Қыз айттыру


«Қыз айттырудың мұндай тәртібі Есім деген ханның бұйрығы бойынша орнаған көрінеді» (Ы.Алтынсарин). Әр ата-ана өз ұлының болашақ қалыңдығын ерте ойластырады, өзінің теңін іздейді. «Анасын көріп қызын ал» деген қағиданы қатаң ұстайды. Яғни болашақ құдасын орынды жерден, жақсы кісілерден, аталы, іргелі ауылдан қарастырады. Тұқымында, тегінде ауруы бар отбасының қыздарына сөз салмайды. Лайықты деген адамдарына әдейі барып балаларының болашағы туралы әңгіме қозғайды, өздерінің құда болу ниетін білдіреді. Мұны «қыз айттыру» дейді. Бұл жолдың да түрлі ереже, тәртіптері бар. Егер балалар (ұл, қыз) жас болса, тіпті іште жатса да ерте келіп сөз байласады. Мұндай адамдар көбіне бірін-бірі жақсы білетін, өте сыйлы, дос кісілер арасында болады. Олар алдымен іште жатқан балаларын бір-біріне (әрине бірі ұл, бірі қыз болса) қосу туралы келіседі. «Атастыру» деген осы. Мұны «бел құда» дейді. Бесікте жатқан балаларды атастырса «бесік құда» дейді.

Пән: Мәдениеттану
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 3 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге




Қыз айттыру

Қыз айттыру (дәстүр). Қыз айттырудың мұндай тәртібі Есім деген
ханның бұйрығы бойынша орнаған көрінеді (Ы.Алтынсарин). Әр ата-ана өз
ұлының болашақ қалыңдығын ерте ойластырады, өзінің теңін іздейді. Анасын
көріп қызын ал деген қағиданы қатаң ұстайды. Яғни болашақ құдасын орынды
жерден, жақсы кісілерден, аталы, іргелі ауылдан қарастырады. Тұқымында,
тегінде ауруы бар отбасының қыздарына сөз салмайды. Лайықты деген
адамдарына әдейі барып балаларының болашағы туралы әңгіме қозғайды,
өздерінің құда болу ниетін білдіреді. Мұны қыз айттыру дейді. Бұл жолдың
да түрлі ереже, тәртіптері бар. Егер балалар (ұл, қыз) жас болса, тіпті
іште жатса да ерте келіп сөз байласады. Мұндай адамдар көбіне бірін-бірі
жақсы білетін, өте сыйлы, дос кісілер арасында болады. Олар алдымен іште
жатқан балаларын бір-біріне (әрине бірі ұл, бірі қыз болса) қосу туралы
келіседі. Атастыру деген осы. Мұны бел құда дейді. Бесікте жатқан
балаларды атастырса бесік құда дейді. Кейде қыз алған құда енді сол үйге
өз қызын беретін болса мұны қарсы құда дейді. Бұрын құда болған кісілер
құдалықты тағы жалғастыратын болса оны сүйек жаңғырту деп атайды. Қыз
бойжеткен, ұл ержеткен жағдайда екі жасты қосу құда түсу арқылы
жасалады.
Қазақтың ертеден белгіленген заңы бойынша жеті атадан бері қыз
алыспайды. Некелік ережеде әйел күйеуден 8 жас, еркек әйелден 25 жас үлкен
болса қосылуға рұқсат етілмейді. Әрине әмеңгерлік жолда бұл шектеуге
қарамайтын жайлар да болады. Қыз айттыру, баталасу жас отаудың
беріктігін, сенім мен сыйластықтың негізін қалайды.

Қыз көру
Қыз көру (салт). Мырзалар қыз таңдаған келсін мұнда, жігітті қыз
көретін біз көрелік (Т.Жомартбаев). кейде қыз таңдау деп те аталады.
Салт бойынша белгілі кісілердің балалары немесе өнерпаз, сал-сері жігіттер
өзіне лайық қыздарды ел ішінен өздері таңдаған. Пәлен жерде жақсы қыз бар
дегенді естіген жар таңдаған жігіттер өнерлі дос-жолдастарын ертіп қыз
ауылына барады. Қазақта қызды кім көрмейді, қымызды кім ішпейді деген
мақал қыз іздеген жігіттерге жол ашады. Ондай жігіттерге ешкімнің наразылық
білдіруге, тосқауыл жасауға хақысы жоқ. Керісінше жігіттерді салтанатпен
қарсы алған. Акуылдың бойжеткен өр мінезді, еркін қыздары мұндайда қыз
көретін жігітті біз көрелік деп белсене шығып, жігіттермен өнер санасқан.
Жігітке олар да сын көзбен қарап, өз ойын ашық айтқан. Осындай жолда бірін-
бірі сынаған қыз жігіттер айтысқа түскен. Осыдан кейін ұнатқан жастар сөз
байласып, жігіт жағы құда жіберген. Демек, жігіт пен қыз бірін-бірі ұнатқан
жағдайда да құдалық жолы жасалған. Олай болса бұрын да қыз-жігіттің ұнаиып,
сүйіп қосылған кездері болған.
Әрине, қазақ салтында қыз таңдау, қыз көру әр кезде бола
бермеген. Оған аты ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Қыз ұзату
Қыз әдебі
Қыз ұзату, үйлену салт дәстүрлері
Қыз Жібек
Отбасындағы қыз бала тәрбиесі
Қыз еркем – қылығымен көркем
Тайыр Жомартбаевтың «Қыз көрелік» романы
Жақсы қыз – ата-ана мақтанышы
Қыз бала тәрбиесі
Қыз тәрбиесі – ұлт тәрбиесі
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь