Сұлтанмахмұт торайғыров туралы


1893 жылы қазіргі Павлодар облысы, Баянауыл ауданында туған. ХХ-ғасырдың басындағы қазақ әдебиетінің аса көрнекті өкілі, демократ ақын-жазушы. Кедей отбасында туған. Әкесі Шоқпыт (шын аты Әбубәкір) жасында жоқшылықты көп көріп, кісі есігінде жалшы болған. С.Торайғыров үш жасқа шыққанда шешесі Зұфұннан жетім қалды. Алғашқыда үйде жүріп, әкесінен оқып қара таныған С.Торайғыров ауыл молдасы Мұқан деген кісіден сабақ алды. Ол араб, парсы қисса-хикаяларын өзінше аударатын, әрі жанынан қиыстырып өлең шығара алатын кісі болған. Оған еліктеп Торайғыров өлең жазып, машықтана бастайды. 1902-1911 жыл аралығында түрлі мектеп, медреселерде оқыды. 1911 жылы Троицк қаласынан оқып келген Нұралы деген жаңашыл мұғалімнен дәріс тыңдады. Ол қазақ, татар тілінде шығатын газет, журналдарды, әдебиет, тарих т.б. пән кітаптарын жаздырып алдырып, оқып тұратын болған. Сол арқылы Торайғыров қолына түскенін құныға оқып, қазақ, татар әдебиетінің бірқатар нұсқаларымен танысты. Өнер-білімге құлшына бас қойып, өлең, әңгіме жазуға қызу кірісті. Осы кезде ол "Дін", "Сарыбас", "Соқыр сопы", "Оқу", "Кезек қашан келеді" т.б. өлеңдерін және "Зарландым" атты ұзақ очеркін жазды. Бұл шығармаларында жас ақын ескі оқу мен жаңа оқудың айырмасы, оқудың, өнер-білімнің пайдасы, дін, байлық, кедейлік, еңбек т.б. туралы сөз етеді.
1912 жылы қараша айында Торайғыров оқу іздеп, Троицк қаласына барды. Онда оқуда жүріп, "Оқудағы мақсат не?", "Анау-мынау", "Қандай", "Зарлау" т.б. өлеңдерін жазды. 1913-1914 жылдардың қысында "Айқап" журналының редакциясында қызмет істеді. Ол осы кезде шығармашылық жұмыспен құлшына шұғылданып, "Қамар сұлу" романын, "Қазақ тіліндегі өлең кітаптар жайынан", "Өлең және айтушылары", "Қазақ ішінде оқу, оқыту жолы қалай?" атты мақалаларын және бірқатар өлеңдерін жазды. "Тентектің жинаған шоқпары", "Тамшы" деп аталатын кітаптарын баспаға ұсынды. 1914 жылы жазда Торайғыров туған елі Баянауылға оралды. Күзде Семейге барды. Орысша оқуға түспек болды, бірақ түсе алмады. Қатонқарағайда мұғалім болып, сонда 1916 жылдың күзіне дейін бала оқытты.

Пән: Тарихи тұлғалар
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 4 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге




Сұлтанмахмұт Торайғыров (1893 —1920 жж.)
    1893 жылы қазіргі Павлодар облысы, Баянауыл ауданында туған. ХХ-
ғасырдың басындағы қазақ әдебиетінің аса көрнекті өкілі, демократ ақын-
жазушы. Кедей отбасында туған. Әкесі Шоқпыт (шын аты Әбубәкір) жасында
жоқшылықты көп көріп, кісі есігінде жалшы болған. С.Торайғыров үш жасқа
шыққанда шешесі Зұфұннан жетім қалды. Алғашқыда үйде жүріп, әкесінен оқып
қара таныған С.Торайғыров ауыл молдасы Мұқан деген кісіден сабақ алды. Ол
араб, парсы қисса-хикаяларын өзінше аударатын, әрі жанынан қиыстырып өлең
шығара алатын кісі болған. Оған еліктеп Торайғыров өлең жазып, машықтана
бастайды. 1902-1911 жыл аралығында түрлі мектеп, медреселерде оқыды. 1911
жылы Троицк қаласынан оқып келген Нұралы деген жаңашыл мұғалімнен дәріс
тыңдады. Ол қазақ, татар тілінде шығатын газет, журналдарды, әдебиет, тарих
т.б. пән кітаптарын жаздырып алдырып, оқып тұратын болған. Сол арқылы
Торайғыров қолына түскенін құныға оқып, қазақ, татар әдебиетінің бірқатар
нұсқаларымен танысты. Өнер-білімге құлшына бас қойып, өлең, әңгіме жазуға
қызу кірісті. Осы кезде ол "Дін", "Сарыбас", "Соқыр сопы", "Оқу", "Кезек
қашан келеді" т.б. өлеңдерін және "Зарландым" атты ұзақ очеркін жазды. Бұл
шығармаларында жас ақын ескі оқу мен жаңа оқудың айырмасы, оқудың, өнер-
білімнің пайдасы, дін, байлық, кедейлік, еңбек т.б. туралы сөз етеді.
    1912 жылы қараша айында Торайғыров оқу іздеп, Троицк қаласына барды.
Онда оқуда жүріп, "Оқудағы мақсат не?", "Анау-мынау", "Қандай", "Зарлау"
т.б. өлеңдерін жазды. 1913-1914 жылдардың қысында "Айқап" журналының
редакциясында қызмет істеді. Ол осы кезде шығармашылық жұмыспен құлшына
шұғылданып, "Қамар сұлу" романын, "Қазақ тіліндегі өлең кітаптар жайынан",
"Өлең және айтушылары", "Қазақ ішінде оқу, оқыту жолы қалай?" атты
мақалаларын және бірқатар өлеңдерін жазды. "Тентектің жинаған шоқпары",
"Тамшы" деп аталатын кітаптарын баспаға ұсынды. 1914 жылы жазда Торайғыров
туған елі Баянауылға оралды. Күзде Семейге барды. Орысша оқуға түспек
болды, бірақ түсе алмады. Қатонқарағайда мұғалім болып, сонда 1916 жылдың
күзіне дейін бала оқытты. Мұнда жүргенде "Кім жазықты?" романын жазды. Ол
1916 жылдың күзінде Томскіге барып, курста оқып жүріп, орыстың классикалық
әдебиеттерімен танысты, тарих, философия, география пәндерін үйренді.
    1917 жылы наурызда Ресейде Ақпан революциясы болып, уақытша үкімет
орнаған кезде Торайғыров Семейге келді. Патша өкіметінің құлағанын
қуанышпен қарсы алып, "Құрт аурудай жайлаған, Құртпаққа бізді ойлаған,
Қапымызға тоймаған, Қолымызды байлаған, Өшті залым қарасы" деп, патшашыл
озбырлықтарды шенеді. Ұлтшылдар құрған қазақ комитетінде кіші хатшы болып
қызмет істеді. Ұлтшылдар шығарған "Сарыарқа" газетіне өлеңдерін,
мақалаларын жариялады. Бірді-екілі өлеңдерінде алаш басшыларын дәріптеді.
Әйткенмен, Торайғыровтың ұлтшылдар жөніндегі адасушылығы көпке созылған
жоқ. Қателігін кейіннен сезген ол жаңа жазған шығармаларында адасқанын
мойындады. 1917-1920 жылдары аралығында Торайғыров "Шәкірт ойы", "Гүл", "А,
дүние", "Сарыарқаның жаңбыры", "Жас жүрек", "Неге жасаймын?", "Осы да
әділдік пе?". "Өң бе, түс пе?", "Ғайса кім?" т.б. өлеңдерін, "Адасқан
өмір", "Кедей" (қала ақыны мен дала ақынының айтысы) атты поэмаларын жазды.
Ол бұл шығармаларында демократтық көзқарасын айқын танытып, революциялық
өзгерісті жақтаған ой-пікір айтты.
    С.Торайғыров алғашқыда жылы қарсы алған Уақытша үкімет саясатының
еңбекші бұқараның көңілінен шықпағанын, патша өкіметінің ұстанған бағытын
өзгертуді ойламағанын, қайта буржуазияның мүддесін көздегенін көзімен
көрді. "Елім", "Ұлтым" деп жар құлағы жастыққа тимеген алашордашылардың да
түптеп келгенде мұрат тұтқаны – бұқара ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Сұлтанмахмұт Tорайғыров өмірі туралы
Торайғыров Сұлтанмахмұт туралы
Торайғыров сұлтанмахмұт
Сұлтанмахмұт Торайғыров (1893-1920)
Сұлтанмахмұт Торайғыров
Сұлтанмахмұт Торайғыров 1893 - 1920
Сұлтанмахмұт Торайғыров өмірі
Сұлтанмахмұт Торайғыров жайлы
Сұлтанмахмұт Торайғыров романдарындағы образдар жүйесі
Сұлтанмахмұт Торайғыров шығармалары
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь