М. әуезовтың «абай жолы» романы

Алаш қайраткерлері ішінде коммунистік террордан тірі қалған жалғыз қазақ Мұхтар Әуезов еді. Ол ұлы толқынның рухани аманатын көркем әдебиетте толық қалдырған бірден-бір қаламгер. Бұл идея ең алдымен оның басты шығармасы "Абай жолы” романында жүзеге асты.
Қазақ әдебиетінің тарихындағы дала тағдырын мұхит тектес тереңдікпен толғаған "Абай жолы” роман-эпопеясының авторы Мұхтар Әуезовтің көпке дейін, дәлірек айтқанда, қырықтың үстіне шыққанша, ұлы ақынның өмірі, туған-өскен ортасы туралы шығарма жазу жоспары болмағанын ескерткені бар. Абай өлеңдерін бас¬тыру, ғұмырбаянын жасау, зерттеу еңбектер жариялауды романға барар жол деп санамаған екен. Сондықтан үлкен шығарма идеясы әбден піскен кезде, қажетті уақытты өткізіп алғанына бармақты шайнаған. Дегенмен, ескі жұртта әлі де көп естелік бар-ды. Абай заманының сан-салалы сырларын, дәуірдің қат-қабат тартыстарын, дәлді оқиғалар, аңыз-әңгімелерді даланың жезтаңдай, ескі көз, құйма құлақ адамдары кейде саф таза күйінде, кейде мың құбылтып жеткізген. Абайдың мінезіне қанықтырған қасындағы жары – Әйгерім, ұлы – Тұрағұл, інісі – Шәкәрім, шәкірттері – Көкбай, Қатпа, Баймағамбеттер. Көп нәрсенің түбіне, түкпірлі табанына үңілу керек болған. Ел аузы Қамқа мен Қодар нәпсі үшін қылмысқа барған деседі. Абай үш әйел алған кісі: Ділда, Әйгерім, Еркежан. Дәрмен деген ақын болмаған. Жазушылық мақсатқа орай автор өмірлік дәлді деректерді қажет жерінде өзгерткен, керекті орайда жаңа кейіпкерлер, оқиғалар ойлап тапқан.
Романда қаламгердің бұрынғы шығармаларындағы әуен-сарындар жалғасып, тереңдеп, байып, жаңа сападағы көркем ойлар, кемел бейнелер туған, қазақ тілінің адам психологиясын, әлеуметтік қайшылықтарды ашып берудегі орасан зор байлығы көрініп, жанрдың ең жоғары талаптарына жауап беретін мол мүмкіндіктері ашылған. М.Әуезов тұрмысы, моральдық институттарының өмірлік материалдары негізінде қатал реализм, сұлулық, әсемдік талаптарына дөп келетін тарихи роман тудыру арқылы қазақ әдебиетінің деңгейін биік әлемдік дәрежеге көтеріп, жаңа эстетикалық игіліктер дарытып, қаламгерлік ерлік жасады.
Төрт томды эпопеялық көлемді роман қазақ қоғамының жарты ғасырлық әлеуметтік, тұрмыстық, отбасылық, ғұмырын мейлінше дәл, айқын, адал бейнелейді. Оқиғалар жыл маусымдарының төрт мезгіліне бірдей, тәуліктің әртүрлі сәттерінде, күн демей, түн демей, толассыз өтіп жатады. Аталар буыны Құнанбайлар өмірінің соңғы кезеңі, орта буын Абайлар өмірі түгелдей дерлік, жаңа буын Әзімбайлар өмірінің тал түсі, жас төл Рахымдар өмірінің басы – бірімен-бірі жалғас, үзілмейтін тіршілік көшінің керуені іспеттес, бірін-бірі қуалай жосыған дария толқындары секілді сабақтас, жалғас қалпында көрініс табады. Бұл бір мәң¬гілік толас таппас жақсылық пен жамандық, махаббат пен ғадауат, әділет пен зұлымдық шайқасы ретінде бейнеленеді.
Романдағы негізгі соқталы оқиға, бас майдан өтетін орта – тобықты рулары мекендеген Шыңғыстау аймағы. Көршілес елдер қаракесек, уақ, керей, матай авторлық баяндау барысында, кейбір тартыс, дау-дамай кезінде ғана айтылып отырады. Шыңғыстаудың айналасы, іші-сырты, Хан, Орда, Машан, Доғалаң, Семейтау секілді әйгілі биіктер, Шаған, Ащысу, Қарауыл, Бақанас, Ертіс өзендері, белгілі күзеу, көктеу, жайлау, қыстаулар, толып жатқан адыр, шоқы, бел, асу, төбе, құдық, бастау-бұлақ, көл, ши, қорық, зират, қорым, шатқал, сай, аңғар, тоғай, үңгір, сүрлеу-соқпақ, жолдар алақанға салғандай ап-айқын көркем суретке айналған.
Жазушы бір рулы ел жайлаған ортаны бейнелеу арқылы қазақ тұрмысын, тұтас алғанда көшпелілер мәдениетін түгел көрсетіп беретін биік деңгейге көтеріледі. Көші-қонның бүге-шігесіне дейін анықтап, шаруашылық орайына байланысты, мал жаю талабына сәйкес жер отын тиімді пайдалану үшін шаруа қазақтар қолданған кәсіби әрекеттердің әлеуметтік тамырлары ашылады, теңсіздік, зорлық-зомбылық, тіршілік үшін күрес сарындары сабақтас жүреді, осы арнадағы адамдар тағдыры бар.
        
        М. Әуезовтың «Абай жолы» романы
 
Алаш қайраткерлері ішінде коммунистік ... тірі ... ... ... Әуезов еді. Ол ұлы толқынның рухани аманатын көркем әдебиетте
толық қалдырған ... ... Бұл идея ең ... оның басты
шығармасы "Абай жолы” романында жүзеге асты.
Қазақ әдебиетінің тарихындағы дала тағдырын мұхит ... ... ... ... роман-эпопеясының авторы Мұхтар Әуезовтің көпке дейін,
дәлірек айтқанда, қырықтың үстіне шыққанша, ұлы ақынның өмірі, туған-өскен
ортасы туралы ... жазу ... ... ... бар. ... ... ғұмырбаянын жасау, зерттеу еңбектер жариялауды романға
барар жол деп санамаған екен. Сондықтан үлкен шығарма идеясы ... ... ... ... ... алғанына бармақты шайнаған. Дегенмен, ескі
жұртта әлі де көп естелік бар-ды. Абай ... ... ... ... ... дәлді оқиғалар, аңыз-әңгімелерді даланың
жезтаңдай, ескі көз, ... ... ... ... саф таза ... кейде мың
құбылтып жеткізген. Абайдың мінезіне қанықтырған қасындағы жары – ...... ...... ...... ... Баймағамбеттер.
Көп нәрсенің түбіне, түкпірлі табанына үңілу керек болған. Ел аузы ... ... ... үшін ... барған деседі. Абай үш әйел ... ... ... ... ... деген ақын болмаған. Жазушылық ... ... ... дәлді деректерді қажет жерінде өзгерткен, керекті орайда
жаңа кейіпкерлер, оқиғалар ойлап тапқан.
Романда қаламгердің бұрынғы ... ... ... байып, жаңа сападағы көркем ойлар, кемел бейнелер туған, қазақ
тілінің адам психологиясын, әлеуметтік қайшылықтарды ашып ... ... ... ... ... ең ... ... жауап беретін мол
мүмкіндіктері ашылған. М.Әуезов тұрмысы, моральдық институттарының өмірлік
материалдары негізінде қатал ... ... ... ... дөп
келетін тарихи роман тудыру арқылы қазақ әдебиетінің деңгейін биік әлемдік
дәрежеге көтеріп, жаңа ... ... ... қаламгерлік ерлік
жасады.
Төрт томды эпопеялық көлемді роман қазақ ... ... ... ... ... ғұмырын мейлінше дәл, айқын, адал
бейнелейді. Оқиғалар жыл маусымдарының төрт ... ... ... ... күн ... түн ... ... өтіп жатады. Аталар
буыны Құнанбайлар өмірінің соңғы кезеңі, орта буын ... ... ... жаңа буын ... ... тал ... жас төл Рахымдар өмірінің
басы – бірімен-бірі жалғас, үзілмейтін тіршілік көшінің ... ... ... ... дария толқындары секілді сабақтас, ... ... ... Бұл бір ... ... ... ... пен
жамандық, махаббат пен ғадауат, әділет пен зұлымдық шайқасы ретінде
бейнеленеді.
Романдағы ... ... ... бас майдан өтетін орта – ... ... ... ... ... ... ... уақ, керей,
матай авторлық баяндау барысында, ... ... ... ... ... ... Шыңғыстаудың айналасы, іші-сырты, Хан, Орда, Машан,
Доғалаң, ... ... ... ... ... ... Қарауыл, Бақанас,
Ертіс өзендері, белгілі күзеу, ... ... ... ... ... ... бел, асу, төбе, құдық, бастау-бұлақ, көл, ши, қорық, ... ... сай, ... ... ... ... жолдар алақанға
салғандай ап-айқын көркем суретке айналған.
Жазушы бір рулы ел жайлаған ортаны бейнелеу ... ... ... ... ... ... ... көрсетіп беретін биік деңгейге
көтеріледі. Көші-қонның бүге-шігесіне дейін анықтап, шаруашылық орайына
байланысты, мал жаю ... ... жер отын ... ... үшін шаруа
қазақтар қолданған кәсіби әрекеттердің әлеуметтік тамырлары ашылады,
теңсіздік, ... ... үшін ... ... ... ... ... адамдар тағдыры бар.
Бір рулы ел жайлағанмен, жалпы көлемі отырықшы шағын мемлекет сыйып
кететін аймақтың ... ... – ат. ... ... көп
ретте ат үстінен көреміз. Ат пен адам бір тұлға ... ... ... Қатал далада топтасып жүрмесе болмайды. Көшпелі елдің ... ат ... ... ... ... жүрісі, ер-тұрманы, мінез-машығы,
аяңдау, желу, жорту, жорғалау, шабу – осының бәрін автор әр ситуацияға орай
дөп басып, ... ... ... ... ... ... елі ... өкіметінің отарлық
табанына түскеннен кейін, бекіністер, қалалар салынып, ... ... ... сол ... ... ... қырда басталған дау-шар, бітімсіз
күрес, лап еткен өрт түптің ... ұлық ... ... тірейді. Соңғы
шешім сол жерде. Сол себептен романдағы ... ... ... ... ... ... Әсіресе, Абайдың бала кезінде оқыған, кейін білім
қуған, әділет іздеген, достар тапқан ... ...... ... ... ... ... уақыттың ілгері жылжу
құбылысын көрсетеді. Абайдың он үш ... ... ... ... ... алты ... оны ... ортада өткен басты оқиғалар тізбекті
сабақтастықта, бірінен-бірі ... ... ... асқынып, шорт сынып,
тағы бастау алып, шығандап, қатарласа дамып, лаулап барып өшіп, қайта
жанып, ... ... осы ... ... жүздеген, мыңдаған адамдар
тағдыры шешіліп жатады: жас ... гүл ... кәрі ... құлайды.
Кейіпкерлердің қазіргі өміріне тікелей қатысы жоқ, бұрын өткен бірен-саран
оқиғалар ғана еске түсіру ... ... ... Жарты ғасыр уақытты
қамтитын кең тынысты, сан арналы ұлы шығарманың ... ... ... ... тұрмысына етене көрініс, сурет, тартыстармен ... ... ... тән ... ... ... мол қамтылып, кең көлемде терең
де сенімді бейнеленген.

Пән: Әдебиет
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 3 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
М. әуезовтың «абай жолы» романы жайлы12 бет
М. Әуезовтың өмірі19 бет
Сөз таптарына жалпы шолу20 бет
Қазақ романдарындағы өнер адамдарының образдық жүйесі66 бет
М. Әуезовтің «Абай жолы» роман-эпопеясындағы есімді сөйлемдер119 бет
М.Әуезовтің «Абай жолы» роман – эпопеясы туралы4 бет
«Абай жолы» эпопеясындағы кездесетін салт-дәстүрлердің қазақ әдебиетінде алатын орны4 бет
Абай жолы романы12 бет
Абай жолы романындағы Абай бейнесі8 бет
Абай Құнанбаев, Шәкәрім Құдайбердиев және Мұхтар Әуезовтің педагогикалық идеялары7 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь