Желтоқсан жаңғырығы

Нұрсылтан Назарбаев:
1986 жылғы Желтоқсан оқиғалары қазақ жастарының ұлттық санасының қаншалықты өскенін көрсетіп берді. Бір ғасыр бойы халықты ашса алақанында, жұмса жұдырығында ұстаған өктемдік үрдістің алдындағы қорқыныш алғаш рет еңсерілді. Жастар айдай әлемнің алдынды кез-келген ұлтқа тән ұлттық намыс бұдан былай ешқандай баса көктеуге мойынсынбайтынын паш етіп берді. («Ғасырлар тоғысы» кітабынан).
Одан бері талай жаз бен қыс алмасты, талай су ақты, талай оқиғалар тарих парақтарына жазылып қалды, бірақ Желтоқсан оқиғасының ұлттық азаттығымыз жолындағы күресте орны бөлек екендігін уақыт дәлелдеуде. Енді XX ғасырдың еншісінде қалған ереуілге толы екі-үш күннің оқиғасы әлем жұртшылығының назары Қазақстанға аударғаны кеше ғана сияқты. Ал, міне, Тәуелсіздік алғанымызға 15 жыл толуымен тұспа-тұс Желтоқсан оқиғасының да 20 жылдығы келіп қалыпты. Бұл екеуін бір-бірінен бөлек қарастыру мүмкін болмас, сірә. Себебі, біз Тәуелсіздікке, Азаттыққа, Бостандыққа аңсап, зарығып, қаншама қанымызды төгіп, жанымызды шүберекке түйіп жеткен халықпыз. Ата-бабаларымыз азат күнді тек армандап қана ғұмыр кешкен жоқ, сол жолды жолбарыстай жұлқысып, арыстандай арпалысып күресіп өтті. Ұрпағынан ұрпағына қалар аманат арқалатты. Аманаты – ата-бабаның қаны сіңген қасиетті топырақты, ұлан-ғайыр кең өлкемізді, қазақ жерін қорғау, сақтау. Аманаты – ана тілімізді таза ұстау, ана сүтіндей кие тұту, дінімізді жоғалтпау. Осыған лайық ұрпақ өсіре алған халықпыз.
Оған дәлел – ең берісі, 1986 жылығы Желтоқсан оқиғасы. Азаттық жолындағы, ұлттық тәуелсіздік жолындағы күрестердің ең бір түйінді тұсы, буырқанған жас күштердің жарға соққан, асау толқыны.
Кеңес өкіметі өзінің құрамындағы елдердің ұлттық құндылықтарын бірте-бірте жойып, өз саясатын өте әккі шеберлікпен жүргізіп жатқан тұста – тоталитарлық режимнің тас құрсауын бұзу мүмкін еместей болған кезеңде – шет елдік саясат сарапшылары демократиялық дүмпу бір бұрқ етсе Кавказ бойында немесе Балтық өңірінде бұрқ ете қалар деп жорамал жасап жүргенде – Қазақстандағы Желтоқсан оқиғасы бұлтсыз күнгі найзағай ойнағандай әсер еткені анық.
Бұған алғашында «нашақорлар мен маскүнемдердің бей-берекет тәртіпсіздіктері» деп жала жапқандар да, «ұлтшылдардың ұйымдастырған арандатушылық әрекеті» деп солақай саясатқа сайғандар да болды. Әрбір ұлттық халықтық наразылық қозғалыстар ұзақ жылдар бойы пісіп-жетілетіні, іштей буырқанып ширығатыны, содан соң сәл нәрседен бастау алып, тіпті, стихиялы түрде бұрқ ете қалатыны, оған саяси мән бергенде, жетекшілік тізгінін қолға алғанда үлкен қозғалысқа, халықтық шеруге немесе көтеріліске ұласатыны ескерілмеді.
Алматыдағы Желтоқсан оқиғасына мыңдаған студент, жұмысшы жастар
        
        Нұрсылтан Назарбаев:
1986 жылғы Желтоқсан оқиғалары қазақ жастарының ұлттық санасының
қаншалықты ... ... ... Бір ғасыр бойы халықты ашса алақанында,
жұмса жұдырығында ұстаған өктемдік үрдістің ... ... ... ... ... айдай әлемнің алдынды кез-келген ұлтқа тән ұлттық намыс
бұдан былай ешқандай баса көктеуге ... паш етіп ... ... ... бері ... жаз бен қыс алмасты, талай су ... ... ... ... жазылып қалды, бірақ Желтоқсан ... ... ... ... орны ... екендігін уақыт дәлелдеуде. Енді
XX ғасырдың еншісінде ... ... толы ... күннің оқиғасы әлем
жұртшылығының назары Қазақстанға аударғаны кеше ғана сияқты. Ал, ... ... 15 жыл ... ... ... ... да
20 жылдығы келіп қалыпты. Бұл екеуін бір-бірінен ... ... ... ... Себебі, біз Тәуелсіздікке, Азаттыққа, Бостандыққа аңсап,
зарығып, қаншама қанымызды төгіп, ... ... ... жеткен
халықпыз. Ата-бабаларымыз азат күнді тек армандап қана ... ... ... жолды жолбарыстай жұлқысып, арыстандай ... ... ... ... ... аманат арқалатты. Аманаты – ата-бабаның қаны
сіңген қасиетті топырақты, ұлан-ғайыр кең өлкемізді, қазақ ... ... ... – ана ... таза ... ана ... кие ... жоғалтпау. Осыған лайық ұрпақ өсіре алған халықпыз.
Оған дәлел – ең берісі, 1986 жылығы ... ... ... ... ... ... ... ең бір түйінді тұсы,
буырқанған жас күштердің жарға соққан, асау толқыны.
Кеңес өкіметі өзінің құрамындағы елдердің ... ... ... ... өз ... өте әккі ... жүргізіп жатқан тұста –
тоталитарлық режимнің тас құрсауын бұзу мүмкін еместей ... ...... саясат сарапшылары демократиялық дүмпу бір бұрқ етсе Кавказ бойында
немесе ... ... бұрқ ете ... деп ... ... ... ... Желтоқсан оқиғасы бұлтсыз күнгі найзағай ойнағандай әсер
еткені анық.
Бұған алғашында ... мен ... ... деп жала ... да, ... ... әрекеті» деп солақай саясатқа сайғандар да болды. Әрбір
ұлттық ... ... ... ұзақ ... бойы ... буырқанып ширығатыны, содан соң сәл ... ... ... тіпті,
стихиялы түрде бұрқ ете қалатыны, оған саяси мән бергенде, ... ... ... ... қозғалысқа, халықтық шеруге немесе көтеріліске
ұласатыны ескерілмеді.
Алматыдағы Желтоқсан оқиғасына мыңдаған студент, ... ... Сол ... ... тізгінін ұстаған біреулер пайымдағандай ... ... ... ... ұйымдастырған арандатушылық емес
еді. Мәскеуден шыққан өктем де озбыр ... ... ұлт ... Ал ұлттық наразылықты студент, жұмысшы ... ... ашық ... алаңға алып шыққаны тағы да рас.
Әскер күшімен, милициямен, жасақшылармен басып-жанышталған бейбіт
шерудің басты қаһармандары да ...... ... еді. Тергеу, қудалау,
жазалау басталған кезде де бұлар тізе ... ... ... ... ... 1825 жылғы декабристердің патшаға ... ... ... ... ... ... ... тарихындағы 1986
жылғы желтоқсаншылардың жүрекжұтқан ерліктері одан бір де кем еместігін,
бұл біздің бостандық ... ... ... тоталитарлық жүйе
темір құрсауымен қысып тұрған кездегі жойқын бұлқынысы екендігін айтып ... та ... ... ... Желтоқсан оқиғасының жеке дара ... жоқ, оны ... ... ... еш ... бермеді. Желтоқсан
қаһармандарын да біреу-екеу деп ... пен ... шығу ... ... ... ... ұлдары мен қыздары, құдайға шүкір, баршылық екенін
көрсетті.
«Өз ұлың, өз ... ... тегі ... ... ... жыр дүлділі Ілияс Жансүгіров. Алаңға шыққандардың дені ... ... ... ... мен бойжеткендер еді. Олардың ақ көңілмен,
адал намыстық рухпен ұрандаған жан айқайын түсінгендер табылмады. ... ... ... іске ... ... ... ... оқудан шығарылып, жұмысшылар жұмыстан қуылып қаншама армандарды
үсік шалды, қаншама үміттер өшті.
Ал осы дүниені дүр ... ... ... ғана ... мың ... ... ... хабардар болды ма, ненің ақ, ненің қара екендігіне
көздерін ... ме? Таяқ ... ... ... ма, әлде ... ... ... ма? Бұл оқиға халқымыздың тарихында, ұлт-
азаттық жолындағы күресте ... роль ... ... ... оқиғасынан
бері 20 жыл өтсе де бұл тақырып толық ... ... ... ... ... сияқты. Оқиғаның біреулер ойлағандай, ашық
күдегі аңқау шеру емес, одан ... ... ... ... ... ... жылы еліміз өзінің Тәуелсіздігін жариялады. Бодандық
бұғауы ... ... ... ... еш ... ... ... болды» деседі. Мұны саяси білімсіздік ... ... жоқ. ... ... қазақ хандықтары тарих сахнасына шыққан дәуірден, ХІV-XV
ғасырлардан бермен қарай ата-бабаларымыз не үшін ... ... ... ... не үшін мына ... ... ұрпақтарына аманаттап
кетті? Мұны ұмытуға бола ма? Басқасын былай қойғанда, ХІХ ғасырдағы Сырым
Датұлы, Кенесары ... ... ХХ ... басындағы ұлт-азаттық
көтеріліс, ақыры 1986 жылғы Желтоқсан ...... пен ... ... ұлы шайқастар емес пе? Желтоқсанда қазақ жастары
қолдарына қару ... жоқ, ... ... әлем ... ... ... ... аждаһаның – кеңестік империяның үрейін ұшырды. Желтоқсан
оқиғасының Тбилисиде, Бакуде, тағы ... ... ... ... ... ... ... ұрпақтың бойында оянған ұлттық намыс жалын ... ... ... алау ... ... ... болып жарқылдады. Қазақ ... ... ... ... да, қол ұшын ... ... да болды. Желтоқсандықтар «қазақ ұлтшылдығы» дейтін қайдағы
бір саяси жаланы ойлап тауып ... ... ... ... ... пысқырып та қарамады. Себебі, сонау Алаш ардақтылары Ахмет,
Әлихан, Міржақып, Мағжан, Шәкәрім, ... ... ... ... ... ояна ... еді. Ұлтым деп у жұтқандардың ұлы істері жалғасын
табады екен. Желтоқсан оқиғасы жалпы ... ... бойы ... келе
жатқан ұлт-азаттық көтерілістерімен заңды сабақтас.
Отаршылдық езгіге шыдай-шыдай, төзе-төзе, сабыры ... ... ... деп аһ ... талай арыстарынан айырылған қазақ енді
бұлқынбаса елдігінен де ештеңе қалмайтындай еді ғой. Ұлт ... ... ... ... ... ... ... шектеп, дінін
ұмыттырып, ділін жойып, енді аз ... ... ... ... ... кезімізде «Оян, қазақ!» дегенді осы Желтоқсан оқиғасы жаңғыртқанын
неге мойындағымыз келмейді? Мойындасақ, тарихи әділеттілік ... ... 1986 ... ... ... ... шыққандар бұзақы қазақ
жастары емес, намысын жалаулатқан, кеудесін бастырмайтын, керек ... ... ... ... етуге даяр саналы, ер де өр ... ... ... ... білуі тиіс.
Желтоқсан көтерілісі туралы әңгіме қозғалса, талай жүректің дір ететіні
мәлім. Бұл күнде қырықтың о жақ, бұ ... сан ... ... жан ... – осы ... ыза халық қанында ғасырлар бойы ұйып келді де, 1986 жылы
ақ қар, көк мұз жастанған, сарышұнақ аязды желтоқсанда бұрқ ... Ар ... ... ... найзағай намысы алынбастай көрінген құрсауы
мықты, алып, өктем империяның құрсағын тіліп жіберді. Тар қапаста ... пен ұлыс ... ... ... ... ... үшін қалаған ерлік
пен еркіндіктің символына, ел бөркін алып, бас иіп, тағзым етер ... ... куә, ... істе ... жекелеген ерлердің ерлігі дүбелең
туғызып, өзгеге өнеге, жол көрсетеді. Желтоқсан ... да ... ... ... ... ... сынды ұландардың қолымен
жасалып, қасиетке ие болса, түп-тамыры тарих тереңіндегі Томиристе жатқан,
Құртқа мен Ақжүністің ... ... ... ... ... ... ... қыздарының еліктегі қос жұлдызына айналған Әлия мен
Мәншүктің шынайы ... ...... Желтоқсан оқиғасында ерекше ерлік
көрсеткен Ләззат Асанова мен ... ... ... ... ... қыздарының ерлік жігері, кезінде «Мен қазақ қыздарына ... деп әнге ... ... көз ... әлем ... жүрек
лүпіліндей сезілген-ді.
Ерлікті қадірлеп үйренген еліміз ұландарын дәріптеп, ... ... ... біздің басты парызымыз. Сол бір желтоқсанның ызғарлы
күндерінде зұлым ... ... ... ... ғұмырлардың есімдерін
әспеттеу барысында 1996 жылы еліміздің тәуелсіздік күні ... ... ... ... ... ... ... құрбаны
болған Қайрат Рысқұлбековке «Халық қаһарманы» атағының берілуін бүкіл
республика ... зор ... ... ... ... ... ... мәңгі сақталатын сонау қаралы күндерде қиянатқа шыдамай
«Менің Қазақстаным» әнін ұран етіп, ... ... ... ... шығып,
қолына мегафон алып, құрбы-құрдастарын жалынды сөзімен намысты қолдан
бермеуге ... бірі ... ... ... ... болатын.
Ол алаңға біреулердің үгітімен емес, қайта замандастарын өзі ... ... ... ... ... үнін ... ... алмады. Бойындағы ерекше
қайсарлығы жиналғандарға дем берді, өжеттіктің үлгісіндей әсер ... ... ... ... ... ... тұрған апат күштен
тайсалған жоқ.
Желтоқсанның сол бір ... ... ... ... ... кері ... ... қойған жоқ.
Қанқұйлы оқиғаның бел ортасында жүріп, сол үшін ... ... ... ... ... ... шар ... қайрала
түскен қайсар азаматтарымыздың қатарында саналатын абзал ағамыз Нұртай
Сабильянов ... ... ... ... сол ... ... бүгінде
республика Парламенті Мәжілісінің депутаты, қоғам қайраткері, білікті
заңгер, экономист ... де ... ... қалаған тәуелсіз еліміздің күш-
қуатын арттыруға ... ... ат ... Оны ... ... десек артық айтпас едік.
Желтоқсаншылардың «Қазақстанға – қазақ басшы!» деп ... жоқ. Бұл ... ... асты және ... ... ... 1991 жылғы желтоқсанның бірінде Қазақстанның
Елбасшысын – Президентін сайлау болды. Оның ... ... ... ... Бұл – ... тарихында бүкіл халық қатысқан,
жасырын дауыс беру ... ... ... ... еді.
Бүгінгі күні президентіміз тәуелсіз Қазақстанның күрделі де ұлы істері
үшін аянбай еңбек етіп, еліміздің дамыған елу елдің қатарынан көрінуіне ... ... ... ... он бес жылда Желтоқсан жастары алға тартқан
бірқатар проблемалар шешімін таба ... ... әлі де ... ... келе жатқан түйіндер баршылық. Біз, әсіресе, мемлекеттік тілімізге –
Ана тілімізге байланысты оң өзгерістердің қолға алынғанына іштей ... әлі де ... ... ... ... ... ... тіл
мәртебесі заң жүзінде де, өмірдегі әрбір іс-әрекетте де биік тұрса дейміз.
Қазақ мектептерінің ұлттық өнер ... ... ... қуантады.
Кемсітушілік, қазақтарды екінші сортты халық санайтын ... ... ... ашық та ... ... ... беруден қалды,
бірақ мүлде жойылды деп айту қиын. ... ... осы ... ... ... 90-шы ... әлеуметтік белсенділіктің отын өшіріп алмауы
керек. Қазақ ... ... ... ... спорттық ойындары, дәстүр
салты тағы басқа тек қана Қазақстанда ... ... ... ... жоқ, ... ... ... азаматтары тек қана Қазақстанның
тілеуін тілейтінін , бәрінен бұрын өзіміз-өзімізге түсіндіріп ... жүре ... ... өз ... батыл түрде алғанымыз жөн.
Қорыта келгенде, желтоқсанның жаңғырығы ұзақ жылдарға кететініне ғасыр
алмасқаннан кейін де бұл мәселе күн ... ... ... ... ... аша бастайтыны анық. ХХ ғасырдың басында Сәбит Дөнентаев:
Қызмет қылсаң халқыңа,
Игі ат қалар артында.
Пайдалы мұндай еңбектен,
Бас ... де ...... ... да ... адал қызмет істейтін ұл-қыздарын ... туы ... ... түсуіне, қолда бар алтынның қадірін
білуге, ата-баба аманатына, адалдыққа, ұрпақтар алдындағы парызды ... ... ... ... ... шақырып тұрғандай.
Мен Жоғарғы оқу орнының студенті және ... ... ... ... ... ... адалдық бізге әрдайым күш-қуат беру керек.
ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ
БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ
ШЫҒАРМА
тақырыбы: Желтоқсан жаңғырығы...

Пән: Әдебиет
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 5 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Аңырақай шайқасының маңызы8 бет
Жабаев Жамбыл (1846-1945)5 бет
Табиғи зілзалалар3 бет
Тамыры терең тарих5 бет
Қазіргі қазақ прозасындағы тақырыптық, жанрлық ізденістер. (эссе) көркем шығармадағы психологизм.(реферат) тарихи тақырыптағы қазақ романдары24 бет
Ұлттық поэзиядағы Ұлы Отан соғысы тақырыбы (Қ.Аманжолов, С.Мәуленов туындылары бойынша)84 бет
А. Байтұрсынов, М. Дулатов, Ш. Құдайбердиев, М. Жұмабаев жайында қысқаша мәліметтер6 бет
А. Байтұрсынұлы8 бет
Бодандыққа қарсы күрес15 бет
Бөкей ордасындағы білім беру ісі жайында3 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь