Көне қытай мәдениеті


Жер бетіндегі алғашқы мемлекеттердің бірі – ежелгі Қытай елінің тұрғындары – ерекше материалдық және рухани мәдениетті жасаушылар болды. Олар өмірді – құдайдың табиғаттан тыс күштерінің сыйы екендігіне кәміл сеніп, дүниедегінің бәрі де ұдайы қозғалыста болады және жарық пен қараңғылық атты бір-біріне қарама-қарсы екі космостық күштердің өзара қақтығысының нәтижесінде әлем ұдайы өзгерістерге ұшырап отырады деп санады. Көне заманда қытайлықтар жер жүзіндегі басқа да халықтар сияқты табиғат күштеріне, яғни жердің, күннің, айдың,таулардың, өзендердің, желдің, жаңбырдың және т.б. рухына табынды және олардың құрметіне құрбандықтар шала отырып, халықтың қажеттілігіне байланысты игі өтініштер жасады. Солардың ішінде барлық рухтар мен о дүниедегі адамдардың жандарын өз ырқында ұстайтын «жоғарғы құдай» ерекше бағаланды.
Кейіннен қоғамдық өмірде болған өзгерістерге байланысты патша билігін дәріптеушілік пайда болды. Патша «аспанның ұлы» деп танылып, ол – құдайдың жер бетіндегі өкілі ретінде мойындалды. Б.з.б. Х111 ғ. бастап – ақ бұрын тек қана «жоғарғы құдайды» белгілеуге арналған иероглифтермен жаңа патшаларды да белгілей бастады. Ерекше атап өтетін бір жайт, Қытайда ата-баба рухына табынуға үлкен мән берген. Бұл дәстүрлі наным – сенімінің негізінде адам өлгеннен кейін де оның жаны өмір сүруін жалғастыра береді, тіпті ол тірілердің істеріне араласа береді деген ұғым жатыр. Қытайлықтардың бұл қағидаларға кәміл сенгендігі соншалық, олар өлген уақытта адамдар мен құлиеленушілердің қызметшілерін, құлдарын, тіршілікте пайдаланған заттарын (қару – жарақтарын, әсемдік бұйымдарын және т.б.) қоса көмдірген.

Пән: Жалпы тарих
Жұмыс түрі:  Материал
Тегін:  Антиплагиат
Көлемі: 5 бет
Таңдаулыға:   
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге
Кепілдік барма?

бот арқылы тегін алу, ауыстыру

Қандай қате таптыңыз?

Рақмет!






Көне Қытай мәдениеті

Жер бетіндегі алғашқы мемлекеттердің бірі – ежелгі Қытай елінің
тұрғындары – ерекше материалдық және рухани мәдениетті жасаушылар болды.
Олар өмірді – құдайдың табиғаттан тыс күштерінің сыйы екендігіне кәміл
сеніп, дүниедегінің бәрі де ұдайы қозғалыста болады және жарық пен
қараңғылық атты бір-біріне қарама-қарсы екі космостық күштердің өзара
қақтығысының нәтижесінде әлем ұдайы өзгерістерге ұшырап отырады деп санады.
Көне заманда қытайлықтар жер жүзіндегі басқа да халықтар сияқты табиғат
күштеріне, яғни жердің, күннің, айдың,таулардың, өзендердің, желдің,
жаңбырдың және т.б. рухына табынды және олардың құрметіне құрбандықтар шала
отырып, халықтың қажеттілігіне байланысты игі өтініштер жасады. Солардың
ішінде барлық рухтар мен о дүниедегі адамдардың жандарын өз ырқында
ұстайтын жоғарғы құдай ерекше бағаланды.
Кейіннен қоғамдық өмірде болған өзгерістерге байланысты патша билігін
дәріптеушілік пайда болды. Патша аспанның ұлы деп танылып, ол – құдайдың
жер бетіндегі өкілі ретінде мойындалды. Б.з.б. Х111 ғ. бастап – ақ бұрын
тек қана жоғарғы құдайды белгілеуге арналған иероглифтермен жаңа
патшаларды да белгілей бастады. Ерекше атап өтетін бір жайт, Қытайда ата-
баба рухына табынуға үлкен мән берген. Бұл дәстүрлі наным – сенімінің
негізінде адам өлгеннен кейін де оның жаны өмір сүруін жалғастыра береді,
тіпті ол тірілердің істеріне араласа береді деген ұғым жатыр.
Қытайлықтардың бұл қағидаларға кәміл сенгендігі соншалық, олар өлген
уақытта адамдар мен құлиеленушілердің қызметшілерін, құлдарын, тіршілікте
пайдаланған заттарын (қару – жарақтарын, әсемдік бұйымдарын және т.б.) қоса
көмдірген.
Б.з.б. бір мыңжылдықтың ортасында Қытай елінде кейіннен философиялық
жүйеге айналған үш басты идеологиялық бағыт қалыптасты. Олар: даосизм,
Конфуций ілімі және Үндістанда пайда болып, кейіннен Қытайға кеңінен
тараған – буддизм. Бұл ілімдердің Қытай мәдениетінде алатын орны өте зор
және осы заманға дейін қытайлықтардың қоғамдық өмірінің барлық жақтарына өз
ықпалын сақтауда.
Бұл ілімдердің бірі даосизм. Оның негізін қалаушы б.з.б. V1 ғ.
өмір сүрген Дао және дэ кітаптарының авторы, ұлы кемеңгер ойшыл Лао-Цзы.
Даосизмнің негізгі философиялық категориясы – дао - заң (дао иероглифі
дәл мағынасында жол дегенді білдіреді). Даосизм бойынша, бүкіл дүние жүзі
бір ғана заңдылыққа – даоға бағындырылған. Дао - бүкіл тіршілік
атаулының негізі және қайнар бұлағы, ал оның басты белгісі табиғилық
болып есептелінеді. Дао табиғаттағы құбылыстар мен заттардың сан
алуандығын қамтамасыз етеді, олай болса нақты өмір – табиғат құдайдың
немесе табиғаттан тыс күштердің еркіне емес, даоға байланысты өмір
сүреді. Даосизм адам заттардың табиғи реттілігін ешуақытта да бұза
алмайды, сондықтан да кез келген адам қоғамдағы оқиғалардың барысына
сырттай қараумен ғана қанағаттану керек және даоға жетуге тырысушылық –
адамның тағдыры, жазмышы болып саналады деп санады. Демек, даосизмнің
жолын қуушылар батыл іс-қимылдан бас тартуды уағыздап, әрекетсіздік
теориясын ұсынды. Бұл теория – даосизмнің басты қағидасына айналды. Олар
ең ақылгөйлік жол - әрекетсіз-күрессіз жол деп пайымдады.
Философиялық даосизмнің негізінде б.э-ң басында діни даосизм
пайда болды. Абсолюттік дао - бұл жаңа бағыттың негізгі ұранына айналды.
Ол бойынша өмір дегеніміз – бар болғаны сағым мен қиял ғана, ал өлім –
даоға, яғни жанның мәңгілік шынайы болмысына қайта оралу болып саналады.
Кейіннен мәңгілік өмір жайындағы даосистік ілім шамандықпен,
сиқыршылықпен, астрология және демонологиямен ұштасып кетті. Діни
даосизмнің үстемдік еткен кезеңінде мәңгілік өмір сүретін даосистік
әулиелер жөнінде түрлі аңыздар таралып, олардың мәңгілік өмірді сыйға тарта
алатын қабілеттері баса айтылып, дәріптеле бастады. Осы жағынан алып
қарағанда, даосизм еуропалық алхимиктерді еске түсіреді. Діни даосизм
үстемдігі кезеңінде Қытайда монастырьлар салынып, онда ондаған және
жүздеген мың даосистік монахтар тұрды. Олар өздерінің діни қызметтерімен
және жерді тиімді пайдаланудан қыруар табыс тауып отырды. Монахтар мен
абыздардың қызметі ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Ежелгі қаңлылар
Мәдениет ғылымының қалыптасып, дамуы
Мәдениет тарихы
КСРО дәуіріндегі түріктану ғылыми саласы
Қаңлы мемлекетінің саяси-экономикалық және шаруашылық дамуы
Көне түріктердін Ұмай анаға табынуы
КӨНЕ ТҮРКІ РУНА ЖАЗУЫНЫҢ ҚАЗАҚ ТАҢБА-БЕЛГІЛЕРІМЕН ҮЙЛЕСІМДІЛІГІ
Қазақстан аумағындағы ежелгі түркі тайпаларының рухани мәдениеті (V-VIII ғ.ғ.)
Түрк мемлекетінің мәдениеті
Қазақстан жерін мекен еткен көне түркі тайпаларының мәдени дамуы
Пәндер