Қазіргі экономикалық теория жұмыссыздық түрлері туралы

Қазіргі экономикалық теория жұмыссыздықытң мынадай түрлерін қарастырады: фрикциондық, құрылымдық, маусымдық және циклдік жұмыссыздық.
Фрикиондық жұмыссыздық. Еңбек нарығында жұмыссыздықтың қашан болмасын, адамдардың бір жерден екіншіге жылжуымен және бір кәсіпорыннан басқаға жылжуымен байланысты, белгілі бір дәрежесі болады. Жұмыскерлер өздеріне ұнайтын жұмыс орны, ал жалдаушылар белгілі квалификациялы жұмысшы күшін табу үшін уақыт керек. Осы жұмыс іздейтін уақыт фрикциондық жұмыссыздықтың негізін құрайды. Фрикциондық жұмыссыздық мына жағдаймен байланысты: бар вакансия туралы толық информация болмағанда немесе осы информация тым қымбат болғанда, жұмыскерлер мен бос жұмыс орындарының арасында қашан болмасын белгілі сәйкессіздік болады. Осы жұмыссыздықтың дәрежесі жаңа жұмыс іздестіруге кеткен уақыттың жалпы шығындарымен белгіленеді.
        
        Кіріспе
Еңбек қашан да адамның аса қадірлеп, құрмет ... ... ... ... Ол ... және рухани байлықтарының ғана көзі ... ... ... аса ... өмірлік қажеті мен құқығы, оның ... ... үшін ... ... құрал болып табылады. Адамның қабілеті
еркін де мазмұнды еңбек үстінде көрініп, жетіле ... ... ... ... ... ... құрал-жабдықтарын иемденушілерге
жұмысшы күшін сату арқылы және де ол күш неғұрлым мол пайда табу ... ... ... ғана ... ... ... ... қауымның
қыруар бөлігі жұмыссыздыққа душар ... ... ... кезде
үйреншікті болса да, ол ешқашан да ... ... ... ... ... ... құрамы жағынан еңбекшілердің осыншалықты кең шеңберін қамтып,
басқа да бір әлеуметтік апат – инфляциямен дәл қазіргі ... ... ... ... қазір бұрқ ете түсуі «бара жұртты жарылқайтын
қоғам» жайындағы ... ... ... шығарды. Жаппай ... ... ... ... жағдайының нашарлап
тұрақсыздануының, олардың материалдық күйзеліске душар болып, рухани ... ... ... ... ... Жұмыссыздық тек әлеуметтік
қақтығыстарды ғана ... ... ... ... ... ... ... түседі. Жұмыстан айырылу еңбекшілер үшін ... ... Ол тек ... ... ... пен қайыршылыққа ғана
емес, сонымен бірге әлеуметтік-психиологиялық күйзеліске, өздерін өздері
қойдай қыруға, ... ... пен наша ... ... ... етуде.
Жұмыссыздықтың тауқыметін тек оған душар болған еңбекшілер ана тартып
қоймайды. Бүкіл жұмысшы тобының халі ... ... ... ... ... ... күнге деген сенімсіздік өрбіп, келешектен қорқып-үрку
сезімі пайда болады.
Осы ... ... – оның ... мен ... өсу себептерін,
еңбекшілердің жағдайына тигізетін әсерін мемлекеттік еңбекке ... ... және ... ... еңбек ету құқығы жолындағы күресті
өрістету тәсілдерін практикалық, теориялық және тәжірибе жүзінде зерттеу
қажет.
Қазір ... жүзі ... ... жағдайды асқындыруына
байланысты жұмыссыздық пен инфляцияның арақатынасы, ... ... ... ... ... ... ерекше маңызға ие болып отыр.
Ақыр ... ... ... ... ... мен ... ... артуы,
оның қажеттерінің өсіп, түрлерінің ... ... ... ... ғана емес, сонымен бірге сапа белгілерінің де ... ... ... ... ... ... айналып отырған осы
мәселелерге талдау жасау еңбекке араласу мен ... ... үшін ... Ал бұл ... қоғамның дамуындағы жаңа құбылыстарды
тануда дәрменсіздік көрсетіп ... ... ... ... үшін ... ... аударуға тырысушы «үлкен бизнестің» насихаттық
ақпараттарының екі ... ... ... ... ... тежеуді желеу үкіметтің сұрқиялығы мен өтірігін әшкерелейді.
Экономикалық дағдарыс та, тағы да ... ... ... ... ... бас ... тежей алмайды. Мұнда жұмыссыздыққа
қарсы, еңбек ету құқығы үшін күрес шешуші ... ... ие ... босатуға қарсы бас көтерулер көбіне өндіріске қоғамдық бақылау
жасау және басқару ... ... ... ... ... ... пайдалануды жақсарту үшін ішінара, жартылай шаралардың жетімсіз
екенін жұмысшы табы ... ... ... ... ... мен ... тек ... әлеуметтік-экономикалық өзгерістер жолымен ғана
шешуге болатынын еңбекшілердің қалың тобы жете ... ... ... ... түрлері туралы
Қазіргі экономикалық теория ... ... ... фрикциондық, құрылымдық, маусымдық және циклдік жұмыссыздық.
Фрикиондық жұмыссыздық. Еңбек нарығында жұмыссыздықтың қашан
болмасын, адамдардың бір ... ... ... және бір ... ... ... ... бір дәрежесі болады. ... ... ... ... ал ... ... квалификациялы жұмысшы
күшін табу үшін ... ... Осы ... ... ... фрикциондық
жұмыссыздықтың негізін құрайды. Фрикциондық жұмыссыздық мына жағдаймен
байланысты: бар ... ... ... ... ... ... ... тым қымбат болғанда, жұмыскерлер мен бос жұмыс орындарының
арасында ... ... ... ... ... Осы ... жаңа ... іздестіруге кеткен уақыттың жалпы ... ... ... құрылымдық өзгерістердің
нәтижесінде бос жұмыс орындары мен ... ... және ... ... ... ... себебі болып табылады. Экономиканың дамуы ... ... ... жаңа ... жаңа тауарлар пайда болады.
Капиталдар нарығында сұраныс құрылымында ... орын алып ... ... жұмысшы күшінің профессионалдық-квалификациялық
құрылымында өзгерістер пайда болады, бұл – ... ... ... ... және салалық қайта бөлінуін талап етеді. экономиканың бір
секторларынан құрылымдық өзгерістерінің нәтижесінд, ... ... ... ... бар бос жұмыс орындарына орналаса алмаған
жағдайда, құрылымдық жұмыссыздық орын алады. Фрикциондықпен ... ... ... ұзақ болады. Құрылымдық жұмыссыздыққа
әдетте төмен ... ... ... ... бар ... және ол ... жағынан артта қалған аудардандың халықтарын
қамтиды.
Маусымдық жұмыссыздық ... ... ... өндіріс
көлемінің маусымдық ауытқуыен байланысты болады: ауыл шаруашылығы, ... жыл ... ... сұраныс елеулі өзгеріп тұрады.
Циклдік жұмыссыздық. Бұның негізін экономикалық құлдыраумен және
сұраныстың жетімсіздігімен байланысты, өнімнің шығарылуымен және ... ... ... ... құрайды. Циклдік жұмыссыздық
жұмыссыздар санының көбеюіне әкелетін нақты ... ... және ... бір ... жұмыстан босауымен байланысты болады.
Осымен қатар, нақты және жалған жұмыссыздық ... ... ... ... ... және ықыласы болады, бірақ еңбек
нарығындағы ... ... ... ол жұмыс таба алмайды. Екінші, әр
түрлі себептермен еңбекпен ... ... ... ... ашық және ... ұзақ және қысқа мерзімді ... ... ... ... және фрикциондық жұмыссыздық жатады. Ол жаңа
технология мен жаңа ... ... ... және ол адамдарды
машинамен алмастырып, жұмыссыздық тудырады.
Батыс экономистері әдетте табиғи ... және ... ... ... ... ... нарығындағы объективтік
диспропорцияларды көрсететін құрылымдық жұмыссыздық деп ... ... ... жұмыссыздыққа фрикциондық және маусымдық жұмыссыздықты
жатқызады. ... ... ... оның ... ... ... экономикадағы құрылымдық өзгерістермен байланысты, оның ... ... көп ... өндірістің маусымдық сипатымен
байланысты болады.
Еркін жұмыссыздық – бұл жұмыскерлердің белгілі бір бөлшегінің ... ... және әр ... ... «өз ... ... ... басқа, еңбек нарығын талдап зерттегенде қайталанып ... және ... ... күдер үзіп, жұмысшы күші есебінен шығып
кеткен адамдарды есепке алатын, тоқыраулық жұмыссыздықта болады.
Аумақтық жұмыссыздық ... ... ... күші ... ұсынысы арасындағы диспорциялардың нәтижесінде пайда болады.
1.2. Жұмыссыздық проблемаларын шешу жолдары мен әдістері
Жұмыссыздық проблемаларын шешудің бірден-бір жолы – бұл ... ... ... мемлекеттердің практикасының нәтижелерін көруіміз керек.
еңбек биржалары осылайша айтқанда тұрғындарды жұмыспен қамтамасыз ету, ... ... ... ... ... құралы екенін көре аламыз.
Бұл еңбек биржалары ең ... ... ... ... жұмыссыздарға
көмек беру мақсатындағы адамгершілік институттары ретінде пайда болды.
Уақыт өте келе және ... ... ... ... ... қызметі мен мақсаты өзгереді. Еңбек биржасы – бұл еңбектің
талдау барысында жұмыскерлер мен ... ... ... қызметін
атқаралатын келісімдер жайлы, тұрақты мерзімде қызмет ... ... КСРО ... ... ең ... 1990 жылдары табылған болатын.
Қазіргі нарықтық ... көшу ... ... ... ... ... ... тура келеді. Бірақ, Қазақстанда ондай
еңбек биржалары жұмыс істеп жатқан жоқ. Бұл ... айта ... ... ... ... биржаларды айтып отырмыз. 1991 жылдың 1 шілдесінен бастап
Қазақстанда тұрғындарды жұмыспен ... ... ... ... ... Бірақ
та біздің әлеуметтік-экономикалық жағдайымыздың төмен болуы себепті ... ... өте баяу ... алғанымызға он жылдың көлемінен асып кеткенімен, біздің ... ... ... ... ... осыған қарамастан
жұмыссыздар саны тоқтаусыз өсуде. Басында айтып өткен 1930 жылы ... ... ету ... 60 ... кейін Москвада 1991 жылы ашылды.
Бұл ... ... ... ... Ал ... ... ... ешқашан жабылмай, жұмыс істеуде, әр ... ... ... ... ... бұл еңбек биржасының мың жылдан жоғары тарихы
бар: бұл биржадан жұмыс ... ... ... ... олар ... ... өз жұмыстарын, ал жұмысты ұсынушылар
өздеріне керекті еңбек үшін ... ... ... бұл биржаның жұмыс жасау
принципі осы ... Бұл ... ... ... ... ... көшесінің түсетіні даусыз. Бірақ, біз бұл көше ... ... сіз не бір ... яғни ... ... шын
көңілмен беріліп, өз мамандығын кәсіпқойлық деңгейде ... ... Ал ... осы ... ... күні бойы ... табысын спиртке, яғни шиша ішімдікке ... ... ... ... ... ... Кеңес Өкіметі кезінде Ташкенттегідей
еңбек биржасы жұмыс істемеді.
Бірақ, ... ... ... ... үшін ... заңдарына сай жұмыс істеу керек. Ал бірақ әзірге ондайдың
болуы мүмкін емес. ... ... ... жүргізіп жатқанымызда сол
проблемаларды шешудің негізі екендігінде. Сонымен бірге, жұмыссыз ... ... ... ғана ... ... да ... әдбен
мүмкін. Егер 1 жанұяда бір адамның жұмыс істеуі ал басқалардың жұмыссыз
отыруы ... елге ... ... ... ... ... тура
келеді. Сол себепті ... ... ... туындайды. Бұл
жұмыссыздық тек Қазақстанда ғана емес, ... ... ... болып
жатқан құбылыс. 80-ші жылдардан бастап дамушы ... ... ... ... алдыңғы орындағы Қытай мен Индияда жұмыссыз адамдардың 2,7%
бірақ бұдан да жоғары екені мәлім. Әлемде ең көп ... ... ... мен ... орналасқан біршама елдердің айтуға болады. Көптеген
кедей мемлекеттердің адамдарды жұмыспен ... ету өте ... ... еңбек күшінің болғанымен экономикалық-әлеуметтік жағдайының ... ... ... айта ... ... ... ... кеткен биржа қызметтерін
жолдау арқылы ... ... ... Ол ... ... ... пен
сұранысты реттейді; жұмыссыздарды есепке алу мен бос жұмыс ... ... ... ... жұмыс орнын іздеген жұмысқы тұруға
тілек білдірген адамдарға ақпарат беру; жұмыс істеп жүрген кадрларды ... ... ... ... ... арасында кәсіптік бағдар беру
жұмысын жүргізу; адамдарды жұмысқа ... үшін ... ... ... ... ... байланысты жәрдемақы тағайындау мемлекеттік
кәсіпкорындар мен ұйымдардың мүдделерін есепке ала отырып, биржалар ... ... әсер ... ... биржасы ретінде және олардың брген жалдама
кәсіпкерлер үшін ... ... ол тек қана ... ... ... ... ... еркін түрде қабылдауға мүмкіншілігі бар
енмесек өздерінің кадр тағайындау бөлімі ... ... және оны ... ... қазіргі кездегі биржада еңбекке деген ұсыныс пен сұраныс ... ... ... ... Осы ... ... дамыған батыс елдерінің
тәжірибесіндегі жағдайларды қолдануға болады. АҚШ-та мысалы, аймақтық ... ... ... күшінің банкілері құрылған. Онда жұмысқа
орналасқан кезде жоғары сапалы консультациялық ... ... ... ... бір айдың ішінде барлық ... ... 40%-ке ... ... ... қаржыландырудың жаңа
бағдарламасы енгізілген Вашингтон штатында ... ... ... ... бар және ... ... болса, келген 400 жұмыссыз
адамға алдынала мүмкіндік беріп бірнеше айға ... ... ... ... де ... көлемінің жоғары болуының өзі теріс әсерін тигізуі де
мүмкін. Бұл жағдай болады егер ... ... ... ... көлемі
төмен болған жағдайда.
Жұмысыздықты болдырмаудың тағы бір ... ... ... ... ұлы ... елінен болар еді. Қытай ... ... ... ол ... ... ... өзіндік із
қалдырады. Сонымен бірге, шағын өнеркәсіпті ... ... ... ... алғаш рет баяғыдағы жасалынған ауылшаруашылығына кері әсер етуші
саясат еді. Бір сөзбен айтқанда, осы ... ... ... қирату
керек болды, ал азық-түлікке бағаның ... ... ... ... ... ... ... көрсеткіштер: олар
шағын бизнесті дамыта отырып, ауыл ... ... ... ... әлеуметтік қызмет көрсету салаларын дамыту.
Қытайда 70-ші жылдардан бастап шағын өнеркәсіптің дамуына көп көңіл бөлді.
Бұл шағын ... ... ... жерлерде дамуына көп көңіл
бөлінді. 80-ші жылдарда ауыл шаруашлығы шағын өнеркәсіптердің дамуы қарқын
алды. ... ... ... ... да ... әсерін тигізді. Қазіргі
кезде Қытайда 100 миллионнан жоғары адамдар ауыл ... және ... ... жұмыс істеп жатыр.
Жұмыссыздықты сонымен бірге жоюдың тағы бір жолы - ... ... ... Оның ... қала ... ол қызмет
көрсетудің ерекше саласы. Бұл салаға жеке ... ... етуі ... ... және бұл сала мемлекеттік саясаттың ешқандай
араласуынсыз жұмыс істей алады. ... ... және ... ... ... 50% жұмысшы қала жұмыскерлер күші қалыптасқан. Мемлекет бұл
саланың дамуына ешқандай шек ... ... ... ... ... қалалардың инфраструктурасын жақсартуға барынша көмектескені дұрыс.
Көптеген экономистердің айтуы бойынша дамыған формальді емес ... ... ... азаюйына себебін тигізеді дейді.
Сол сияқтықазіргі кезде ... ... де ... ... Президенттің 2030 жылға дейінгі стратегияның жоспарында ... ... ... ... сауатты ету жолдарын айқын көреміз,
яғни бұл мақсаттардың орындалуы ... ... ... ... ... деп ... ... қоздыру – бұл да жұмыссыздықты азайтуға себепші
бола алады. Ол үшін алдын ала шет ел валютасына ақша ... ... ... ... ... пен сұраныс тепе-теңдігің қамтамасыз ету,
субсидия көлемін капитал көп қорланатын ... аз ... ең ... заң ... тоқтату, сыртқы саудадағы барьерды азайтып, шектеуі
ауыл-шаруашылық өнімдерінің бағасын тоқтату.
Бұл жерде айтылған кейбір мәселелер Қазақстанда ... ... ... ... ... ... ... ең төменгі жалақы
мөлшерін көтеру және 2001 жылдың 1 қаңтарынан бастап қайта ... ... ... ... ... мен зейнетақыны көтеру туралы шешім қабылдады.
Басында айтып өткеніміздей, жұмыссыздыққа ... ... ... анық ... ... ... ... білу көп ізденісті талап ететін мәселе болып қала ... ... ... ... қалуын және оның қаншаға
созылғанын анықтауда алмастыру ... ... ... аударады.
Алмастыру коэффициенті дегеніміз – жұмыссыз кездегі салықтың кейінгі
табыстың жұмыспен ... ... ... ... қатысты.
Жұмыссыздыққа байланысты берілетін жәрдем ақының жұмыссыздыққа
әсері мөлшері туралы мәселе – Еуропадағы мәселе. Сол жөнінде Петрин ... деп ... ... ... ... қарасақ, бұл жағдай
қорқынышты».
ІІ.Қазақстан Республикасындағы жұмыссыздық және оны шешу ... ... ... ... көрсеткіштері.
Қазақстан Республикасында жұмысқа жарамды халықтың жартысынан көбі
жұмыссыз екені белгілі. Сол жұмыссыздар саны уақыт өте көбейе түсуде. ... ... ... саны ... ... ... ... кестеден көреміз.
1-кесте. Жұмыссыз ретінде жұмысбастылық органдарында тіркелген азамат ... ... ... ... ... ... ... жылға жұмыссыздық деңгейі
күрт өсуде. Мысалы, жұмыссыздар саны 1995 жылы 139,6 адам болса, ... 245,3 мың ... ... жеткен. Ал, бұл көрсеткіш 1999 жылы 251,4 мың
болған.
Сондай-ақ экономикалық активті халықтар ішінен ... ... ... ... 4,8%-ке дейін көтерілген.
Жұмыссыздар саны 2005 жылы 780,3 мың адам болса, оның 522,7 ... ... 257,6 мыңы ... ... Сонда ауылға қарағанда қалалық
жерде жұмыссыздар саны 2 есе көп. ... ... ... ... әйелдер арасында жұмыссыздық көп. Оның көрсеткіші –
442,3 мың.
2-кесте. 2004 жылы жұмыссыздар ... ... мен жасы және ... ... ... адам ... ... ішінде еркек|Соның ішінде әйел |
|Жұмыссыздар, соның |780,3 |338,0 |442,3 ... | | | ... жас |240,3 |115,8 |124,5 ... жас |503,5 |200,5 |303,0 ... жас |33,5 |20,2 |13,1 ... ... |3,2 |1,5 |1,7 ... жерде |522,7 |217,1 |305,6 ... ... | | | ... | | | ... жас |139,2 |65,8 |76,4 ... жас |354,4 |134,8 |219,7 ... жас |26,4 |15,4 |11,0 ... асқан |2,7 |1,1 |1,5 ... ... |257,6 |120,8 |136,8 ... | | | ... ... | | | ... жас |101,1 |50,1 |51,1 ... жас |149,2 |65,7 |83,5 ... жас |6,9 |4,8 |2,0 ... ... |0,4 |0,2 |0,2 |
1 ... ... ... ... ... және ... ... көрсетілген (мың адам).
2 сурет. Жұмыспен қамтылған және жұмыс іздеушілер саны (мың адам).
Бұл суретте жұмысқа ... яғни ... ... ... ... соңынан басым болуы.
Білім дәрежесі бойынша жұмыссыздықты бөлу.
Суретте көріп отырғанымыздай, жұмыссыздық деңгейі білімі ... ... ... бар ... ... деңгейң төмен –
6,1%, аяқталмаған жоғары және орта, негізгі ... бар ...... орта ... – 10,1%. ... ... жоғары білімі бар
адамдар саны – 100,4 мың адам (немесе 12,9%), орта профессионалды – ... адам ... 25,7%), ... орта – 338,4 мың адам ... 43,4%).
Бұл міләметтерден жоғары білімі бар адамдар арасында жұмыссыздық ... ... ... ... ... ... көбі ... болып
келеді. Сондай-ақ жұмыссыздық жстар арасында да ... ... ... ... ... себептері мен салдары
Қазақстандағы рыноктық қатынастардың болуы, ... ... ... жеке ... ... ... ... түрде өтіп жатқан,
жекешендіру үрдісі мен мемлекеттік иелігінен ... қоса ... өту, ... ... ... ... ... қамтылу
мәселесінің шиеленісі мынадай түрде сипатталады:
-келеңсіз алғы ... ... ... ... ... ұлттық
шаруашылық деңгейінде өндірістің жалпы құлдыруы;
-тауарлардың бағасын ырықтандыруды және ақша ... ... ... ... ... өте ... деңгейінің болуы аталып
өтілді (90ж.ортасына дейін);
-аудармашы, программис, банкир, менеджер, аудитор және ... ... ... ... ... ... уақытын тиімді пайдаланудың арақсында көптеген ... ... ... ... және ... ... болған мақсатымен
тек қана білімі жоғары мамандардың жұмысқа алғандықтан ... ... ... ... ... ... динамика
көрсеткіштерінің талдауын жүргізгенімізде Қазақстандағы жұмыссыздықтың ең
негізгі 3 кезеңі ... олар мына ... ... келеді:
-1кезең (1991-1993 жж.) – жалпы жұмсыыздық деңгейінің аз ғана түрде
көбеюі;
-2 ... ... жж.) – ... ... 2,3% болатын инфляция
деңгейінен болатын жұмыссыздықтың ақырындап көбеюі;
-3 кезең (1995 жылдан осы ... ... ... ... ... құлдыруы, алыс және жақын шетелдегі
экономикалық дағдарыстың болуымен ... ... ...... ... шаруашылықты реформалауына байланысты тек 1991-95 жылдары
мемлекеттік секторда жұмыспен қамтылғандардың саны 1,7 ... ... ... ... ... бүргемелі жұмыссыздық
масштабы жоғары болып сақталады: ... ... ... ... ... саналатын 300-350 мың Адам болған, олардың ішінде 60-
70% мәжбүрлі демалысқа ... ал ... ... емес ... ... ... ... деңгейі республика бойынша түгелімен
экономикалық белсенді халықтан 4,5-5% ... ... ... ең көп ... ... айналымның жетіспеушілігі,
қабілетсіздігі, тұтынушылардың төлем қабілетсіздігі, дайын өнімдерді өткізу
рыноктары жоқ ... және ... ... ... бойынша
кәсіпорындардағы материалды ресурстар дефицитінің жеткізілмеуі сияқты
жағдайлар орын алатын Ақмола, ... ... және ... ... және ... ... минстрлігінің жұмыспен қамту қызметінің
берілгендері бойынша, 1999 жылы 1-ақпанда республикада түрлі экономикалық
себептермен 538 кәсіпорын өндіріс ... ... 311 ... толық
емес жұмыс уақыты тәртібіне толығымен көшті.
Бірақ жұмысқа орналастыруды бағалау кезінде жұмыс ... ... ... ... ... ... 1999 жылы жұмысқа орналастыру
мәселесімен 562 мың адам ... бұл 1998 ... ... 1,6 ... ... қатар қайтадан жұмысқа орналасқандардың ... жыл ... 100 мың ... ... еңбек туралы заңнамалар және ҚР Конституциясының
келісіміне сай әр азаматтың жұмыс атқаруына құқығы бар. Сондықтан егер ... ... ... ... оған материалдық жәрдем ақы төлеуге
міндетті.
ҚР Ұлттық агенттігінің мәліметтері ... 2004 жылы ... ... ... ... ... 8,3 млн.адамды
құрайды. Оның ішінде орта және ірі ... ... ... ... саны 3,1 ... ... жұмыспен қамтылған.
ҚР халқының жұмыспен қамтылғандығын қалыптастыру ісіне факторлардың
бүкіл кешені өз ықпалын ... ... ... ... және ... ... еңбек ресурстары негізгі жиында
біліктілік пен мамандықтың ... ... ... тұр. ... ... ... бойынша басқа елдердің ішінде оныншы қатарда
болғанмен, оны мекендейтін халықтың санының деңгейін жоғары емес.
Егер ... ... ... ... онда ... барлық
салаларында жалпы жұмыспен қамтылу төмендігін байқатады, бірақ өнеркәсіп,
құрылыс және ауыл ... ... ... ... ... бес ... ... жұмыспен қамтылғандардың санының орташа жылдық қарқыны
3,7%-ке төмендеген.
Жастардың жұмыссыздығының себебіне байланысты ... ... ... ... барғандардың жалпы санының ішінде жастардың азаюы
бет ... 2004 жылы ... ... ... жөнінде 16-29 жас аралығы
арасындағы жұмыссыздардың 45,7% барған, ал бұл ... ... (1999 жылы 48,4%, 2000 жылы 46,8%). ... оқу ... ... орналасуы туралы мәселеге ерекше ... ... ... бойынша, жас мамандардың тең жартысы ғана жұмысқа
орналасады. Оның бірнеше себептері бар, оған олардың тәжірибесінің ... ... ... ... ортаға бейімделмегендігі және
тағы басқа жатады.
Аумақтық өлшемде жұмыссыз қалғандардыңең көп саны Шығыс ... ... ... және Қостанай облыстарында анықталған. Мұндай
жағдай бұл облыстарда негізінен ... және ауыл ... мен ... бар ... ... Ұлттық
стат.агенттігінің мәліметтері бойынша, жалпы республика бойынша 1 ... 3 ... ... ал ... ... ... 1 ... Таласу
10 адамнан 25 адамға дейін көбейген. Мұндай жағдай ҚР еңбек рыногына ... ... ... тартылуынан қиындаған.
Қазақстандағы халықтың жұмыспен қамтудың болашағы ... ... ... ... Сондықтан қазіргі кезде маңызды
мәселе болып жұмыскерлердің еңбегін ұтымды пайдалану болып табылады.
2.3.Қазақстан Республикасындағы ... ... ... саясат:
нәтижесі және болашағы
Республика үкіметі 2002 жылдың 3 маусымында қабылданған «2000-2002
жылдары кедейшілікпен және ... ... ... бағдарламаны
жүзеге асыру мақсатында ... жылы ... ... ... ... ... төмендету бағытында жүргізілуде. Бағдарламада
көзделіп отырған ...... ... ... ... ... және негізінен еңбекке жарамсыз кедей азаматтарға, сондай-ақ еңбек
базарындағы жағдайы осал халыққа атаулы көмек көрсету есебінен ... ... және ... ... ... ... ... Ол
үшін, біріншіден, олар үшін жұмыс ... ашу – ... ... да, онда ... ... ... де ... Екіншіден, жаңа жұмыс
орындарын Аша отырып, бірте-бірте ... ... Бұл ... ашық ... да, ... 2005 жылға дейін 30 пайызға
өсіру белгіленген.
Сондай-ақ, бағдарламада жаңа ... ... ... ... ... оның әр саласы бойынша анықталған.
Жеңіл өнеркәсіп саласындағы кәсіпорындарда 2000-2004 жылдары барлығы 18 мың
жұмыс орнын қалпына ... ... ... ... бұл саланың шағын
кәсіпорындарда 21,2 мың адамды жұмыспен қамтитын жаңа жұмыс ... ... ... ... ... ... ... тамақ
өнеркәсібінде 10,2 мың жұмыс орны қалпына келтіріледі және қосымша іске
қосылады.
Мұнай-газ өндіретін және ... ... ... ... жылдары
үлкен қарқынмен дамиды деп есептелуде. Кен ... және ... де ... дами ... ... бұл ... ... саны 4200 адамға көбейеді деп күтілуде.
Ауыл шаруашылығында осы саланы дамытуға бағытталған шараларды
жүзеге асыру ... 165 мың жаңа ... ... құру қарастырылған. (2002
жылы – 28 мың, 2003 жылы – 55 мың, 2004 жылы – 82 ... осы ... ... ... ... ... күрес» жөніндегі бағдарламаның негізгі мақсаты болып:
1. Жұмыссыздық деңгейін төмендету
2. Еңбекпен қамту
3. Жаңа жұмыс орындарын құру
4. Квоталанған жұмыс орындарына орналастыру
5. ... ... ... ... ... ашу
7. Кәсіптік оқыту
8. Бизнес-инкубаторлар
9. Шағын несие беру
10. Ішкі еңбек базарын қорғау.
Бұл ... ... ... ... жүргізіліп, оң
көрсеткіштер көрсетуде. Атап айтсақ, ... ... ... ... 1 ... ... тіркелген жұмыссыздық деңгейі экономикалық
белсенді халықтың 3,5 пайызы болды.
Еңбекпен қамту бағдарламасы бойынша республикада тұтас алғанда ... Адам ... ... бұл ... ... ... саныныфң 35%-
ы. Ауылдық жерде жұмысқа орналастыру деңгейі 28% болды. Бағдарламада ... ... ... ... ... 109,4% ... ... ғылыми-техникалық қоғамымен бірлесіп атқарып жатқан «Еңбек
базарының саясаты және ... ... жоба ... елімізде еңбек
және жұмыспен қамту саласындағы қызметті жақсартуға көмегін тигізіп, елеулі
нәтиже беруде. Өткен жылы төмендегідей бірнеше ... ... ... үшін ... ... ... ... жәрдемдесу
-жұмыспен қамтц жөніндегі органдардың жәрдемімен жұмыссыздардың еңбек
базарында ... ... ... ... ... ... кәсіптік
білімін көтеру және қайта даярлау
-шағын несие жүйесін енгізу есбеінен республикада кәсіпкерлікті ... ... ... ... ... болашақтағы бағдарламалардың бірі – жаңа жұмыс орындарын
құру. Бағдарлама бойынша 2003 жылы республикада 16368 жұмыссыз ... ... ... ... ... жіберілген Адам саны 12784, яғни
жоспарлы тапсырма 93,7% орындалды. Оқыту 30 ... ... ... ... 10 мыңы ... ... 272 адам өз ісін ... жұмыссыздықпен күресуде келесі белсенді қызметтер:
1. Әртүрлі қаржы ... ... ... ... ... жұмыс орындарын құру
2. Шағын және орта кәсіпкерлік үшін ... ... Жер ... ... ... ... ... сәйкес жұмысшылард қайта даярлау және
оқытуды жетілдіру
5. ... ... ... жайында информациялық-аналитикалық
мәліметтер жалпы ... ... ... ... жүйесін жетілдіру.
Қорытынды
Нарықтық экономикада әрқашанда жұмыссыздық проблемасы бірге жүреді.
Себебі нарықтық ... ... пен ... ... реттелетін
болғандықтан, жұмыссыздық пен нарық ажырамас ДОС деп айта ... ... ... ... ... ... жыл өткен сайын жұмыссыздық
саны өсе түсуде. ... оны ... ... ... ... заңы
деп түсіндіріп отыр. Сол себепті бұрынғы КСРО елдері, ал ... ... ... (ЖТМ) елдерінің барлығында жұмыссыздар саны өсу
үстінде. Сол себепті әр мемлекет ... ... ... ... ... ... 90-шы жылдардың басында, яғни бірінші жартысында
жұмыссыздарды ешкім тіркемеді және олар ... ... ... ... ... бар ма, бар ... ... Міне, осы сияқты
сан алуан сауалдарға жауап іздеуге әркім-ақ құмар еді, ... оған ... ... ... көрінді. Бірақ бұл мәселені сонау Самуэльсон, К.
Маркс, ... ... ... ... ... еңбегі арқылы біз жұмыссыздықтың экономикалық ... ... ... ... мүмкіндік береді. Олар турасында бұл
еңбекте толығырақ айтуға мүмкін емес және ... ... ... ең негізгі теорияларын жазып отырмыз.
Қазақстандағы еңбекпен ... ету ... ... саны бір ... ... деп ... болады. Бірақ ол
мекемелерге тіркелмегендер саны қанша екені белгісіз.
Міне, біз ... ... ... тұжырым жасай аламыз. Егер
мемлекеттік жұмыспен қамту мекемелері дұрыс жұмыс ... ... ... ... ... ... ... мәлімет ала алмайды.
Біз тәуелсіздігімізді алғанна кейін өз ... ... ... ... ... Осыған байланысты жалақы мен
төлемақыларды төлей бастадық. Бірақ бұл ... ... әр ... ... үшін
әртүрлі көлемде болады, олар белгіленген ... сол ... ... белніленеді, бұл ... тек ... үшін ... Ал жеке меншік кәсіпорындар мен компаниялар үшін
ол ешқандай әсер ... Бұл ... айта ... ... елдің экономикалық
жағдайы өскен сайын категориялар бойынша коэффициенттер де өсуі мүмкін, ал
жеке меншік кәсіпорындар мемлекет тағайындаған ... ... ... жұмыссыздар саны олардың шағын және орта кәсіпорындарының
дамуымен қатар азая ... яғни егер ... және ... ... ... сөз жұмыс орындары көптеп ашылды дегенді көрсетеді.
Президентіміздің шағын және орта ... ... ... ... ...... күресу деп айтуға болады. Егер ... ... ... ... ... үшін ... мен ... байланысты келешек жас ұрпаққа талмастай қанат жігер бола алар
еді. Бұл тек қиыл ғана деп қарастыруға ... Әр ... тек ... ... қиялдау арқылы жетеді.
Бұл жерде тағы да бір айта ... ... ... еңбек
ақының төмендеуі, және осыған ... оған ... ... ... ... мүмкін.
Қоғам үшін жұмыссыздық қолайсыз, өйткені оның салдарынан жалпы өнім
өзінің потенциалды ... ... ... ... ... басқалар тәрізді
табыс таппағанына қынжылады. Сонымен қатар, ол ... ... ... ... ... өзін ... ... сонымен бірге адамгершілік
қасиеттерінің де төмендігіне қынжылады.
Жұмыссыздықты қысқартқаннан потенциалды пайда ... ... ... ... натуралды мөлшерімен байланысты, ал
құрылымдық немесе тұрақты жұмыссыздық сол натуралды деңгейде пайда болады.
Осы жерде айта ... – егер ... ... ... ... шығында қарастырсақ, онда Оукен заңын пайдалана отырып, есептеп
шығаруға болады. Ал осы жұмыссыздық ... ... ... ... өнімнен төмен болады. Әрине, бұл қоғамға зиянды екені даусыз.
Біздің қоғамымызда да жұмыссыздар саны ... тыс көп, яғни ол ... ... теңдігін көрсетеді.
Жұмыссыздық қазіргі кезде халықаралық сипат алып ... ... ... ... саны ... бірақ оның басқа елдерге еш
қатысы жоқ еді. Осы ... ... ... ... ... де ... ... бұл жағдай Еуропалықтар үшін мүлдем керісінше болатын, оларда
1980 жылдары орта есеппен 1970 жылдар деңгейінен екі еседей ... бұл ... ... сол ... ... еді, яғни бұл ... ... деңгейге жетуі еді.
Жұмысы бар жұмысшы - өз Адамы, ал жұмыссыздар бөгде адамдар қатыран
жатқызған. ... бар өз ... ... қорғау олардың алдында
міндет ретінде болады. Ал егер олар жұмыссыздарды жұмысқа ... ... ... ... бөліп береді.
Ал біздің еліміздегі жұмыссыздар санының көбеюінің ең бастысы - ол
кәсіпорындарды ... ... ... ... сай жұмысшыларды таңдай білмеуі. ... осы ... ... өзі ... кері ... ... ... жеке кәсіпорындар
банкрот болып жарияланды, оның бірден-бір ... ... ... ... Ал ... бір жағдай жұмыссыздардың көбісі өз
еркімен жұмыс іздемейді және ... ... ... ... ... яғни ақыл-
кеңес Бере алмайды. Ал бірақ осылардан басқа барлығымыз білетін әлеуметтік-
экономикалық жағдайымыз өте төмен деп ... бар, ... ... жұмыс
іздеген Адам нарық жағдайында өзіне қалаған жұмыс ... ... ... ... мен ... ... ... сол жұмыс
іздеушінің өз мамандығын жоғары деңгейде ... ... ... дұрыс болар еді.
Қолданылған әдебиеттер:
1.Әкімбеков С, Баймуханбетова А.С., Жанайдаров У.А. Экономикалық теория –
Астана, 2002.
2.Борисов Е.Ф. ... ...... ... ... Ш.А., ... А.Д. Макроэкономика. А, Жеті жарғы, 1999
4.Чуланова З., ... ... ... ... и ... ... в
Казахстане) 2003 №8
5.Статистический ежегодник Казахстана. Под.ред.Ж.А.Кулеева – А., ... ... ... ... А, ... ... А.И., ... Л.С. Экономическая теория – М., 1997
8.Байменов Ә. ... ... – бір ... (Ақиқат – 2001, №3)
9.‡сенова Г.Бағдарлама жүзеге асуда (Ақиқат – 2001)
10.Жолдыбаева С. Жұмыспен қамтудың және ... ... ... (Ақиқат – 2001)
11.Ыдырыс С.С., Бижанова Б.М. ... ... ... ... в РК и ... регионе (Саясат – 2001 №2)
12.Назарбаев Н.А., Казахстан-2030. Послание Президента ... ... ... ... теория занятости, процента и денег (М.-1978)
14.Занятость в ... ... ... ... к ... безработицы (Труд в
Казахстане 1999 №9)
15.Блауг М. Экономическая мысль в ретроперспективе ... ЛТД ... ... в историю экономической мысли (М.Дело Вита – Пресс-
1996)
17.Джумабаев С.К.Рынок ... в ... ... ... Л.К., ... Ф.Н. ... аспекты развития рынка труда
в Республике Казахстан (Вестник КазГУ. Серия экономическая. 1999, №10)

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 18 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
«Жұмысбастылық пен жұмыссыздық: демографиялық және әлеуметтік көрсеткіштерге байланысты»34 бет
«жұмыссыздық және оның түрлері.»7 бет
Еңбек биржасы мен жұмыссыздықтың теориялық мәселелері25 бет
Еңбек нарығы жұмыссыздық27 бет
Еңбек нарығы және жұмыссыздық18 бет
Еңбек нарығы және жұмыссыздық туралы17 бет
Еңбек рыногы және оның элементi – жұмыссыздық26 бет
Еңбек рыногындағы жұмысбастылық және жұмыссыздық теориясының негіздері74 бет
Жалақы және жұмыссыздық түсінігі. Қазақстан Республикасындағы еңбек нарығын талдау29 бет
Жалпы жұмыссыздық27 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь