М. қ. қозыбаев – қазақтың егемен тарихының қайта жаңғыртушысы

Ғасырлар бойы армандаған тәуелсіздіктің таңы атты, тарихшылардың жұлдызды сәті туды. Манаштың екінші тынысы ашылды. Ол, өз әріптестерімен бірге “Еркін көшкен елің қайда, ел қорғаны – ерің қайда” деді де, қолына қаламын алып, ереуіл атқа ер салып, сайын дала кезіп, үйдегі-түздегі архивке үңгей бойлап, өткен ақтаңдақтар ізіне түсті. Сөйтсек, “мінсіз таза теруерт су түбінде жатады, мінсіз таза асыл сөз ой түбінде жатады” екен. “Алаш алаш болғалы алаша атқа мінгелі, ала-шұбар ту байлап. Алашқа ұран бергелі Әлім еді ағасы,” - деп Мұрат Мөңкеұлы айтқандай, М.Қ.Қозыбаев ел тарихшыларының ноқта ағасы ретінде көш бастай жөнелді.
Қазақстанның жаңа тәуелсіздік таңында оның шынайы, төл тарихын ашып жазу – тек ер Манаш ағамыздың ғана маңдайына жазылған ақжолтай бақ-ырыс болды. Ол тарихи санамыздың түбірлі жаңа тұжырымдамасын жасады, ақтаңдақтардың (20-30 ж.ж. аштық туралы шындықты қалпына келтіру, зұлымдық, тоталитарлық тәртіптің құрбандарын еске алу т.б.) ащы ақиқатын алғаш рет жан-жақты ашып берді.
Шындығын айтсақ, тарих ғылымының еш уақытта “алтын ғасыры” болған жоқ. Өйткені әрқашанда ол өз заманының саясаткерлерінің, басшыларының ықпалында болды. Дегенмен, өз кезегімізді, өз еліміздегі соңғы 10 жылды алсақ, бұл ешкімге жалтақтамай, өзіміздің елімізді қайта танып жатқан заман: өткен жолдарымызды, жинаған рухани қазыналарымызды ой-сарабынан өткізіп, халық назарына қайта ұсынып жатқан заман. Қазақ елін, оның рухын, өркениетін, тапқанын, жоғалтқанын жан-жақты зерттеуге бұдан бұрын мұндай мүмкіндік, еркіндік, кеңшілік болған жоқ.
        
        УДК
001 (09)
М. Қ. ҚОЗЫБАЕВ – ҚАЗАҚТЫҢ ЕГЕМЕН ТАРИХЫНЫҢ ҚАЙТА ЖАҢҒЫРТУШЫСЫ
А.Д. Айдарова
Тараз мемлекеттік педагогикалық институты, ... ... бойы ... ... таңы ... тарихшылардың
жұлдызды сәті туды. Манаштың екінші тынысы ашылды. Ол, өз ... ... ... елің ... ел ... – ерің ... деді де, қолына
қаламын алып, ереуіл атқа ер ... ... дала ... ... ... ... ... ақтаңдақтар ізіне түсті. Сөйтсек, “мінсіз таза
теруерт су түбінде ... ... таза асыл сөз ой ... ... екен.
“Алаш алаш болғалы алаша атқа мінгелі, ала-шұбар ту ... ... ... Әлім еді ... - деп Мұрат Мөңкеұлы айтқандай, М.Қ.Қозыбаев ел
тарихшыларының ноқта ағасы ретінде көш ... ... жаңа ... таңында оның шынайы, төл тарихын ашып жазу
– тек ер Манаш ағамыздың ғана маңдайына ... ... ... ... ... ... түбірлі жаңа тұжырымдамасын жасады, ақтаңдақтардың (20-
30 ж.ж. аштық туралы ... ... ... ... ... құрбандарын еске алу т.б.) ащы ақиқатын алғаш рет жан-жақты ашып
берді.
Шындығын айтсақ, тарих ғылымының еш ... ... ... ... ... ... ол өз заманының саясаткерлерінің, басшыларының ықпалында
болды. ... өз ... өз ... ... 10 ... ... ... жалтақтамай, өзіміздің елімізді қайта танып жатқан заман: өткен
жолдарымызды, жинаған рухани қазыналарымызды ой-сарабынан ... ... ... ... ... заман. Қазақ елін, оның рухын, өркениетін,
тапқанын, жоғалтқанын жан-жақты зерттеуге ... ... ... ... ... болған жоқ.
Міне, осының бәрін ескере отырып, біздің ... ... ... ... “алтын ғасыр” демесек те, оның жұлдызы жанған жылдар деп толығынан
айтуымызға болады [1. 12 - б].
Осы ... ... ... ... ... ... “маңдайымызға сондай
заман бұйырып тұрса, ұлтымыздың ұпайын түгендеп алайық” деп отантану
ғылымының жаңа концепциясын ... ... біз ... ... ... ... ... егер М.Қабашұлының есімі
мен қызметін тек ... ... яғни ... ... ... өмірімен ғана байланыстырған болсақ.
М.Қ.Қозыбаев қарымды, алғыр зерттеуші ретінде өткен 100 жылдықтың 1960-
1970 ж.ж. ... ... ... кең ... қалған еді.
Оның 1941-1945 ж.ж. неміс басқыншыларына қарсы бүкілхалықтық ... ... ... ... ... зерттеулері еліміздің
ғылымына қосылған елеулі үлес ... Ол өз ... ... халқы өзі
құрамында болған алып империяның басқа да ... ... ... алып ... ауыртпалықты ешқандай да мүдірместен тең бөліскендігін,
сондай-ақ бұл ... оның ... ... ... көрінгендігін
зерттеуші ғалым ретінде терең ашып көрсете ... [2. 18 - ... ... негізінде тәуелсіздік алғаннан бергі 10
жыл ішінде Ұлы Отан соғысының зардабын айтуға да, жазуға да ... ... ... Қазақстанның тарихнамасы жаңа тұрғыдан зерделенді.
Ол Қазақстанның Ресейдің отарына айналу процесі қазақ ... ... ... ... ... ... ... қозғалыстардың
жаңа концепциясы жасалды. Кеңес Одағы кезеңіндегі саяси қуғын-сүргін тарихы
зерттелді, оның құрбандары ақталды. Ауыл шаруашылығы күштеп ұжымдастырумен
қазақ ... ... ... ... мен оның ... ашық ... қауым Алаш деген сөзден үркіп-қорқып ат-тонын ала қашқан ...... ... ... ұғым. Алаш – еліміздің ежелгі аты. Ол ... ... ... өсу ... ... ... деп алғаш айтқан
М.Қ.Қозыбаев болды. Қазақстан тарихнамасында Манаш бірінші болып “халқымыз
қараңғы еді, ... ... ... ... ... тезиске қарсы шықты. “Дала
этикасы – ол тағдырлар этикасы емес,” – деді ... “Ол - ... ... Ол – он үште ұлды ұлан етіп ... он ... ... бой ... халықтың этикасы. Ол – сұлулықты,
батырлықты, парасаттылықты төбесіне көтерген ... ... ... ... ... ... ... Ресей шіркеуінің
Ермактан әулие жасауының арамзалығын ... ... ... түп ... жан-жақты ашты. Манаш кезінде қырғыншылық заманының
қолшоқпары болғаны әйгілі ... ... ... ... ... алып
тастау жөнінде тұңғыш рет ғылыми дәлдігі мен еліміздің бас ... ... үн ... ... ... ... де ... [3. 16 - б].
Әрине, тарихшының кейінгі жылдары жарық көрген ... ... пен оның ... ... мен қазақ елінің роліне
байланысты пікірінің өзгеріске ұшырағандығын аңғару ... ... ... 1995 жылы Евразияның №1 (3) санында жарық ... ... ... ... ... не біріктірді?” деген сауал қоя
отырып, оған мынандай жауап ... ... ... ... кеңес
мемлекеті мен коммунистік партияның саясатына наразы боларлықтай негізі
жеткілікті де. КСРО-да жаңа ... ... ... әдісі зорлау болды. Бірақ
Кеңес адамдары төнген қатерлі ... ... ұлы ... ... ... ... кегі мен ... кейінге ысырды” деп, әбден орынды жазды
[4. 284-285 - б].
Дегенмен, М.Қ.Қозыбаев ... Отан ... ... ... кең ... болуы еліміздің мемлекеттік тәуелсіздік алған жылдарына
тұс ... ... ... ... бірі ... ... жасауды қолға алған еді. Мұндай жауапты қадамға ... ... да, ... да ... ... ... ұзақ
жылдар бойы коммунистік партия мен Кеңес ... ... ... ... әрі терең зерттеген саналы мамандардың бірі болады.
Ф.Голощекин, ... ... ... ... ... ... ... портретін жасаудың өз ерекшеліктері бар
екендігі ... Оның ... бұл ... ... 80-ж-дың соңы 90-ж.
басында жазылғанын ескерсек, тарихшының оқырман ... ... өз ... ... ... болады. М.Қ.Қозыбаевтың
жасаған портреттер циклінде бірден көзге ілініп, көңілге қонатын ... ... ... ... ... ... ... Орталықтан
Қазақстанды басқаруға жіберген жетекші кадрлары өздерін ... ... ... ... негізінен “экономикалық”
байлық көзі ретінде өркендеуімен болашағы ... ... ұлы ... ... ... келеді.
М.Қ.Қозыбаев көп қырлы, тарих пен бүгінгі күннің өзара байланысын нәзік
сезінетін зерттеуші. Оның ... ... дәл ... ... 1931-33 ж.ж. ашаршылық, саяси репрессия, тоталитарлық биліктің
шағын халықтарды ... ... ... ... 1986 ... ... ... күрделі тақырыптар бойынша жазған зерттеу еңбектері фактілік
байлығы мен автордың жасаған тұжырымдарының тың, әрі ... ... бұл ... ... жас ... ден қоюына себепші
болғандығын тарихшы мамандар жақсы біледі.
М.Қ.Қозыбаевтың қаламынан ... ... ... ... аңыз ... [5. 161 - б], ... ... [6. 209-230 -б], “Жауды
шаптым ту байлап” т.б. көптеген ... ... ... жақындатып,
ұлттық тарих ғылымының бас-аяғын жинап, бағытын айқындап, ... ... ... ... зор ... қосты. М.Қ.Қозыбаевтың тәуелсіздік
тұсында жарық ... ... ... ... жарияланған зерттеулерінен сапа
мен мазмұны тұрғысынан да сан жағынан да асып түсті.
Біз осыған дейін ғалым тарихшы ... ... ... әңгіме
қозғасақ, оның талантының екінші бір үлкен ... яғни ... ... кешті қайраткерлігі туралы айтпай кетуге болмайды. Мәскеу тек қана
тарих мәселелері ... ... ... ... ... ... ұтымды пікірлер айтып та, жазып та жүрген. Оның ... ... ... елең ... ... ... да М.Қ.Қозыбаевты
қалың жұртшылық ұлт ұлағатының жаршысы ретінде, ... ... ... ... ... ... ... К. Сағадиев Қазақ тарихшыларының қолбасшысы // Қазақ әдебиеті. 2001,
23 қараша, ... ... ... және ... тарихтың қайта жаңғыруы //
Отан тарихы, 2002 ж. 24 шілде
3. Ә.Тәттіғұлов. Өркениеттің ... // Отан ... 2002 ж., ... ... ... на ... ... размышления и поиски. ... г. ІІ том, 284-285 ... ... ... ақиқаты. А.,1992 ж. 161-б
6. М.К.Козыбаев История и современность. А.,1991 г. 209-230 стр.

Пән: Қазақстан тарихы
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 4 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Мақаш Қозыбаевтың тарих ғылымына қосқан үлесі11 бет
"Қазақтың салт-дәстүрлері."35 бет
«Егемен Қазақстан» газетіндегі білім реформасы мәселесінің насихатталуы53 бет
«Қазақтың дәстүрлі материалдық мәдениеті». Оқу құралы97 бет
«қазақтың спорт комметаторлары»17 бет
«үш жүзге» бөлiну - қазақтың ажалы11 бет
Абай Құнанбаев - "Қазақтың бас ақыны"11 бет
Абай – қазақтың ұлы данасы. Оның философиялық көзқарастары19 бет
Адамзаттың ежелгі тарихының негізгі кезеңдеріне жалпы сипаттама4 бет
Батыстағы қазақтың ұлтшыл көсемдері және батыстық елдерде атқарған қызметтері6 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь