Көне қытай мәдениеті

Жер бетіндегі алғашқы мемлекеттердің бірі – ежелгі Қытай елінің тұрғындары – ерекше материалдық және рухани мәдениетті жасаушылар болды. Олар өмірді – құдайдың табиғаттан тыс күштерінің сыйы екендігіне кәміл сеніп, дүниедегінің бәрі де ұдайы қозғалыста болады және жарық пен қараңғылық атты бір-біріне қарама-қарсы екі космостық күштердің өзара қақтығысының нәтижесінде әлем ұдайы өзгерістерге ұшырап отырады деп санады. Көне заманда қытайлықтар жер жүзіндегі басқа да халықтар сияқты табиғат күштеріне, яғни жердің, күннің, айдың,таулардың, өзендердің, желдің, жаңбырдың және т.б. рухына табынды және олардың құрметіне құрбандықтар шала отырып, халықтың қажеттілігіне байланысты игі өтініштер жасады. Солардың ішінде барлық рухтар мен о дүниедегі адамдардың жандарын өз ырқында ұстайтын «жоғарғы құдай» ерекше бағаланды.
Кейіннен қоғамдық өмірде болған өзгерістерге байланысты патша билігін дәріптеушілік пайда болды. Патша «аспанның ұлы» деп танылып, ол – құдайдың жер бетіндегі өкілі ретінде мойындалды. Б.з.б. Х111 ғ. бастап – ақ бұрын тек қана «жоғарғы құдайды» белгілеуге арналған иероглифтермен жаңа патшаларды да белгілей бастады. Ерекше атап өтетін бір жайт, Қытайда ата-баба рухына табынуға үлкен мән берген. Бұл дәстүрлі наным – сенімінің негізінде адам өлгеннен кейін де оның жаны өмір сүруін жалғастыра береді, тіпті ол тірілердің істеріне араласа береді деген ұғым жатыр. Қытайлықтардың бұл қағидаларға кәміл сенгендігі соншалық, олар өлген уақытта адамдар мен құлиеленушілердің қызметшілерін, құлдарын, тіршілікте пайдаланған заттарын (қару – жарақтарын, әсемдік бұйымдарын және т.б.) қоса көмдірген.
        
        Көне Қытай мәдениеті
Жер бетіндегі алғашқы мемлекеттердің бірі – ежелгі Қытай елінің
тұрғындары – ерекше материалдық және рухани мәдениетті ... ... ... – құдайдың табиғаттан тыс күштерінің сыйы екендігіне кәміл
сеніп, дүниедегінің бәрі де ... ... ... және ... пен
қараңғылық атты бір-біріне қарама-қарсы екі космостық күштердің өзара
қақтығысының нәтижесінде әлем ұдайы өзгерістерге ұшырап отырады деп санады.
Көне заманда қытайлықтар жер ... ... да ... сияқты табиғат
күштеріне, яғни жердің, күннің, айдың,таулардың, өзендердің, желдің,
жаңбырдың және т.б. ... ... және ... ... ... ... ... қажеттілігіне байланысты игі өтініштер жасады. Солардың
ішінде барлық рухтар мен о дүниедегі адамдардың жандарын өз ырқында
ұстайтын «жоғарғы құдай» ерекше ... ... ... болған өзгерістерге байланысты патша билігін
дәріптеушілік пайда болды. Патша ... ұлы» деп ... ол – ... бетіндегі өкілі ретінде мойындалды. Б.з.б. Х111 ғ. бастап – ақ бұрын
тек қана «жоғарғы ... ... ... ... ... да ... бастады. Ерекше атап өтетін бір жайт, Қытайда ... ... ... үлкен мән берген. Бұл дәстүрлі наным – сенімінің
негізінде адам өлгеннен кейін де оның жаны өмір сүруін жалғастыра береді,
тіпті ол тірілердің ... ... ... ... ұғым жатыр.
Қытайлықтардың бұл қағидаларға кәміл сенгендігі соншалық, олар өлген
уақытта адамдар мен құлиеленушілердің қызметшілерін, ... ... ... ... – жарақтарын, әсемдік бұйымдарын және т.б.) қоса
көмдірген.
Б.з.б. бір мыңжылдықтың ортасында Қытай елінде кейіннен философиялық
жүйеге айналған үш басты идеологиялық бағыт қалыптасты. ... ... ... және Үндістанда пайда болып, кейіннен Қытайға кеңінен
тараған – буддизм. Бұл ілімдердің Қытай мәдениетінде алатын орны өте зор
және осы заманға дейін ... ... ... барлық жақтарына өз
ықпалын сақтауда.
Бұл ілімдердің бірі «даосизм». Оның негізін қалаушы б.з.б. V1 ғ.
өмір сүрген «Дао және дэ» ... ... ұлы ... ... ... негізгі философиялық категориясы – «дао» - заң («дао» иероглифі
дәл мағынасында ... ... ... ... ... ... ... жүзі
бір ғана заңдылыққа – «даоға» бағындырылған. «Дао» - бүкіл тіршілік
атаулының негізі және қайнар бұлағы, ал оның басты белгісі «табиғилық»
болып есептелінеді. ... ... ... мен ... ... ... етеді, олай болса нақты өмір – табиғат «құдайдың»
немесе табиғаттан тыс күштердің еркіне емес, «даоға» байланысты өмір
сүреді. «Даосизм» адам заттардың табиғи ... ... да ... ... да кез келген адам қоғамдағы оқиғалардың барысына
сырттай қараумен ғана қанағаттану керек және ... ... ... ... ... ... болып саналады» деп санады. Демек, даосизмнің
жолын қуушылар батыл іс-қимылдан бас тартуды уағыздап, «әрекетсіздік»
теориясын ұсынды. Бұл теория – даосизмнің басты ... ... ... ... жол - әрекетсіз-күрессіз жол» деп пайымдады.
Философиялық даосизмнің негізінде б.э-ң ... ... ... ... ... дао» - бұл жаңа бағыттың негізгі ұранына айналды.
Ол бойынша өмір дегеніміз – бар ... ... мен қиял ... ал өлім –
даоға, яғни жанның мәңгілік шынайы болмысына қайта оралу болып саналады.
Кейіннен «мәңгілік өмір» жайындағы даосистік ілім ... ... және ... ұштасып кетті. Діни
даосизмнің үстемдік еткен кезеңінде мәңгілік өмір сүретін даосистік
әулиелер жөнінде ... ... ... ... ... өмірді сыйға тарта
алатын қабілеттері баса айтылып, дәріптеле бастады. Осы жағынан алып
қарағанда, даосизм еуропалық алхимиктерді еске түсіреді. Діни ... ... ... ... ... онда ... ... мың даосистік монахтар тұрды. Олар өздерінің діни қызметтерімен
және жерді тиімді пайдаланудан қыруар табыс тауып отырды. Монахтар мен
абыздардың қызметі сан алуан ... Олар адам ... ... бал ашудың
түрлі әдістерін игерді, жын-шайтандарды аластады, бәле жаладан сақтайтын
бойтұмарларды сатумен айналысты, діни құрылыстар мен молалар салуға лайықты
«Жын шайтандарсыз» жерлерді ... той ... ... ... және т.б.
ьайланысты сәтті күндерді белгіледі. Діни даосизм де «әрекетсіздіктің және
тағдырға бой ұсынып «қарсы шықпауды» уағыздады. Бір ... діни ... ... ... осы ... ... ... отыр.
Біз 11-111 ғ. неодаосизм (бұл жаңа еуропалық термин) деп аталатын
екінші бір ағым қалыптасты. Неодаосизмнің бұған дейінгі діни ... ... – бұл ілім ... ... қалыптасқан
жағдайларға икемделіп жасалды және мемлекеттік істерге қатысудан бас
тартуды талап етпеді. Керісінше, «жаңартылған даосизмде» Конфуций ... және ... өмір ... ... аса жоғары бағаланды. Бірақ осы
бір өзгешелігіне қарамастан даосизмнің бұрынғы рухы сақталынды және ... «жол мен ... деп ... ... ... туындады. Жоғарыда
көрсеткеніміздей, діни даосизм осы уақытқа дейін сақталып қалса, ал
неодаосизм қойнауында туындаған «жол мен ... ... ... ... бөлігіне арналған.
Ежелгі Қытайдың діни және рухани өмірі жайындағы ғалымдардың
ғылыми тұжырымдары жазба деректерге негізделген, олардың ... сол ... ... ... келген. Б.з.б. XV ғ. өзінде-ақ Қытайда иероглифтік
жазу жүйесі қалыптасып, екі мыңнан ... ... ... ... ... әдебиетінің ең көне жазба ескерткіштерінің қатарына үш жүз әндер
мен өлең жолдарынан тұратын ... ... және ... ... ... көп ... ... табиғи бояулармен жібекке жазған. Уақыт өткен
сайын иероглифтер саны өсіп үш мыңға жеткен. Қытай жазуының ең дамыған
кезеңі б.з.-ң ... ... ... Мысалы, б.з.-ң 11-ші ғасырында
иероглифтер саны 10 мың ... ал 111 ғ. ... саны 18 ... ... Дәл осы ... Қытайда жазудың біртұтас жүйесі қалыптасып,
кейіннен бұл жазып-сызу жүйесі қытай жазуының негізін құрады. ... дәл осы ... ... ... ... бай кітапханалар
пайда бола бастады.
Ежелгі Қытайдың атақты ақындарының қатарынан Лу Цзы, Мей Шен, Ян
Сюнь, Тао Юань Минь сияқты дарынды ақындар ... орын ... Олар ... ... ғ. өмір ... ... поэзиясының негізін қалаған алғашқы ұлы ақын Цюй
Юанның тамаша әдеби дәстүрлерін одан әрі ... еді. ... ... ... ... атты баға ... тарихи еңбектің авторы, алғашқы қытай
тарихшысы Сым Цянь болды. Оның тарихи оқиғаларды баяндау әдісі мен ... ... таң ... ... мәнге ие болды.
Қытайдың көркемдік мәдениетінде кескіндеме өнері мен әдебиеттің
арасында үзілмес сабақтастық байқалады. Өйткені, ... ... ... ... ... ... ... сарында болып
келеді. Жалпы алғанда, Қытайдың көркемдік мәдениеті элиталық сипатта болды,
ал бұл қасиет көне Шығыс елдерінің ... тән ... ... де ... ... ... ғылымы саласы да ұдайы даму үстінде болды. Б.з.б.
1 ғ. медициналық ... ... ... онда ... ауруларды
емдеудің рецептері берілді, сонымен қатар фармакология саласында құнды
ғылыми трактаттар жазылды. Осы орайда күні ... ... ... баға жетпес табыс болып саналатын ауруларды инемен емдеудің
Қытайда ойлап табылғанын да естен шығармағанымыз дұрыс.
Ежелгі Қытайдың астрономия ғылымы ... ... ... ... екі ... ... ... жылды он екі
айға, ал әрбір айды аптаға бөлген. Б.з.б. V ғ. бастап, олар аспан
денелеріне астрономиялық бақылаулар жасаудың нәтижесінде ... ... рет ... ... ... ... ... қытайлықтар адамзат
тарихында тұңғыш рет Күннің бетіндегі дақтарды суреттеп берген, ал арада
екі ғасыр салып астроном Чжан Хэн дүние ... ... ... ...

Пән: Жалпы тарих
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 4 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
3-12 ғасырлардағы Қытай27 бет
III – X ғасырлардағы Қытай37 бет
Ежелгі Қытай мәдениетіндегі қолданылған цифрлар57 бет
Конфуцийлік-даосистік мәдениет19 бет
Көне дүниедегі мектеп және тәрбие15 бет
Мәдениеттану пәнінен семинар сабақтарына арналған әдістемелік нұсқаулар46 бет
Түркі қағандығы11 бет
Түркілер дәуіріндегі түрлі мәдени байланыстар тарихы зерттеулерде168 бет
Қ.Жұмаділовтың «Дарабоз» дилогиясында хандар образы7 бет
Қытай қазақтарының тарихы 18-20 ғасыр22 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь