ЖШС «МАРТ» «АЛТЫН» сауда белгісімен мысалында өнімнің бәсекеге қабілеттігін талдау

Мазмұны

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .2.4

I.Экономикалық өсудің факторы ретінде бәсекелік теорияның негіздері...5

1.1. Өнімнің бәсекеге қабілеттігі туралы түсінік ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 5.7
1.2. Өнімнің бәсекеге қабілеттігіне әсер ететін факторлар ... ... ... ... ... ... ...8.9
1.3. Өнімнің бәсекеге қабілеттігін бағалау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 10.15

II. ЖШС «МАРТ» «Алтын» сауда белгісімен мысалында өнімнің бәсекеге қабілеттігін талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .16

2.1. Қазақстандағы өсімдік майларының нарығы және олардың даму мүмкіндіктері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...16.20
2.2. ЖШС «МАРТ».тың экономикалық сипатамасы ... ... ... ... ... ... ... ... ...21.33
III. Нарық жағдайында өнімнің бәсекеге қабілеттігін жоғарлату жолдары...34

3.1.Бәсекеге қабілетті өнім шығарудың тиімді тетігі ретінде маркетингтік жүйесін жетілдіру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .34.42

Қортынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..43.44

Қолданған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..45
Кіріспе.
Зерттеу тақырыбының өзектілігі. Қазақстан Республикасы экономикалық даму кезеңінің жаңа белесіне аяқ басты. Нарыкгык талаптардың ерекшеліктерін ескере отырып, мемлекеттің ішкі экономикалық мүмкіндіктері мен өндірістік ахуалын одан ары жақсарту мақсатында жаңа бағыттар белгіленуде. Өндірісті жаңаша құрудың, шығарылатын өнімдердің сұранысын арттырудың маңыздылығы да артуда.
Мемлекеттің экономикалық тұрақтылығын қалыптастырудың негізгі бағыты ішкі өндірісті өркендету екені белгілі. Бұл тұрғыда, өнім өңдеудің түпкі кезеңіне дейінгі жұмыстарды қамтитын өндірістік кәсіпорындарға деген жауапкершілік те үлғая түспек. Осы тектес кәсіпорындардың қатарына тамақ өнеркәсібіндегі өсімдік майларын өндеумен айналысатын өндіріс орындарын жатқызуға болады. Аталған саланың ел экономикасындағы маңызы оның ішкі нарықгағы азық-түлік қауіпсіздігін сақтауда, мемлекеттің экспортгық мүмкіндіктерін ұлғайтуда, отандық өзара байланысты кәсіпорындардың тиімділігін арттыруда және олардың сыртқы өндірушілерге тәуелділігін төмендетуде, ауыл шаруашылығы өнімдерін мақсатты пайдалануда және бәсекеге қабілетті өнімдер шығару арқылы мемлекеттің әлемдік нарықтағы беделін арттыруда көрініс табады.
Отандық өсімдік майларын өңдеуші кәсіпорындардың дамуы соңғы он жылдықга үлкен өзгерістерге ұшырады. Кеңестік жүйеде қалыптасқан экономикалық байланыстардың бұзылуы, нақгы сектор қаржы саласының арасындағы алшақтық, өндірістерді дамытудын бірыңғай, арнайы мақсатгы бағдарламаларының жоқгығы, өңдеу. салаларды ынталандыру тетіктерінің қалыптаспауы нарықгык қатынастардың алғашқы кезеңінде бұл сала көсіпорындарының жетілуіне мүмкіндік бермеді.
Статистика мәлшетгеріне жүгінсек, Қазақстандағы өсімдік майларына деген қажеттілік жылына 120 мың тн. мөлшерінде болып отыр, алайда оның отандық өндірісі 2002 жылы тек 34,8 мың тн. қүрады. Осының нәтижесінде елімізде импорттық майларға тәуелділік арта түсіп, ішкі нарықгағы импорттың үлесі 75-80 пайызга дейін жетті. Тек соңғы кездері нақгы секторды дамыту бағытындағы басты міндеггер мен қолайлы ортаны қалыптастыру шараларының нәтижесінде жаңа өндіріс орындары ашылып, халықгың тұтыну қажеттіліктерін қанагаттандыра бастады.
Әйтсе де ғаламдық даму үдерімінің қазіргі кезеңінде қолда бар жетістіктерге қанағаттану жеткіліксіз. Тынымсыз ізденіс пен нәтижелелі іс-әрекетті арқау еткен әлемдік нарық өндірушілері барынша жаңа нарықтарды игеруге ондағы тұтынушыларды жаулауға белсене кірісуде. Нарықтың бұл қатаң шарты отандық өнім өндірушілердің бәсекелік қауқарын нығайтуды, өнімдердің бәсекелік қыспақтарға төтеп берелік қабілетін арттыруды, ішкі және сыртқы нарықтарда сұранысы жоғары өнім өндіруге тиімді әсері бар тетіктерді айқындауды және сол арқылы мемлекеттің азық-түлік қауіпсіздігін қамтамасыз ету мәселесін шешуді қажет етеді. Бұл жағдай Қазақстан Республика Президентінің 2004 жылғы 19 наурыздағы Қазақстан халқына Жолдауында ерекше айтылды: «Экономика біздің дамуымыздың басты басымдығы, ал экономикалық өсімнің барынша жоғары қарқына қол жеткізу- негізгі міндетіміз болып қала береді.
Біз бұған өз экономикамыздың бәсекелестік қабілетін арттыру арқылы, ... қол жеткіземіз ».
Бәсекеге қабілетті отандық өсімдік майларын қалыптастыруда озық тәжірибелерімен жетістіктері бар елдердің қолдануға тиімді нәтижелерін, осы салаға қатысты ғылыми-техникалық және инновациялық ізденістердің қолданысын пайымдай отырып, бәсекелік қабілеттілікті арттыру механизіміндегі негізгі тетіктер ретінде бәсекелік қабілетті арттыру механизіміндегі негізгі тетіктер ретінде өнімнің тұтынушылық қасиеттерін анықтайтын сапалық өнімнің тұтынушылық қасиеттерін анықтайтын сапалық көрсеткіштерін, кәсіпорынның баға саясатын, өнімнің тартымдылығын жоғарлатуға ықпал ететін кәсіпорынның маркетингтік жүйесін және өндрістің өркендеуін ынталандыратын мемлекеттік қолдану қажеттілігі туындайды.
Осы орайда өсімдік, өсімдік майларыөнімдердің бәсекелік қабілетін артыру бойынша сараптаулар мен талдауларды, тиімді және маңызды факторларды, аталған тетіктерді қолдануға қатысты ұсыныстар мен пайымдаулырды ғылыми негіздеудің маңызы да жетіле түспек. Бұл ерекшеліктер зерттеу тақырыбының өзектілігін айқындайды және оның ғылыми-тәжірибелік құндылығын арттырады.
Зерттеудің мақсаттары мен міндеттері. Курстық жұмысымның мақсаты өсімдік майларын өңдеуші кәсіпорындардың міндеттерін жан-жақты сараптай отырып, олардың өнімдерінің бәсекелік қабілеттерін арттыру тетіктерін негіздеу және оларды қолдану бойынша нақты ұсыныстар жасау.
Белгіленген мақсатқа жету үшін курстық жұмыста келесі міндеттерді шешу көзделді:
- өнімнің бәсеке қабілетіне қатысты анықтамаларды зерттеу әне олардың мазмұнын ашу;
- нарық жағдайында бәсекелік қабілетке ықпал ететін факторларды анықтау және олардың әсер ету деңгейін бағамдау;
- өнімнің бәсекелік қабілетін тұтынушылық көзқарас негізінде бағалау әдістемесін дайындау;
- бәсекеге қабілеті өнімді қалыптастырудың маңызды тетіктерін айқындау;
- ҚР өсімдік майлары нарығының дамуын экономикалық бағалау және май өңдеуші кәсіпорындардың шаруашылық қызметтерін өзара салыстырмалы түрде талдау;
- Ішкі нарықтағы отандық және шетелдік өсімдік майлары өнімдерінің бәсекелік қабілет деңгейлерін бағалау;
- өнімнің сапалық қасиеттерін жақсарту , кәсіпорынның баға саясатын, маркетингтік жүйесін жетілдіру және өндірісті мемлекеттік қолдау тетіктері бойынша өсімдік майлары өнімдердің бәсекелік қабілетін арттыру бағыттарын және олардың шешу жолдарын ұсыну.

Зерттеу обьектісіне Қазақстан Республикасындағы өсімдік майларын өңдеуші кәсіпорындар жатады.
Зерттеудің теориялық және әдіснамалық негізіне отандық және шетелдік ғалым-экономистердің бәсекелік қабілетті арттыру аясындағы ақыл-ой еңбектері мен зерттеу нәтижелері алынды. Қазақстан Республикасының ұлттық экономиканы реттеу мен өркендетуге бағытталған заңдары мен нормативтік –құқықтық құжаттары зертелді және қолданылды. Зерттеудің мәліметтік базасы ретінде Қазақстан Республикасы Статистикалық агентігінеің және жергілікті Статистика басқармасының мәліметтері өсімдік майларын өңдеумен айналысатын кәсіпорындардың есептік мәліметтері, өсімдік майарын өңдеумен айналысатын кәсіпорынындардың есептік мәліметтері, тұтынушылардың анкеталық сұрау нәтижесінде алынған ақпараттар, май өңдеуші кәсіпорын дүкендерінің және көтерме-блшек сауда орындарының мәліметтері пайдаланылды. Курстық жұмыста экономика-статистикалық және жалпы ғылими зерттеу әдістері: салыстыру, маркетингтік талдау, сараптамалық бағалау, топтау және басқа да түрлері қолданылды.
Қолданған әдебиеттер:

1. Голубков Е.П. Основы маркетинга: Учебнж. -М.: Финпресс, 1999. -С 656.

2. Генри А. Маркетшг: принципы и стратегия:Учебнж для вузов. М.:ИНФРА-М, 1999. -С.804.
3. Қажымурат К. Кәсіпорынды басқару жуйесіндегі маркетингтің рөлі // Саясат, 2002. №1,59-606.
4. Светунъков С.Г., Литвинов А.А. Конкуренция и предпринимателъские решения.—Улъяновск: Корпорация технологий продвижения, —2000 С.256.
5. Ванифатова М.М. Феномен торговой марки современном маркетинге: проблемы оценки стоимости марки // Маркетинг и маркетинговые исследования е России. 2001. \№6. С.37-48.
6. Песоцская Е.В. Маркетшг услуг/ Под ред.акад. Г.Л. Багиева. Учебное пособие.-СПб.: Изд-во СПб ГУЭФ. 1997. -С.52.
7. Хойер В. Как делатъ бизнес в Европе / Вст.сл. Ю.А. Пискунова. —М.: Прогресс. 1992. -С.253.
8. Дуданов И.И. Подходы к оценке конку-рентоспособности товарной продущии на регионалъных продовольственных рынках // Экономика селъскохозяйственных и перерабатывающих предприятий, №12, 1998. — С 23-27.
9. Нурмаганбетов К.Р. Рыночное регулиро-вание производственно-хозяйственной деятельности фирмы по переработке селъскохозяйственной продукции. Алматы, Галым-2002г

10.КазЭУ хабаршысы №8 2003ж, 42-46 бет.
11. КазЭУ хабаршысы №9 2003ж, 80-86 бет.
12.Қаржы—қаражат №4 2003ж, 11-15 бет.
13.www.google.kz
14.www.google.ru
15.www.aport.ru
16.www.goverment.kz
17.www.yandex.ru
18.www.encyclopedia.com
19.www.yahoo.ru
20. Автореферат Е.Әмірбекұлы
        
        Мазмұны
Кіріспе.....................................................................
............................................2-4
I.Экономикалық өсудің факторы ретінде бәсекелік теорияның негіздері...5
1.1. ... ... ... ... ... ... қабілеттігіне әсер ... ... ... ... ЖШС «МАРТ» «Алтын» сауда белгісімен ... ... ... ... ... ... нарығы және олардың даму
мүмкіндіктері...............................................................
....................................16-20
2.2. ЖШС ... ... ... ... ... ... қабілеттігін жоғарлату жолдары...34
3.1.Бәсекеге қабілетті өнім шығарудың тиімді ... ... ... ... ... ... ... Республикасы экономикалық даму
кезеңінің жаңа белесіне аяқ басты. Нарыкгык талаптардың ерекшеліктерін
ескере отырып, мемлекеттің ішкі ... ... мен ... одан ары ... ... жаңа ... ... Өндірісті
жаңаша құрудың, шығарылатын өнімдердің сұранысын арттырудың маңыздылығы да
артуда.
Мемлекеттің ... ... ... ... ... өндірісті өркендету екені белгілі. Бұл тұрғыда, өнім өңдеудің түпкі
кезеңіне ... ... ... ... ... ... те үлғая түспек. Осы тектес кәсіпорындардың қатарына тамақ
өнеркәсібіндегі өсімдік майларын өндеумен айналысатын ... ... ... ... ... ел экономикасындағы маңызы оның ішкі
нарықгағы азық-түлік қауіпсіздігін сақтауда, ... ... ... ... ... ... ... арттыруда және олардың сыртқы өндірушілерге тәуелділігін
төмендетуде, ауыл шаруашылығы өнімдерін мақсатты пайдалануда және ... ... ... ... мемлекеттің әлемдік нарықтағы беделін
арттыруда көрініс табады.
Отандық өсімдік майларын ... ... ... ... он ... өзгерістерге ұшырады. Кеңестік жүйеде қалыптасқан экономикалық
байланыстардың бұзылуы, нақгы сектор ... ... ... ... дамытудын бірыңғай, арнайы мақсатгы бағдарламаларының жоқгығы,
өңдеу. салаларды ынталандыру тетіктерінің қалыптаспауы ... ... ... бұл сала ... ... ... мәлшетгеріне жүгінсек, Қазақстандағы өсімдік майларына деген
қажеттілік жылына 120 мың тн. мөлшерінде ... ... ... оның отандық
өндірісі 2002 жылы тек 34,8 мың тн. қүрады. Осының ... ... ... ... арта ... ішкі ... ... үлесі 75-
80 пайызга дейін жетті. Тек соңғы кездері нақгы секторды дамыту бағытындағы
басты міндеггер мен қолайлы ортаны қалыптастыру ... ... ... ... ... ... тұтыну қажеттіліктерін
қанагаттандыра бастады.
Әйтсе де ғаламдық даму үдерімінің ... ... ... ... ... ... ... ізденіс пен нәтижелелі іс-
әрекетті арқау еткен әлемдік нарық ... ... жаңа ... ... ... ... ... кірісуде. Нарықтың бұл қатаң
шарты отандық өнім өндірушілердің бәсекелік қауқарын нығайтуды, өнімдердің
бәсекелік қыспақтарға төтеп берелік ... ... ішкі және ... сұранысы жоғары өнім өндіруге тиімді әсері бар тетіктерді
айқындауды және сол арқылы ... ... ... ... ... шешуді қажет етеді. Бұл ... ... ... 2004 жылғы 19 наурыздағы Қазақстан халқына Жолдауында ерекше
айтылды: «Экономика біздің дамуымыздың басты басымдығы, ал ... ... ... ... қол ... ... ... болып қала
береді.
Біз бұған өз экономикамыздың бәсекелестік қабілетін арттыру арқылы, ... ... ... ... ... ... майларын қалыптастыруда озық
тәжірибелерімен жетістіктері бар елдердің қолдануға тиімді нәтижелерін, осы
салаға ... ... және ... ... ... ... бәсекелік қабілеттілікті арттыру механизіміндегі негізгі
тетіктер ретінде бәсекелік ... ... ... негізгі
тетіктер ретінде өнімнің тұтынушылық қасиеттерін анықтайтын сапалық өнімнің
тұтынушылық қасиеттерін ... ... ... ... ... өнімнің тартымдылығын жоғарлатуға ықпал ететін кәсіпорынның
маркетингтік жүйесін және өндрістің өркендеуін ... ... ... ... орайда өсімдік, өсімдік майларыөнімдердің бәсекелік қабілетін артыру
бойынша сараптаулар мен талдауларды, тиімді және маңызды факторларды,
аталған ... ... ... ... мен пайымдаулырды ғылыми
негіздеудің маңызы да жетіле түспек. Бұл ерекшеліктер зерттеу тақырыбының
өзектілігін айқындайды және оның ... ... ... ... мен міндеттері. Курстық жұмысымның мақсаты өсімдік
майларын өңдеуші кәсіпорындардың ... ... ... отырып,
олардың өнімдерінің бәсекелік қабілеттерін арттыру тетіктерін негіздеу және
оларды ... ... ... ... ... мақсатқа жету үшін курстық жұмыста келесі міндеттерді шешу
көзделді:
- өнімнің бәсеке қабілетіне қатысты анықтамаларды зерттеу әне ... ... ... жағдайында бәсекелік қабілетке ықпал ... ... және ... әсер ету ... ... ... бәсекелік қабілетін тұтынушылық көзқарас негізінде бағалау
әдістемесін ... ... ... ... ... ... тетіктерін
айқындау;
- ҚР өсімдік майлары нарығының дамуын экономикалық бағалау және ... ... ... ... ... ... талдау;
- Ішкі нарықтағы отандық және шетелдік өсімдік майлары өнімдерінің
бәсекелік қабілет деңгейлерін бағалау;
- ... ... ... жақсарту , кәсіпорынның баға саясатын,
маркетингтік жүйесін жетілдіру және ... ... ... ... өсімдік майлары өнімдердің бәсекелік ... ... және ... шешу ... ... ... ... Республикасындағы өсімдік майларын
өңдеуші кәсіпорындар жатады.
Зерттеудің теориялық және әдіснамалық негізіне отандық және ... ... ... ... ... ... мен ... нәтижелері алынды. Қазақстан Республикасының ұлттық
экономиканы реттеу мен өркендетуге бағытталған ... мен ... ... ... және ... Зерттеудің мәліметтік базасы
ретінде Қазақстан Республикасы Статистикалық агентігінеің және жергілікті
Статистика басқармасының мәліметтері өсімдік майларын ... ... ... мәліметтері, өсімдік майарын өңдеумен айналысатын
кәсіпорынындардың есептік мәліметтері, ... ... ... ... ... май ... кәсіпорын дүкендерінің және
көтерме-блшек сауда орындарының мәліметтері пайдаланылды. Курстық жұмыста
экономика-статистикалық және ... ... ... ... ... талдау, сараптамалық бағалау, топтау және басқа да түрлері
қолданылды.
I.Экономикалық өсудің факторы ретінде бәсекелік теорияның негіздері.
1.1. Өнімнің ... ... ... ... ... ... ... көптеген ғалымдар әртүрлі
анықтамалар берген еді. Мысалы, Рессейлік ғалым И.В. ... ... ... ... ... ... және сатып алу мүмкіндігіне
сай келетін ... ... және ... ... ... ... осы ... бәсекелестіктерден ерекшеленеді.
Тағы да бір ғалым бәсекеге қабілетік деп - ... ... ... бағасы жағыннан тиімді және сапасы жоғары,
ұқсас тауардан айырмашылығы артық тауардың жиынтық қасиетін айтады.
Ал отандық ... ... ... бәсекеге қабілетігі бұл -
өнімнің бәсекеліс өндірушілердің ұқсас өнімдермен ... ... ... ... бағамен, тартымдылығымен және оны
қажетілікті өтеу құндылығымен ерекшеленеді.
М. Портер бәсекеге қабілетікті үш ... ... ... Олар :
1. ... ... Бөлшектеу;
3. Жинақтау;
Бірінші жағдайды қамтамасыз ету үшін кәсіпорын өзінің өнім өндіру
шығындылығын бәсекелестеріне қарағанда мейлінше төмендету керек.
Екінші ... ... ... ... ... ... ... Яғни, бөлшектеу өнімнің өзінде оны жеткізу әдістерінде маркетинг
жүзінде басқада факторлар болуы ... ... ... ... бар, яғни ... төменету тек – үнемдеуге қатысты болса,
бұл стратегияға әртүрлі жолдармен жетуге болады.
Үшінші стратегия бар ынталы қызмет жүйесінің белгілі бір ... ... бұл сала ... ... шектелген бәсекеге
сүйенеді. Мысалы, фирма белгілі бір тұтынушылардың талғамына жауап беретін
аз ғана өнім шығарып барлық күні жігерді осы мақсатқа жұмсайды.
Өнімнің ... ... ... ... ... ... ... салыстырмалы шама, яғни ұқсас өнімдермен салыстыру
немесе теңестіру арқылы анықталады;
2. Ол ... ... яғни ... ... ... ... және де басқада жағдайларға белгілі бір деңгейде тәелділік
қалыптасады;
3.Әрбір тұтынушының жеке талғамы әрбір өнімнің ... ... әсер ... ... да ол құбылмалы немесе ауыспалы сипатқа ие
болады;
4.Бәсекеге қабілетілік ... ... ... бір түріне нарықта ғылыми-
техникалық прогресстің даму деңгейіне байланысты болады.
Тауарлардың бәсекеге жарамдылығының көрсеткіштері.
Нарыктық ... ... ... ... деген
өзінің ... ... ... алу сату ... Мұндай ... ... ... ... мұдделерінің сақталуы негізінде ... ... ... ... сол сияқты ... ... ... ... ... ... деп
атайды.
Өнімнің бәсекеге жарамдылығы ерекше жағдайын қанағаттандыруына мүмкіндік
берегін тұтыну ... ... және ... сипатамасын анықтайды.
Бәсекеге жарамдылығы өнім рынокта жеңіл және тез сатылады. Әрбір сатыпалушы
өзінің жеке мұқтажын ең ... ... ... ғана ... ... ... ... бағалармен салыстырғанда қоғамдық мұқтажын толық
сәйкес ... ... ... ... Сондықтан, сатып алушының тауарға деген
қанағаттанушылық деңгейінде жеке дара көрсеткішггер ... ... оның тағы да ... ... болу ... қалыптасады.
Сонымен, тауарға бәсекенің жарамдылыық оның сапалық және құндық
сипаттамасының жиынтығы деп ... ... Ол ... ... ... ... ... етеді және сатьт алушы үшін тиімділігі
ұқсас тауар – бәсекелестер ерекшеленеді.
Бүл ... ... ... ... ... ... ең көп таралғандарына қысқша тоқталайық.
Бірінші ... ... ... ... ... ... - бұл
тауарды түтыну бағасы болып табылады. Ол ... ... = Б, + ... , Қ,. — ... ... Б, — ... ... - бұл ... түтынушылардың ... ... ... ... ... ... ... бәсекелестік жарамдылығын анықтағанда бұл
тәсіл екі ... еске алуы ... ... ... ... ... сату
және оның сапалық деңгейі. Сөзсіз, бәсекеге жарамдылығы артығырақ болатын
тауар оны өндіруге, сатуға кеткен ... ең ... ал сапа ... ... ... ... болатын болса.
Үшінші тәсіл. Бүл тәсіл техникалық деңгейін және сату бағасын есепке
ала отырып, бәсекелестік тауарларды салыстыруға ... Бұл ... ... ... ... ... ... деңгейі және
базалық үлгілер (тауар) мына формуламен ... = КК, КК, ... КК - таyap ... ... ... — эстетико-эргономикалық деңгейінің кешенді
көрсеткіші;
КК - ... ... ... ... КК, - ... ... тәсіл. Бұл тәсілде бәсекеге жарамдылықтың деңгейі ... ... ... ... ... ... анықталады.
Сонымен, техниқалық параметрден тек сатып алушылар осындай ең ... ... ... ... ... ... өткізіліп жатққан нарыққа көшу
сапа және өнімнің бәсекеге жарамдылық жөніндегі мәселеге ... ... ... Егер ... емес, ол ертең бәсекелестік нарығының дамуы
өнімнің сапалық даму ... және ... ... ... ... болады.
1.2. Өнімнің бәсекеге қабілеттігіне әсер ететін факторлар.
Өнімнің бәсекеге қабілеттігіне әсер ететін факторлар ... ... және ... ... ... ... - өндірушіге тікелей (сапа деңгейі немесе
жарнама) сатылған өнімге қызмет көрсету ... ... ... ... ... - ... байланысыз, яғни психологиялық
және жеке тұлғалық ... ... ... ... ... ... тағыда сол сияқтылар.
Экзогенді факторлар - әлемдік фактордың мемлекеттік ... ... және ... ... ... ... ... өндіріс кәсіпорының мүмкіндіктерін сипатайды
және өнімнің техникалық-экономикалық деңгейіне ықпал етеді.
Рессейлік ғалым А. ... ... ... ... сыртқы,
экономикалық және сапалық деп бөледі.
Сыртқы факторларға экономикалық нарықтың даму тенденциялары, ғылыми-
техникалық ... ... ... ... ... ... құрамы, кәсіпорының имиджімен танымалдылығы, ... ... және де тағы да ... ... ... қазіргі қолданыстағы стандарттар, нормалар
аңықтайтын өнімнің сапа көрсеткіштері, өнімнің қауіпсіздігі, ұзақ мерзімді
сақталуы тағы да сол ... ... Бұл ... өнім ... ... ... ... түсіндіреді.
Өнімнің сапасын басқару - бұл белгілеу, қамтамасыз ету және сапаның
қажетті деңгейін қолдау мақсатындағы құру және ... ... ... ... ... ... ... дейін кәсіпорындарда cапа проблемасын шешу кезінде
нарықтылық қажетгілік есепке ... өнім ... ... ... ... басқару мәселелерімен техникалық бақылау және сапаны
талдау бөлімдері айналысты. Олардың функцияларына ... ... ... ... ... ... операцияларында
қолданылатын (шикізаттар материалдар, жабдықтардың дәлдік ... ... ... ... ... талдау және се-бептерін белгілеу
кіреді.
Өнімнің сапаоын ... ... ... өндірушілердің
алдына қойылатын негізгі проблемалар, олар:
- өнімніц ... ... ... ... ... ... ... және барлық ... ... ... ... ... ... өнімнің өмірлік кезеңінің ... ... ... ... ... ... күшейту;
Сапаны басқару ... ... ... ... ... ... ... жоғары сапалы өнімнің түрақтылығын қамтамасыз ету;
- өнім ... ... және оны ... ... ... жоғары бағада сататын ... ... ... ... бәсекеге жарамдылығы және ... ... ... ... ... ... ... басқару әрбір кәсіпорындарда
жүйелі ... іске ... ... ... ... ... қалыптастыратын
экономикалық көрсеткіштерді жатқызамыз.
Әлемдік тәжірибеде өнімнің бәсекеге ... ... ... өнім ... нарықтық және нақты тұтынушының талабына сай
болуменен;
- сатып алуға жеткізуге кеткен шығындармен;
- тұтынушыға тиімді уақытта жеткізу жағдайымен:
- кәсіпорының беделімен сенімді әріптес бола ... ... мен ... ... ... ұқсас болғанымен, мағыналары
жағыннан ерекшеленеді. Негізгі ерекшелену белгілері келесілер:
1.Өнімнің бәсекеге қабілеттілігі ... бір ... ... ... кәсіпорынның қабілеттілігі салыстырмалы түрде ұзақ болады.
2.Өнімнің ... ... ... ... тікелей
байланысты, ал бәсекенің тиімділігі кәсіпорының иесінің өзі ... ... ... өндірістік өткізу қызметіне стратегияларды енгізе алады.
3.Кәсіпорын бірнеше өнім шығару өндіріске байланыссыз, ... ... ... ... ... ... және ... бәсекеге қабілеттілігі барлық өнімнің қабілетілігіне және
қызмет түріне байланысты.
4. Өнімнің бәсекелік қабілетігін ... ... ... ... ... қабілетігін баға төмендету арқылы қамтамасыз
етуі мүмкін, алайда осы өнімді өндіруге кеткен шығын толық ... ... ... ... ... ... бәсекелік қабілетті төмендейді.
1.3. Өнімнің бәсекеге қабілеттігін бағалау.
Өнімнің бәсекелік қабілетін бағалау бүгінгі күні ... үшін ... үшін де ... ... шығарылған өнімдерінің өткізу нарғында
бөсекелес өнімдерден артықшылығын немесе кемшілігін ... сол ... ... ... ... ... алатын өнімінің осы
тектес өнімдерден қүндылығын ... сол ... ... тиімділігін
бағалау түтынушыға қажет.
Өнімнің бәсекелік қабілетті оның құрамындагы ... ... адам ... ... және сол ... ... ... Өндіруші өз ... ... ... түтынушы тарапынан қойылатын талаптарды ескеруі қажет. Бәсекеге
қабілеттігі өнімге белгілі қасиетгер сай ... ... ... қоса ... ... ... үстемдігін де ескеруі шарт.
Бұган қоса, өз өнімінің сапасы белгіленген стандарттар мен ... ... ... ... ... ... қабілеттін бағалаудың көптеген әдістері
мен оларды жүргізу ... ... ... 1-сызбада көрсетілген.
Жалпы, өнімнің бәсекелік қабілетін анықтау әдістерінен әр сала ... ... ... ... үлгісін жасау өте киын. Себебі әр
сала өнімдерінің ... ... ... бар, ... ... ... да ... курс жүмысымның талдауына негіз болып отырған ... ... ... ... ол өз кезегінде адам өмірінің ... ... ... да, ... ... ... бағалау ең
алдымен оның сапалық құрамына тәуелді. Бәсекелес өнімдерден ... оның ... ... ... ... ... ... бағыт оның бағалық көрсеткіштерін анықтауга негізделеді.
Ішкі нарықтағы өсімдік майлары өнімдсрінің бәсекелік ... ... ... бә~ ... ... ... өндірушілерді баға
саясатын дүрыс жүргізуге итермелейді. Бағалауды қажет ететін тағы бір түсы
— ол өнімнің тартымдылық қасиеті, оған ... ... ... ... ... ... және өнімнің танымалдылығы жатады. Кәсіпорын
жүмысының тұтынушы талаптарына сай өнім ... ... оның ... ... кепіл болады.
Осы орайда, тамақ өнімдершің бәсекелік қабілетін бағалаудың ыңғайлы әрі
шынайы ... ... ... ... қажеттілігі туындайды. Осы бағытта
мен қолданған әдебиеттердің ішіннен төменде келтірілетін екі ... ... ... ... ... өзіндік әдісін ұсынған
әдістерге тоқталып кеткім ... ... И.И. ... ... ... бәсекелік қабілетін багалау
әдісі біршама қызығушылық туғызады [1сызба]. Оның әдісі бойынша бағалау
төмендегі формулаға негізделеді:
Кпр=РЦ+Пцн.пр ... кпр - ... ... ... деңгейі;
РЦ — өнімнің нарықтық бағасы;
Пцн.пр - өнімнің тұтыну қүндылығы (балмен).
И.И. Дудановтың бүл әдісі өнімнің бәсекелік қабілетін интегралдық әдіс
бойынша анықтауға ... ... ... Өнімнің тұтынушылық тиімділігін оның
сапасы мен бағасы бойынша анықтау қазіргі кезде тиімді болып есептеледі,
өйткені ... ... ... ... ... бұл әдіс өнімнің
бәсекелік қабілетін анықтауға ыңғайлы. Бірақ та бұл ... ... ... ... Кез ... ... ... бағасы төмен
жаңа өнім бөсекелі нарықта танымал немесе сауда белгісі ... ... ... ... ... жеңіліс табуы мүмкін. Сондықтан да бұл
әдіс өнімнің бәсекелік қабілетін толық анықтауға мүмкіндік бермейді.
Қазақстандық ғалым, ... К.Р. ... ... ... ... ... бәсекелік қабілетін дәлірек анық-тауга мүмкіндік
береді. Өнімнің ... ... мен оны ... ... ... балл ... белгілеу арқылы анықтайтын бұл әдіс
бағаланатын өнімді үлгілі өніммен салыстыруға негізделеді. Бұл әдіс ... ... ... ... (ТД) ... мына ... жүргізіледі:
ТД = q1m1 * q2m2 * … qnmn (2)
мұндағы ТД - өнімнің түтынушылық қасиетінің деңгейі;
q1, q2 ,…qn - ... ... ... қасиеттерінщ балдық бағасы;
m1, m2, … mn - ... ... ... ... ... ... ... көмегімен өнімнің әрбір
қасиетіне тиісті ... ... ... ... ... ... (СД) ... көрсеткіші де балдық
жүйе бойынша ТД бағалау әдісіне ұқсас төмендегі формуламен есептеледі:
СД = b1n1 * b2n2 * … bpnp ... СД - ... ... ... ... - ... ... үйымдастыру әрбір көрсеткіштің ... ... ... - өнімді сатуды ұйымдастыру деңгейі көрсеткіштерінің
салыстырмалы мәндерінің ... ... ... ... маңыздылық коэффиценттерін
анықтау.
| |Сараптаудың балдық бағасы ... | |а ... ... |ті |
| |1 |2 |3 |
| ... ... ... ... ... майларының өндірісі.
Елімізде өсімдік майлары тұтыну деңгейі әлі де болса биологиялық қажетті
шамадан (13,5 кг) төмен. Тек ... ... май ... ... ... импорт көлемінің өсуіне байланысты бұл көрсеткіш біршама жоғарлап
келеді. 2002 жылы жан ... ... ... ... 8,9 кг ... ... ... болсақ Еуропалық одақ мемлекеттерінде 2002 жылы
бұл көрсеткіш 43,7 кг, АҚШ— та 51,1 кг, көп ... ... ... ... 13,1 кг ... . ... бүл ... ең алдымен, халықтың әл-ауқаты
деңгөйіне байланысты. Түрақты табыс олардың ... ... ... да ... тигізетіні белгілі.
Қазақстан аумағындағы өсімдік майларының нарығын сипаттай келе,
мемлекетіміздің азық ... ... ... ету, ... ... ... нарығында ішкі мүмкіндіктерді айқындау және дамыту
қажеттілігі бар ... ... ... ... талап отандық
өсімдік майларын ... ... ... ... ... Олар ... ... жеңілдетілген несиелер беру (бүл
тетіктің ауыл шаруашылығындағы үйымдарға да оң ықпалы бар, өйткені несиелер
майлы дақылдарды ... ... ... ... ... жаңартқан кәсіпорындарға салық жеңілдіктерін ... ... ... маусым кезінде шикізат тасымалына жеңілдетілген темір ... ... ... ... ... асуы мүмкін.
Соңғы кездері әлемдік ... ... ... ... ... Бұл "аралас" майдың ерекшелігі— ол бірнеше майдың қоспасынан
түрады және оған жағымды дәм ... ... ... ... ... бұрыш дәмдері қосылады. Мұндай майлар өзінің дәмдік қасиеттерімен
және татымдылығымен басқа майлардан ... Осы ... ... және ... майларының сүранысын қалыптастыруда және ... ... ... ... ... майлар өндіру технологиясын
жолға қойған жөн сияқты.
Отандық бәсекелі нарықтағы өсімдік ... ... тағы бір ...... өсімдік майларын ішкі нарықтан ығыстыру. Бүл тек ... өнім ... мен ... ... ... есебінен ғана жүзеге
асуы мүмкін. Ішкі нарықтық бәсекелік сипатын көрсететін кесте 2 ... ... ... ... үлесі тым көп екендігін байқатады.
Бұл шама 2001 жылы шарықтау шегіне жеткен (79,4%), 2002 ... ... ... ... (78,7%). ... ... ішкі ... отандық
өсімдік майлардың үлесі 1/5 шамасында ғана ... сөз. Бұл ... ... ... ... ... ... үстау қажет-
яғни, мүнда экономиканың тез қарқынмен үзақ мерзімді ... ... Бүл ... өндіріске қажет ресурстардың түрақтылы-ғын, ішкі
және сыртқы нарықта бәсекеге қабілетті өнімді тиімді ... жан ... ... көлемде, оны тоқтаусыз өткізуді қамтамасыз етеді.
Мемлекеттің ... ... ... ішкі ... ... ... белгілі. Халықаралық
тәжірибелерге сай ... ... 17% ... онда азық ... ... ... ... өндірістің дамуына тосқауыл болады.
Сондықтан да, ішкі қауіпсіздікті қамтамасыз ету ... ... мен ... өндірушілерді қолдау арқылы жүзеге аспақ.
Бұл орайда Үкіметтің "Жеңіл және тамақ ... ... ... ... ... ... ... қабылданған.
Бағдарламада 2003 жылы өсімдік майла-рының өндіріс көлемін 4 ... ... ішкі ... ... ... тұтыну деңгейін 85% жеткізу жоспары
бар.
2Кесте. Ішкі нарықтың бәсекелік сипаты ... ... |1999ж. |2000 ж. |2001 ж. |2002 ж. |
| ... | | | | |
|1 ... ... |мың тг. ... |6103870,0 |83231,0 |101,0|
| ... ... | | | | | |
|2 ... ... |мың тг. ... |4983124,0 |-130885 |97,0 |
| ... құны | | | | | |
|3 ... ... |мың тг. |906630,0 |913453,0 |6823,0 ... ... ... |мың тг. ... ... |-22607,0|94,0 |
|5 |Негізгі қызметтен |мың тг. ... ... |62033,0 ... ... табыс | | | | | |
|6 | Таза ... |мың тг. ... ... |4776,0 ... ... ... |мың тг. ... |1847632,0 |1054422 |2есе |
| |орташа құны | | | | | |
|8 |Қор ... |% |759,0 |330,0 |-429,0 | |
| | | | | | |- |
|9 |Қор ... |% |13,0 |30,0 |17,0 | |
| | | | | | |- ... ... орташа |Адам |1013,0 |1048,0 |35,0 ... ... саны | | | | | ... |Еңбек ақы қоры |мың тг. |162355,5 |182955,6 |20600,1 ... ... ... еңбек |мың тг. |13,4 |14,5 |1,2 ... |ақы ... | | | | | ... ... ... |мың.тг |5943,3 |5824,3 |-119,0 |97,0 ... ... ... |4,5 |4,7 |0,2 | |
| | | | | | |- ... ... |% |5,7 |5,9 |0,2 | |
| ... | | | | |- ... |Қормен қорлану |мың тг. |783,0 |1763,0 |980,0 |2есе ... ... ... ... ... ... жатқан
жұмыстары тиімді ме, әлде тиімсіз бе екенін ... ... Егер ... оған ... іс ... ... асыруға болатындығын анықтауымыз
қажет. Яғни кәсіпорын қызметінің тиімсіз ... әсер ... ... Осы ... ең 1- ... ... негізгі көрсеткіштерді талдап,
оның өсуі мен төмендеуінің негізгі себептерін анықтап білуге ... ... ... 2 жыл ... ... ... біршама
айырмашылықтардың бар екендігін байқаймыз.
Енді сол өзгерістердің себебін анықтап талдап шығуға тырысайын.
1-ші көрсеткіш - ... ... ... ... деп аталады, және ол
2003 жылы 6020639 мың тг. құраса, 2004 жылы 6103870 мың ... ... оның ... 2004 жылы ... ... келісімі ұлғайған және
жаңа технологияларды қолдану арқылы өнімнің өзіндік құны ... ... ... өткізілген өнімнің өзіндік құны. Базалық жылы ... мың ... ... ... жылы бұл көрсеткіш 49833124мың теңгеге
дейін төмендеп ... ... ... ... ... ... қолдануы болуы мүмкін. Сонымен қатар ... ... ... ... де әсер етуі ... ... – бұл ... табыс. 2003-жылы 906630 мың
теңге ... ... 2004 жылы мың 913453 ... жеткен. Базалық
жылмен салыстырғанда 6823 мың теңгеге өскен. ... ... ... ... бірі ... ... ... шығындарды азайтуы,
өткізілген өнімнен ... ... өсуі ... ... ... ... тоқталатын болсақ, бұл
көрсеткіш есепті жылы 443919 мың теңге болған ... ... ... мың ... ... ... отыр. Есепті жылы шығындар 22607
мың теңгеге ... ... ... Оның ... 2004 жылы әкімшілік
шығындар және ... ... ... төмендеуі болуы мүмкін.
5-ші көрсеткіш – негізгі ... ... ... Бұл
көрсеткіш бойынша есепті жылы базалық ... ... ... яғни 62003 мың ... өсіп ... 2003 жылы ... түскен пайда 462711 мың теңге болса, 2004 жылы 524744 ... ... ... ... ... өсіп ... ... таза пайда деп аталады. Кестеден көріп
отырғанымыздай ... ... ... ... жылы ... 1,01есе өсіп яғни ауытқушылық 4776 мың теңге ... ... ... ... ... ... ... пен жалпы табыс
2004 жылы өсіп ... ...... ... ... құны. Бұл
көрсеткіштің сапасы 2003 жылы 793210 мың теңгені ... ал ... бұл сома 1847632 мың ... ... ... отыр. Ауытқу 1054422
мың теңгені құрап отыр. ... ... ... ... басты
себебі есепті жылы тиімді жоғары ... ... ... яғни ... ... сай ... ... алу болуы мүмкін.
8-ші көрсеткіш – қор қайтарымдылығы. ... жылы ... 759 %-ға тең ... ... ... 2004 жылы ол 330 ... ... Бұл жердегі ауытқу 0,43 есе төмендеп отыр. Оның ... ... ... ... өсуі болып табылуы мүмкін.
9-шы көрсеткіш – қор ... деп ... Бұл ... жылы 13%-ды құраса, 2004 есепті жылы 30 %-ға өсіп ... 17%-ға тең. ... ... ... орташа құны мен
өткізілген өнімнен түскен ... әсер етіп ... ... ... ... қорлардың орташа құны ... ... ... ... ... жылы ол 2,30есе өсіп ... ... даа ... осы ... былуы мүмкін
10-шы көрсеткіш – қызметкерлердің тізімдік саны. ... жылы ... саны 1013 адам ... ал есепті жылы бұл
көрсеткіш 35 адамға өсіп, 1048 ... ... ... ... ... ... ... байланысты жаңа еңбек күші керек болады,
сонымен қатар жаңадан ... ... ... ... да ... мамандар жұмысқа алынды.
11-ші көрсеткіш – еңбек ақы ... ... қоры 2003 ... мың ... ... болатын, ал 2004 жылы ол 20600,1 ... ... ... ... ... Бұл ... басты себебі
2004 жылы кәсіпорын қызметкерлерілің саны ... ... ... ... қорының өсуіне әсері мол.
12-ші көрсеткіш – орташа айлық еңбекақы ... ... ... көрсеткіш 13,356 мың теңге болған ... 2004 жылы ол ... ... 14,548 мың ... ... жетті. Бұған ... ... ... көп ... ... яғни ... істеген жұмысшыға жалақы деңгейін бір шама ... ... ...... ... ... жылы ... 5943,3 мың теңге болса, есепті жылы 5824,3 мың ... ... ... жылы ... өсіп ... ... әсер ... – жұмысшылардың санының көбейуі болып отыр.
14-ші ... – сату ... ... ... 2003
жылы бұл көрсеткіш 4,5%-ға тең болса, 2004 ... жылы ол ... ... ... ... ... Оның ... өткізген өнімнен
түскен табыстың ... ... ... ... ... - ... рентабельділігі. Базалық жылы бұл
көрсеткіш ... ... ... 2004 жылы ол ... ... 0,2%-ға тең болды. ... ... ... әсер ... ... табыстың өсуі мен 2004 жылы ... ... ... жатқызуға болады.
16-шы көрсеткіш – қор ... деп ... Бұл ... жылы 783 мың ... тең болса, есепті жылы ол 2,25 есе ... мың ... ... Оған әсер еткен 2004 жылы ... ... ... 1054422 мың ... ... мен
қызметкерлердің тізімдік санының ұлғаюы болып табылады.
VIII . Біз ... ... ... ... ... қарастырып, талдадық. Ал енді «Март » ЖШС-ң ... ... ... ... ... ... ... коэффиценттері:
Қарызды абсолютті ақша қаражаттары
жою коэф-ті = ... ... ... жылы = =0,02 ; ... =
2809671 1020754
Оңтайлы мәні: 0,2-0,25
2) Жабудың (покрытия) ақша қаражаттары + қар. мін. ... + деб. ... ... =
ағымдағы міндеттемелер
Оңтайлы мәні: 0,7-0,8
64325+808536
2003 жылы = = ... + ... жылы = = ... ... ... коэффиценттері =
ағымдағы міндеттемелер
4728152
2003 жылы = = 1,6
2809671
1859157
2004 жылы = = ... ... » ЖШС ... ... ... ... |2003жыл ... ... |
| | | | |+/- |% ... ... жою |0,2-0,25 |0,02 |0,8 |7,1 ... | | | | | ... ... |0,7-0,8 |0,3 |0,8 |0,5 ... | | | | | ... ... |2-2,5 |1,6 |1,8 |0,2 ... ... ... ... тек белгілі-бір уақыт
аралығындағы кәсіпорынның қандай ... ... ғана ... ... кәсіпорынның қаржылық тұрақтылығын қамтамасыз ... ... ... үшін де ... көрсеткіш бойынша, яғни қарызды абсолютті ... ... ... мәні ... емес. Себебі, 2003жылы
да, 2004 жылы да ... мәні ... ... ... ... отыр.
2-ші жабдық аралық коэффиценті бойынша ... мәні ... 0,8-ге тең ... оңтайлы мәнге тең болып отыр.
3-ші көсеткіш төмен ... мәні ... ... жылы ... жылы да оңтайлы мәннен төмен ... ... ... ... ... ... капиталы мен мен- ... ... ... ... = ... ... ... 1-ден ... ... жылы = ... жылы = = ... Міндеттемелер меншіктік капитал
коэффиценті =
кәсіпорын ... ( ... ... ... ... ... жылы = ... жылы = = 0,6
2780929
3) Қарыз капиталының ... ... ... =
кәсіпорын мүлкі
Оңтайлы мәні; 0,3-тен төмен.
2905927
2003 жылы = = ... жылы = = ... ... ... ... көрсеткіштер
|№ |Көрсеткіштер |Оңтайлы мәні ... |2004ж ... |
|1 ... ... мен ... ... |1,5 |0,5 |-1,0 |
| ... ... ... | | | |
|2 ... коэффицент |0,7-ден |0,3 |0,6 |0,3 |
| | ... | | | |
|3 ... ... ... |0,3-тен төмен|0,6 |0,3 |-0,3 ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... соммасы
6020639
2003жылы = = 1,2;
4828152
6103870
2004 жылы = = ... ... ... ... өткізгеннен түскен
табыс
айналымдық коэффиценті =
Меншіктік капитал
6020639
2003 жылы = = ... жылы = = ... ... ... ... ... түскен
табыс
айналымдық коэффиценті =
Кезеңдегі дебиторлық мәнінің орт мәні
2003 жылы = 6020639 = ... жылы = 6103870 = ... ... мәндердің 365 күн
айналымдық орташа мерзімі ... ... ... ... ж = ... ... ж = = 44
8,2
5-кесте. ... ... ... ... ... ... ... - ) |2003жыл |2004жыл |
|1 |Капитал ... ... |+0,9 |1,2 |2,1 |
| ... | | | |
|2 ... ... |+0,1 |3,3 |3,4 |
| ... | | | |
|3 ... |+5,1 |3,1 |8,2 |
| ... | | | |
| ... ... | | | |
|4 ... |- 73,0 |117,0 |44,0 |
| ... | | | |
| ... ... мерзімі| | | ... ... ... айналымының жалпы коэффиценті. Бұл
көрсеткіш 1 – жыл ... ... рет ... өндірістік цикл мен
айналым ... ... ... ... ... 2003 жылы
1,2 рет болса, есепті жылы 2,1 рет ... Бұл ... ... ... ... ... ... Егер активтің 2003 жылы ... ... 1 ... 2 ... 2004 ... 2 ... 1 тиынға дейін жоғарылап отыр.
2-ші ... ... ... айналым коэффиценті. Бұл
көрсеткіш қызметтің әртүрлі ... ... ... ... сату ... ... ... қажеттілігін
анықтайды; қаржылық жағынан салынған меншікті капиталдың ... ал ... ... ... ... ... ететін ақша қаражаттарының бепсенділігін анықтайды. ... ... бұл ... өскен, 2003 жылы меншікті капитал
3,3рет айналса, 2004 жылы 3,4 ... ... ... Бұл ... ... ... ... көрсетіп отыр.
3-ші көрсеткіш ... ... ... Бұл ... дебиторлық міндеттемелердің сапасын
бағалау үшін ... ... ... ... ... ... ... анықтайды. Оның өсуі
сатылатын несиенің қысқартылуын, ал ...... ... ... ... 2003 жылы ол ... болған болса,
2004 жылы 8,2 рет болды, яғни ... ... ... ... көрсеткіш дебиторлық міндеттемілердің ... ... Ол ... ... ... төлем уақытын
көрсетеді. Бұл көрсеткіштердің төмендеуі – тура, ал өсуі – кері ... ... ол 117 күн ... 2004 жылы 44 күн ... ... әсер ... отыр.
ІV. Кәсіпорынның рентабельділігін бағалау көрсеткіштері.
1). ... ... таза ... = х ... ... өлшемі
291787
2003 ж = х 100 = ... ж = х 100 = ... ... ... таза ... = х ... ... құны
291787
2003ж = х 100 = ... = х 100 ... ... ... рентабельдiлiк кәрсеткiштерi
|№ |Көрсеткіштер ... ... ... |
|1 ... ... |-20,0 |36,0 |16,0 |
| ... | | | |
|2 ... капиталдың |-2,0 |18,0 |16,0 |
| ... | | | ... ...... мүлкінің рентабельділгі. Ол кәсіпорын
рентабельділігі деңгейін көрсетеді. ... жылы ол 36%-ды ... 2004 жылы 16%-ға ... ... отыр.
2-ші көрсеткіш –меншікті ... ... ... ... ... көрсеткіші. Ол 2003 жылы 18%-ды
құрады, ал 2004 жылы 2%-ға ... 16%-ды ... ... ... қабілеттігігі көрсеткіштері кәсіпорынның нақты ... ... ... ... қаражат көмегімен қысқа мерзімде
өтеу мүмкіндігін сипаттайды. ... ... ... ... дәрежесін көрсетеді.
Зерттеу нәтижелері көрсеткеніндей, өнімнің тартымдылық белгілері
бойынша оның танымаддығы ... ... - 0,341) мен ... ... және ... (0,286) ... тарапынан айрықша
ескерілді. Тұтынушының назарын аударуға ... ... ... ... ... жағынан негізгі көрсеткіштердің қатарынан
табылды (0,198). Өнімнің ... ... ... ... береді және бұл фактор көп жағдайда шешуші мәнге ие болуы
мүмкін. ... әр ... ... ыдыстарға қүйылуы, бір сипаттағы өнімнің
өңделу деңгейлеріне байланысты ... ... және ... ... ... ... еркіндігін кеңейтеді.
4.Кесте. Өсімдік майларының тартымдылық қасиеттерін бағалау.
|Сауда ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... | ... ... |
| ... ... |Беделі |Сыртқы |
| | ... ... | ... |
| | ... | |
| ... ... ... ... |
|Өндіріс |
|көлемін |
|ұлғайту |
|Табыстылықты |
|артыру |
|Нарықтың жаңа|
|бөлігін ... ... ... өсіру |
|Маркетингтік ... мен ... ... ... ... сұранысын |
|қалыптастыру жолдарын|
|табу және жарнама |
|қызметтері ... ... ... және |
|нарыққа жаңа өнімдер |
|шығару мүмкіндіктерін |
|бағалау ... ... ... және оның ... |
|бағыттары ... ... бұл ... ... ... келесілерді
жатқызуға болады:
* өсімдік майлары нарығын (сыйымдылығын, ішкі өндірісі мен ... ... ... ... мен ... ... жөне ... майлы дақылдардың егістік көлемін,өнімділігін, жиналатын
мөлшерін кешенді және жүйелі ... ... ... ... ... ... және баға ... олардың өнімдерінің ... ... ... ... ... баға саясатын
үйымдастыру);
— кәсіпорындағы өнім ассортименттерін талдау (өмірлік ... ... ... ... ... арту немесе төмендеу
себептерін) және оны ... ... ... ... ... ... ... (сұраныс көлемін, оны артгыру
мүмкіншіліктерін, ... өнім ... ... ... және осыған
байланысты жалпы өндірістің дамуын болжау.
Кәсіпорындағы маркетингтік бөлім қызметінің екінші бағыты тұтынупшлар
талғамын ... және ... жаңа ... ... ... ... ... тиіс.
Әлемдік өсімдік майлары өндірісіндегі ... ... ... ... ... талғамдары мен тамақ өнеркәсібі
саласындағы өсімдік майларын тұтынушы кәсіпорындардың жаңа ... осы ... ... ... талаптарын
қанағаттандыруды және әрдайым өзгеріске дайын болуын қалайды.
Еліміздегі ендірістік көсіпорындар ... ... ... қалмауы
керек. Өзінің өнімдерінің бәсекелестік қабілетін арттыруға мүдделі кез
келген ... жаңа ... ... ... ... өнім ... ... стратегияларын, өнім өткізу әдістеріи жөне оны
қолдану мүмкіндіктерін, түтынушылардың талғамын анықтау ... ... ... ... ... сай өнім шығару және әлемдік нарықта үлкен
сүранысқа ие бола ... ... жаңа ... ішкі ... ... ... ... жүйенің маңыздылығын артыраады. Зерттеу
нәтижелері кәсіпорынның нарықтағы "икемділігін" қалыптастыруға, сұранысы
жоғары өнімдердің өндірісін ... ... ... ... шегіндегі
өнімдерді шектеуге, оның тұтынушылық қасиеттерін жақсарту арқылы жаңа
сипатта ұсынуға негіз болады.
Ұсынылатын жаңа ... ... ... мен сату ... ... өсер ... ... қалыптастыру, оның сапалық белгілерінің
негізгі сипаттарын көрсете білу маркетинггік жүйелі ... ... ... ... ... ... негізгі міндеттері мыналар болуы
тиіс:
- тұтынушылар талгамының өзгерісін және оның себептерін зерттеу;
* түрғындардың түтыну ... ... ... ... ... ие болатын жаңа өнімдерді ... ... ... ... сүйене отырып) және ... ... ... ... ... мүмкіндіктеріне сай өнімнің жаңа ... ... ... (оның тиімділігін, мүмкін болатын өткізу көлемін
және нақты түтынушыларын);
* жаңа ... ... ... оның ... ... ... ... әдістерін белгілеу.
Маркетингтік жүйені қалыптастыруда бүл бөлім жұмысының үшінші бағыты
өсімдік майлары өнімдерінің сұранысын ... ... табу ... ... ... ... түрлеріне қарай енімді өткізудің бірнеше жолын бөліп көрсетуге
болады: тіке-лей, жанама, белсенді, тандаулы, мақсатты, мақсатсыз. Бұлардың
кез ... ... ... өнім ... ... ... мүмкін. Өнімнің сұранысын қалыптастыру тек белгілі әдістерді
пайдалануға ғана емес, бүл ... ... ... ... өнімді өткізу жолдарының құпияларын терең меңгерулеріне және
тұтынушыға қажетті ақпаратты дүрыс, әрі нәтижелі ... ... ... сұранысын қалыптастыруда ішкі нарықтағы тұтынушылармен ... ... шығу ... де назардан тыс қалдырмаған жөн,
Отандық кәсіпорындардың өнімді өткізу ... ең бір ... ... ... ... ... ... тұтынушылардаің отандық
өнімдердің тұты-нушылық сипатгарын жете ... олар ... ... ... ... ... ... шетелдік өнімдерге
сұраныстың қалыптасатыны сезілуде. ... ... ... ... ... ... ... кемуіне, түрғындар
арасында бұл өнімшң жоғары сұранысқа ие болмауына түрткі болады.
Кең көлемді ... ... ... ... ... арасында сауда белгісінің танымалдылық деңгейінің артуына ыкпал
етіп, өнімді өткізу стратегиясының нәтижелі жүзеге асуын қамтамасыз етеді.
Маркетингтегі жарнама қызметінің тиімділігі екі ... ... ... біріншісі - назарға алынатын ақпараттың шынайылығы. Оған нарықтағы
сұраныстың өзгеру динамикасы, ұсыныс пен баға тепе-тендігі, ... ... ... ... ... ... ... мәліметтердің негізділігі, жылдамдығы және толықтығы
жатады.
Екіншісі — тұтынушыға жеткізілетін ... ... ... жарнамаға мән беруі, оны назарға алуы, өзіне ... ... ... ... және осы дәлелдерге көз жеткізуі жатады.
Әр түрлі ақпарат ... ... ... ... ... ... салыстырмалы айырмашылығын сездіру үшін, оның құндылығы
мен тиімділігін ... үшін ... ... ... ... ... зәрулігін дәл
табу арқылы тиімді жарнама дайындауға болады. Өсімдік майлары күнделікті
тұтыну тауар-ларына жататындықтан оған жүйелі ... ... және ... ... отыру қажет.
Өнімнің сұранысын қалыптастыру әдістерінің негізгілеріне оның
тұтынупіылық ... ... ... қосу арқылы оның
маңыздылығын арттыру ... да ... ... ... ... ... ... өзінің жуғыш заттар өнімдерін тек тазалағыш құрал ретінде
ғана емес, оны ... ... ... жағымды иістері арқылы да
көпшілікке танымал етті. Бүл жерде тұтынупгы тиімді бағаға ... ... ... ... оның ... қасиеттерін тегін пайдалануына мүмкіндік
алады.
Өнімнің сұранысын қалыптастыру және ... ... ... ... ... ... істейтін маркетингтік бөлімнің негізгі
міндеттері төмендегідей болуы тиіс:
- өсімдік майлары өнімдерінің сүраны-сын қалыптастыру ... ... ... ... еткізуді ьшталандыру шараларын үйымдастыру және оны ... ... ... арқылы тұтынушыға өнімнің түтынушылық ерекшеліктерін
жеткізу және оның нэтижелілігін қамтамасыз ету;
* өнімнің ... ... ... беретін жаңа нарық
"қуыстарын"
зертгеу;
- кәсіпорынның ... ... ... ... ... белгісінің беделін арттыру бағытында тиісті жүмыстар атқару.
Соңғы кездері ... ... ... ... ... ... байланысты атқаратын жұмыстарына қарап анықтау жолдары
қолданылуда. Осы орайда, өнімнің нарықтағы өмірлік ... сай, ... ... ... ... маркетинггік бөлім бағыттарының
атқаратын жұмыстарын үйлестірудің авторлық нұсқасын келтіруге ... ... ... ... ... ... өнімнің өмірлік
кезендеріне байланысты үйлестіру кәсіпорынға ... ... ... ... отырып, өнімдерінің бәсекелестік қабілетін арттыру
қадамдарын анықтауға жағдай жасайды.
Өнімнің ... ... ... ... ... тиісті зерттеулер,
үсыныстар, мәселені шешудің нақты жолдары белгіленіп, осы ... ... ... ... ... ... ... тиіс.
Кәсіпорындағы маркетингтік бөлім жүмысының тиімділігін және шығарылатын
өнімдердің ... ... ... бойынша іс-әрекеттердің
нәтижелілігін арттыру мақсатында, өсімдік майларын өңдеу ... ... және осы ... ... қамтамасыз етуші ауыл
шаруашылығы үйымдарының ... ... жүйе ... ... орталық нарыққа өнім шығаратын кәсіпорывдардың өзара бірлесіп жүмыс
іст-еулеріне, ішкі нарықтан шетелдік өнімдерді ... ... ... нарықта өнімді өткізу саясатын жетілдіруте жөне осы
саланы ары ... ... ... ... ... ... ... туғызып,
жалпы алғанда еліміздің ішкі нарыгында отандық өнімдердің ... ... ... ... ... ... қатар, бұл орталық әрбір кәсіпорын бойынша оның даму ... ішкі ... ... нақты көрсеткіштер арқылы ол кәсіпорындардың
рейтинггік жүйедегі орнын анықтау жүмыс-тарымен де айналысуына болады.
Жалпы алғанда, нарықтық ... тән ... ... ... ... ... Әлемдік үдерістердің көшінен қалып
қоймау үшін де, өндірістің тиімді дамуын қамтамасыз ету үшін де, ... ... ... ... үшін де ... ... тиімді құралы - маркетингті барынша кеңірек қолдану әрбір
кәсіпорындагы шешілуі тиіс міндеттерінің бірі ... жөн. ... көп ... ... ... ... отырып, оның қайтарымы да
елеулі табыстарга ... ... алу ... ... ... өндірісіндегі бүгінгі ахуал өндірушінің беделі мен оның ішкі және
сыртқы нарықтарға ... ... ... ... шапшаң
жауап қатуға, бәсекелестердің қалтарысында қалып қоймауға ... да, ... ... жүйе ... мен оның ... бағыттгары негізінде жұмыс жасау бәсекелі нарықта ... ... ... ... ... ... ... кезеңдерінде маркетингтік жүйенің атқаратын
қызметтері.
| | |
| ... ... ... ... | |
| ... ... | |
| |1 |2 |3 | ... |Өнімнің нарыққа ену |Тұтъшушының өнімге |Кен, көлемді | ... ... ... ... ... | |
| ... ... | | |
| | | | | |
| | | | | |
| |4 |5 |6 | ... ... ... ... |Белсенді жарнама | |
| ... мен ... ... | | |
| ... ... ... | | |
| ... | | | |
| ... | | | |
| |7 |8 |9 | ... ... ... ... ... | |
| ... жодарын |өнімдердің |ынта-ландырудың | |
| ... ... ... ... ... | |
| | ... ... | |
| |10 |ІІ |12 | ... ... ... ... жетілген |Өткізудің барлық | |
| ... ... ... ... ... ... | |
| ... және оны |саясатын ... | |
| ... ... |қалыптастыру | | |
| ... ... | | | |
| ... ... ... келесі қорытындылар ... ... ... экономикада өндіріс пен мемлекеттің жалпы ... ... ... бірі - ... өнімдердің бәсекелік
кабілетін арттыру екендігі белгілі. Бұл ... ... ... ... талғамдарын қанағаттандыратын, өзгермелі
сұраныс пен ақыл-ой жетістіктерінің нәтижелерін ескере отырып, өндірушінің
мүмкіндікгеріне сай тұтынушылық ... ... өнім ... жұмылдырылуы
керек.
2.Тамақ өнеркәсібінің салаларында өндірілетін өнімдер тікелей ... ... ... ... да, ... сай, ... ... қасиеттерін бағалау ... ... ... ... ... ... ... бәскекелік орта, сыртқы тасымалдаушылардың ыкпалы отандық
өндірушілерді өз өнімдерінің ... ... ... ... ... ... беделі мен танымалдылығына ... ... оның ... қасиеттерін
бағалауды да негізгі мііідеттердің қатарына қосады.
3.Өсімдік майлары өндірістерінің қазіргі таңға дейінгі ... ... ... осы сала ... ... мүмкіндік бермеді. Ал тұтыну ... ... ие ... ... ... ... жаңа қуыстарын
қамтып, өзге елдердің азы-түлік қауіпсіздігіне қауіп төндіре бастады. ... ішкі ... және ... ... ... ... ... қорғаудың жаңа бағыттарын ұсыну, өнімдердің бәсекелік қабілетін
арттыру тетіктерін белгілеу ... ... ... ... ... ... қатарына өнімнің сапасын ... баға ... ... тартымдылығын арттыруды, өндірісті мемлекеттік қолдауды
жатқызуға болады.
4.Еліміздегі өсімдік майлары өнімдерінің ... ... ... даму ... ... ... ішкі ... отандық өнім
өндірушілердің үлесі 20 пайызға жуық деңгейде екені ... ... өнім ... тым баяу ... ... ... 2001 ... 2000 жылғы өндіру шамасынан 13,3 % артық ьолса, 2002 жылы ... 2001 ... ... ... 11,4 % ... ... шектеу мен отандық өндірістердің бәсекелік және экспорттық
қуатын жоғарлату бағытында мемлекет тарапынан бірқатар ... ... Олар ... ... ... ... ... ауыл
шаруашылығына тікелей қатысты бар өңдеуші салаға өндіріс көлемін ... ... ... қамтамасыз ету, мәселелерін шешуге
көмектесу, ішкі нарықтағы өнім ... ... ... ... ... ... ... кезде тек ішкі нарық тұтынушыларының сұранысына
бағытталған ... май ... ... арасындағы бәсекелік тартыс
өзінің жоғары шегіне жеткен жоқ. Көбіне жергілікті аймақ ... ... ... ... ... ... толық іске қосылмауы,
өнімді өңдеу деңгейінің ... ... ... өткізу саясатының
әлсіздігі, шетелдік шикізатқа тәуелсіздігінің артуы және осы ... ... өсуі кең ... бәсеке сайысына араласуға қол
байлау боп отыр.
6. Тұтынушыларға жүргізілген сұраулар ... ... ... ... ... ... отандық өнімдердің төмен бәсекелік
қабілеті байқалды. Еліміздің тұтыну нарығына дендеп еніп ... ... ... тұтынушылардың талғамын қанағаттандыруда басты ... ... ... ... ... «Олейна» және «Ideal»
майлары тұтынушылар тарапынан жоғары бағаға ие болды. ... ... ... және ... талғамдарынан шығуы бәсекелес
өнімдердің ерекшеленуіне алып келді. Отандық өндірістегі өсімдік ... ... және ... ... ... ... ... сипаттары
жағынан тұтынушыларға жағымдылығын байқатты.
7. Өсімдік майларын өңдеу ... ... мен ... ... ... ... қалыптастыру жүйесіндегі маңызды
фактор - ... ... ... ... ... Осыған байланысты
атқарылатын шаралар мына мына бағыттарды қамту ... ... ... ... негіздерін басшылыққа алу, өнімдердің бәсекеге қабілеттілігін
арттыруға бағытаған ғылыми-техникалық прогресс ... ... ... және ... ... өсімдік майларының сапалық құрамын
жетілдіруге бағытталған «аралас» майларды шығару технологиясын ... ... ... ... мен ... орындарының ортақ
жүйесін құру.
8. Бәсекелі ... ... ... ... жоғарлатуға
септігін тигізетін тиімді бағыттардың ішінде кәсіпорының маркетингтік
жүйесін жетілдірудің ... ... бар. ... үш қағидаға:
тұтынушылардың қажеттілігін ескеруге, өзгермелі сұранысқа тез ... ... ... ... ... ... бұл бағыт
өсімдік майлары кәсіпорындарында арнайы маркетингтік ... ... алғы шарт ... ... ... ... талтынған әрбір кәсіпорын нарыққа ... мен ... ... ... қауіптерін, бәсекелестерінің
артықшылықтары мен тұтынушыны қызықтырар әдістерін, бәсекелестер ... ... мен ... ... ... жөн. Бұл мәселені
шешудің бірнеше ... ... ... ... мәселең: май өңдеуші
кәсіпорынның ауыл шаруашылығы ұйымдармен байланысын ... ... ... ... ... ... баға ... аңықтайтын бағаны
қалыптастыру әдістерінің тиімділерін қолдану.
Қолданған әдебиеттер:
1. Голубков Е.П. Основы ... ... -М.: ... 1999. -С ... Генри А. Маркетшг: принципы и стратегия:Учебнж для вузов. М.:ИНФРА-М,
1999. -С.804.
3. Қажымурат К. Кәсіпорынды басқару жуйесіндегі маркетингтің рөлі ... 2002. ... ... С.Г., ... А.А. ... и предпринимателъские
решения.—Улъяновск: Корпорация технологий продвижения, —2000 С.256.
5. Ванифатова М.М. ... ... ... современном маркетинге: проблемы
оценки стоимости марки // ... и ... е ... 2001. \№6. ... ... Е.В. ... услуг/ Под ред.акад. Г.Л. Багиева.
Учебное пособие.-СПб.: Изд-во СПб ГУЭФ. 1997. ... ... В. Как ... ... в ... / ... Ю.А. ... —М.:
Прогресс. 1992. -С.253.
8. Дуданов И.И. Подходы к оценке конку-рентоспособности товарной продущии
на регионалъных продовольственных рынках // Экономика селъскохозяйственных
и перерабатывающих предприятий, №12, 1998. — С ... ... К.Р. ... ... ... фирмы по переработке селъскохозяйственной продукции. Алматы,
Галым-2002г
10.КазЭУ хабаршысы №8 2003ж, 42-46 бет.
11. КазЭУ хабаршысы №9 2003ж, 80-86 бет.
12.Қаржы—қаражат №4 2003ж, 11-15 ... ... ...

Пән: Маркетинг
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 42 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Фирма тауарларының бәсекеге қабілеттілігін арттыру жолдары44 бет
Сөйлем мүшелеріндегі бастауыш пен баяндауыштың рөлі9 бет
"Алтын орда."6 бет
"Оңтүстік Қазақстан кәсіби тарихшыларының мәртебесі"29 бет
"Өнімнің өзіндік құнын талдау."4 бет
Cu, Pb, Ni, Cr ауыр металдарының күріш алқаптарындағы топырақтардағы сандық және сапалық құбылымдары (Қызылорда облысы, Шиелі ауданының мысалында)30 бет
Expo 2017 – ел мәртебесінің асқақ рухы5 бет
«алтын адамның» табылуы тарихы3 бет
«Алтын миллиард» ұғымы5 бет
«Алтын Орда» мемлекетінің құрылуы7 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь