Алғашқы шығарылған қазақ газеттерінің тарихы

Кез келген әдебиет бір күннің төңірегінде өрбитін немесе белгілі бір тарихи кезеңнің оқиғасын баяндайтын тар ұғымды дүние емес. Мәдениеті бай елдердің әдебиеті де қаз тұрып, қалыптасқанша қоғамның дамуы секілді толып жатқан өзгерістерді қорытындылай келіп, алдымен өз халқының, кейін жалпы адамзаттың ортақ игілігіне айналды. Бұл заңды құбылыс.
Тамырын тереңнен тартқан тарихымен қоса мәдениеті өркендеген қазақ халқы басында өткерген ұлы оқиғалар мен әлеуметтік жолдарымен ауыз әдебиеті эпостық жырлар, тарихи аңыз әңгімелер арқылы ұрпақтан –ұрпаққа жеткізді. Алғашқы газет журналдар да басылды. Кейінірек осының барлығы кітап болып жарық көрді.
Тарихи-мәдени, әдеби дүниелерін кезінде қағаз бетіне түсіріп отырмаған қазақ халқының тасқа басылып, хатқа түскен ескерткіштерінің ішіндегі революциядан бұрынғы газет -журналдарда басылған нұсқаларының алар орны ерекше. Олардан рухани мұралардың бай көріністерімен қатар туған әдебиетіміздің тарихын жете білуге және оны халық тарихымен біртұтас зерттеумізге де мүмкіндік береді. [3]
        
        Алғашқы шығарылған қазақ газеттерінің тарихы.
Кез келген әдебиет бір күннің төңірегінде өрбитін немесе белгілі бір
тарихи кезеңнің оқиғасын баяндайтын тар ... ... ... ... бай
елдердің әдебиеті де қаз тұрып, қалыптасқанша қоғамның ... ... ... ... қорытындылай келіп, алдымен өз халқының, кейін жалпы
адамзаттың ортақ игілігіне айналды. Бұл заңды құбылыс.
Тамырын тереңнен тартқан ... қоса ... ... ... ... өткерген ұлы оқиғалар мен әлеуметтік жолдарымен ауыз әдебиеті
эпостық жырлар, тарихи аңыз әңгімелер арқылы ... ... ... ... ... да ... ... осының барлығы кітап болып
жарық көрді.
Тарихи-мәдени, әдеби дүниелерін кезінде ... ... ... ... ... ... басылып, хатқа түскен ескерткіштерінің
ішіндегі революциядан бұрынғы ... ... ... ... орны ... ... ... мұралардың бай көріністерімен қатар туған
әдебиетіміздің тарихын жете білуге және оны ... ... ... де ... ... ... баспасөзі XIX- ғасырдың екінші жартысында, яғни Қазақстанның
Россияға қосылуының ... ... ... Оның даму ... әлі ... бір ... ... жоқ. [9]
Бұл саладағы ең алғашқы сөз, бізге белгілі дерек бойынша 1925 жылы
айтылған ... Осы жылы ... ... ... ... ... ... қазақстандық баспасөз тілшілерінің съезі өткізілген.
Съезде ... ... ... тарихы туралы» деген тақырыпта
баяндама жасаған.
С. Сейфуллиннің айтуына қарағанда, ол ... ... ... ... ... ... ... өзінше бұза, шала-пұла
айтқан» көрінеді. («Тар жол тайғақ кешу» 1960 жыл) ... ... ... ... жаңа леп, бағыт-бағдарлар жайлы сөз жөнінен
Рысқұловтың «Баспасөз мәнісі» (1926) атты ... мәні зор деп ... ... ... ... баға бергендердің бірі
жазушы-академик С. Мұқанов. Ол өзінің 1932 жылғы «XX ... ... ... ... ... ... ... талдау жасайды. Сол
сияқты профессор Қ. Жумалиев пен профессор Е. ... 1941 ... ... деген оқу құралында, «Қазақ ССР ... 1961 ... ... XIX ... аяқ ... және ... басында болған саяси-идеялық ағымдар» деген кітабында ... ... сөз ... Қазақ баспасөзінің кешегі-бүгінгісін бірыңғай
зерттеп, мол мұра қалдырған Х. ... ... ... ... тиіс.
Аталған авторлардың еңбектері ... өз ... ... өз
қызметтерін көрсетті.
Революциядан бұрынғы баспасөз бетінде басылған ... ... ... архив қазынасы мен бір дәрежеге қоюға болады. Әрине осы
газет-журналдарда басылған шығармалардың кез келгенін пайдаланарда оған сын
көзімен ... ... ... ... ... ... ... орыс
тілінде басылғанымен қазақ тіліндегілер де аз болған жоқ. Солай дегенмен ... ... ... ... ... реттеліп, библиографиясы
жасалып, материалдары ғылыми айналымға түскенімен қазақ тіліндегі мерзімді
баспасөздер күні бүгінге дейін реттелмеді, ... ... ... жоқ. Осыдан барып көптеген ғылымдарға, әсіресе ... ... ... ... тарихын, экономикасын, тілін
зерттейтін ғалымдарға осы бай мұра бүтіндей белгісіз болып ... Ал, ... ... көз жіберіп , сырын ашып, ақтарып көретін болсақ, олар
революцияға дейінгі ... ... ... ... жайларынан толып жатқан соны деректер бергені даусыз. Тағы ... ... жай ... ... ... ... ... ғалымдар қазақ тілінде ертеректе шыққан газет-журналдарын тауып
пайдалану үшін көптеген уақыттарын ... Оның ... ... ... ... бұл ... кітапхана қорымен архивтерде түгел
сақталмаған.
Патшалық ... қол ... ... ... ... газет-
журналдарда басылған мақалалардың түгелге жуығы ... ... ... тіліндегі библиография тіпті болмаған. Бұл
жұмыс тек кейінгі кезде ғана қолға алынып, қазақ ... ... ... даму ... ... ... зерттеуде жұмыстар атқарылып,
түрлі энциклопедиялар мен библиографиялармен жинақтар шығарылды [45].
Қазақ ... ... ... ... қателіктер, үлкен
кемшіліктер болды.
Кейінгі жылдары қазақ баспасөзін зерттеудегі қателіктерді ... ... ... ... Б. ... ... ... кітабын
түзетіп, 1956 жылы «Қазақ баспасөзі тарихынан» деген атпен қайта бастырып
шығарды. Осы кітаптың ... да ... ... ... ескере
отырып , қазақ баспасөзі тарихына байланысты бірқатар мақала ... орай ... ... да ... ... жарық көрді.
Қазақ баспасөзін зерттеуге бұрын-соңды басылып шыққан библиографиялық
көрсеткіштер көп ... ... Бұл ... Алянтровтың,
Седельниковтың, Сабитовтың, сондай-ақ академик Ә. Марғұлан мен профессор Е.
Исмайыловтың басшылығымен Ү. Субханбердина ... ... атап ... ... бәрі ... мерзімді баспасөзінің тарихы туралы жинаѓы
кітап жазу қажеттігін туғызды. Бұл жөнінде Х. ... ... бері ... бірақ бұдан 1830 –1960 жылдар арасында шыққан қазақ ... ... ... ... екен ... ұғым тумауы керек.
Бұл, біріншіден, тек бір кісінің ... ... іс ... Бұл ... ... даму ... автор өзінің және басқалардың
зерттеулері ... ... бір ... ішінде қазақтың мерзімді баспасөзінің барлық
жағдайын қамтуда мүмкін емес.
Әрине, қазақ ... ... ... ... ... ... болмайды.
Біз жоғарыда қазақ баспасөзінің тарихи әр кезеңдегі тарихы оқиғаларға
байланысты зерттелуі тиіс дедік. Бұл қазақ ... ... ... жағдайына тығыз байланысты зерттелуі тиіс ... сөз. ... ғана ... ... ... атқаратын рөлі айқындала
түседі [9].
Ұлы орыс халқының озат мәдениеті қазақ мәдениетінің өркендеуіне игі
әсерін тигізді, Ш. ... Ы. ... А. ... ... демократ-
ағартушылар шықты, олардың ізінше ұлт интелегенциясы қалыптаса ... және ... ... ... ... ашылды. 1862 –1900 жылдар
арсында қазақ ... 70 ... ... ... ... қазақтың жазба
әдебиеті мен мерзімді баспасөзі пайда болды.
Қазақстанның қалаларында патшаның жергілікті әкімшілік ... ... ... ... ... шыға ... ... « қатар қазақ тіліне аударылып Орынборда «Торғай газеті»,
Омбыда «Дала уалаяты», ... ... ... ... ... ... Ташкентте қазақ тілінде ... ... ... ... ... ... және кейбір қалаларда шығарылған газеттер де
Қазақстан өмірімен байланысты болды.
Бұл газеттер қазақ халқының қамын ойлап, оның ... ... ... ... ... шығарылған жоқ, патша
өкіметінің ... ... ... ... оның бұйрық-жарлықтарын
жергілікті халықтардың ана тілінде жариялап, сөзсіз орындату сондай-ақ оның
ресми көзқарастарын халық арасында кең ... қол ... ... ... мақсатымен шығарылды.
Алайда патша үкіметі тарапынан көзделген ... ... да ... дамуына мерзімді баспасөздің пайда болуы елеулі
әсер ... ... ... ... жарлықтарын жариялай отырып, оның
реакцияшыл, отаршылдық саясатын уағыздай отырып, бұл органдар сонымен қатар
өз беттерінде өнеркәсіп пен ... ... ... мәселелерін
көрсетеді. Бұл газеттер де мал шаруашылығы мәселелері, жаңадан ашылған
мектептер туралы кең ... ... ... халқының тарихына, тіліне, ауыз
әдебиетіне, этнографиясына, Қазақстанның орхиологиясы мен ... ... ... ... ... ... әуел ... аударма болса да, бірте-бірте дербес газет
дәрежесіне дейін ... ... ... ... ... уалаяты» (1870-
1882), «Дала уалаяты» (1888-1902) қазақ баспасөзі тарихынан ... ... ... [9].

Пән: Қазақстан тарихы
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 4 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
«Правда» газетiнiң қоғамға тигiзген үлесi9 бет
«Серке» газеті – қазақ қоғамындағы алғаш демократия жаршысы48 бет
Газет тiлi - қазақ тiл бiлiмiнде зерттеушiлер назарында жүрген сала57 бет
Оңтүстік Қазақстан баспасөзі89 бет
Қазақ публицистикасы мен «серке» газетінің тарихы31 бет
Corel Draw графикалық редактор28 бет
Delphi ортасының мүмкіндіктері24 бет
«Информатика сабағында оқушылардың шығармашылық белсенділігін дамыту »57 бет
Ауызекі және көркем шығарма мәтініндегі диалог: лексикалық, синтаксистік, стилистикалық сипаттама153 бет
Бастауыш сынып оқушыларының шығармашылық іс-әрекетін дамытудың әдістемелік жүйесі39 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь