Шыңғыстау обаларының құпиясы

Семей өңiрiне қарасты Шыңғыстау тауы патша заманының зерттеушiлерi назарына өткен ғасырларда-ақ iлiнiп, алғаш 1896 жылы өлкетанушы В.Никитин жазбасына түскен. Сол кезде Шыңғыстау обаларын зерттеудiң болашағы бары болжанған едi. Өлкенi археологиялық қырынан зерттеуге байланысты «Семей уезiнiң оңтүстiк шегарасы және ең бастысы, Шыңғыс тауы ескерткiштерiмен маңызды мәнге ие» деп жазды ғалым еңбектерiнде.
Соңғы елу жылдан астам уақыт iшiнде кеңес археологтары осы өңiрде өздерiнiң ғылыми iзденiстерiн iшiнара жалғастырса, бүгiнде ондағы зерттеу жұмыстарын Қазақ елiнiң ғалымдары (З.Самашев, Ә.Төлеубаев, А. Исин, Е. Сайлаубай) жандандыруда.

1947 жылы Орталық мұражай тарапынан ұйымдастырылған этнографиялық экспедиция Абай ауданындағы «Сарыкөл» ұжымшары маңында қола дәуiрi обаларын зерттедi. Археолог Л.К. Нифонтова да қазба жұмыстарын жүргiздi. Осы тұста елiмiздiң шығыс өлкесiне көрнектi археолог С.Черников та шақырылған едi. Осы аталған өлкеде ол 1949 жылы барлау жұмыстарын жүргiздi. Мұндағы тастан тұрғызылған құрылыстардан бөлек, Сарыкөл “тас жәшiктерiн” және андрондық қыш ыдыс үлгiлерiнiң бiршамасын 1949 жылы Л.Нифонтова, ал 1960 жылдары С.Черников жария еттi.
        
        Шыңғыстау обаларының құпиясы
Сарыкөл тарихи ескерткiш кешенi ұсынған жұмбақтар көп
Семей өңiрiне қарасты Шыңғыстау тауы патша заманының ... ... ... ... алғаш 1896 жылы өлкетанушы В.Никитин
жазбасына ... Сол ... ... ... ... болашағы бары
болжанған едi. Өлкенi археологиялық қырынан ... ... ... ... ... және ең бастысы, Шыңғыс тауы ... ... ие» деп ... ... ... елу ... ... уақыт iшiнде кеңес археологтары осы ... ... ... ... ... бүгiнде ондағы зерттеу
жұмыстарын Қазақ ... ... ... ... А. ... ... ... жылы Орталық мұражай тарапынан ұйымдастырылған этнографиялық
экспедиция Абай ауданындағы «Сарыкөл» ұжымшары маңында қола дәуiрi ... ... Л.К. ... да қазба жұмыстарын жүргiздi. Осы тұста
елiмiздiң шығыс өлкесiне көрнектi ... ... та ... ... аталған өлкеде ол 1949 жылы барлау жұмыстарын жүргiздi. Мұндағы ... ... ... ... “тас жәшiктерiн” және ... ыдыс ... ... 1949 жылы ... ал 1960 жылдары
С.Черников жария еттi.
Ал ... ... ... ... ... 1999 ... жылдардан берi жалғасын тауып келедi. Экспедиция құрамында әл-Фараби
атындағы Қазақ Ұлттық университетi ... мен ... және ... ... ғалымдары болды. 2006 жылы бiрлескен қазақ-
поляк ұжымы бiрлесе отырып, Қазақстаннан Археология ... ... ... мен ... ... Ш. Құдайбердиев атындағы
Мемлекеттiк университет оқытушылары мен студенттерi, ал Польшадан ... ... ... ... мен студенттерi зерттеу
жұмыстарын жүргiздi.
Экспедиция жұмысы барысында 2003 жылы табылған ... ... 2004 жылы А. ... ... ... ... Сондағы олжа
арасында алтын құтыны ... атап ... ... ... ... ... бұл ... Шығыс Қазақстан облысы Абай ауданының орталығы
Қарауылдан оңтүстiк-батысқа қарай, 45-50 ... ... ... ... ... жағасына орналасқан. Ал ондағы және ... тас ... ... бастағанына да көп уақыт болған жоқ. Әр
жылдары ... ... ... ... көне ... дәуiрiнiң ескерткiштерiн
сипаттаған, тарихи маңызды бастау көздер ретiнде түрлi композициялардың
хронологиясы мен интерпретациясы берiлдi. ... ... ... ... археологиялық материалдар негiзiнде С.С. Черников, Ф.Арсланова,
А.Чариков зерттедi.
Ал өткен 2007 жылғы Сарыкөл қорымының жергiлiктi ... ... ... қатар жатқан (№12; 13; 14) яғни, тастан қалап тұрғызылған
үш обалы кешенге және ... ... шалу ... ... ... ... ... (№12) қоршаудың шығыс жақ бүйiрiнде 1,42 метр
шамасында мүсiн-тас орнатылған. Мүсiннiң түр-келбетi ер адам ... ал басы ... ... мен ... ... ... ... анық, көзi, қыр мұрны, мұрты мен сақалы қашау бедермен салынған.
Мойнында үш бұрышты әшекей бар. Қолы анық ... тек екi жақ ... ... жетi ... ... байқалады. Мүсiн қызыл граниттен
сомдалған екен, биiктiгi - 2,32, енi - 0,41-0,36, қалыңдығы 0,37- ... ... ... ... осы тас ... айнала от жағылған, формасы
таға тәрiздi алау орны анықталды. ... ... ... екi басының
ұзындығы бiрдей 3,8, аралығы 3,3 метр болып шықты. Қара дақ пен ... ... ... ... 1,5, оңтүстiк жағынан 1,4, шығысында 2,2
метр ашық алаңқай бар. Қара дақтың енi ... ... ... ... Тас ... ... жер бетiндегi қара дақ iшiнен нашар
сақталған жылқының астыңғы жақ ... ... және тас ... бiр дана ... ... опал ... ... түбiнен кiшкене алтын құмыра, көптеген алтын, күмiс
жапсырмалар, темiр ... ... жебе мен ... ұшы ... - ... ... - 5,4 см, ернеу диаметрi - 2,8 см, ... ... ... сабы ... үш ... ... ... Осы
құтыға ұқсас ыдыстар әр мезгiлде, түркi тектi Алтай халықтары қоныстаған
елдер аумағынан да ... ... ... ... ... ... ... Құтыға қатысты, мұндай қымбат ... ... ... ... жұртының тұрмысында ерекше мәнге ие болған деуге болады. Құтының
ғұрыптық мәнi сол, ... пен ... ... және ... ... ... ... Сондай-ақ, оның генеалогиялық танымға да
әсерi барына ... жөн. Ол ... ... ... ... мысалдар келтiрген.
Жапсырмалар. Құтының iшiнде жолақ, дөңгелек түрiндегi 10 алтын лента-
қаңылтыр, 7 фигуралық, 4 ... тiк ... және де бұл ... әртүрлi
конфигурациядағы 11 күмiс жапсырма бар. ... ... ... ... ... бар.
Ат әбзелi. Темiр ауыздық. Классикалық үлгiдегi екi құрамды 3 ... ... ... ... ... ... үш үзеңгi де iлгек
түрiнде, типi жағынан - көлденең-сопақша, iлгегi қабысыңқы, доға ... ... ... ондағы тас мүсiндердi зерттеу ... ... мол ... екендiгi дау тудырмайтыны хақ. Кешенге қатысты
айтарымыз, бұл ... ... ... шамамен VIII ғасырға дейiнгi
ескерткiшi деп пайымдап отырмыз. Одан арғы ... ... ... ... ... бағдарламасы аясында анықталады. Өйткенi, келешек
атқарылатын археологиялық зерттеу ... тың ... ... көне және орта ғасырлар тарихын жүйелi зерттеудiң игi бастамасына
ықпал етерi хақ.
Ерлiк ТӨЛЕГЕНОВ,
Алпамыс АБУ,
Бауыржан БЕСЕТАЕВ,
Ә.Марғұлан атындағы археология институтының ғылыми ...

Пән: География
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 3 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Мен білетін тарихи қалалар құпиясы12 бет
Шіліктідегі жүргізілген қазба жұмыстары22 бет
Журналистикадағы бұқаралық ақпарат ұғымы16 бет
Криптогафиялық кодтау мен шифрлік программаны жазудың тәсілдері6 бет
Отбасының және кәмелетке толмағандарға қарсы қылмыстардың жалпы сипаттамасы.10 бет
Хан шыңғыс флорасы және экологиялық сипаттамасы45 бет
"Бизнес аңыздары"7 бет
"Бизнес аңыздары" (әлемнің бай адамдары)7 бет
«ҚОЗЫ КӨРПЕШ - БАЯН С¥ЛУ» жырының варианттары41 бет
Абай Құнанбаев, Шәкәрім Құдайбердиев және Мұхтар Әуезовтің педагогикалық идеялары7 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь