Қазақстан түркі дәуірінде

ҮІ-Х ғасырларда Қазақстан жеріндегі алғашқы феодал-дық мемлекеттер Көне және Батые түрік қағанаттары еді. Біздін заманымыздың 1 мьщ жылдығындағы Орталық Азия жерін мекендеген тайпалар одақтарының тарихы бүлармен өзара тығыз байланыста болды. V ғасырға қарай Солтүстік Моңғолиядан Орта Азиядағы Әмудария өзенінің бойына дейін созылған кең байтақ жердің бөрін тирек (телә) деген жалпы атпен бірнеше тайпалар мекен еткен. Солардың бірі -түрік тайпасы. Түрік деген ат алғаш рет 542-ші жылы аталады. Қытайдың солтүстік батысында орналасқан Вэй князьдігіне түріктер (туцюе) жыл сайын шабуыл жасап, ойрандап отырғандығы жөнінде айтылады. Қытайлар түріктерді сюнну-ғүндар деп атаған.
546-шы жылы тирек (телэ) тайпалары Монголияның оңтүстік және орталық аудандарын мекендеген аварларға (жуань-жуань) қарсы жорық жасайды. Осы кезде күтпеген жерден түріктердің каганы Тумынның (Бумын деп те атаған) басқаруымен тирек (телэ) өскерлеріне шабуыл жасап, быт-шытын шығарып жеңіп, 50 мың өскерін түтқынға алады. Осыдан кейін түріктер күшейіп, енді аварларга (жуань-жуань) қарсы шығып, авар қағаны үйінің ханшасын Тумынге әйелдікке беруді талап етеді. Авардың кағаны өзіне бұрын тәуелді болып келген түріктердің елшісін үйінен қуып шығады. 552-ші жылы кектемде түріктер аварлардың ордасына шабуыл жасап, оларды күйрете жеңеді, авардың
қағаны Анағұй өзін-өзі өлтіреді. Осы кезден бастап Тумын
түрік билеп-төстеушілердің қағаны деген атағын алады. Тумын 553-ші жылы қайтыс болады.
Тумын өлгеннен кейін, таққа оның інісі Қара-еске отырады. Ол Орхонның жоғарғы жағында аварларды екінші рет жеңеді. Қара-Ескеден кейін, оның мұрагер інісі Еркінді-Мұқан деген атпен қаған болады. Оның ел билеген кезі 553-572 жылдаЫ; Мүқанның тұсындаГаз уақыт ішінде (553-554 жж.) түріктер шығыста қайлар (татабтар), кидандар және оғыз-татар тайпаларын, солтүстікте Енесей қырғыздарын, Жетісу жеріндегі түргенеттерді өздеріне қаратты. 563-567 жж. Эфталит патшалығын басып алды. Міне, осыдан кейін олардың жері Каспий теңізінен Солтүстік Индияға және Шығыс Түркістанға дейін созылып жатты^
^Түріктер Орта Азияны жаулап алғаннан кейін Жерорта теңізіне баратын Жібек жолына иелік етті.)Олар өздерінің жаулап алу жорықтарын жүргізуде Иранға қарсы Визан-тиямен одақтасты./571 жылы түріктердің эскериқолбасшысы Естемі Солтүстік Кавказды басып лды
        
        Қазақстан түркі дәуірінде (VІ-ХІІ гг.)
Көне түрік, Батые түрік жене Түргеш қағанаттары.
ҮІ-Х ғасырларда Қазақстан жеріндегі алғашқы феодал-дық ... ... ... ... ... еді. ... ... 1 мьщ жылдығындағы
Орталық Азия жерін мекендеген тайпалар одақтарының тарихы ... ... ... ... V ... ... ... Моңғолиядан Орта Азиядағы
Әмудария өзенінің бойына дейін созылған кең байтақ жердің бөрін тирек
(телә) ... ... ... бірнеше тайпалар мекен еткен. Солардың бірі -түрік
тайпасы. ... ... ат ... рет 542-ші жылы ... ... солтүстік
батысында орналасқан Вэй князьдігіне түріктер (туцюе) жыл ... ... ... ... ... ... ... түріктерді сюнну-
ғүндар деп атаған.
546-шы жылы тирек ... ... ... ... және ... ... аварларға (жуань-жуань) қарсы жорық жасайды. Осы
кезде күтпеген жерден түріктердің ... ... ... деп те атаған)
басқаруымен тирек (телэ) өскерлеріне шабуыл жасап, быт-шытын шығарып жеңіп,
50 мың ... ... ... ... ... ... күшейіп, енді
аварларга (жуань-жуань) қарсы шығып, авар қағаны үйінің ... ... ... ... ... Авардың кағаны өзіне бұрын тәуелді болып
келген ... ... ... қуып ... 552-ші жылы ... ... ... шабуыл жасап, оларды күйрете жеңеді, авардың
қағаны Анағұй өзін-өзі өлтіреді. Осы кезден бастап ... ... ... ... ... ... Тумын 553-ші жылы
қайтыс болады.
Тумын өлгеннен кейін, таққа оның інісі Қара-еске отырады. Ол ... ... ... ... рет ... ... кейін, оның
мұрагер інісі Еркінді-Мұқан деген ... ... ... Оның ел ... ... ... Мүқанның тұсындаГаз уақыт ішінде (553-554 жж.) түріктер
шығыста қайлар ... ... және ... ... ... ... ... жеріндегі түргенеттерді өздеріне қаратты. 563-
567 жж. Эфталит патшалығын басып алды. Міне, осыдан кейін олардың ... ... ... ... және Шығыс Түркістанға дейін созылып
жатты^
^Түріктер Орта Азияны жаулап алғаннан ... ... ... ... ... иелік етті.)Олар өздерінің жаулап алу жорықтарын жүргізуде
Иранға қарсы Визан-тиямен одақтасты./571 жылы түріктердің эскериқолбасшысы
Естемі ... ... ... лды
Керчь түбегіне (Боспорға) шықтй| Оның баласы Түріксанф Керчті басып алып,
576-шы жылы Қырымға шабуыл жасады. Бірақ Естемі ... ... ... билік үшін қырқыс басталды. ... ... пен ... қағанатты қатты өлсіретті. Күшейіп алған Иран 588 ж. Герат
түбінде түріктерді жеңіп шығады. Византия 590 жылы ... ... ... қағанатындағы өзара қырқыс 603 жылы оның екі дербес Шығыс ... ... ... ... Батые қағанатының орталығы -
Жетісу жеріндегі Суяб ... ... ... ... ... жерде^
1>атыс түрік қағанаты ежелгі үйсін жерін жайлады. Ол Қаратаудың шығыс
баурайынан Жоңғарияға дейінгі ... ... алып ... ... ... ... — "он тайпа^(он-ақ будунның (мекендеген жері де
осы ара болған. Сонымен ... ол ... ... қағанатының Шығыс Түркістан
және Орта Азияның Сармақанд, Бұқара тағы баска қалаларын басып ... ... ... орынбасарлары отырды.
Қағанның жазғы ордасы Мың бұлақ (Түркістан қаласына жақын) деген жерде
болған. 610-618 жж. ... ... мен оның ... ... қаған /618-630 жж./
билеген кезде
қағанаттың күш қуаш таси түседі. То^щЛ Мен Ауған-станға жасаған
жанажорықтар мемлекбТгЬ1,?Чп>ас
станға жасаған жанажорыктар мсмлск* ... ... ... ... ... ... . с. . , ... аса ... ... ... ... ^'(дп/ ... хал-
ріктері де, соғдылары да - бәрі бір^лч^а^_сатгықпен
К*еРь Іе?йс
,сіР^{-;
'Түрік қағанаты мал жөне ... ... ... ... оанл^ ~^ қ^өшіп ҚОныи жүрген./ Егістік ... ... ... ... ... мен дала * 'біь^ұрамындағы
біріккен әлеуметтік-саяси ағзаның біР' ^1^" кажет
қы - түріктері де
^рк5асы да ... ... ... **Ц қарамағындағы шет аймақтарының ^і-. °ЧгалЫҒЫНЫң
да халқы осы айналысқа көшті/ Түрік х3^ ^ ... ... ... ... ... » ... ... заттарды және
қаружарақтарды жасап ЯГ ^\ҢІ білдйТүрік қағанаты әлеуметтік ... ... ... ... ... ... оларға ^.ЬІ^І.ПлТЫ;'
тәуедді тайпалар болып екіге бөлінді. #а ^Іиъ ... ^л ^ь ... ... ... ч ... ... *^ V и**»»*-Ч*> — .^
*и\|Л ТЯ ЙПЯ ЛЯП

Пән: Қазақстан тарихы
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 3 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Көне Түркі дәуіріндегі Қазақстан12 бет
Түркі қағанаты дәуіріндегі әдебиет (V -VІІ ғ.ғ.)10 бет
Түркілер дәуіріндегі түрлі мәдени байланыстар31 бет
Түркілер дәуіріндегі түрлі мәдени байланыстар тарихы зерттеулерде168 бет
Қазақстан түркі дәуірінде туралы ақпарат14 бет
VІІ – Х ғасырлардағы түркілердіің соғдылармен және ирандықтармен байланысы46 бет
Алтын орда туралы3 бет
Дулат Бабатайұлы өмірбаяны3 бет
КСРО дәуіріндегі түріктану ғылыми саласы36 бет
Көне жазба әдебиеті пен қазақ ауыз әдебиетінің өзара байланысы50 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь