Мағауия абайұлы құнанбаев

Мағауия – Абайдың келешегінен үміт күткен сүйікті балаларының бірі. Жас кезінен ауылда мұсылманша хат таныған оны Абай Семейдегі қалалық училищеге орысша оқуға берген. Бірақ екі-үш жыл оқығаннан кейін науқасқа шалдығып, елге қайтқан. Содан кейінгі өмірі әке қасында өткен.
Абайдың орыс әдебиетіне ден қойып, көп оқыған жылдарында оның қасында болған Мағауия да әке үлгісімен көп ізденген, орыс кітаптарын зер салып оқыған. Соның арқасында едәуір білім алған.
Абай Мағауияны өзіне серік санаған. Адамгершілік қасиеті мол, бауырмал және әділ Мағауия Абайдан көмек сұрап, әділдік қуып келгендердің біразын әкесіне жеткізбей, шаруаларын бітіріп жіберетін болыпты. Даулы істерге де әділ билік айтқан.
Әкесінің ақындық еңбегін зор бағалаған және ақындықтың халықтық маңызын түсінген Мағауия өзі де әке өнегесімен өлеңдер шығарған. Әсіресе, ағасы Әбдірахман қайтыс болғанда өзінің көңіл күйін бейнелеген өлеңдері кең жайылған. Сонымен қатар Абай ақылымен, оның берген материалдары негізінде «Еңлік – Кебек», «Медғат – Қасым» атты поэмалар жазған.
        
        Мағауия Абайұлы Құнанбаев
(1869-1904)
Мағауия – Абайдың келешегінен үміт күткен сүйікті балаларының бірі.
Жас кезінен ... ... хат ... оны Абай ... ... орысша оқуға берген. Бірақ екі-үш жыл ... ... ... елге ... Содан кейінгі өмірі әке қасында өткен.
Абайдың орыс әдебиетіне ден қойып, көп оқыған жылдарында оның қасында
болған ... да әке ... көп ... орыс ... зер ... ... арқасында едәуір білім алған.
Абай Мағауияны өзіне серік санаған. Адамгершілік қасиеті мол, бауырмал
және әділ Мағауия Абайдан көмек сұрап, әділдік қуып ... ... ... ... ... жіберетін болыпты. Даулы істерге де
әділ билік айтқан.
Әкесінің ақындық еңбегін зор бағалаған және ... ... ... Мағауия өзі де әке өнегесімен өлеңдер шығарған. Әсіресе,
ағасы Әбдірахман қайтыс болғанда өзінің көңіл күйін ... ... ... ... ... Абай ақылымен, оның берген материалдары негізінде
«Еңлік – Кебек», «Медғат – ... атты ... ...... – Қасым» – Мағауия поэмаларының ... ең ... ... Оның ... ... ... ортасында емес, алыста – Африка
жерінде, Ніл өзені бойында өтеді. Мазмұны құл ... мен ... кек ... ... ... ... ... баю мақсатымен Мысыр қаласынан Ніл өзені
бойына көшіп келгені әңгімеленеді. Оның Медғат атты ұлы Ғазиза атты ... ... қоса ... ... ... алған қызы да бар. Мұраттың
қарауында көп құлы болады екен. Солардың ішінде өзі ... ... ... ... құл болыпты. Бірде Қасым Марияны кездестіріп, оны сүйетіндігін
білдіреді. Медғатпен көңілдес Мария Қасымды менсінбейтінін айтады да, ... бай ... ... қояды. Медғат Қасымды насостан атқылаған су
тасқынының астына отырғызып жазалайды. Қасым талып қалады. Кейін есін ... ... ... ... ... де, ... тобына қосылады.
Осыдан соң поэмадағы әңгіме желісі үзіліп, бірнеше жыл ... ... сөз ... ... ... қайта көшеді. Қасым олардың
жолын тосып, байды өлтіріп, Медғат пен Ғазизаны ... ... ... ... жігітті сүйеді. Бірақ оны кедейсініп, ... ... ... боп ... ... соң, ... ... кетіпті. Ғазизаның
Қасымның қолына түскенін естіген Сәлім оны ... ... ... ... алып ... ... ... жайын естіген соң, тоқтап, екеуін ... ... ... ... ... өмір шындығына жанасымды жеке суреттер бола тұрса да, шығарма,
негізінен, романтизм үлгісінде жазылған. Оқиға желісі де, кейіпкерлерге тән
іс-әрекет, сезім күйі де ... ... ... дағдыдан тыс
жағдайларға тан еткен, ... пен ... ... қаһармандық
ерлікке бастайтын түйін есебінде шығармада Медғат пен ... ... ... ... мен Сәлімнің махаббаты алынады.
Оқиға жай дағдыдағы эпостық поэмалардың үлгісімен ... ... ... ... ішкі ... ... шарықтау шегі-бәрі
күтпеген жерден кенет жалтарысқа ұшырап отырады.
Адам бейнелерін жасау ... де ... ... ... ... ... ... көзге елестете аларлық бейне – Қасым.
Қасым – өжет, қайратты, бір беткей, қайсар, мейлінше кекшіл ... ... ... да ірі, басқалардан бөлек. Оның портретін ақын:
Дейтұғын бір құлы бар Қасым атты,
Қара сұрлау пішіні, зәңгі затты.
Отты қара көзі бар, ұзын ... ... бек ... ... кейін оның қайсарлық мінезін де соған сай етіп суреттейді.
Насостан атқылаған су ... ... ... ... жазалап жатқанда
да, Қасым дыбысын шығармайды.
Ынқ еткенімді естісе, сүйсінер деп,
Тістеніп жатып алды ернін ... ... ... ... атып,
Қынқ етіп дыбыс шықпай, қалды қатып.
Ойбайынан өлгенін оңай көріп,
Шыдай берді, жатса да қанша ... ... ... ұстайды. Жауына мейірімсіз және мейлінше қатал ол
Мұрат пен Медғатты ... ... ... ... ... де ... көз ... жалғыз-ақ нәрсе елестейді. Ол – Медғаттың бұдан үш жыл
бұрын оған қолданған ... ... пен ... ғана ... ... ... жатқанда ара түспегендігі үшін Ғазизаны да жазаға бұйырады. Бірақ
Ғазизаның тәрбиешісі, ... ... ... ... сезімін оятып,
Ғазиза жазадан аман қалады.
Қасымның қарақшылық әрекеттерін сөз еткенде, Мағауия оны қанішер кісі
өлтіргіш есебінде ... Бұл ... және орыс ... бас
қаһармандары сияқты, қайырымды қарақшының бейнесі. Жазықсыз ... ... ... кек алу үшін қарақшылық жолға түседі, намысын ... ... ... ... барып, Қасым үстем таптың зорлығына қарсы
адам болып суреттеледі. Ақын оны:
Әсіресе байларға рақым етпес.
Ағаш толы ... бәрі ... ... ... тағы ... ... ... естен кетпес,—
Дейді. Сөйтіп, ол Қасымның Медғаттан кек алу үшін істеп жүрген іс-әрекетін
әділет жолындағы күрес деп ... Сол ... ... ... ... ... арасындағы тартыстың бір көрінісін суреттейді.
Қасымға қарама-қарсы қойылған бай Мұрат пен оның ... ... ... ... ... ... ... адам деп
санамайтыны, аяусыз жазалайтыны Қасымға көрсеткен қиянат үстінде көрінеді.
Ақын ... пен ... ... ... ... жұмсаушы еді,
Адам деп обалына бір қарамай.
Бар еді Медғат атты жалғыз ұлы,
Мот қылып бұзып еді ... ... ... еді ... ... ... желісі Сәлім мен Ғазиза бейнелері арқылы өрбиді.
Ғазиза әкесі мен ... ... ... ... ... өжет ... иесі ретінде көрінсе, Сәлім де күштілерден жәбір
көріп, өз ортасынан қуылып ... ... ... ... ... Кейін
Қасымның Ғазизаны қолға түсіргенін білгенде, ... ... үшін ... аттанады. Сезіміне беріктігі мен мақсаттарына жету жолындағы ... ... ... мінез-құлқы да романтикалық дәреже деңгейіне
көтерілген.
Мағуия Қасым кегі, Сәлім махаббаты арқылы ... ... өтіп ... бойында үлкен қайраты бар, ар-намысы күшті еңбек адамдарының жоғын
жоқтайды. Бай мен ... ... ... ... ... ... Қаншама романтикалық көтеріңкілікпен ... де, ... ... ... ... ... қабысып отырады.
Поэма тіл көпкемдігі жағынан да ... Жаңа ... жаңа ... ... ... ... ... қаһармандардың романтикалық
мінездерін шебер бере білуде де ақын едәуір ... ... ... ... ұстазы Абайдан үйренгендігі анық байқалады.
Қорыта айтқанда, «Медғат — Қасым» поэмасы тақырыбы жағынан да ... ... ... үшін тың ... ... ... ... Абай
айтпағанды айтып, қазақ әдебиетіне романтикалық поэманың жаңаүлгісін әкеп
қосты.
Мағауия 1904 жылы, әкесі ... 40 күн ... ... ... С., Мырзағалиев Қ. «Қазақ әдебиеті». 10 кл. Арналған
оқулық.—Алматы: ... ... ЖАҚ, 2003.

Пән: Тарихи тұлғалар
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 3 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Абай тұлғасы8 бет
Аударма түсінігі8 бет
М.О.Әуезовтың өмірбаяны8 бет
А.Құнанбаев, Ш.Құдайбердиев, М.Әуезов шығармаларындағы педагогикалық идеялардың сабақтастығы және оны оқу-тәрбие үрдісіне ендіру 21 бет
Абай Құнанбаев, Шәкәрім Құдайбердиев және Мұхтар Әуезовтің педагогикалық идеялары7 бет
Абай Құнанбаевтың музыкалық мұралары арқылы студенттерге эстетикалық тәрбие беру туралы51 бет
Абайдың ақын шәкірттері М.О.Әуезов зерттеулерінде10 бет
Абайдың ақындық өнері22 бет
Абайтанушы8 бет
Төребайұлы Қыздарбек10 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь