ашылды. Онда сот психологиясы бойынша ... ал ... ж. ... ... ... кейінгі бірінші жылдарда әр түрлі топтардағы
қылмыскерлер, сот, ... ... ... ... ... тәрбиелеу кең түрде зерттелінді. Осы кезде соттық психология
танымал, білімнің авторитетті саласы ... ж. ... ... ... ... бойынша криминологиялық психология секциясы жұмыс
істеді. Оны криминалист С. В. Познышев басқарды.
Қылмыс пен қылмыскер психологиясын ... ... ... ... ... психологиялық кабинеттер – Мәскеу,
Ленинград, ... ... ... Баку және т.б ... ... ж. ... ... жүзіндегі бірінші қылмыс пен қылмыскерді
зерттейтін мемлекеттік институт ашылды. ... сот ... ... ... 300 ... ... 20 ж. әр түрлі қанішерлер,
бұзықтар, сексуалды құқықты бұзушыларға ... ... ... К. Сотани, Познышев, Лури, Брусиловский, Липмман еңбектерін атап
көрсетуге болады. 1930 ж. сот ... ... ... ... ...
тұрысын зерттейтін бірінші съезд болды. Съезде С. ... мен ... ... ... ... үлкен биологизаторлық қателіктер кетті. В. Познишев
еңбегінде «Криминалды психологиялық қылмыскерлер ... ... ... ...... және ... ж. ... сын нәтижесінде соттық психологиялық зерттеулер
негізделмеген шегіне, тоқтамға келді. Элементарлы заң ... ... ... ... ... ... ... деформацияны
туғызып, құқық жүйесінде аномалиялар пайда болды. Саясаттық күш ... ... ... тұлғалардың өзіндік әрекеттерін басушы құралға
айналды.
Заң психологиясының дамуына әсер етіп, оны орнынан қозғаған 1966 ж.
мемлекеттік ... оқу ... сот ... ... ... ... ... бойынша зерттеулердің пайда болуы себеп
болды.Қазіргі кезде қоғамның жаңаруына байланысты құқық және заң
психологиясы өте ... Заң ... ... ... ... ... ... құқықтық санасын қалыптастыратын оқу
дисциплинасын құру.
2. Қазақстандағы заң психологиясының қалыптасуы.
2.1 Қазақ даласындағы психологиясының пайда болуы.
Психология тарихы ... сөз ... еске алар бір ... ... ... ... екі ... бар екендігі. Оның бірі — ... ... ... ... мен ілім-білім-дердің
тарихы; екіншісі — ... ... ... ... басталатын
эксперименттік (тәжірибелік) психологияның тарихы. Оның ...... ... ... ... ... 115 ... ғана. Халқымыз осы
тарихтың біріншісіне өлшеусіз үлес ... да, ... ... ... ... дәуірде) айтарлықтай іс бітіре алмаған. Әрине, ... ... ... ... Аристотелі атанған ғұлама Әл-Фараби бабамыздың да Қазақстан
топырағында ... ... ... ... ... мұра қалдырып кеткенін
бүгінгі ұрпақ зор мақтаныш тұтады. Түркі ... ... ... ... ... мұра ... орта ғасыр ойшылдары: Баласағұни, Қашқари,
Жүйенки, Иассауи шығармалары, сондай-ақ Алтын Орда ... ... ... ... ... ... т. б. ... де казіргі
ұрпақ тәрбиесінен алар орны ерекше.
Соңғы кездері ... ... ... ... жаңа ... ... отыр. Осыдан 500 жылдай бұрын ортағасырлық ғұлама-ғалым
Өтейбойдақ Тілеуқабылұлы «Шипагерлік баян» атты ... ... ... ... ... ... да көптеген кызықты деректер мол. XVIII
ғасырда өмір ... ... ... ... ... ... ... еңбегі тек сол кездің рухани өмірін ашатын төл туынды ғана ... ... ... ... психологиясынан көптеген тың мағлұматтар
беретін кемел дүние. Бұл айтылғандарды зерттеп, жұртшылық ... ... ... зерттеу жұмыстарының басты міндеттері болып отыр. Асанқайғы,
Шалкиіз, Жиембет, ... ... Шәл, ... ... Махамбет, т.б.
казактың куміс ... жез ... ... әр түрлі өмір
құбылыстары, адам мен қоғам, жан мен тән, өмірдің сан алуан қыр-сыры ... ... ... кәзіргі жастарымызға
психологиялық ... беру үшін ... ... озық ... шоқ ... ... Ыбырай, Абай сияқты
ғұлама ойшылдардың адамның жан-жуйесі жайлы мұралары бір төбе.Осығасырдың
басында тәлімдік ... ... ... ... ... Мағжан, Жусіпбек, Міржақыптардың улттық
дәстур, ... өз ... ... ... ... тұжырымдары қазіргі заман талабымсн үидесетін өмір-шең
дүниелер.
Оларды көлемі ... ... ... ... шигу ... ... Осьг жәйтті
ерекше ескере келіп, біз ... ... ... ... бес ... жиырма тақырыптың төңірегінде топтастырдық. Бұларда
қазақ халқыкың психологиялық ... ... есте жоқ ... күні ... дейінгі біртіндеп калыптасу жолы, көшпенді елдін
рухани өмірінің өзіндік ерекшеліктері тұрғысынан әр ... ... ... ... тарихы” деп аталуының өзіндік себебі де
бар. Мұнда осы ұлан-ғайыр өлкенің түпкілікті иегері ... ... ... жан сыры ... төл ... әр ... ... - толғаныстары, түйін ... ғана еніп ... ... өмір ... мен ... ... сан ғасырлар бойғы ұлы тарихында жас ұрпаққа
тәрбие берудің бай тәжірибесін жинақтап, өэіндік салт-сана мен ... ... ... Жас ... жұртқа танымал моральдік –
психологиялық нормасы белгіленді, оның мәні «сегіз қырлы, бір ... ... ... ... ... ... «бірауызды» болып қауымдасқан жандар ... ... ... етене сіңіскен салттар мен дәстүрлерді ұстанды.
Осыған орай көшпелі ... ... ... бата беру, ант ішіп ақталу,
айтысқа, дау - дамайға төрелік айту сияқты этностық таптаурындар кең өріс
алды. ... осы ... ... ... ... жеке ... ... және
биосфералык факторларға орайлас жеке - дара, жас, ... ... ... еске алынды.
Мақал - мәтелдер — халық психологиясының айнасы:
Бүкіл халык тәліми нормаларды ... жан ... ... қолданбалы мәні зор психология ғылымының бір саласы ... деп ... ... ... бойы ... ... жүйеге
түскен ұлттық дәстүр, салт-сана, ... ... ... ... ... ... ... таиым, енбек, деіге тәрбиесі,
т. б. нормалар мен принциптер, яғли халықтыц ... ... ... ... ішкі ... ... ... псюшлогия психика
мен иіиез-кұлықтын канға «сіңген», тез езге-ріп не жоғәлып кетлейтін ұлттық
бітісі, мезгіл ... ... ұзақ ... ... ... мен ... адам псяхологиясынал елеулі орын алаты
біркелкі тұракты қубылыс екендігін әр ... ... ... ғұламалар
ерекше атап керсеткен еді. Халықтык, психология — адамдардың коғамдык және
жске ... ... ... туындайтын каралайым
пснхологиялық білімдерінің жүйесі. Бұл адзм ... ... ... ... ... езіне тән пснхикасы жөнінде біршама мәнді
мағлұматтар берстін ілім-бі-лімдердің жүЙесі.
Пскхологияяык мәні ... ... ... ... ... макзл-мәтелдер аса қыз-ғылықгы зерттеу ... ... ...... өмір ... ... ... .
лын, ойға туйгендерінщ нақты да дәл ... ... ... ... ... ... ... білім-іліммен катар
қоршалғаіі орта женінде, әсіресе ... ... ... жак-тары
туралы жекелеген жаңсақ ойлар дз жок емес. БІ-рак ... ... ... ... де ... даму процестерін негізінен
дұрыс көрсетеді. Алайда өмірдс жнІ қайталанатын сансыз ... ... ... ... қоры-тыла келе, псііхологнялық ойдьги. ыәйегіне
айналады
2.2 Кеңестік Қазақстандағы психологияның ғылым ретінде қалыптасуының
алғашқы кезеңі.
Қазақстанда іргелі ... ... дені ... ... жыл көлемінде
ғана еркін жайып, дами бастағаны белгілі. Бұл ... ... ... да ... ... осы ... алдағы жерде гүлдеп шешек атуына,
біртіндеп қанатынын қатаюына бірсыпыра алғы шарттар сонау ерте ... ... ... ... ... Сол ... Қазақ ағарту институтында ұстаздық етіп, сол оқу орның біраз
жыл басқарған, сөйтіп жаңа типті ... ... ... ... бірі — ... В. Я. ... (1880—1967) еді. 1923 жылы
оның қаламынан «Психология» атты еңбек ... ... ... ... ... ... ... мектебінің қызметкерлері үшін үстемдік кітап» (I,
3 ... ... ... мектебі. Шәкірттерінің сөйлеу ... ... ... жазды. Қазақстанда отызыншы жылдары қызмет еткен,
аты бүкіл әлемге ... ... ... психологияның негізін
салушылардың бірі — А. ... ... елу ... ... ... ... еткен, аты айдай әлемге белгілі ғалым еді. Ол араласпаған
психология саласы кемде-кем. Ол ... ... ... ... ... авторы. Олардың кейбірі: «Казіргі эксперименттік психоло-гия
және оның мектеп ісіне қатысы» (1908), ... ... ... (1922), ... ... психологиясы» (1927), «Шахмат ойының
психологиясы» (1928), т. б.
Отызыншы жылдары психологияға қатысты зерттеулерді ... ... ... ... С. Балаубаев, Ә. Сыдықов, ... А. ... ... т. б. ... ... әрбір ғалымның еңбегіне жеке-жеке
тоқталып кетейік.
Мұхтар Әуезов(1897—1961)
Кемеңгер М. ... ... ... ... еңбектерінде («Ғылым
тілі», «Философия жайынан», «Оку ісі» т. б.) философия мен психологияға
байланысты өз ойларын ... ... ... ... ... қатысты айтқандары, сондай-ақ оның
әр жылдары ... ... ... ... ... ... ... жазған шығармаларында да жиі ұшырасады. Бұларда ... әр ... ... ... ... ерекшеліктері, шығармашылық әрекет
үстіндегі қаламгер шабыты, тәлімгерлік қасиет, ... ... ... ... сөз ... Халқымыздың ұлттық психологиясынан басты
ерекшеліктерінің бірі. Ол халқымыздың «есТірту», ... ... ... ... т. б. ... ... ... өлең-жырларынан да
қазақ, халқының психологиялық кейпі жақсы көрінетіндігін, қоғамдық прогресс
барысында ұлттық психология өзгеріске ... жана ... ... да еске ... ... ... халықтық жағдайлар, орталар
өзгерумен қатарласа, ілесе ... ... ... ... салаға
ауысып, өзгере береді ұлттық ерекшелікті бір қалыпта тұратын, айнымайтын
күй деп қарауға болмайды. Оның көп ... ... ... ... диалектикалық прогресс деп тануымыз керек»,
Психология ғылымы саласында арнаулы еңбек жазбаса да, оны ... жана ... ... ... деп ... ... хұқымыз бар.
Сәлкен Балаубаев
Қазақ психология ғылымының қаз тұруына алғаш үлес қосқандардың бірі —
Сәлкен Балаубаев (1901 — 1973) ... ... ... ... психологиясының тарихынан елеулі орын
алады. Мәселен: ... ... ... ... 1934, 16 ... ... ... тұрғысынан класс ұжымын құру жайында ақыл-кеңес
береді.
Шәрапи Әлжанов
Осы кездері педагогикалық психология ғылымына ... ... ... ... Әлжановтың (1901 — 1938) қаламынан туындады.
Ғалым психологиялық мәселелерді өз еңбектерінің қай-қайсысында болмасын
кең пайдаланып отырған. ... ... ... ... ... ... терминдік сөздер біршама сөз болады. Ш. Олжаковтың
психологияға байланысты ... ... ... С. ... ... Д. Б. ... «Педология» атты оқулығын аударған
кезіндегі психологиялақ терминдердің мазмұнынан ... ... ... ... өз ... ... осы қолжазба Қазақстан Республикасы Орталық
мемлекеттік архивінің қорында сақтаулы тұр.
Төлеген Тәжібаев
Кеңес өкіметі ... ... ... ... ... ... ... үлес қоқан ғұлама ғалым, белгілі мемлекет
қайраткері және дипломат ... ... ... Бұл ... мен ... ... мен тарихы, ұлттық мінез бен
этнопсихология, одақтық педагогика, ... ... ... ... сөз болды.
Т. Тәжібаев бұрын әр жерде шашырап, белгілі жүйеге ... ... ... терминдерді саралап, бұл ғылымның төл тілімізде тамыр
жая ... ... ... Т. ... ... психология» деген атпен
«Қазақ университеті» ... ... ... ... (1992)
психология ғылымының теориялық негіздері баяндалады. ... ... көп ... ... ... түсе ... математика, физика,
лингвистика секілді дәстүрлі классикалық пәндермен ... ... ... ... ... ... ... 40-шы жылдардағы қазақша
баламаларының бірен-сараны қазірде өзгеріске түскенін ... ... ... ... тұжырымдауынша Абай тек асқан кемеңгер, ойшыл ақын ғана емес,
ол сонымен бірге казақтан ... ірі ... ... ... насихаттаумен айналысқан ғұлама. Байырғы қазақ тілінің сарқылмас
бұлағынан сусындақ отырып, Абай ұлттық ... ... ... Ол ... ... ... тілінін негізін қалаумен шектелмей, сонымен
қатар ұлттық психологиялық білімдер саласына қатысы бар ұғым, түсініктерді
саралап түсіндірген еді.
2.3 ... заң ... ... ... ... ... ... құқықтық реттеуге логикалық сәйкес
келетің өзіндік құрылымдық жүйесі бар. Оның ... 5 ... ... ... ...... жүріс – тұрысты әлеуметтік реттеуші
фактор ретінде, құқықтық шығармашылықтың ... ... ... құқықтық әлеуметтенуі, құқықтың мәні бар құбылыстардың
психикалық бейнеленуінің ерекшеліктері, құқықты ұғу, саналы ... ... ... ...... ... ... құқықтық реттеу психологиясы: азаматтық құқықтық
психологиясы, ... ... пен ... ... ... ... сотқа дайындығының психологиялық аспектілері, азаматтық
істерді сотта қарастырудағы психологиялық ерекшеліктері, азаматтық ... ... ... сот барысындағы адвокаттың іс - ... ... ... ... ... ... прокурор іс -
әрекетінің психологиясы, соттағы прокурор сөзі, азаматтық соттың когнитивті
іс - әрекеті, азаматтық сот жүру ... ... ... ... шешім қабылдауының психологиясы,арбитраж, нотариат және
адвокаттардың іс әрекетінің әлеуметтік психологиялық аспекттілері.
3. Криминалды ... ... ... жүріс – тұрыстағы
факторлардың роль мәселесі тұлғаның қылмыстағы биологиялық және әлеуметтік
факторларының ... ... ... ұғу, ... ... ... іс - ... психологиясы, жас
өспірімдік, рецидивті қылмыстық психология, топтық ұйымдастырылған қылмыс
психологиясы, кінә мен ... ... сот ... ... Істі ... іс - ... ... қылмысты үрдістегі
тергеуші және өзгелердің психологиясы,тергеушінің танымдық іс - әрекеттері,
мағлұматтар аз жайындағы тергеушінің іс - ... ... ... ... ... тергеу жүйесіндегі іс - әрекеттер
психологиясы, қылмыс үрдісіндегі соттық психологиялық ... ... іс - ... ... ... іс - ... ерекшеліктері, соттық тергеудегі психологиялық дайындық және
жоспарлау, сотты зерттеудегі және оның қатысушыларының ... ... ... ... іс - ... ... іс - әрекеттерінің психологиясы мен ... ... ... қабылданатын шешімдер психологиясы.
5. Түзету психологиясы: Міндеті қылмыскерді жазалау мен ... ... ... ... ... ... ... еңбек пен түзету мекемелеріндегі тіршілік
психологиясы, босатылғандардың ... ... ... әдістемелеріне келсек, зерттеу объектісінің
ерекшеліктеріне байланысты пайдаланатын ... ... бір ... Бұл ... ішінде арнайы орынды құрылымдық анализ, ... ... ... зерттеу, контент анализ және интервью алу.
Құрлымдық анализ әдісі: Зерттіленетін құбылыстарға функционалды
құрылымдық бағынышты ... ... Заң ... іс ... әр ... ... ерекшеліктерін, қылмыскер тұлғасын, әр
түрлі субъектілердің психикалық сапаларын зерттеудегі ... ... ... әдісі генетикалық – құрылымдық анализ ... ол ... ... ... ... дамуын, даму ерекшелігіне
байланысты функциалануын анықтайды.
Заң психологиясында сапалық әдістер және ... ... ... ... ... әдістерін қолдануда психологиялық әдістермен ... ... ... Кей ... ... ... қолданылады. Әңгімелесу кең тараған.
Заң психологиясын қосымша әдісі азаматтық және қылмыстық іс ... ... ... ... және сотты психологиялық экспертиза әдісі.
Биографиялық әдіс – генетикалық зерттеу әдісінің бір түрі. ... ... жеке ... ... емдеу мекемелерінен, таныс адамдарынан, туыстарынан алынады.
Осыған байланысты тұлғаға ... ... ... ... – іс ... ... ... аномалияларды зерттейді. Жоғары маманданған мамандар тұлға
диагностикасын өткізеді. Топтық зерттеу кезінде ... ... ... жүргізіледі.
Бақылау әдісі – оның ерекшелігі зерттелінетін тұлғаның табиғи іс -
әрекеті зерттеу үрдісінде бұзылмай табиғи болып ... ... ... алу ... ең ... ... ... заңдылықтары бізді
қызықтырады, бақылау жоспарын құрып, нәтежелерді дұрыс тіркеп, бақылаушының
рөлін анықтау керек. Техникалық құралдар қолданылады.
Эксперемент ...... ... ... психикалық
үрдістердің тәуелділігін зерттейді. Эксперемент кезінде сырқы ортадан
арнайы құбылыстар ... ... ... үрдістер шақырылады. Табиғи
және лабораториялық эксперементтер кең тараған.
Анкета ...... ... ... ... үлкен топқа
сұрақтар қою. Заңды мағұлматтар алу. ... ... ... және ... әдісі (әңгімелесу) – зерттеудің ең басында жұмыс бағдары ... ... үшін ... Әңгімелесу кезінде тергеуші тұлғаның
негізгі ерешеліктерін зерттеп, онымен қатынасқа түсу үшін ... ... ... – тергеудің негізгі бөлігі - басты мақсатқа
жету жолында қылмыс жайлы толық, әрі объективті ... ... ... ... курстық жұмысымызды түйіндей келе ... ... ... ... ... зерттеу жұмыстарының аздығына
байланысты бұл мәселе әлі де болашақта зерттеу жалғасын ... ... ... ... заң ... ... ... жағымсыз
факторлар әсер етеді. Мысалы, біріншіден, заң ... ... ... ... ... бойынша қазақша ақпараттардың
аздығы; үшіншіден, психологиялық, соның ішінде заң ... ... ... ... төртіншіден, Қазақстандағы
психологияның бір жүйеге келмеуі; бесіншіден, арнайы мамандардың ... ... ... ... ... арнайы маманданған
лабороториялар, мектептер, ... мен ... ... ... нұсқаулар және т.б жетпейді. Осының нәтижесінде психология
әлі толық дамымаған.
Қазақстанда психологияның тек ... ... ... ғана ... ол педагогикалық және практикалық психологиялар. Ал ... әлі ... ... ... да біз бұл тақырыпты
өзекті деп санаймыз. Заң ... ... ... көптеген
мәселелерді эффективті түрде шешүге болысар еді. Өйткені заң психологиясы
психологияға сүйеніп көптеген қылмыс мотивтерін, ... ... ... ... ... іс - ... олардың тұлғасын анықтап,
зерттейді. Арнайы тергеу ... ... мен ... ... ... ... ... әлеуметтік шығу тегін
анықтайды, адамдармен қарым – қатынас жасауға ықпал етеді.
Заң психологиясы психологияның ең жас ... ... Оның ... үш ... ... ... бері ... қылмыстың шығу тегін
психологиялық тұрғыдан болжауға ... ... ... психологиялық
типтерін анықтап, оны заң психологиясының құрылымдық жүйесінде бес бөлімге
бөлген. Олар: Құқықтық ... ... ... ... ... психология; Қылмыс психологиясы; Түзету психологиясы;
Психологиялық мәселелер ертеде қазақ ағартушыларының, ... ... Ал ... ... психология мен заң
психологиясы ... Қ. ... ... Бап – ... Т. ... ... және т.б айналасуда. Ал заң психологиясының мәселелерімен р.
Досбаюв, Е. К. ... Ө. С. ... ... ... заң ... ... дербес сала ретінде дамып,
қалыптасатынына күмәнсіз сенеміз.
Қолданылған әдебиеттер тізімі:
1. Научный журнал «Вопросы психологии» - №5// Москва, 2003г.
2. Психолгический журнал ... - №6, том 21// ... ... ... ... ... - №5, том 23// ... 2002г.
4. Г. К. Пралиева «Юридическая психология» / Алматы, 7 жарғы 2004г. (уч.
пособие).
5. И. Еникеев «Общая и ... ... / ... 2. ... 1999г.
6. О. В. Чуфарский «Юридическая ... / ... 2004г. ... В. А. ... ... ... / Сант-Питербург, 1998г.
8. Қ. Б. Жарықбаев «Қазақ психологиясының тарихы» / Алматы, ... А. Ким ... ... / Сант-Питербург, 2004г.
10. М. Е. Литвак «Профессия психолог» / Ростов на Дону, Феникс, 1999г.
11. Г. ... ... ... ... ... ... /
Алматы, 2004ж.
12. Қ. Б. Жарықбаев «Жүсіпбек ... ... ... ... Білім, 2000ж.
13. «Развитие психологической мысли в Казахстане» // Монография, 2002г.
14. «Проблемы истории психологии в Казахстане» // Алматы, 1986г. (Сборник
научных ... ... ой - ... ... / І том Алматы, Рауан 1994ж., ІІ том
Алматы, Рауан 1998ж.
16. Қ. Б. Жарықбаев «Қазақ ...... / ... Санат 1995ж.
17. К. Б. Жарикбаев «Развитие психологической мысли в Казахстане» / Алма
– ата, 1968г.
18. К. Б. Жарикбаев «Психологическая ... в ... / ... ... ... ... курса «Развитие психологической мысли народов
Средней Азии и Казахстана» / Алматы, 1991г.
20. Библиографический указатель. ... ... в ... ... РСФСР) //. Чимкент, 1976г.
21. Библиографический указатель диссертации по педагогике и ... в ... ССР (1950 - 1975). ... ... Краткий библиографический указатель психологии. // Алма – ата, 1967г.
23. Ж. Аймауытов «Психология» / Алматы, Рауан, 1995г.
24. С. Елеусізова ...... ... / ... Рауан, 1995ж.
25. Т. Тәжібаев «Тандамалы шығамалары» / Алматы, 2000ж.
26. «Қазақстандағы психология және ... ... ... / ... ... «Психологическая газета» // Москва, №12, 2004г.
28. «Психологическая газета» // Москва, №3, 2002г.
29. «Психологическая газета» // ... №7, ... ... ... типтік бағдарламасы» // Алматы, 2001ж.

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 28 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Заң психологиясының теориялық және практикалық міндеттерін өзара байланысы4 бет
"Жас мәселесі және психикалық дамудың заңдылықтары."3 бет
Жас мәселесі және психикалық дамудың заңдылықтары6 бет
«Бас бостандығынан заңсыз айыру қылмысының құқықтық сипаттамасы»86 бет
Банк үшін программалық жабдықты жобалау77 бет
Бастауыш сыныптарда үндестік заңдылығын үйретудің жолдары63 бет
Есірткі және жүйкеге әсер ететін заттармен заңсыз айналысу қылмысын тергеу48 бет
Есірткі және психотроптық заттардың және заңсыз айналым (контрабанда) түсінігі43 бет
Заң тұлғалары8 бет
Заңды тұлға жайлы9 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь