Сөз құны – сөз қадірі

Әуелде жыр нобайындағы психологиялық ой-нақылық ішкі иірімге ұласқанда сананың бір түкпірінде ұлт зиялыларының жүрегінде беріш боп қалған, Қасымның аузынан шығып, әмбеге жайылған баспана зарының сарыны бой көтереді. Оның үстіне, ақындықтың ақ мешітіндей болған Қасымның үйі қайдағы бір Виноградов көшесінде орналасқанын көрмейсіз бе?! Автордың «ақылы жетпей миы ашып отырған» себебін зер сала үңілсеңіз ұға қоясыз. Оқырманды жоғарыдағыдай күйге түсіру, әлбетте қаламгер шеберлігі деуге негіз болатындай-ақ тәсіл. Әрине, ақын әр жолды есегітеп, кесіп-пішіп жазып отырмағаны аян. Мұның бәрі санадан сау етіп түскен суреттер. Жырдың алғашқы жолы төмендегі ойларға күшейткіш рай танытқан. «Неге бұлай болды, Қасымның ендігі көрмегені осы ма еді?» деген қауіптің ар жағында қазақ ұлтының сан ғасырлық аумалы-төкпелі тағдыры қылаң береді. Ондағы «құйын» сөзі поэтикалық танымда объективтік кеңістіктегі субъективтік үрейді ишаралауымен ерекшеленеді. Автордың түйсігі сайрап тұр. Табиғи құбылысқа жататын «құйын» таңбасы параллельдік сипатқа ие болғанда бүгінгі заман ағымындағы жаһандық уақыт жылдамдығының мәніне теңеседі. Яғни, уақыт Қаратаудың орнына Алатауды орнатпақ. Бұл санаға сыймайды. Ақынның демі өрт шарпитындай-ақ бар. Алайда қазір қай үйді өртеп, қай үйді қиратпай жатыр!
        
        Сөз құны – сөз қадірі
Бұған дейін «Жанартау», «Арайлы күн, армысың», «Ұлытауға бардың
ба...», Құдіретке ... ... ... ... ... ... ... «Құстың көлеңкесі» деп аталатын таңдамалы жарық көрді.
***
Кітаптың кіріспесі «Ақынның үйі» деген өлеңмен ашылады:
Дегені қайда - басылды ... ... ... ашиды миым:
Виноградов көшесіндегі
Қиратып жатыр Қасымның үйін.
Әуелде жыр нобайындағы психологиялық ой-нақылық ішкі иірімге ұласқанда
сананың бір түкпірінде ұлт ... ... ... боп ... ... ... әмбеге жайылған баспана зарының сарыны бой
көтереді. Оның үстіне, ... ақ ... ... ... үйі ... ... ... орналасқанын көрмейсіз бе?! Автордың «ақылы жетпей
миы ашып отырған» себебін зер сала ... ұға ... ... ... ... әлбетте қаламгер шеберлігі деуге ... ... ... ақын әр ... ... ... ... аян. Мұның бәрі санадан сау етіп түскен суреттер. Жырдың алғашқы
жолы төмендегі ойларға күшейткіш рай танытқан. «Неге бұлай ... ... ... осы ма ... ... қауіптің ар жағында қазақ ұлтының сан
ғасырлық аумалы-төкпелі ... ... ... ... ... ... ... объективтік кеңістіктегі субъективтік ... ... ... ... ... тұр. Табиғи құбылысқа
жататын «құйын» таңбасы параллельдік сипатқа ие болғанда бүгінгі ... ... ... ... ... ... Яғни, уақыт
Қаратаудың орнына Алатауды орнатпақ. Бұл ... ... ... демі өрт
шарпитындай-ақ бар. Алайда қазір қай үйді ... қай үйді ... ... ... ... шумағына назар салайық:
Жүйрігім еді жыр көшіндегі,
Бауырын жазып бір көсілмеді.
Қиратып жатыр Қасымның үйін,
...Біздің үй соның іргесінде еді!
Жыр ... ... ... ... ... ... ғана емес,
оқырманның да ішін жиып ... Ол ... ... күн, ... ... ... ... үшін Қасымның үйі Қағбадан кем бе? Қасымның
үйі бұл жерде ұлт ... ... ... ғана қызмет атқарып тұрған ... ... жат ... ... ... ... құнды. Енді
мұны «тіліңді табанға салып, асылыңды ... ... ... ... ... ... сүреңсіз суреті емес» деп айта аласыз ба? ... ... ... ... ... ... біз бұл өлеңді осыншалықты
індетпеген де ... ... бұл ... салмағын толық сезінген деп ойлаймыз. Мұндай өлең
ілеуде бір ақынның кітабына беташар болуға бұйыра бермейтін бақыт!
* * ... ... өз ... көңіл-күй ауанының галереясындай
үйлесімділікпен жүйеленген «Құстың көлеңкесі» кітабына ... ... ... Және ... ғана ... тандамалы құрастыру автордың
қатал редакторлық өресін, талғамға деген тазалығын аңғартса, қайсыбір том-
том ақ қағаздарға ... ... ... ... ой салатындай-ақ
жаңалық. Бұл - қаламгердің өзін ғана сыйлауы емес, оқырманға деген үлкен
құрметі. Осыңдайда Жұмекен ... жаза беру өнер ... ... ... күш ... ... бар өлеңге,
Жақсылардың гұмырындай қысқалық, — деген қағидасы еске түседі.
Жалпы, Жүрсін Ерманның қаламынан туған дүниелер сәби салған ... ... ... ... ... қоса ... тастан қайтпаған
салқам, сақи табиғатымен оқшауланған. Оның кез келген ... ... ... асау арманы, текті мұраты мен мұндалайды. Ірі, кесек,
еркін болмыстарды жан-жүрегінде ... ақын ... ... ... Іші ... ... тек сыртқы формамен алдаусыратқысы
келетін ақын сияқтылар көбейген тұста қара өлеңнің ... ... ... ... ... ... Ол ... кезінде тыңнан түрен
салады:
Басқаларды қайдам:
Менің басым - ... ... ... ... ... басым қанын
Сорғалатты кілең.
Сірә, менің жаным
Басымда емес білем.
Бітпей мәңгі ... ... ... ... қара ... демім
Қуармын бір елес.
...Тыныш жүрер едім:
Басым екеу емес!
Бұл - бір ... ... «Іші - ... ... - күміс сөз жақсысы!»
Мұндағы лирикалық кейіпкердің характері тек жоғарыдағыдай формада ... тек ... ... ғана ... ... ... форма мазмұнға қан-
сөлмен қызмет етіп тұр!
Таңдамалыдан оқырманға ыстық тартар тағы бір өлең ... ... ... ... ... ... әркімнің талғамына байланысты деп
жатамыз. Біздіңше, шын өлең ... ... ... ... ... ... ... жеткізуімен бағаланады. Сырлы лиризм мен терең
психологизмге құрылған «Ертегі» өлеңі ... ... ... ғажап жырлар шертеді -
Ертегіні тәуір көрем мен тегі.
Осы күні ойлап ... ... ... ... еш ... ... жыр шумақтары лирикалық кейіпкердің балалық ... ... ауыр ... тап ... ... таңсәріден жұмысқа кетіп
бейнеттен белі босамағаны, енді бүгін алпамсадай ұлға ... ... ... ... ... ... ... риясыз жеткізсе, байламды меже төмендегіше
тұйықталады:
Қартайды ана.
Көп ... бар ... ажал ... уайым да.
Мен шешеме айтам енді ертегі
Жүз жасайтын кейуаналар жайында.
Автордың ғұмырнамасы деуге болатын бұл сюжетте анаға деген ... бала ... ... алаң ... ... ... өнердің
бір парасы осындай-ақ болмақ!
* * *
Қазаққа ғана тән бір «жіңішке шаруа» бар. Ол - ... ... ... ... ... ... қаламгер кемде-кем. Себебі, бұл сары
майдан қыл ... ... ... ... ... «Жамбылды қорғау» деген өлең бар. Үзінді келтіреміз:
Қаңқу сөзі қазақтың неге өлмейді?
Ұлыңды да құлдай ғып көгендейді.
Жамбыл бабам:
«Немісті жеңдіңдер-ау,
Арғындарды не істейміз?» - ... ... ... соң бір ... ... ... ... сақалы Алаштың ақ туындай
Жамбыл солай деді деп кім сенеді?
...Жамбыл да емен, мен өзім, арғын да емен,
Бақытымды дұшпаным бар ... ... ... ... екен деп
Жалтақтаймын бұл күнде әркімге мен.
Дәп бүгін Ұлт пен ... ру, жүз ... емес ... ... ұсақ ... опық ... ... ескере отырып, парасат
биігінен қызмет ету парыз. ... ар ... ... ... тіреген
ақынның кеудесінде берекелі бірлікке құштар жүректің дүрсілі естіледі. Бұл
кешегі:
- Ақын боп өмір кешіру онай деймісін, қарағым,
Аузында жүру бұл өзі ... ... ... ... ап ... асқақ бар әнін,
Қосудың арпалыстары бұл ... ... ... — деп ... бекітіп берген ақындық, азаматтық кредоның табиғи ... * ... ... біз тілге тиек еткен дүниелермен қоса; «Түнгі
такси», «Екі сурет», ... ... ... ... ... ... көктем», «Әйелге ода», «Сауран», «Элегия» сияқты поэзияның
барша талаптарына жауап беретін өлеңдерді тек қана ... ... ... ... ... ... ... қызганышсыз қосуға болады. Сол
сияқты «Мирас» триптихі де уақыт ... ... ... ... бай, ... ... көріне білген шығарма ретінде аталып
етуге тиіс.
...Сан мыңжылдықтардан ұласқан сана ағынында Ұлы ... да өз ... ... бар. Ол - сөз ... сөз ... ... ... кітабының
ақы иесі Жүрсін Ерманның жырлары да Күн ... ең ... ... Райымбекұлы

Пән: Әдебиет
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 4 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Айтыс өнері31 бет
Жүсіп Баласағұнның және хіх-хх ғасыр басындағы қазақ әдебиеті өкілдерінің шығармашылығындағы замана бейнесі9 бет
публицист жазушы Нұрмахан Оразбеков 73 бет
Сөз туралы жалпы түсінік18 бет
А.Байтұрсынов және халық педагогикасы7 бет
Тіл жайлы дана,түйінді сөздер жиынтығы13 бет
Халықаралық қатынасқа іскерлік мәдениет10 бет
Қаздауысты Қазыбек5 бет
"Өнімнің өзіндік құнын талдау."4 бет
«Ақмола облысы Шортанды ауданының жер учаскесінің кадастрлық құнын анықтау»41 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь