Герундийдің көркем әдебиетте қолданылу ерекшеліктері және аударылу жолдары

Тіл білімінде грамматика саласының алатын орны ерекше, яғни оның қарқынды дамып, жүйелі түрде зерттелуі де өте маңызды. Ағылшын грамматикасындағы етістіктің жақсыз формасындағы герундийдің зерттеліп, мазмұнының ашылуы да грамматика саласының дамуына үлкен үлесін қосады. Герундий ерекше сөз табы болып жарияланған және жіктеуге қатысты емес сөз ре Мысалы, герундий «етістіктен жасалған» атауы арқылы, И.Ф. Калайдович герундийді етістіктің дербес категориясын бөліп айтқан. Тек академиктер Д.Н. Овсянико, Куликовский және А.А. Шахматов, және бодуэн мектебінің лингвисттері табанды түрде қазіргі ағылшын тіліндегі герундий – бұл «етістіктен жасалған номинатив», яғни етістіктің негізгі бастапқы түрі деп айтқан. [1. 164; 2. 149] Герундий – ағылшын етістік жүйесінің ең ерекше жақтық емес формасы. Егер тұйық рай мен есімше қазіргі барлық европалық тілдерге тән форма болса, герундий тек испан тіліне ғана тән; бұл форма неміс тілдерінде ағылшын тілінен басқаларға тән емес .Ол сонымен қатар тура және жанама толықтауышқа да қатысты. There was a greyhound racing track. Racing track — «жүгіруші жол» емес, «жүгіру жолы», «жүгіруге арналған жол». Салыстыру үшін жалпылама мысал келтірейік: a dancing hall – «би залы» және a dancing girl «билеп жатқан қыз». Герундий зат есім қасиеттеріне ие болатын жағдайлар: 1. тәуелдеу есімдігімен анықталады және тәуелдеу немесе жалпы септіктегі зат есіммен анықталады (бұл – герундийлік орам):
their singing - (кімнің?) олардың ән салуы
my friend’s reading –(кімнің?) менің досымның мәнерлеп оқуы
Helen(’s) coming –(кімнің?) Хеленнің келуі
        
        Герундийдің көркем әдебиетте қолданылу ерекшеліктері және аударылу жолдары. 
Тіл білімінде грамматика саласының алатын орны ерекше, яғни оның қарқынды дамып, жүйелі түрде ... де өте ... ... ... етістіктің жақсыз формасындағы герундийдің зерттеліп, мазмұнының ашылуы да грамматика саласының дамуына үлкен үлесін қосады. ... ... сөз табы ... ... және жіктеуге қатысты емес сөз ре Мысалы, герундий атауы арқылы, И.Ф. Калайдович герундийді етістіктің дербес категориясын бөліп айтқан. Тек ... Д.Н. ... ... және А.А. ... және ... ... ... табанды түрде қазіргі ағылшын тіліндегі герундий - бұл , яғни ... ... ... түрі деп айтқан. [1. 164; 2. 149] Герундий - ағылшын етістік жүйесінің ең ерекше жақтық емес формасы. Егер ... рай мен ... ... ... ... ... тән ... болса, герундий тек испан тіліне ғана тән; бұл ... ... ... ағылшын тілінен басқаларға тән емес .Ол сонымен қатар тура және ... ... да ... There was a ... racing track. Racing track -- ... , . Салыстыру үшін жалпылама мысал келтірейік: a dancing hall - және a dancing girl . ... зат есім ... ие ... ... 1. ... ... анықталады және тәуелдеу немесе жалпы септіктегі зат есіммен анықталады (бұл - герундийлік орам):
their singing - (кімнің?) ... ән ...
my friend's reading - ... ... ... ... ... coming - (кімнің?) Хеленнің келуі
2. Оның алдында көмекші сөз тұруы мүмкін, ... reading - ... оқу ... ... оқи тұра ... leaving - ... бұрын.
Зат есіммен байланысы:
а) іс - ... ... тек ... іс ... ... ... ... бастауыш, толықтауыш, анықтауыш, пысықтауыш, баяндауыш бөлігі ретінде зат есім қызметін атқарады; ... және ... ... зат есімді салыстыру.
а) айырмашылығы:
Герундий
Етістіктен жасалған зат есім
Артиклі ... ... ... (of + зат ... түрі жоқ;
Сын есіммен анықталмайды; үстеу арқылы анықталуы мүмкін;
Тура толықтауыш болуы мүмкін;
Мезгілдік және етісті ... ... ... ... ... ... (of +зат ... түрі болуы мүмкін;
Үстеу арқылы анықталмайды;
Сын есім арқылы анықталуы мүмкін;
Тура толықтауышы болмайды;
Мезгілдік және етісті айырмашылықтары жоқ.
б) ұқсастықтары:
Герундий
Етістіктен жасалған зат есім
Сөйлемде ... ... ... ... ... пысықтауыш қызметтерін атқарады;
Көмекші сөздермен тіркеседі, тәуелдеу есімдіктері және тәуелдік ... зат ... ... ... жаңа ... кезеңіндегі герундий:
--------------------------------------------------------------------------------
Тек орта ағылшындық кезеңде ғана емес, тіпті ерте жаңа ағылшындық кезеңде де - ing герундий мен етістікті есім ... әлі де анық ... ... Шекспир дәуірінде - ing формасының қолдану тәсілінің төрт мүмкіншілігі кездеседі: losing of the day; the losing of the day; losing the day; the losing the day. ... және ... сөз ... ... қолдану жағдайларын көрсетеді, екінші және үшінші - анық бөлінген түрлері. Герундийге тән болып келетіні артиклі ... және ... ... ... тіркесуі: losing the day. Етістікті есімге тән болып келетіні артикльдің қолданылуы және ... сөз ... ... анықтауышпен тіркесуі: the losing of the day. Тек XVII-шi ғасырдың соңында ғана тіркесу жөніндегі герундий мен етістікті есімнің арасы ... ... ... етістен бөлшектенуі: Керм мен Есперсен герундийдің пассивты формасы алғаш рет XVI ғасырда пайда болғанын көрсетеді. Керм - ... ... ... мен ... мысалға алады. Алайда XVI ғасырда герундийдің пассивты түрі сирек кездеседі. Тіпті XVII ғасырда ... ... ... ... мағынада жиі қолданылған, мысалы: It does down without chewing, I' faith; Go, and make haste, sir, lest your reward be lost for want of looking to. ... ... ... ... ... және зат есім ... ие бола ... кез келген сөйлем мүшелері қызметінде қолданылуы мүмкін (дара баяндауыштан басқасы): бастауыш, құрмалас баяндауыш бөлігі, толықтауыш, анықтауыш және пысықтауыш. ... ... ... Бұл ... герундий зат есіммен де, инфинитивпен де аударылады, мысалы:Reading is to the mind what exercise is to the body. - Ақыл үшін оқу - тән үшін ... ... тең. ... ... баяндауыш бөлігі ретінде де қолданылады. Бұл жағдайда герундий to be (am, is, are, was, ... ... ... ... ... бөлігі ролін атқарады.
His hobby is collecting stamps.
Герундийдің басқа қолданылу амалдары:
1. No шылауынан соң сілтеме-тыйым салуларда қолданылады:
No talking! - ... ... smoking! - ... ... ... - Ластамаңдар!
2. Сыпайы сөйлегенде қолданылады:
Thank you for calling - Телфон соққаныңызға рахмет
Sorry for ... you - ... ... өтінемін. 3. To go және to do қосылысымен:
To go skiing - ... ... ... go shopping - ... ... Language Teaching - ... тілін оқыту. Герундий бастауыш және толықтауыш рөлінде көбінесе зат есім, кейде инфинитивпен аударылады:
Атомның ... қиын ... ... табылады.
Splitting
Splitting the atom is a difficult task.
Атомның ыдыратуын -- қиын тапсырма деп атаймыз
1.Тура толықтауыштың ... ... ... тура ... ... ... ... соң инфинитив, ал кейбіреуінен соң герундий, ал кейбір етістіктерден соң екеуінде қолдануға болады. 1. Бұл ... соң тура ... ... тек ... ... to admit - ... мойындау to avoid - ... to delay - ... to ... - ... және тағы ... He avoided looking at us -- Ол ... ... қашқақтады. Герундий анықтауыш ролінде зат есім бола тұра қандай?, кімдікі?, қай? т.б. деген ... ... ... Герундий анықтауыштың ролінде көп жағдайларда of, in, at, about, to (кейде for) қосымша сөздерімен қолданылады;
chance of -- мүмкіндік
hope of - бір ... үміт ... was little hope of finding the man -- Ол ... ... деген үміт болды.
ГЕРУНДИЙДІҢ КӨРКЕМ ӘДЕБИЕТТЕ ҚОЛДАНЫЛУ
ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ ЖӘНЕ АУДАРЫЛУ ... көз ... ХХ ... ... ... ... ... жөніндегі мәселелермен айналысты. Герундий шығу тегіне қарай етістіктен жасалған зат есім болып табылады; ежелгі ағылшын ... ... зат ... тән ... және ... ... болған, атап айтқанда, септелген. 2.3. Көркем әдебиттегі герундийдің синтаксистік функциясы.Көркем әдебиеттегі герундий түрі ұзақ уақыт бойы дара түрде ... ... және ... - екі ... ... саралап жіктелмеген. Оларды тек мән - мәтіннен ажыратуға болады. to be + тіркесін есімше тіркестерінің ... ... ... ... ... ... ... түсіну тек орта ағылшын кезеңі соңында ғана жүреді (ME). Бұл ой бірқатар ... ... ... ... ... ... категориялы түрлерге таратылуы бүкіл ерте жаңа ағылшын (ENE) бойы жалғасты (perfect, continuou).Ерте жаңа ағылшын басында ... ... ... герундий үйлестірілуі басталмас бұрын ырықсыз етістің перфекті формаларының толық жоқтығы айтылды. Әсіресе кеңінен таралған Шекспир дәуіріндегі ... ... Бұл ... осы құрылымда қолданылатын етістіктер шеңбері кеңейеді, ырықсыз етістің ... ... ... болады, әртүрлі құрылымдағы көркем әдебиетке пассивтік герундий енгізілуі байқалады. Бірақ Өрлеу дәуіріндегі авторларда әлі де болсын көркем ... ... ... және пассивтік түрлерінің саралап жіктелмеуі кездеседі. Г.П.Богуславскаяның қортындылауы бойынша - көркем әдебиеттегі герундийдің қызметі үш көзқараста жүзеге асады:
1. ... ... ... ... атқарады.
2. Герундий мақсат пысықтауышы қызметін атқарады.
3. Герундий ... - ... ... ... ... ... іс - әрекетті білдіреді де, ал оған дейін болған құбылыстар пысықтауыштың қызметін атқарады. Барлық ... ... ... әдебиеттегі герундийді пысықтауыш деп санай келе, синтаксистік қызметіне ... ... ... ұстанады, бірақ пысықтауыштың қай түріне жататындығына қарай ойлары келіспейді " [19, 90].
2.4. Көркем әдебиеттегі герундийдің стилистикалық ерекшеліктері
Көркем әдебиетте бастауыш қызметінде ... ... ... ... сирек құбылыс емес, ол көбінесе авторлық жазудың өзіндік мәнеріне байланысты, және де нақты шығарма мазмұнына байланысты. Бастауыш рөлінде герундийі бар ... ... ... қол ... ... ... ... арқылы болады. Мысалы;
Quarrelling with him - how stupid of me -- Онымен ұрысу, мен үшін қандай ақымақсыздық [10, 99]. To be ... ... ... with him is (was) stupid of me) ... - ... ... ... атап көрсетеді. Экспрессия сөйлемнің интонациялық бейнесіне байланысты. Әсіресе көркем әдебиетте герундийдің Complex Subject ... ... ... ... ... ...
A heavy sky seemed covering the world with the grey whiteness of a ... ceiling -- Ауыр ... ... ... ... төбе ... ... [7, 44].
The sky war so blue, and the sun so bright, that an eternal summer seemed reigning over this prospect -- ... ... ... ... күн ... ... болып, жаз келгендей болды [7, 72]. Көркем әдебиетте герундийдің түсіп қалуы эллипсис болып табылады. Мысалы;
Please, please don' t, darling! O - O - don' t want you to -- ... ... ... емес. О-О-сен қаламайсын...[14, 66]
Of course, if you want me to, Orville, I'll go over there -- ... егер сен ... ... мен онда ... [14, 22]. Мұнда көркем әдебиетте герундийдің түсіп қалуы сөйлесу ... ... ... сонымен қатар сөйлеушінің ішкі жай-күйі, сөйлемнің бірыңғай мүшелерімен күрделенуі ... ... ... ... ... жолдары
Герундий - бұл әрекет атауын білдіретін және етістіктің де, зат есімнің де қасиеттеріне ие болушы етістіктің жақсыз түрі ... ... ... ... ... ... түрі жоқ. Сөйлемдегі оның қызметі көбінесе инфинитивпен ұқсас, бірақ ол зат ... ... ... ие. ... қатар герундийді қазақ тіліне үстеу немесе бағыныңқы сөйлемнің бір ... ... ... ... ... ... ... әдебиетінен алған сөйлемдерді алуға болады.
Герундийдің зат есім ... ... You never come down without ... ... that goes counter to my scheme - Сіз ... келген сайын, менің жоспарыма қарсы тұратын жаңа ұсыныстар жасайсыз [7, 12]. Герундийдің инфинитив ... ... James began walking up and down; he looked strange and stork like without a coat -- ... ... ... көрініп, ләйлек секілді, бөлмеде әрі - бері жүре бастады [7, 14].
3. ... ... ... ... He ... the ... existence of Old Jolyon's son, young Jolyon, June's father, who had made such a mess of it, and done for himself by ... his wife and child and running away with that foreign ... -- Ол ... ... ... кіші Джолинды, Джунның әкесін, оның ертеректегі істеген қасиеттерін, ... бір ... қызы үшін өз ... баласын тастағанлықтан, өзін қинағандығын еске алды. 4. ... ... ... мүшесі ретінде аударылуы;1. Things in the trade were slack; and as Soames had reflected before making up his mind, it had been a good time for building -- ... онша ... ... ... ... ... келместен бұрын Сомс қазір құрылыстың уақыты екендігін ... [7, 27]. 1. ... зат есім ... аударылуы;
1. There is an indescribably faint line in the manner of man's apparel which somehow divides for a woman those who are worth glancing at and those who are not -- ... ... ... ол ... оның ... ... және тұрарлық емес сияқты топтарға бөледі.
2.Герундийдің ... ... ... He went on ... writing, until after a time a short, stout gentleman came in from the street -- Ол ... ... ... ... еді, аз ... өткеннен кейін даладан тапал бойлы семіз адам кіріп келді [14, 147].
ҚОРЫТЫНДЫ
Зерттеу барысында белгілі ағылшын және американ жазушыларының көркем шығармаларындағы ... ... ... ... сөз ... ... мысалдарға мұқият талдау жасалды. Берілген тақырып ... ... ... ... XVIII, XIX және XX ғасырлардағы ағылшын тілінің грамматикасын және синтаксисін ... ... ... ... ... ... ... және аударылу ережелеріне көп назар аударылды. Ғылыми - теориялық және берілген іс жүзіндегі материал көрсеткендей герундий және ... ... - ... ... ... ... Сонымен қатар герундий сөйлемде басқа сөз таптардың да рөлінде қолданыла алады, яғни ол устеу, зат есім және де ... бола ... Ал ... ... бастауыш, баяндауыш, толықтауыш, анықтауыш, пысықтауыш болып келеді. Герундийді синтаксис саласынан қарастыратын болсақ, ол сөйлемде метафораны, метонимияны, ... ... ... ... ... ол ... сөйлемдерді қолданылады. Сөз соңында әр тарауға қорытынды жасауға болады. Бірінші тарау қорытындылары; герундий етістік және зат есім қасиеттеріне ие бола ... кез ... ... ... қызметінде қолданылуы мүмкін (дара баяндауыштан басқа): бастауыш, құрамды баяндауыш бөлігі, ... ... және ... Ал, ... ... ... ... сөзсіз қолданылады.Герундий - зат есім немесе тұйық етістік (инфинитивпен) арқылы аударылады. Аудармада, баяндауышпен шектеледі. Жалпы герундий, ағылшын етістік жүйесінің ең ... ... емес ... Герундий - бұл әрекет атауын ... және ... де, зат ... де ... ие ... ... ... түрі болғанмен, бірақ қазақ тілінде осыған сәйкес түрі жоқ. Сөйлемдегі оның ... ... ... ... ... ол зат ... ... қасиетіне ие. Сонымен қатар ол сөйлемде үстеудің қасиетіне де ие бола алады. Герундийдің сөйлемдегі синтаксистік ... ... ... бастауыш, баяндауыш, толықтауыш, пысықтауыш (мақсат, мезгіл, қимыл-сын), анықтауыш ролін ... ... ... ... болсақ; инфинитивтік фразеологиялық тіркестерді пайдалануды көркем әдебиетте герундий қолданудың экспрессивтік-стилистік ерекшеліктеріне жатқызуға ... ... ... және ... ... ... шығармалары мысалында тілдік материалдың жүргізілген стилистік талдауы ... ... ... ... ... Герундий көркем өнердің лексикалық және синтаксистік стилистік құралдардың бай арсеналдарына ие. Көркем әдебиетте герундийдің қызметттік аясы аса өзгермелі және ... ... ... ... ие ... Бұл ... жұмыста жалпы герундийдің түпкі тарихына да көңіл бөлінді. Яғни герундийдің басты жалғауы ing емес, yng болғаны зерттелді.
Жалпы, герундий туралы көп ... ... оның әлі ... және нақты зерттелмегені байқалады, оған себеп бұл тақырып бойынша материалдардың аздығы.
Қортындылай келгенде, зерттеу ... қол ... ... мен тұжырымдар ағылшын тіліндегі герундийдің жалпы сипаты мен мазмұндық құрылымын, аудару және қолдану қағидаларын ... ... ... ...

Пән: Әдебиет
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 9 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Жазбаша аударманың ережелері20 бет
"экспертті жүйенің қолданылу аудандары"5 бет
1С бухгалтерия бағдарламасының қолданылуымен еңбек көрсеткіштерінің есебі62 бет
Delphi-дің қолданылуы мен тағайындалуы17 бет
SQL-дің жүйелік құрылым және мәліметтер базасында қолданылуы20 бет
«Ақпарат» ұғымының қолданылуы29 бет
«Ақпарат» ұғымының қолданылуы. Қоғамды ақпараттандыру27 бет
«Шыны. Оның қасиеттері және қолданылуы»5 бет
Абай өлеңдеріндегі кірме сөздердің қолданылу ерекшеліктері мен мағыналары8 бет
Абылай хан билігінің ғылыми әдебиеттерде көрініс табуы16 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь