Бастауыш сыныптарға жаратылыстану пәндері арқылы экологиялық білім мен тәрбие беру

I Кіріспе.
II Негізгі бөлім
1.Ұлы ғалымдардың экология ғылымына қосқан үлесі.
2.Оқушыларға экологиялық тәрбие берудің мазмұны
3. Оқушыларға жаңа технологияларды пайдалану арқылы экологиялық тәлім.тәрбие беру.
III Қорытынды.
Бүгінде Республикамыздың Білім және Ғылым министрлігінің бағдарламасына сәйкес оқу жүйесін және білім беруді жаңа деңгейде ұйымдастыру өзекті мәселеге айналып қолға алынып отыр. Осы өзекті мәселенің бірі - ол балабақшадан бастап,орта жоғары мектептерде үздіксіз экалогиялық білім жүйесін қалыптастыру.
Баланың жеке тұлға болып қалыптасуына тәрбиенің,табиғаттың қатысында,табиғат арқылы берілуіне байланысты екендігін бүгінде ғылыми педагокикалық зерттеулер дәлелдеп отыр. Табиғатпен қарым-қатынас баланың ойлау, есте сақтау, бақылағыштық қабілеттеріне, сана-сезімнің жылдам өсіп жетілуіне , түйегіне т.б. оңды әсер ету мүмкіндігі шексіз. Себебі, адам табиғи тірі ағзаның бірі. Адам өзінің болмысы мен игерген білім жүйесі нәтижесінде өзінен кейінгі өмір кезеңдерінде көрсете алады.
Адамның тура және жанама іс-әрекеттерінің арқасында еліміздің экологиялық жағдайының асқындап, оның дүниежүзілік қауіпті жағдайға айналып отырғандығы бәрімізге мәлім. Сондықтан да қоғамның қазіргі талабы - әрбір адамның экологиялық сауатты, мәдениетті болуы. Осы тұста ьілім сапасының барлық буынына экологиялық мазмұнның берілу қажеттігі туындайды. Қажеттілік экологиялық білім беру мәселесін шешуді төменнен жоғары қарай жүргізілуін, оны жеке пәндермен ғылыминегізде ұштастыра және тәжірибе жүзіне дамыта оқыту барысында, барлық мүмкіндіктерін тиІмді пайдаланумен байланыстырады.Сонда бесіктен бастап, ата-анаға дейін экологиялық тәрбие ,мәдениет дағдысын қалыптасу қажеттігі туындайды.
1.Ә: Бейсенова, А. Самақова,Т.Есболов, Ж. Шілдебаев.
“Экология және табиғатты тілімді пайдалану.
2. “Бастауыш мектеп”№1. 2006ж.
3. “Бастауыш мектеп” 2004ж.
4. “Бастауыш мектеп” №6. 2006ж.
        
        Кіріспе
Бүгінде Республикамыздың Білім және Ғылым министрлігінің
бағдарламасына сәйкес оқу жүйесін және ... ... жаңа ... ... ... ... ... алынып отыр. Осы өзекті
мәселенің бірі - ол балабақшадан ... ... ... үздіксіз
экалогиялық білім жүйесін қалыптастыру.
Баланың жеке тұлға болып қалыптасуына тәрбиенің,табиғаттың
қатысында,табиғат арқылы берілуіне байланысты екендігін бүгінде ғылыми
педагокикалық зерттеулер ... ... ... ... ойлау, есте сақтау, бақылағыштық қабілеттеріне, сана-сезімнің
жылдам өсіп ... , ... т.б. оңды әсер ету ... ... адам ... тірі ... ... Адам өзінің болмысы мен
игерген білім жүйесі нәтижесінде өзінен кейінгі өмір кезеңдерінде ... тура және ... ... ... ... ... ... оның дүниежүзілік қауіпті
жағдайға айналып отырғандығы бәрімізге ... ... да ... ... - әрбір адамның экологиялық сауатты, мәдениетті болуы.
Осы тұста ьілім сапасының ... ... ... ... ... туындайды. Қажеттілік экологиялық білім беру мәселесін шешуді
төменнен жоғары қарай жүргізілуін, оны жеке пәндермен ғылыминегізде
ұштастыра және ... ... ... ... барысында, барлық
мүмкіндіктерін тиІмді пайдаланумен байланыстырады.Сонда бесіктен бастап,
ата-анаға дейін экологиялық тәрбие ,мәдениет дағдысын қалыптасу қажеттігі
туындайды.
Кейінгі кездегі мектептерге ... ... ... жаңа
оқулықтарда экологиялық түсініктер беріліп жүр. Себебі , жоғары мектеп
өзінің іргетасы саналып ... орта ... ... ... ... Кезкелген пәнді оқытуда, ондағы тақырып материалдарыныңмәтінінің
мазмұнын баяндағанда, түсіндіргенде оған табиғатты ... ... ... ... ... ... ... яғни экологиялық білімді орнықтырудың
мүмкіндіктерін арттыратын педогокикалық іс-әрекет қажеттігі туындайды.
Осы қажеттілік қанағаттандырылса ғана ... ... ... ... алғашқы сатысы жүзеге асырылды деумізге болады.
Оқу үрдісі тәрбие үрдісінің құрамдас бөлігі ... ... ... ... ... белгілі бір талаптарға жүгінетіні белгілі.
Сондықтанда мектеп қабырғасында жас ұрпаққа экологиялық білім мен ...... мен ... қалыптастыру ғана емес , ол тұлғаның дүние
танымын дамытып, жанжақты етіп тәрбиелеу.
Сабақ оқу үрдісіндегі тәрбие ... ... ... ... ... білім берудегі оқу және тәрбие жұмысы
біртұтас екендігі ... өзі ... ... ... бастап білім
беру
Үрдісінде аймақтық, ұлттық географиялық ерекушеліктерді негізге ала отырып
экологиялық біліммен тәрбиені пәндермен өзара сабақтастыра,бір-
Біріне кіріктіре отырып ... ... ... экологиялық білім мен тәрбие беруде алықтық педогоки-
Каның алатын орны ерекше.Себебі, ол ... ... ... ... ... ... мұра ... беріліп келе жатқан, іскерлікпен
дағдылардың, салт-дәстүр,әдет ғұрыптардың жиынтығы. Экологиялық біліммен
тәрбиені бала жанына сіңіруде ауыз әдебиеті үлгілерін пайдаланудың да орны
ерекше.Мысалы:’Ер-еліне, ... ... т.б. ... ... ... ... ... сондықтан өзің өмір сүрген ортада
әдептілікті сақтау;
-кемтар, күшті аз жандарға қайырымдылық жасап қол-ұшын ... ... ... ... шақырып еңбекке баулу;
-әруақытта білімге қазығып, дүниені тануға ұмтылу;
-қоршаған ортаны табиғат – ананы ... ... ... шашпауға яғни үнемділікке шақыру;
-елдің қорғаны болып, халқыңа адал қызмет жаса ... ... ... ... мен мәдениетін қалыптастырудың ең
тиімді жолы бастауыш сыныптарда оқылатын ‘Қоршаған орта’ пәнінің сабақтарын
жүйелі де тиімді де өткізу ... ... ең ... ... - биосфера шегіндегі
ғаламдық проблемаларды бақлай отырып ондағы тіршіліктің тұрақтылығын
Сақтау. Адам,қоғам, табиғат арасындағы қарым-қатынастарды ... ... ... ... адамый-нооэкологиялық тұрғыдан
негіздеу.
Экология ғылымының зерттеу нысаны - биолгиялық және географиялық
микро және макро-экожүйелер мен оның ... пен ... ... ... ... ... зерттейтін мәселелері:
-оргонизмдердің бір-бірімен қарым-қатынастары мен қоршаған табиғи
ортасы;
-биоценоз, экожүйелердегі уақыт пен ... ... ... ... ... оны ... ... және қорғаудың ғылыми –
теориялық негіздері;
-адам ,қоғам,табиғат арасындағы гормониялық байланыстарды реттеу;
-биосфера шегіндегі ... ... ... ... тіршілікті қалыпты сақтауды ғалымдық ноеэкологиялық
деңгейге көтеру;
-көпшілікке үздіксіз экологиялық білім мен ... беру ... ... әдет ... қалыптастыру ;
-экологиялық қауіпсіздікті сақтау болып табылады.
Негізгі бөлім.
Ұлы ғалымдардың экологиялық ғылымға қосқан үлесі.
Эколгиялық – ... ... ... XIX ... аяғы мен XX ... ... ... де, алғашқы экологиялық зерттеулердің элементтерін
біз көне дәуір оқмыстыларды Эмподкл, Гипократт,Аристотель,Теофраст
еңбектерінен көреміз. Табиғат құбылыстарын зерттеушілер өсімдіктер мен
жануарлар тіршлігіндегі марфологиялық, физиологиялық ... ... ... ... ... ... экологиялық тұрғдан
қарстырады. Экология ғылымының қалыптасуын негізгі 3-кезеңге бөлініп қара
стыруға болады.
1-кезең.Биоэкологиялық ... ... ... алу кезеңі.Бұл кезең
XVIII ғ. Аяқ шенін қамтиды.Мәселен,К.Лини,
Ж.Ламарк,А.Декандоль,П.С.Паллась,Ш.Уәлиханов т.б. табиғат ... ... ... ... ... ... ғылыми – зерттеулер жүргізіп, экология ғылымының дамуына өз
үлестерін қосады. Осы тұстардағы жарық көрген Ж.Б.Ламаркоттың ‘Жануарлар
мен өсімдіктер эвалюциясы’’,А.Декандальдың ‘ ... ... ... экологиясы’, А.Н. биогтифтің ‘өсімдіктер географиясы’,Ч.
Дарвиннің ‘түрлердің шығу тегі ‘ ,В.Докучаевтың ‘Ландышафтар мен
Табиғат зоналары туралы ... т.б. ... ... ... н ... еді. Ал, ... зерттеушісі – дарвинист Э. Геккель 1866ж
‘экология терминін алғаш рет ғылымға енгізссе, Е.Варминге оны 1895ж
Ботаникаға енгізеді.
2-кезең.Экология ғылымының жеке ғылым бетінде қалыптасу және ... ... ... Е. ... К. Мебиус т.б. шетелдік
Табиғат зерттеушілерімен қатар орыс ғылымдарының есімдерімен байланысты,
XIXғ басы мен XXғ-ң 70-80жылдарды қамтиды. Атап ... ... ... ... Н.А. ... ... Д.Н.Кашкоров, Н.П. Наумов,А.Н.Формозов,Н.И. Калабухов т.б.
Жанжақты экологиялық зерттеулерді жүргіссе, сол сияқты Қазан
Университетінде Н.Ф. ... С.И. ... ... ... т.б. ... экологиясын зерттеп дамыта түсті.
Экология ғылымы жіктеле басталады. Оны біз ... ... ... ... ... ... экология негізін салушылар , сүтқоректі құс және
бауырымен жорғалаушылар экологиясы өсімдіктер эколгиясы деп танимыз.Осы
тұстарда жоғарыдағы ... ... ... әр ... ... ... фундаменталды ғылыми еңбектері жарық көрді.
Осы орайда ,Белоруссия ғалымдарының еңбектері ерекше аталуы ... ... ... П. Жуков, Г.Новиков т.б. өз
кезегінде эколгия ғылымын дамытуда шоқтығы биік
Тұрды.
Экология ғылымының салалары бойынша көп ғылыми-зерттеу
жұмыстарының негізінде ... оқу ... ... ... ... ғылымының өрлеу кезеңі.Қазіргі заманғы экология –
бүкіл ғаламдық ... мен ... ... жағдайлар және
проблемаларды қамтитын деңгейге жетіп отыр.Осыған орай , экология
ғылымының қолданбалы және адам экологиясы бағыттары дами түсуде.Экологияның
жаңа салалары бойынша ... және ... ... ‘ Популяциялық экология’ (1990)М.Захар-
Ченконың “Экологияның қазіргі ... (1955) т.б. ... ... ... ... ғылымының негізгі салаларының бірі
Экологиялық педагогика , адам экологиясы және халықтық экология
“этноэкология” бағыттары дами ... Бұл – ... өмір ... ғылымының негізгі мақсаты - биосфера тұрақтылығын
Сақтау үшін салауаттығына, білім ... ... ... ... ... соны ... мен білім дәрежесі-
Нің жоғары болуына ықпал ету.
Экологиялық білім мен тәрбие берудің дүниежүзілік даму кезеңіне
келсек, ең алдымен БҰҰ ... ... ... мен био-
Сфера”атты бағдарлама қабылданды. Онда алғаш рет халықаралық деңгейде
биосфера ресурстарын қорғау және тиімді пайдалану ... ... ... ... ... жылы Швейцария Европалық конференция шақырылып,
Онда айнала қоршаған табиғи орта,табиғат ... ... ... жылы ... ... ... ... туралы білім беру,
1977жылы Тбилиси қаласында БҰҰ жанындағы ЮНЕСКО және
ЮНЕП ұйымдары “Экологиялық білім беру” туралы ... ... ... ғаламдық, стратегиялық жоспарлар қа-
Былданды.
Экологиялық білім берудің бұрынғы КСРО кезеңіне тоқталсақ, онда
негізінен ... ... ... әрі ... ағартушылары А.
Теряев, И. Мартынов, Н.Г.Чернычевский еңбектерін атауға болады.
XXғ-ң орта шенінде педагоктар В.ФНатали, Н.М. Берзиллин ... ... ... ... , ... пәндерімен байланыстыра
отырып дамыту ұсынды.Ал,1946жылдан бастап көпші-
Лікке ... ... беру КСРО ... оқу жүйесіне енгізіле
бастады.Мәселен,1947 жылы Белоруссия мемлекеттік университетінде
Алғаш рет экология кафедрасы ашылды.
Экология білім беруде және жоғары білімді эколог ... Абай ... ... ... педагокикалық университетінің орны
ерекше Университет профессоры А. С. Бейсенованың ... ... ... ... ... ... және ... оқушыларына
экологиялық білім беру” тұжырымдамасы жасалынды.
Экология ғылымының қазіргі заманғы құрылымы өте күрделі.
Ол туралы пікір, таластар көп.Экология ғылымының негізгі ... ... ... ... Н.Наумовтар дың жіктеуі
Негізінде береміз.
Биоэкологиялық зерттеулер бағыты.Биоэкология бірнеше зерттеу облыстарына
бөлінеді:аутэкология, ... ... ... - жеке ... ... қарым-
қатынастарындағы оның табиғи ортасымен байланыстыра отырып зерттеулер
жүргізеді. Яғни жеке ... ... ... әсер ... , оған ... ... жауап береді, оргонизмдегі мор-
Фологиялық, физиологиялық өзгерістер туралы мәселелер қарастырылды. Одан
әрі зерттеулер тереңдетіліп биохимиялық, Био-
Физикалық , генетикалық ... ... ... жеке ... ... арқылы жалпы түрге,оның табиғатта алатын орнына ,
ролі мен ... ... ... ... ... ... , ластану
деңгейі, маусымдық өзгеруі мен адамның іс-әрекеті туралы практикалық
маңызына жан-жақты сипаттама беріледі.
Демэкология - бір түрге жататын ... ... яғни ... оның ... ортасымен байланыстыра отырып зерттеулер
жүргізеді. Бір түрге жататын оргонизмдердің топ ... ... ... ... ... ... ... реттелуі мен ауыл шарушылығындағы маңызы туралы мәліметтер
қарастырылады.
Эйдэкология – түр мен оның папуляцияларын оргоникалық дүние
дамуының жоғары ... ... ... ... особь, популяция
белгілі бір нақты түрдің өкілдері.Сондықтан эйдэкология , особь,
популяция, түр, ... - ... ... ... жүйесі бойынша зерттеулер жүргізеді.
Синэкология - бірлестіктер экологиясы ... әр ... ... ... ... ... оргонизмдер деңгейінде
зерттейді. Оргонизмдер бірлестіктерінің қалыптасуы , құрылымы, динамикасы,
қарым-қатынастар, энергия және зат ... , ... және ... , биологиялық өнімділігі мен бірлестіктердің тұрақтылығы туралы
жан-жақты мәселелер қаралады.
№2.Оқушыларға экологиялық тәлім-тәрбие беру.
Кең ... ... ... тән өзіндік ерекшелігі - оның үлкен континентшілік
орналасуы, яғни ... ... ... ... ... қатаң континентальды болуы, үлкен жазықтар, далалы жері мен шөлейт
жерлерінің болуы. Бүкіл тереториясының 28%-дала , 18%-і ... ... ... 8%-і ... жерлер.Осы көптеген жерлерде халық аз қоныстануына
байланысты бұл жерлер әскери базалар атом жарылысын ... ... жер ... ... – жалпы өндіріс
Құнарлы жерлерді - ауыл ... ... ... ... мал ... - мал щаруашылығын дамытуға беріп, біздің
табиғатымызға көптеген жылдар бойы өте зор зиян тигізілуде. Айналадағы
қоршаған ортаны аяусыз ... ... ... ... ... қу тақырға айналуына, көптеген тірі ағзалардың жойылуна әкеп
соқтырды. Мысалы соңғы он жылдықта Қазақстанның тереториясынан 20-түрлі
жоғары ... ... ... ... 12 түрлі Қазақстанның
“Қызыл кітабына” енген өсімдіктердің жойылып кету ... бар. ... ... ... ... уы ... өнімдер алу үшін аяусыз
жаппай жойып, көптеген зардаптарға әкелуде.Біздің жерімізде бірнеше
экологиялық апатты аймақтар белгіленді. Олар: Семей, орталық Қазақстан
облысы, Арал өңірі.Сонымен ... 500-ге ... ... жарылыпты. тХалқымыздың денсаулығын жоғалтқанын,
кем-кетік балалардың туылып жатқанын, ауа, су, жер ластанғанын
біз кімнен сұраймыз.
Оңтүстік астанада экологиялық сараптамаға сай 1,5 млн. ... бар ... лас ... ... ... ... тұрақтары , жанармай құятын орындар
өте көп. Қала тұрғындары тау етегіне көшіп, керемет зәулім үйлер салып,
ағаш шыршаларды шауып ... Қала ... ... бақшаны да бөліп, үлкен құрылытар салуда. Өзі лас ауаны
тазартатын ... жою - ... ... ... де ... енді 50-60 ... соң Алматы қаласында тұру мүмкін болмас.
Елбасымыз Н.Ә. ... “2030 – ... ... экологиялық білім мен тәрбме беру
бағдарламасы белгіленген.Соған байланысты ... ... және ... да пәндерді экология-
лау ұстаздар үшін ... ... ... ... беру ... ... үшін оқытудың әртүрлі әдістерін қолдана білу керек. ... ... ... ... ... пікір-сайыс, болжау,
салыстыру, іздену және ғылыми-зерттеу жұмыстары т.с.с.
Бастауыш сынып оқушыларына кешенді тұрғыда этноэкологилық
тәрбие беру - С.Л.Сауытбековтың ... ... ... ... екні оның ... ... ... тұрмысында
мал шаруашылығы аса маңызды рөл атқарып келген . Ұзақ ғасырлар бойы ... ... ... өте тиімді пайдалануда бабаларымыз мол
тәжірибелер жинақтаған.Халықтың жер-су атауларына қойған аттарында тарихи-
мәдени маңызбен қатар экологиялық сыр ... ... ерте ... ... немесе “Алатау”
Атауларының не себепті қойылғанын этнотопонимикалық атаудың өзі-ақ
айқындап тұр. Тау жотасының ... кен ... ... ... ... ... болып келеді.
Осыншама білімді меңгерген адам мал жаю барысында туған
жердің ... ... ... ... да амалдарын қарастырып отырған. Мал
атаулысын “киелі” деп санап, оларды ән мен жырға, күй дастандарға ... ... ... кер ... ... ... -
“...жылқы ішінде ала жүр,
Ұстай алмай бала жүр”, - ... ... ...... ... ... – жүйрік, мыңнан – тұлпар”, -
Ақтамберді жраудың термесінде:
“Күлдір, күлдір кісінетіп
Күреңді мінер ме ... ... ... киер ме ... ... ... бір ... ме екенбіз,
Бетпақтың ен шелінен,
Төтелей жүріп жол салып
Жауға бір шабар ма екенбіз”, - десе халық эпосында:
“...Жиделі –Байсын жерінде.
Қоңырат деген ... ... бай ... ... сай ... - атты, мал атаулысына қатысты
таңеулердің көрініс табуында терең мән жатыр.
Сондықтан, мал ... ... түйе ... - Ойсыл қара,
сиыр атасы – Зеңгі ... қой ...... ... ...... ... байланысқан.
Малды күтіп-баптау тек қана күн көрістің қамы емес, ол – ... ... ... негізі екенін терең түсінген ата танымы - әр
баланың санасына ... ... ... ... көзқарастардың
қалыптасуына үздіксіз ықпал етуді зор мақсат қойған.
Бұл құбылыста танымы мен тәлімі терең ... ... ... тұр.
Жан-жануарлардың тілдерін білу –Америкалық құрлықтарын ерте заманда ата-
қоныс еткен , көшпелі үндіс тайпаларында , кең тараған өнер екені тарихтан
белгілі.Халық ... ... ... кісінейді ”, “найзағай жарқылдайды” деген сөздер жиі айтылады. Ол
сөздердің астында үлкен мағына ... , ол ... ... шыға ... ... қоршаған ортадағы
Құбылыстар жөніндегі мыңдаған сұрақтары ата-анасына сұрақ қоюы - ... ... ... ... ... еңбегінде, аталмыш экологиялық көріністер “Жануарлар
былай үн шығарады” және ... ... үн ... деген тақырыптары
арқылы берілген. Онда: “..Жылқы оқыранады, кісінейді,шыңғырады
пысқырады,қасқыр -ұлиды” , - десе ... ... ... ... - деген сөздері бар.Осы тақырып бойынша арнайы тәрбйе
сағаттарын өткізуге ... Ана тілі ... ... ... ... пайдалану болады .
С.Сауытбеков шығармаларындағы экология тәрбиесіне байланысты
танымдық ойлар “Тағылым тегі” атты ... ... ... ... ... ... ... сөздердің қазақ дүниетанымында
орын алуы тым әріден басталады.
Халық тұрмысында ол дәстүрлердің қашан және қалай қалыптасқан
дәуірлерін ... ... ... ол ... ... ... ғасырлардан бері
тамаша тәрбие құралы болып келгені рас.
Қазақтың тыйым сөздерінде қоршаған ортаның табиғаттың ,
жануарлар ... мен ... ... ... арналған танымдық-этноэкологиялық ұғым ... ... ... күні бүгінге дейін “көкті жұлма” ,
“айдықолыңмен көрсетпе” деген сөздер жиі ... күн ... ... ... жылытып, нәтижеде ондағы
бір түір дәннің жер бетіне сабағы мен ... ... ... және ... ... ... орасан пайда
әкелетінін іштей сезген. Ол күрделі ғылыми ұғымдарды түсіндіру қиын
болғандықтан , ... ... ... ... ... сөздердің
жыйынтықтарын жинақтап,оны тәрбие үрдістерінде пайдаланған. Қазақтың тыйым
сөздерінің бүгінгі отбасы тәрбиесінде қолданып келе ... ... . ... ... ... - жоғары да айтылғандай , кішкене балалардың
сұрақтарына жауап беру мақсатында пайда болған халық білімдерінің
тәжірибелері болып
табылады. Айталық, Сейтен ... ... ... ... ... ... ... – ол да от. От - жылу көзі.бүгінде қоршаған ортаға
қауіп
төндіріп жатқан ... жылу ... ... түп ...... ... алатыны анық. Жер бетіндегі өрт салдарынан қаншама
ғимараттар мен орман-тоғайлар жалын кешкені , мұнай мен газ құбырларының
жарылып қоршаған ортаға және адам ... ... ... ... ... ... жиі ... халық тағылымының “отпен ойнама” деген ұғымы,
тұрмыста, бала тәрбиесінде педогокика ... мен ... ... ... деп ... кітабында “Обал” атты тақырып , бастауыш сынып
оқушыларының санасына этноэкологиялық этика мен мәдениет сезімдерін
қалыптастыруда берері мол.
Обал ... ... ...... ... ... ... мыналар:
1.Біреуге қиянат жасап , жазықсыз жәбірлеу.
2.Сәби - шошқаның, арам аңның ,арам ... ... ... қасиетті тағам деп танымайды,аяқ асты жасайды.
4.Үй жануарларын қолына түскен ... ұрып ... ... арақ ішіп , ... ... . Өзін де, ... де ... ұстайды.
6.Көлге дәреттеніп ,құдыққа түкіруге қымсынбайды.
7.Табиғатты қорғаудың орнына қиратады т.с.с.
С.Сауытбеков жас ұрпаққа қоршаған ортадағы өсімдік ... ... ... ... ... білуді мақсат еткені анық.Балуан орта
мектебінің озық педогогикалық тәжірибелерінің бірі - оқушыларғатабиғат
аясында ... беру ... ... ... ... ... әртүрлі
шөптерден гербарийлер жасауды да дәстүрге айналдырған.
Туған жердің табиғатын қорғау дәстүрлері – айналадағы
құбылыстарды танудан басталатыны ... ... ... ... ... ... педогогикасының қайнар бастауы болса керек. Сол
үшін жергілікті жерлердегі ой-шұңқыр ... білу мен ... жіті ... қазақ отбасы тәрбиесіндегі негізгі
педогогикалық алғышарттардың бірі болғаны анық.
С.Сауыбеков шығармасындағы “жер түгі” тақырып деген ... ... ... Оны ... екі ... :Ағаштар және шөп-шөлеңдер деп
бөлген. Бұл тақырып бойынша бастауыш сынып оқушыларына арнайы сабақ
өтілетіні рас. Бірақ біз ... ... ... ... кездесетін
мынадай өсімдік түрлеріне назар аудардық.
1.Ағаштар:ұшқат, ырғай арша .
2.Шөп-шөлеңдер:шілік,ажырық, қазоты, шағыр, тарлау , баялыш,
буылдық,есекмия.
Оқушыларға жаңа технологияларды пайдалану ... ... ... ... ... саны |Модулдің мазмұны |Уақыты ... |1- ... ... кіру | 45 мин |
| | ... ... | |
| | |Мен ... | |
| | ... - тірі | |
| | |ор- | |
| | ... | |
| | ... мүшелері. | |
| ... ... ... | |
| | ... | |
| | ... ... |45 мин ... бөлімі |3-сабақ |“Қазымыр оқушы” |Мин |
| | ... | |
| ... ... ... |45 мин |
| | ... | |
| ... ... кесек” ойыны |45 мин ... ... ... |Бас ... | 45 мин |
| | ... | |
| ... ... алу |45 мин ... мақсаты:Өсімдіктің тірі табиғат екенін дәлелдеу;оның
тұқымнан өсетіні , өсімдік мүшелері, атқаратын қызметі, өсімдікке қажетті
жағдайлар туралы ... ... ... ... туралы білімдерін
дамыту;өсімдік топтарын толықтыру.
Тәрбиелік мақсаты:Өсімдіктің адам және жануар өміріндегі ... ... ... ... ... ... т.б.
5-ші сабақ. “Қарлы кесек” ойыны7
Сабақтың тақырыбы: Өсімдік – тірі оргонизм.
Сабақтың мақсаты:Өсімдіктің тірі табиғат екенін дәлелдеу. ... ... ,жер ... өніп ... ... ... беру.Өсімдік
мүшелері және олардың атқаратын қызметі, түрлерімен таныстыру. Оқушылардың
өсімдік туралы білімдерін дамыту, табиғатты қорғай білуге тәрбиелеу,
ұжыммен жұмыс істеуге жаттықтыру.
Сабақтың құрал-жабдығы:қатысушылардың ... ... ... ... арналған сілтемелер.
дар
Оқытудың жаңа технологиясы
Сабақтың көрнекілігі:суреттер , тірек-сызбалар, 5 ... ... ... ... ... ... ... “Қарлы кесек” оқыта-үйрету ойыны, топпен жұмыс.
Сабақтың барысы:1.Ұйымдастыру кезеңі.
1.Сабақтың мақсатымен таныстыру.
Сыныптағы 5 топқа бөлу.Ойын шартымен таныстыру. Әр топқа тапсырмалар
беру.
А тобына - ... – тірі ... ... – Тамыр.
В тобына – Сабақ.
Г тобына - ... ...... ... топ өз тапсырмаларына дайындалады (10-15 мин).Дайындалып болған
соң оқушылар келесі тәртіппен орын алмасады:бір үстелдің
басына А-1, Б-1, В-1, Г-1, Д-1 ... ... ... ... ... А-2,
Б-2, В-2, Г-2, Д-2 тиыны барлары ... ... ... ... А,Б,В,Г,Д әріптерінің орнына.
Ойынның бір сүрісі жарияланады .
Жаңа топта әрбір алғашқы топ өз тақырыбын әңгімелейді.Олардың
әңгімелерін басқа топ ... ... ... ... орындарына қайта оралады. Үстел
сілтемелері ауыстырылады.
Әр топтан бір оқушы ... ... өз ... тарын әңгімелейді.
Әр топтың тірек-сызбалары, суреттер тақтада ілініп тұрады.
А тобының тірек-сызбасы.
Тұқымынан өнеді
Б ... ... ... ... ... тірек-сызбасы
Әр топ жетекшілері сөйлеген кезде,әр қатысушы мұғалім жауап беріп
толықтыруға болады.
III. 1. “Мен-саған,сен-маған”.
Екі топ бір-біріне кезек сұрақ береді , жауап ... Б-В, В-Г, Г-Д, А-Д, А-В, А-Г, ... ... ... ... ... ... мәтіндер өттік?
“Қызғалдақ пен қарасора”.
Мәтін түрлерін айту.
3.Мақал –мәтелдер айту.
1.Таста тамыр жоқ .
2.Мәуелі ағаш – майысқақ.
3.Ағаш ... ... Адам ... шүбірек т.б.
Сабақты қорытындылау .
1.Сұрақ-жауап.
2.Жұмбақтар шешу.
3.Мақал-мәтелдер айту.
4.Ана тілінен өсімдік турулы ... ... ... ... мен ... орта ... қарым-қатынас мәселесі
Және табиғат байлықтарын қорғау, сақтау жөніндегі нақтылы іс-шараны
Жүзеге ... ... күні әр ... әр елдің өз бетімен
атқаратын ісі ғана емес,барлық мемлекетткер бас қосып ,күш біріктіріп
,жұмыла ... ... ... ... ... отыр.
Бұл әр түрлі елдердің –экологиялық бірлестіктері, экологтардың
халықаралық қоғамының ... ... , ... ... ... ... ... айналып отыр.
Президентіміз Н. Ә. Назарбаевтың “Қазақстан –2030” атты ... ... ... және оның ... ... процесінде,
табиғатты таза, көркем, мәңгілік қалпында ... ... ... ... ... өзекті мәселелерінің бірі екендігі атап көрсетілген.
Қабылданған қаулы-қарарлар мен “Білім” туралы заңда да ... ... ... ... ... ... білім мен тәрбие
берудің жалпыға бірдей үздіксіз жүрудің қажеттігі баса көрсетіледі.
“Әрбір азамат Отанымыздың табиғатын аялауға, оның байлықтарын
қорғауға міндетті” ... ... ... ... ... ... ... мәлім.
Сонымен “Экологиялық тәрбие” анықтама беріп, мәнін ашуда педогог-
ғалымдардың көзқарастарында ерекше айырмашылық жоқ ... мәні ... ... Оқушылардың табиғатқа қарым-қатынастарын
қалыптастыруда, оны қорғау , аялаудағы саналы белсенділерін арттыру,соның
негізінде ... ... ... ... қорғауға дайындау.
Қазіргі педогогикалық теория экологиялық білім мен тәрбие берудің
негізін, ... мен ... , ... толық ашуға ұмтылады.
Педогогикалық әдебиеттерде экологиялық тәрбие берудің мақсаттары жөнінде
үзілді-кесілді айтылған алшақтық жоқ...
Қорыта айтқанда, ... ... ... мен ... беруде
олардың бойында жоғарыдағыдай іскерліктер мен ... ... ... Білім және Ғылым Минмстрлігі
Қазақ Мемлекеттік Қыздар Педогогика Институты
Факултеті:Педогогика және психологмия
Мамандығы:050102 Бастауыш сынып оқуту ... ... ... пәндері арқылы
Экологиялық білім мен тәрбие ... ... ... ... ... ... Л
Қаймақова А
Жақыппекова А
Жаңабаева Г
Тексерген:Сайдаева Г
Алматы-2007
Жоспар
I Кіріспе.
II Негізгі бөлім
1.Ұлы ғалымдардың экология ғылымына қосқан үлесі.
2.Оқушыларға экологиялық тәрбие ... ... ... жаңа ... пайдалану арқылы экологиялық тәлім-
тәрбие беру.
III Қорытынды.
Пайдаланған әдебиеттер.
1.Ә: Бейсенова, А. Самақова,Т.Есболов, Ж. Шілдебаев.
“Экология және ... ... ... ... ... ... ... мектеп” 2004ж.
4. “Бастауыш мектеп” №6. 2006ж.
-----------------------
Өсімдік – тірі ... ... ... - мүшелері
тұқым
Жеміс
Тамыр
сабақ
Жапырақ
Гүл
тамыр
өсімдікті топырақта бекітіп ұстайды
Топырақтан түрлі қоректік заттар ... ... ... көтеріп ұстап тұрады
өрмелегіш сабақ
Тыныс алуға көмектеседі
өткізгіш
өсімдік мүшелерін
байланыстырады
өсімдік ... ... суды ... пен крохмаль
Тыныс алуға қатысады
жеміс
құрғақ
Дәрі-дәрмек
витаминдер
шырынды
өсімдік сыйы
Тұқым
Жемісте
болады
Қорек
тамақ
өсімдікті
таратады

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 14 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Арифметикалық ұғымдарды оқыту арқылы оқушылардың құзыреттілігін дамыту41 бет
Жаңашыл 12-жылдық мектептің дене шынықтыру мұғалімін даярлау – заман талабы7 бет
Білімнің мазмұны және оның ғылыми негіздері туралы9 бет
Бастауыш мектептерде жаратылыстану пәндері арқылы экологиялық білім беру14 бет
Бейнелеу өнері мен дүниетану пәндерін кіріктіре оқыту негізінде бастауыш сынып оқушыларына эстетикалық тәрбие беру220 бет
Биология және экология пәндерін оқытуда жергілікті жер материалдарын пайдалану35 бет
Генетика және оның жаратылыстану ғылымдары жүйесіндегі орны7 бет
Гуманитарлық ғылымдар жүйесіндегі және оқу пәндеріндегі мемлекет және құқық теориясы21 бет
Жаратылыстану - табиғат туралы біртұтас ғылым6 бет
Жаратылыстану дамуының ерекшеліктері10 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь