Нуклеопротеидтердің алмасуы


І. Кіріспе
Нуклеопротеидтердің алмасуы
ІІ. Негізгі бөлім
1. Нуклеопротеиндер метаболизмі
2. Нуклеин қышқылдарының ыдырауы
3. Пуриндік және пиримидиндік негіздер катаболизмі
4. Пуриндік және пиримидиндік нуклеотидтер биосинтезі
5. Зәрдің түзілуі
6. Химиялық құрамы
7. Зәрдің патологиялық құрамдары
ІІІ. Пайдалынылған әдебиеттер
ІҮ. Қорытынды
Нуклеопротеиндердің екі түрі кездеседі. Олар –ДН-протеиндер мен РН- протеиндер. Бұл протеиндер қарында және ішекте ыдырап, белоққа және нуклеон қышқылдарына ( ДНҚ мен РНҚ) жіктеледі. Қарында белоктар мен нуклеин қышқылдарының арасындағы байланысты пепсин ферменті немесе НСІ үзеді, ал ішекте ондай байланысты трипсин үзеді.

НК-протеин гидролиз белок+ нуклеин қышқылы


Бұдан әрі қарай қарын мен ішекте белок әдеттегідей протеолиттік ферменттердің көмегімен ыдырап, амин қышқылдарына айналады да организмге сіңеді.
Нуклеотидтер және олардың туындылары организмде келесі атқаратын функциялармен маңызды:
1) Нуклеин қышқылдарының құрылымдық компоненті ретінде ДНҚ және РНҚ –ның синтезіне қатысып,тұқым қуалау белгілерін сақтайды және оны ұрпақтан-ұрпаққа беріп отырады;
2) Кейбір коферменттері түзуге қатысады ( НАД,НАДФ,ФАД,ФМН,КоА);
3) Жоғары энергетикалық қосылыстарды ( АТФ,УТФ,ЦТФ,ГТФ ) түзе отырып, энергияның трансформаиялануына қатысады;
4) Циклді нуклеотидтер ( цАМФ,цГМФ) гормандардың өсу факторларының, нейромедиаторлардың және басқа да реттеуші қосылыстардың әсер ету механизміне қатысады.
5) Көптеген қосылыстардың активті формаларын (канттар, азотты негіздер,сульфаттар,метионин) түзуге қатысады.
1. Сеитов З.С. « Биохимия» Алматы, 2007ж.
2. С.М.Плешкова, К.Қ.Өмірзақова, С.А. Абитаева « Заттар алмасуы және оның реттелуі» Алматы,2006ж.
3. Т.Т.Березов,Б.Ф. Коровкин « Биохимия», 1999г.
4. Е.А.Строев « Биохимия»,1986г.
5. Т.Я.Полосухина, Н,Р.Аблаев « Материалы к курсу биологической химии», 1977 г.
6. Плешкова и соавт. « Методические указания для сомастоятельной подготовки студентов к лабароторным заниятиям по биологической химии», Алматы,2003г.
7. Верболович П.А. , Аблаев Н.Р. «Лекции по отдельным разделам биохимии», Алматы-Ата, 1975г.

Пән: Химия
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 8 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге




Кіріспе:

Нуклеопротеиндердің екі түрі кездеседі. Олар - ДН-протеиндер мен РН- протеиндер. Бұл протеиндер қарында және ішекте ыдырап, белоққа және нуклеон қышқылдарына ( ДНҚ мен РНҚ) жіктеледі. Қарында белоктар мен нуклеин қышқылдарының арасындағы байланысты пепсин ферменті немесе НСІ үзеді, ал ішекте ондай байланысты трипсин үзеді.

НК-протеин гидролиз белок+ нуклеин қышқылы

Бұдан әрі қарай қарын мен ішекте белок әдеттегідей протеолиттік ферменттердің көмегімен ыдырап, амин қышқылдарына айналады да организмге сіңеді.
Нуклеотидтер және олардың туындылары организмде келесі атқаратын функциялармен маңызды:
1) Нуклеин қышқылдарының құрылымдық компоненті ретінде ДНҚ және РНҚ - ның синтезіне қатысып,тұқым қуалау белгілерін сақтайды және оны ұрпақтан-ұрпаққа беріп отырады;
2) Кейбір коферменттері түзуге қатысады ( НАД,НАДФ,ФАД,ФМН,КоА);
3) Жоғары энергетикалық қосылыстарды ( АТФ,УТФ,ЦТФ,ГТФ ) түзе отырып, энергияның трансформаиялануына қатысады;
4) Циклді нуклеотидтер ( цАМФ,цГМФ) гормандардың өсу факторларының, нейромедиаторлардың және басқа да реттеуші қосылыстардың әсер ету механизміне қатысады.
5) Көптеген қосылыстардың активті формаларын (канттар, азотты негіздер,сульфаттар,метионин) түзуге қатысады.
Нуклеин қышқылдары нуклеопротеидтердің белоктық емес бөлігін (простетикалық тобын) құрайды. Нуклеопротеидтердің белоктық компоненті белоктардың метаболизмінде әртүрлі өзгерістерге ұшырайды. Нуклеин қышқылдары алмастырылмайтын тағамдық факторлар емес және энергиялық материал ретінде маңызды роль атқармайды.
Нуклеопротеидтердің қорытылуы және олардың ыдырау өнімдерінің сіңірілуі ас қорыту жолдарында өтеді. Асқазан сөлінің ферменттері және тұз қышқылының әсерініен тағам нуклеопротеидтері полипептидтерге және нуклеин қышқылдарына ыдырайды, полипептидтер ішекте амин қышқылдарына дейін гидролизденеді. Нуклеин қышқылдарының ыдырауы ащы ішекте ұйқы безі сөлінің ДНҚ-аза және ферменттерінің әсерінен жүреді. РНҚ-аза пуриндік және пиримидиндік мононуклеотидтер, ди-және тринуклеотидтер, ал ДНҚ-аза әсерінен негізінен динуклеотидтер, олигонуклеотидер және аз мөлшерде мононуклеотидтер түзіледі. Нуклеин қышқылдарының мононуклеотидтерге дейін толық гидролизі ішектің шырышты қабатының ферменттері - фосфодиэстеразалардың әсерінен жүреді.
Мононуклеотидтердің одан арғы күйі туралы екі түрлі болжам бар. Бірінші болжам: момннуклеотидтер ішекте фосфоэфирлік байланысты гидролиздейтін арнайы емес фосфатаза әсерін нуклеозидтер мен фосфор қышқылына ыдырайды және осы куйде сіңіріледі деп есептейді.Екінші болжам, мононуклеотидтер сіңіріледі, ал олардың ыдырауы ішектің кілегей қабатының жасушаларында өтеді. Ішек қабырғасында мононуклеотидтердің гидролиздік ыдырауын катализдейтін нуклеотидазалар бар деген дәлелдемелер де бар. Ары қарай нуклеозидтер ішек кілегей қабат клеткаларында арнайы нуклеозидфосфорилаза әсерінен азотты негіздер мен пентозалрға дейін ыдырайды. Сонымен, нуклеотидтер ыдраған кезде түзілген өнімдер-нуклеозидтер,негіздер, пентозалар және Н3РО4 ішекке сіңіріледі.

Нуклеон қышқылдарының ыдырауы.
Күйіс қайыратын малдағы зат алмасуда нуклеин қышқылдарының қорытылуы ерекше маңызды орын алады. Қарынға баратын микрооганизмдер азотының жалпы мөлшерінің 20% нуклеон қышқылының үлесіне тиеді.
Азықтық және бактериялық ДНҚ мен РНҚ-ның ыдырап айырылуы ұйқы безінің ферменттері нуклеазалардың әсерімен он екі елі ішекте өтеді. Ұйқы безінің рибонуклеаза ферменті РНҚ-ны гидролиздеп, ыдыратады да, мононуклеотидтерге және олигонуклеотидтерге айналдырады. Дезоксирибонуклеаза ферменті қатысқан кезде ДНҚ-ға шабуыл жасап олигонуклеотидтерге айналдырады. Ішектің жалқаяқ қабатында диэстераза ферменті бар. Сол фермент олигонуклеотидтерді ыдыратып, мононуклеотидтерге айналдырады деген болжам бар. РНК ыдырауы нәтижесінде негізінен төрт мононуклеотид ( нуклеотид) түзіледі. Олардың екеуі пурин қатарына жатады. Олар аденозинмонофосфат ( АМФ)пен гуанозинмонофосфат ( ГМФ). Екеуі пирмидин қатарына жатады,олар- уридинмонофосфат (УМФ),цитидинмонофосфат ( ЦМФ). ДНҚ гидролизі кезінде де негізгі төрт мононуклеотид түзіледі - АМФ,ГМФ,ЦМФ,ТМФ, бірақ құрамында рибоза орнына дезоксирибаза болады. Мұнда нукдеотидтерді белгілеу үшін алдына д әрпін қояды (дезосирибаза). Мысалы: дАМФ.
Бос нуклеотидтерді ішектің фосфотаза ферменті ыдыратып, нуклеозидтнрге және бейорганикалық фосфатқа айналдырады. Осындай ыдырауды аденозинмонофосфат мысалынан байқап көрейік.
Нуклеозидтер ішек арқылы сорылып сіңеді және полинуклеотидтер синтезі үшін пайдаланылады.
Синтездеуден қалған нуклеозидтер баырда, көкбауырда, бүйректе, жілік майында нуклеозидаза ферментінің әсер етуімен пуриндік негіздерге ( адеин,гуанин),пиримидиндік негіздерге ( урацил, тимин, цитозин) және пентозаға гидролизденеді.

Пуриндік негіздер катаболизмі.
Адениндезаминаза ферментінің әсерімен аденин, гуаниндезаминаза ферментінің әсерімен гуанин гидролиздік жолмен дезаминденеді. Бұл кезде адениннен гипоксантин, ал гуаниннен ксантин түзіледі.
Бұдан кейін ксантиноксидаза ферменті гипоксантинді тотықтырып, ксантинге, ал ксантинді зәр қышқылына айналдырады.
Бауырда және ішектің жалқаяқ қабатында пайда болған зәр қышқылы қан тамырларына барады. Бұдан әрі зәрмен бірге бүйрек арқылы организмнен шығады. Мұндай зат алмасу адамға және маймылға тән. Ал көпшілік сүтқоректі жануарларда зәр қышқылы құрамында мыс бар уратоксидаза ферментінің көмегімен бауырда аэробты жолмен аллантиоинге айналады.
Аллантоин мал организмдегі пуриндік алмасуының ақырғы өнімі.
Пуриндік алмасудың бұзылуы, подагра- буын ісігі дертіне әкеліп соғады. Мұндай дерттің ерекшелігі мынадай: шеміршекте, сіңірде, буын қуыстарында, кейде бүйректе, теріде және бұлшық еттерде зәр қышқылының кристалдары ( ураттар) жиналады. Осы қышықыл кристалдарының мөлшері қанның әр 100 мл мөлшерінде 4-6 мг шамасында көбейеді.
Пиримидиндік негіздер катаболизмі.
Цитозин дизаминденуге ұшырайды да урацилге айналады. Бұдан кейін урацил мен тимин ыдырап, ақырғы өнімге айналады. Бұл процесті төмендегі урацил мысалынан байқауға болады.
Бұл реакция кезінде пайда болған В-аланин әрі қарай алмасып өзгереді, ал NH3 пен CO2 екеуі мочевинаның түзілуіне жұмсалады.
Пуриндік және пиримидиндік нуклеотидтер биозинтезі.
Ішектен сорылып сіңетін нуклеозидтер, мононуклеотидтердің біршамасы ұлпаларда полинуклеотидтер, нуклеон қышқылдары синтезделу үшін жұмасалады. Малға жем - шөпен бірге ұзақ уақыт нуклеин қышқылы жетпесе де қиындық көрмейді. Өйткені нуклеин қышқылдары басқа қосылыстардан синтезделеді.
Нуклеин қышқылдарының құрылымдық бөлшектері фосфат (H3PO4),пурин негіздері мен пиримидин негіздері және пентоза қанты ( рибоза немесе дезоксирибоза) екендігі белгілі. Фосфат организмде үнемі ьолады, ал пентоза қанты глюкозадан , пентоза-фосфат жолы бойынша синтезделеді. Енді қысқаша ьолса да пуриндік және пириминдік негіздердің синтезделуін қарастырайық.
Пуриндік нуклеотидтер биосинтезі. Мал азығына азот пен көміртегі изтоптарын қосып, таңбалы атомдар әдісін пайдалану арқылы мыналар анықталады, пуриндік негіздер мен пиримидиндік негіздер ұлпада глицин, аспартат, лутамин, формиат және СЩ2 сияқты қарапайым қосылыстардан түзіледі. Бұл реакциялар механизміне сипаттама бермей-ақ пуриннің құрылым формуласын келтіреміз және оның молекуласындағы көміртегі мен азот атомдарының алғы заттарын көрсетіміз.
Пурин молекуласының 1-жағдайдағы азот көзі аспартат амин тобы болады. Формиат 2- және 8-жағдайын - дағы көміртегі атомдарын береді. 3- және ²- жағдайындағы азот атомы глутаминнің амид тобынан шығады. 4- және 5- жағдайындағы көміртегі атомдарының, 7- жағдайындағы азот атомының алғы заты - глицин. Ең ақырында С6 атомы көміртегінің диосидінен пайда болады.
Синтез процесі кезетесіп жүретін бірнеше реакциялардан құралады. Бұл реакциялардағы айта кететін бір жағдай - бос пуринді негіздер түзілмейді, бірден - ақ пуриндік нуклеотидтер құралады.
Пиримидиндік нуклеотидтер биосинтезі. Пуриннің екі сақинасының біреуі пиримидин болғанымен ол пиримидиндік нуклеотидтерге алғы зат қызметін атқармайды. Көміртегі атомдары мен азот атомдарының көзі- аспартат, глутамин және СО2.
Формуладан байқалғандай аспартат, 1- жағдайындағы азот атомын, 4,- 5- және 6- жағдайдағы көміртегі атомдарын береді. 3- жағдайындағы азот атомының алғы заты- глутаминнің амидтік тобы, ал 2- жағдайындағы көміртегі атомының алғы заты - көмірқышқыл газы.
Дезоксирибонуклеотидтердің түзілуі. Біз жоғарыда баяндаған процестерде пуриндік және пиримидиндік нуклеотидтердің түзілетіні байқалды. Олардың құрамында қант түрінде рибоза бар. Пуриндік және пиримидиндік дезоксирибонуклеотидертер түзілуі үшщін рибоза қанты тотықсызданып, дезоксирибозаға айналады. Бұл ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Минералдардың алмасуы
Көмірсулардың алмасуы
Нуклеопротеидтердің алмасуының бұзылуы
Зат алмасуы
Белоктлр алмасуы
Нуклеопротеидтердің алмасуының бұзылыстары
Органикалық заттардың алмасуы
Амин қышқылдарының алмасуы
Минералды элементтер алмасуы
Аминқышқылдар мен белоктардың алмасуы
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь