Құқық бұзушылық және заңды жауапкершілік туралы ақпарат

Кіріспе
1. Құқық бұзушылықтың себептері, мазмұны және түрлері
2. Заңды жауапкершіліктің түсінігі оның түрлері
Қорытынды
Пайдаланылған әдебиеттер
Құқық бұзушылық – заңды, оның қағидаларын құқықтық нормалар жүктеген міндеттерді бұзу, тыйым салынған әрекеттерді жасау. Ол адамдардың іс-әрекеті, қылығы, мінезі немесе әрекетсіздігімен сипатталады. Адам өзінің іс-әрекеті, қылығы арқылы басқа адамдармен, қоғаммен, мемлекетпен қарым-қатынасқа түседі. Заң бұзушылық адамның мінез-құлқы арқылы байқалады. Адамның ой-желісі заңмен реттелмейді. Бірақ қандай да болсын іс-әрекет, мінез-құлық, ойдың, сана-сезімнің қатынасуынсыз жасалмайды. Олар ойдың елегінен өтіп, бақылауында болады. Ақылы дұрыс адамның іс-әрекеті ерік пен ойдың арқасында жүзеге асырылады. Демек, заңды бұзушылық қоғам мен жеке тұлғаларға зиян келтіретін және құқықтық нормаларға қарсы әрекет немесе әрекетсіздік болып табылады. Әрекет – бұл құқық нормаларының іс-қимыл жасай отырып жүзеге асуы, ал әрекетсіздік құқық нормаларының талаптарын ешқандай іс-қимыл орындалмаса да бұзу арқылы орын алады.
1. Қазақстан Республикасының Конституциясы. Алматы, 1995 ж.
2. Қазақстан Республикасы Конституциясының түсіндірме сөздігі.
3. Бейсенова А., Біржанова К. Қазақстан Республикасы мемлекет және құқық негіздерін оқып үйренушілерге көмек. Алматы: Жеті Жарғы, 1997.
4. Сапаргалиев Г.С. Основы государства и права Казахстана. Алматы, 1994.
5. Сапаргалиев Г.С. Заң терминдерінің сөздігі. Алматы: Жеті Жарғы, 1996.
6. Ибраева А.С. Заң терминдерінің қазақша-орысша және орысша-қазақша түсіндірме сөздігі. Алматы: Жеті Жарғы, 1996.
7. Теория государства и права. /Под ред. Профессора М.Н.Марченко. МГУ, 1996.
8. Сапаргалиев Г.С., Ибраева А.С. Мемлекет және құқық теориясы. Алматы: Жеті Жарғы, 1997.
9. Сапаргалиев Г.С. Основы государства и права. Учебное пособие. Алматы: Жеті Жарғы, 1997.
10. Спиридонов Л.И. Теория государства и права. М., 1995.
11. Общая теория и права./Под ред. А.С. Пиголкина. М., 1996.
12. Теория государства и права./Под ред. М.Н. Марченко М., 1998.
13. Теория государства и права в схемах и определениях. В.К. Бабаев, В.М. Баранов, В.А. Толстик М.,1998.
14. Сапаргалиев Г.С., Ибраева А.С. Мемлекет пен құқық теориясы. Алматы: Жеті Жарғы, 1998.
        
        Құқық бұзушылық және заңды жауапкершілік
Жоспары
Кіріспе
1. Құқық бұзушылықтың себептері, мазмұны және түрлері
2. Заңды жауапкершіліктің түсінігі оның түрлері
Қорытынды
Пайдаланылған әдебиеттер
Кіріспе
Құқық бұзушылық – заңды, оның ... ... ... ... ... тыйым салынған әрекеттерді жасау. Ол адамдардың іс-
әрекеті, қылығы, мінезі немесе әрекетсіздігімен сипатталады. Адам ... ... ... арқылы басқа адамдармен, қоғаммен, мемлекетпен қарым-
қатынасқа түседі. Заң бұзушылық ... ... ... ... ... ... реттелмейді. Бірақ қандай да болсын іс-әрекет,
мінез-құлық, ойдың, ... ... ... Олар ... ... ... ... Ақылы дұрыс адамның іс-әрекеті ерік пен
ойдың арқасында жүзеге асырылады. Демек, заңды ... ... мен ... зиян ... және ... ... ... әрекет немесе
әрекетсіздік болып табылады. Әрекет – бұл құқық ... ... ... ... ... ал ... ... нормаларының талаптарын ешқандай
іс-қимыл орындалмаса да бұзу арқылы орын ... ... – жеке ... ... ... ... қорғайтын
бірден-бір жол болып табылады. Ол құқықтық нормалардың бұзылуы ... ... ... ... ... күштеу шарасын қолдану нысанымен
сипатталады. Құқық бұзушыға жауапкершіліктің белгілі бір шарасы көзделген
құқықтық норманың ... ... ... Құқық бұзушылықтың себептері, мазмұны және түрлері
Қоғам әрқашан тәртіпке негізделіп, арқа ... ... ... ... тәртіп болмаса, ол құлдырайды, яғни, келешегі болмайды. Мұны
адамдар ежелден-ақ жақсы түсінген. Сондықтан да қоғамда ... ... ... ... де, ... ... тәртіпті бұзуға бейім
азаматтар да аз болмаған. Осыдан келіп құқық бұзушылық орын ала ... ...... ... тән ... Адам баласы өмір сүрген ортада ол
да әрқашан орын ... Бұл ... ... ... ... ... ... мүддеге нұқсан келтіріп
қоғамның, жеке адамның ... ... ... ... құқықтық
тәртіпті бұзады. Құқықтық нормалардың талаптарын орындамау нәтижесінде
тәртіп ... ... ... ... ... белгілі бір игілік,
құнды зат жоғалады, адамның ... ... ... ... зиян
келтіреді.
Азамат өзіне жүктелген міндеттерді орындаса немесе құқықтары мен
бостандықтарын пайдалана алса, мұндай ... ... да, ... да
пайдасын тигізетіні сөзсіз. Азаматтар заңда ... ... ... ... заңдылық орнап, құқықтық тәртіп ... өз ... мен ... ... ... ... ... дамуына, адамдардың тұрмыс жағдайларының жақсаруына, халық
мәдениетінің өркендеуіне тиісті жағдай туады.
Сондықтан әр ... оның ... мен ... ... ... тәртіпке нұқсан келтірмеуді қамтамасыз етеді. Олар
жеке және заңды түлғалардың іс-әрекеттерін катаң бақылап отырады.
Құқық ... ... ... ... даму және ... заңдылықтарына ие
белгілі бір қоғамдық құбылыс ... ... ... құқық
бұзушылықтардан құралады, олардың барлығы да ... ... ие ... бір ... ... ... әлеуметтік табиғаты мен заңды
нысанын бейнелейтін осындай қасиеттердің жиынтығы ... ... ... ... – биологиялық, физиологиялық, ... сай, ... ... ... ... ...... оның талаптарына қарсы бағытталған мінез-
құлық. Демек, құқықты бұзған ат-үсті қарап, талаптарынан айналып өту деген
сөз. ... ... ...... ... Оны ... адам, белгілі бір
жерде, мезгілде, жағдайда жасайды. Ол құқық нормаларының қағидасына ... және ... тән оның ... ... ... ... жекелеген құқық
бұзушылыққа тән жалпы белгілері де кездеседі.
Құқық бұзушылықтың екі зияны бар:
1. Құқық бұзушылық – ... ... ... ... ... ... ... болып табылады. Бұл қоғамға зиянды, қауіпті
әрекет, әрекетсіздік заңда құқыққа қайшы сипатта ... ... ... ... ... ... Құқық бұзушылық – объективтік процесс болып табылады. ... деп ... кез ... құқық бұзушылық құқықтың қорғайтьш
әлеуметтік игіліктері: ... ... ... ... ... ... ... мағынада құқық бұзушылық қоғамға қауіптілік және зияндылық мәнге ие
болады.
Формальді – логикалық жағынан бұл ... ... ... қоғамға
зияндының бәрі де, құқыққа қайшы болып табылады. Тиісінше, құқыққа қайшы,
қоғамға зиянды ...... деп ... ... ... ... екі ... байқалады:
1. Заңда құқыққа қайшы деп саналғандардың бәрі де, ... ... ... ... қауіпті әрекеттің барлығы да, құқықтық нормаларға қайшы деп
тыйым салынбаған.
Құқық бұзушылықгың мәні – оны басқа ... ... ... ... ... ғана тән ерекшеліктерінен тұрады. Алдымен барлық
құқық бұзушылықтың мәні қоғамдық құрылыстың, қоғамдық қатынастар ... ... ... Яғни, тек бір ғана ... ... мен ... ... оның ... ... ... залал келтіретін адам әрекетінің белгілі бір түрі ... ... ... ... ... ... тәртібін, олар
қоғамда кең таралған жағдайда ғана қоғамдық тәртіптің қаупіне айналады.
Тиісінше, жекелеген ... ... ... деп бағалануы
мүмкін. Ол және өзі зиян ... ... өзі ... ... ... орын ... байланысты. Олар өз жиынтығында қоғамның
қалыпты өмір сүру жағдайын, қоғамдық құрылыстың ... мен ... ... да ... ... ... мемлекеттік ұйымдасқан
қызметін қажет етеді.
Құқық бұзушылықгың қоғамға зияндылығы, оның қашанда адам қоғамының
құндылығы, жеке және ... ... ... ... ... қоғамның
маңызды құндылықтары, оның өмір сүру жағдайына қауіп төндіреді. Құқық
бұзушылықтың қоғамға қауіптілігінің ... ... ... ... ... ... өміріне қастандық жасау – өте қауіпті қылмыс. Ал ... ... ... ... оған ... ... ... Дегенмен,
осы екі әрекет те қоғам үшін өте қауіпті болып табылады. Құқық бұзушылықтың
қоғамға зияндылығы қоғамның қалыпты өмір сүру ... ... ... қатынастарға әлеуметтік шиеленіс енгізуінен де көрініс ... ... да ... заң ... ... зардабы – ажырамас ... ... ... ... ... ... ... қауіптілігі, зияндылығының заңды
көрінісі ... ... деп ... Ол іс ... ... бір түрінің
нышаны ретінде құқық талаптарының саналы түрде бұзылуын білдіреді. ... ... ... ... ... құқықты теріс пайдалану, яғни
егер оған құқықпен тыйым салынса және оны жүзеге асырған жағдайда, құқықтық
нормалардың ... ... ... бұл ... ... деген сөз.
Егер де құқықпен тыйым салынбаса, құқық бұзушылық болмайды. Адамның
өзінің тұлғалық құқықтарын ... оның жеке ... ... ... бұзушылыққа жатпайды. Керісінше, адамның қоғамға,
мемлекет және азаматтардың мүддесіне залал ... ... ... ... ... ... ... әрекет деп саналады.
Құқық бұзушылықты сипаттайтын белгі-нышандар:
1. Құқық бұзушылық – құқықты, оның ... ... ... ... ... салынған әрекеттерді жасау. Яғни бұл адамдардың іс-
әрекеті, қылығы немесе әрекетсіздігі. Адам өзінің іс-әрекеті, қылығы ... ... ... мемлекетпен қарым-қатынасқа түседі. Демек,
құқық бұзушылық адамның мінез-құлқы арқылы байқалады. Мінез-құлқы, ... ... ... адамның ой-тұлғасы, сезімдері құқық ... ... ... адам өзінің ойын, сенімін күнделікке, ... ... ... ... ... ой желісі заңмен реттелмейді. Бірақ
қандай да болсын іс-әрекет, мінез-құлық, ойдың, сана-сезімнің қатысуынсыз
жасалмайды. Олар қашан да ... ... ... бақылауында болады. Бұл
дегеніміз, ақыл-есі дұрыс адамның іс-әрекеті ерік пен ... ... ... ... сөз. Яғни құқық бұзушылық саналы түрде жасалатын
ерікті іс-әрекет немесе әрекетсіздік болып табылады.
2. Құқық бұзушылық құқық ... ... ... ... ... және ... мүддесіне зиянын тигізеді, ... ... ... Құқық нормаларының талаптарын ... ... ... бұзылады, қоғамдық қатынастарға кесел келеді, белгілі бір
игілік, құнды зат жоғалады, ... ... ... ... ... зиян келтіреді. Зиянның көлемі, ... ... ... ... ... мынадай тәсілдері белгілі:
1. Заңдылықты бұзудың ... ... ... денсаулығына,
қоғамдағы негізгі қарым-қатынасқа зиян келтіруді анықтау.
2. Зиянның ... ... ... Қылмысты жасаған әдісін, уақытын, орнын анықтау.
4. Қылмысты жасаған адамның өзінен және осы іске тиісті ... ... ... мінездеме беру.
Қалай болса да заң бұзушылық ... үшін ... ... ... ... жеке адамға (өміріне, денсаулығына, ар-намысына, бас
бостандығына), мүлікке, қоғамдық тәртіпке нұқсан келеді. Кейбір жағдайда
келтірілген ... ... ... ... ... ... кісі өлтіру,
мүгедектікке душар ету, жазылмайтын ауруға соқтыру т.б.
5. Құқық бұзушылық ... да ... ... ... ... ... да оның ... нормаларымен реттеліп және қорғалатын
қоғамдық-қатынастарға қарсы бағытталғандықтан құқықка қайшы әрекет ... ... ... және ол ... ... ... ешқашан құқық
бұзушылық ретінде бағаланбайды.
Құқық бұзушылық ең алдымен неге қауіп төндіреді? Заңның ... өзге ... ... Дегенмен адамның барлық мүддесі заңмен
қорғала бермейді, сондықтан да оларға нұқсан келтіру әр уақытта да ... ... ... тиісінше құқық бұзушылық ретінде бағаланбайды.
Мәселен, бәсекелестік, біреудің жеке экономикалық мүддесіне залал келтіруі
мүмкін, бірақ бұл ... ... ... Яғни, құқық бұзушылықтың мәні
мемлекет шығарған құқық нормаларына қайшы әрекеттер мен байланысты болады.
6. Құқық бұзушылық ... ... ... ... арқылы ғана
жүзеге асады. Кінәлі деп танылу үшін заңды бұзған адамның ақыл-есі дұрыс
болу ... Есі ... емес ... ... қабілеттілігі жоқ деп ... ... ... ... ... ... ... құқық
нормаларының талаптарын қалай бұзса да жауапқа тартылмайды, себебі, ол өз
әрекетінің мәнін түсінбейді, одан басқаға зиян ... ... ... болу үшін ... есі дұрыс және әрекет қабілеттілігі шектелмеген
болуы шартты жағдай. Әрекет қабілеттілік деген ... ез ... ... ... жасап, сол үшін жауап беру мүмкінділігінің болуы. Кінә –
құқық бұзушының өзінің құқыққа қайшы ... ... ... қарым-
қатынасы. Кінәнің екі түрі белгілі:
1. Тікелей немесе жанама ... ... ... Егер адам өз ... ... қоғамға қауіпті екенін ұғынып, оның қоғамдық
қауіпті зардаптары болуының мүмкін екенін немесе болмай ... ... ... және осы ... ... тілесе, әрекет тікелей ниетпен
жасалған қасақаналық деп танылады.
Егер адам өз іс-әрекетінің (әрекетсіздігінің) қоғамға қауіпті ... оның ... ... ... болуының мүмкін екенін алдын ала
білсе, осы зардаптардың болуының ... де оған ... ... жол ... ... немқұрайды қараса, әрекет жанама ниетпен жасалған деп танылады.
2. Абайсыздық. Ол менмендік және немқұрайдылықпен жасалады.
Егер адам өз ... ... ... ... ... ... ... білсе, бірақ бұл зардаптарды жеткілікті негіздерсіз
жеңілтектікпен болғызбау мүмкіндігіне сенсе, бұл менменшілдік деп танылады.
Мәселен, жүргізуші ... ... ... біле ... ... ... жол апатын болдырмаймын деп ойлайды, ал нәтижесінде
жол апатына кезігеді.
Егер адам қажетті ұқыптылықпен сақтық болғанда ол ... ... тиіс және ... біле алатын бола тұра өз ... ... ... ... ... ... екенін
болжап білмесе, әрекет немқұрайдылықпен сипатталады. Мәселен, жүргізуші
жолға шығар ... ... ... жағдайын тексермейді. Ал ол
көліктің ... ... ... еді. ... салдарынан жол апаты орын
алады.
Құқық ... өз ... ... ... өмір сүру ... ... реттілігі мен тәртібін бұзатындықтан, оған мемлекет
атынан шара ... ... ... Құқықтық жауаптылық үш
белгісімен сипатталады:
- мемлекеттік мәжбүрлеу;
- құқық бұзушыны жауапқа тарту;
- құқық бұзушының өзіне ... ... ... ... ... белгілейді. Құқық нормаларының қағидаларын бір ауыздан ... ... ... ... ... ... ... қамтамасыз етіледі.
Егер құқықтық норманың қағидалары ... ... ... ... шаралар қолдануға құқылы.
Заң бұзушыны мемлекет жауапқа тартады. Мемлекет ... ... ... әшкерелеу үшін тиісті шаралар қолданады – тергеу
жүргізеді, адамның ... ... ... ... ... жинайды.
Жиналған деректердің барлығын жан-жақты тексеріп, соның ... ... ... ... ... ... ... қылықты жүзеге асырады. Ол оның
мүлкіне немесе өз басының бостандығына келетін нұқсан. Яғни, ... ... ... ... зиянды төлейді немесе оның орнын толтырады. Көп
жағдайда шара кінәлі адамның жеке басына қолданылады. Оны бас бостандығынан
айырады, ... ... ... Осы айтылғандардың құқықтық
жауаптылықтың мақсаты:
- кінәлі адамның зұлымдығын бетіне басып, оның іс-әрекетінің қоғам ... ... ... ... жеке ... істеген қиянат сұраусыз қалмайтынын, кінәлі
адамның өз басына да күн ... ... ... ... ... адамдарды сақтандыру болып табылады.
Әрекет-әрекетсіздіктің қоғамға зияндылығы және құқыққа қайшылығын
анықтау оны құқыққа сай әрекеттен бөліп ... ... ... ... бұл
ерекшеліктер құқық бұзушылықты түсінуге мүмкіндік ... де, ... ... ... ... ... Осы ... заң
ғылымында құқықка қайшы әрекет-әрекетсіздікті құқық ... ... ... болатын элементтердің жиынтығы, яғни ... ... ... ... ... ... объект, субъективтік жағы, субъект.
Құқық бұзушылықгың объективтік жағы құқыққа қайшы деп саналатын әрекет-
әрекетсіздікті ... ... ... ... көрсетілген құқыққа сай
әрекетті жасамаудан туды. Қай жағдайда болмасын ... ... ... ... ... жасалып, әлеуметтік зиянды салалардың тууына
әкеліп соғады. Ол құқықпен қорғалатын қоғамдық қатынастарға ... ... ... осындай зиян келтіруге байланысты қауіп төндіреді.
Іс жүзінде жүзеге асырылмаған ой-өріс, ... ... заң ... кірмейді. Кей жағдайда құқық қорғайтын мүддеге ... ... ... сөз) ... да зиян ... ... ... объективтік жағының элементіне әрекет-
әрекетсіздікпен ... ... ... ... ... ... залал жатады. Заң теориясында себепті ... ... ... ... басты және тікелей себебі құқыққа қайшы әрекет-
әрекетсіздік болып табылатын, зиянды ... ... ... арасындағы объективтік байланыс болып табылады. Мұнда зиян ... ... ... ... ... ... ... да бір
игіліктің немесе ... ... ... ... шек ... ... қол сұғу, олардың субъективті құқықтарын бұзу
т.с.с.
Зиян материалдық, физикалық ... да ... ие ... жеке
мүддеге, сондай-ақ жалпы қоғамдық мүддеге де ... ... ... және одан ... зиян ... ... деңгейін анықтап, құқық
бұзушылықты басқа құқық тәртібін бұзудан айырудың ... ... ... фактісін бекіту үшін барлық себепті байланыс
айтарлықтай ... ие бола ... ... ... оның ... зиянды
салдарын болжаумен байланысты болады. Ал сол ... ... ... зиянды ғана болжау мүмкін болмақ. Демек, әрекет-әрекетсіздікпен
қоғамға зиянды салдардың арасында қажетті себепті байланыс ... ... ... зиян ... ... тікелей нәтижесі екендігі
анықталуға жатады. ... оның ... ... ... ... кездейсоқ сипаты істің барлық фактілік жағдайын
жан-жақты зерттеудің негізінде ғана ... ...... нормалары қорғайтын бұзылған мүліктік немесе мүліктік
емес игілік. Яғни, құқықпен реттеліп және ... ... ... ... өз іс-әрекетінде құқық тәртібіне қарсы бағытталып, қандай
да бір зиян келтіреді.
Қоғамдық қатынастың, оның ... ... мен ... ... ... ... нақтылы құқық бұзушылықтың ... де ... ... ... ... ... ... адамның құқық бұзушылықты
жасауға жол ... ... ... ... құрайды. Субъективтік жағынан алып ... ... ... ... кінәнің болуымен байланысты ... Бұл ... ... ... – құқық бұзушының еркі және санасы арқылы жол
берген кінәлі ... ... ... кінәсінің деңгейі оның өз іс-әрекетінің әлеуметтік зиянды
нәтижесін ... ала ... ... болжамағандығына қатысты анықталады
және қасақаналық немесе абайсыздық нысанында бейнеленеді. Қасақаналықта
адам өз іс-әрекетін ... ... ... ... оның ... ... болуының мүмкін екенін немесе болмай қоймайтынын ... және осы ... ... тілейді. Ал абайсыздықта адам өз іс-
әрекетінің қоғамға қауіп ... ... ... білмеу, бірақ бұл зардаптарды
жеткілікті негіздерсіз жеңілтектікпен болғызбау мүмкіндігіне сенеді немесе
қажетті ұқыптылық пен ... ... ол ... ... біле алатын
бола тұра өз іс-әрекетінің қоғамдық қауіпті зардаптарының болуы ... ... ... ... кінә (қасақаналық немесе абайсыздық)
адамның еркімен байланысты болатын, ішкі психологиялық ... ... ... ... ... жол ... психологиялық факторлар да
ескеріледі. Барлық ерікті әрекет іштей реттелген және белгілі бір мақсатты
көздейді. Осыған байланысты құқық бұзушылықтың субъективтік ... ... ... мен ... да кіреді. Мұндағы ниет деп отырғанымыз –
құқық бұзушылықты ... ... ... ең ... негіз, ал мақсат – құқық
бұзушы жетуге тырысатын нәтиже. Сондықтан осы ... тани білу ... ... ... ерекшеліктерін ашу және құқықпен
қорғалатын қоғамның, мемлекеттің және азаматтардың ... ... ... ... ... жағын айқындауға мүмкіндік
береді.
4. ...... ... бар ... ... ... ... субъект
құқық бұзушылық кезінде өзге құқыққа сай жолды таңдау мүмкіндігіне ақыл-
есінің ... ... ... ... ... ... салдарынан жол берсе, әрекет-әрекетсіздік зиянды нәтижеге
әкеліп соқса да ... ... деп ... Құқыққа қарсы әрекеттерді
құқық бұзушылық деп тану үшін заң оның субъектісіне белгілі бір ... Ең ... ... бір ... толу ... ... қылмыстың
жауапкершілік 16 жастан басталады, кейбір қылмыс ... үшін 14 ... ... 16 жас, ... жауапкершілік 15 ... ... ... ... ... барлығы теория мен
практикада біркелкі шешілмеген. ... ... ... түсінігіне
келгенде қылмыстық және азаматтық құқықта алшақтық байқалады.
Қылмыстық құқықта қылмыс субъектісі мен жауапкершіліктің субъектісі
сәйкес ... ал ... ... ... тек құқық бұзушылыққа
жол берген субъект қана тартылып ... ... ... ... ретінде
адамдардың ұжымын тану мәселесі де күрделі болып табылады. Қылмыстық құқық
бойынша бұл сұрақ бір ... ...... жеке ... ... топ ... ... да, оның әрбір қатысушысы өзінің
істеген жеке әрекеті үшін ... ... Өзге ... ... бұл ... пікірі әр түрлі. Олардың бір тобы ... ... ... ... деп ... ... ... санамайды.
Сонымен, құқық бұзушылық – әрекет қабілеттілігі иеленуші субъектінің
заңды жауапкершілікке тартылатын қоғамға зиянды ... ... ... және ... әрекет-әрекетсіздігі.
Құқық бұзушылықтың түрлері: ... ... ... ... ... мен деңгейіне байланысты екі топқа бөлінеді. ... 2) ... ... ... ... ... әрекеттің мазмұны, жағдайы, уақыты,
әдісі, келтірілген зиянның көлемі мен ... ... ... құқыққа қайшы
әрекеттің күшейе түскендігі, оның себебі, құқық ... жеке ... ... қоғамға зияндылықтың сипаты мен деңгейі негіз болады.
Әрекет-әрекетсіздікті құқыққа қайшы деп тануға ықпал етуші субъекті
фактор негіз ... ... ... және заңмен жазалау қатерімен тыйым салынған
айыпты әрекет-әрекетсіздік. Ол ... ... өмір ... мемлекеттік
құрылыс, шаруашылық жүйе, меншік және азаматтардың саяси, еңбектік,
мүліктің және ... да ... ... ... сипаты – оларға қылмыстық
заңмен тыйым салу мен жазалау шараларын ... ... ... ... көрсетілген, қылмыстың барлық нысандық белгілерін иеленуші құқық
бұзушылық ... ... ... байланысты қоғамға қауіпті болмаса,
қылмыс болып саналмайды.
Теріс қылық дегеніміз – қылмыспен салыстырғанда қоғамға ... ... және ... ... ... ... жақтарына нұқсан
келтіруші құқық бұзушылық.
Теріс қылық қоғамға зиян келтіргендіктен, әлеуметтік қауіпті ... ... ... ... ... қай саласында жасалуы, келтірген
зиянының сипаты және ... ... ... ... ... тәртіптік, азаматтық құқық ... ... ... ...... ... саласындағы қоғамдық
қатынастарға зиян келтіретін әкімшілік, қаржылық, жер және ... ... ... ... әлеуметтік қауіпті әрекет-
әрекетсіздік.
Мұндай құқық бұзушылықтар атқару және билік етудің ... ... ... ... ... ... бұзады (жол ережесін бұзу,
өндірістегі қауіпсіздік ережесін бұзу және т.б.), ... ... ... ... ... ... құқық бұзушылықтар тек объектілерінің жалпы сипаты және
мемлекеттік басқарудың құқық тәртібіне қарсы бағытталғандығымен ғана ... ... ... ... де ... ... айыппұл, жүргізу куәлігін алып қою және т.б.
2. Тәртіптік құқық бұзушылық қызметтік қатынас саласында бағынушылық
тәртібін ... ... ... ... әрекет-әрекетсіздік. Ол
өндірістің қызметтік, әскери және оку ... ... ... ... ... ... ... және де мақсаттар мен
міндеттерді ... ... ... Бұл үшін ... санкциялар
қолданылуы мүмкін: ескеру, сөгіс, жұмыстан шығару, оқу орнынан ... ... ... ... ...... құқық нормаларымен реттелетін
мүліктік және онымен байланысты ... ... зиян ... ... ... Ол шарттық және шартсыз деп екіге
бөлінеді. Шартты – азаматтық құқықтың ... ... ... ... шартсыз – азаматтық құқықтың нормаларының талаптарын
сақтамау және ... ... ... ... оның ... ... ... қылмыстық әрекеттерден айырмашылығы,
олардың заңда ... ... ... азаматтық құқық бұзушылыққа тән
ерекшелік оларға мүліктік және мүліктік емес санкциялармен тыйым ... ... ... және ... құқықтың қалпына келтірілуі көзге
түседі: заңға қайшы ... ... ... келтірілген мүліктік зиянның
орнын толтыру және т.б. Құқықты ... ... ... ... ... ... зиянды салдарын бағалау және азаматтар мен
ұйымдардың бұзылған құқықтары мен заңды ... ... ... ... себептері төңірегінде ежелден осы күнге дейін ... ... ... Айтылған ойларды тұжырымдасақ, адамдардың құқықтық
нормаларды бұзуына, ең алдымен әлеуметтік және биологиялық жағдайлар ... ... ...... ... ... ... ұжым, жалпы
қоғам өмірінің әсері. Бірақ бұлар әр адамға әртүрлі ... ... ... қиын ... ... өмір ... де, сонымен біреуге
уайымсыз, тоқтықта өскендер де заңды бұзуы мүмкін. Бұл жағдайды ... ... ... ... туар, адам айтса нанғысыз, жақсыдан
жаман туар, бір ауыз сөзге алғысыз» деген мақал айғағы ... ... ... Бір ... ... ... тәрбиеленіп, өскен
балалардың ой-өрісінің сапасы әртүрлі болатыны белгілі. Біреуі мейірімді,
салмақты, жігерлі болса, екіншісі қатыгез, ... ... ... ... ... жаратылысынан әр түрлі болуы, бұзақылық, адамның тегіне
байланысты деген сөз емес. Бұзықтық ... ... ... ... тән ... ... өсіп-өнетін кезеңге тап болса, адам
әдепсіздік заң бұзушылық ... ... ... бірі ... ... ... жеткіліксіз болуы да
олардың талаптарын орындамауға себебін тигізетіні сөзсіз. ... ... ... ... ... Оларда азаматтарға сан алуан
құқықтар беріліп, көптеген міндеттер жүктелген. Азаматтар ол ... біле ... ... ... ... ... біле ... қасақана
немесе абайсызда бұзғанның салдары ... өте ... ... бар.
Конституция бойынша қандай да болмасын қабылданған ... ... ... ... ... Егер жарияланбаса, оның күші ... ... ... ... адам жауапқа тартылмайды (ҚРКонституциясы,
39-б).
Құқық бұзушылықгың субъективтік себебі – бұл, ... ... ... мен ... ... қарама-қайшы құқықтық сананың төмен
деңгейлігі.
Ал объективтік себебі – өмірдегі, экономикалық және әлеуметтік қатынас
саласындағы ... ... ... ... ... ... – оның субъективтік және объективтік себептерінің орнын алуына ... ... және ... ... ... ... бұзушылық қашан да жекелік ... ... Жеке ... және оның қажеттілік мақсаты арқылы анықталатын құқыққа ... ... ... ... ... ... ... Бірақ құқық
бұзушылық себебін белгілі бір ... ... ... қарастыру
жеткіліксіз.
К.Маркс былай деген болатын: қоғам тек адамдардан ғана тұрмайды,
олардың ара ... мен ... ... ... ... жинағы, 3-т, 3-б.). Сондықтан да құқық бұзушылықтың себебін жекелеген
құқыққа қайшы әрекеттер арқылы түсіну ... ... ... ... құқық бұзушылықтың себебі жеке адамның
қажеттіліктерімен оны қанағаттандырудың әлеуметтік мүмкіндігінің ... деп ... Яғни бұл өз ... ... ... ... болады. Бұл дегеніміз қоғамдық қатынастар жүйесінде:
өндіріс, ... ... ... ... ... ... ... ие болу. Ал қалыпты өмір сүру жағдайда бұлар бір-бірімен сәйкес
келіп отыруы тиіс. Қоғамдық ... ... ... ... бір орынды
иелену адамның кәсіпқойлық дәрежесін, білімін және мәдени мәртебелігін
айқындайды.
Жеке адамның әлеуметтік ... ... ... ... оны
қоғамдық тәртіпті бұзуға итермелейді. Яғни ... ... ... ... сәйкес келмеуі, жеке адамдардың білім
мәртебесіне экономика, мәдениет саласында тиісті ... ... ... олар заңсыз әрекеттерге барады. Кейбір саяси қызметкер өзінің
жағдайын мемлекеттегі ... ... ... ... ... мақсатта
пайдаланады. Ең арысы жалданбалы жұмысшы да, сатылмалы жұмыс ... ... ... қажеттігін өтемесе, қолайсыз мүмкіндіктерді пайдалануға бет
бұрады.
Жоғарыда айтып өткен құқық бұзушылықтың негізгі себептерін тұжырымдай
келе байқайтынымыз – ... ... ... ... ... мәдениеттің
бұл тұрғыда алатын орны ерекше.
Заңды мінез-құлық ... ... ... сәйкес келетін жеке
тұлғаның мінез-құлқы. Ол ... заң ... ... ... Егер
адамдардың мінез-құқықтары құқық нормаларының талаптарына сәйкес келсе,
онда құқықтық ... ... ... нормаларының талабын белсенділікпен немесе енжарлықпен
орындайды. Соған сәйкес мінез-құлық екіге бөлінеді:
1) Белсенді ... ... ... ... ... өз
бастамасымен белгілі мақсатқа бейімделген заңды әрекеттері оның түрлері сан
алуан.
2) Енжарлы мінез-құлықтың көрінісі де сан ... ... ... ... ... сапалы орындамайды, өзінің құқықтары мен
бостандықтарын жүзеге асыруға ... ... ... Әрине
мұндай мінез-құлық, құқық нормаларына қайшы келмесе де адамның ең алдымен
өзіне зиян ... ... ... ... үшін ... заңды
мүмкіндіктер іске аспай ... ... ... ... да ... Демек, екі тарапта ұтылыста болады. Мұндайда енжар мінез-құлық
басым болса, мемлекетке зиян келеді. Азаматтардың енжарлығын, ... ... ... ... тұлғалар мемлекет органының қызметін
халықтың бақылауынан тыс қоюға әрекет жасауы мүмкін.
Міне осындай енжарлықты белсенділікке айналдыру ... Оның ...... ... ... нормаларын адал, ақ ниетпен іс жүзіне ... ... ... ... ол ... белсенділікке негіз
болары сөзсіз.
2. Заңды жауапкершіліктің түсінігі, оның түрлері
Заңды жауапкершіліктің заңды негізі – құқық бұзушылық болып табылады.
Егерде ... ... ... ... белгілеріне сәйкес
келмесе, онда ол ... ... ... ... ... ... ... Мұнда кем дегеңце екі
жақ қатысады: мемлекет және құқық бұзушы. Олардың ... ... ... қалыптасады және екі жақта заң шеңберінде, ... ... ... ... ... ... негізінде жүзеге
асады.
Заңды жауапкершілік құқықтық жүйенің құрам бөлігі бола отырып, ... ... ... атқарады. Кең мағынада жауапкершіліктің түсінігі –
тұлғаның қоғам мен мемлекетке қатысты өз міндетін мойындап, оны ... ... Тар ...... ... құқық бұзушылыққа қарсы
жауабы болып саналады.
Заңды жауапкершілік – тарихи құбылыс. Мәселен, қылмыстық ... ... ... мен ... дамуы, тарихтың күрделі
кезеңдерінің ерекшеліктерімен тікелей ... ... ... танылмай тұрған кезде және ол жеке адаммен оның мүддесіне қауіп
төндіру деп саналған уақытта жаза ... ... ... бойынша, құқық
бұзушы келтірген зиянның орнын толтыру және оның өзіне жәбірленуші ... ... ... ... қай түрі ... ол ең алдымен кұқық
бұзушылыққа санкция ретінде, яғни құқық нормаларының ... ... ... ... ... ... ... күштеу мен заңды
жауапкершілік қашанда екеуі байланысты болады. ... ... ... әр ... саласында түрліше сипатталады. Айталық, азаматтық,
шаруашылық, еңбектік заңдар міндеттемені ... ... ... ... ... бұзған азамат немесе кәсіпорын өз еркімен заңда
көрсетілген айыппұлды төлеп, ... ... ... алады. Ерікті орындау
жүзеге асырылмаған кезде ғана ... сот ... ... және ... ... ... ... анағұрлым анық көрінеді
және мемлекеттің арнайы органдарының әрекеттері арқылы жүзеге асырылады.
Заңды жауапкершілік – тек ғана құқықтық ... ... ... ... ... оларды қатаң сақтау арқылы да орындалады. Басқаша айтқанда
құқық бұзушының заңды жауапкершілікті орындауы ... ... ... ... бір ... – іс жүргізу тәртібін бұзған кезде ғана
мүмкін болмақ. Сонымен, заңды жауапкершіліктің ... ... ... ... ... ... ... асады.
2. Кінәліні белгілі бір шектеуге міндеттейді.
3. Тек қана жасалған құқық бұзушылықтың негізінде пайда ... ... бір ... ... ... ... ... әрекет үшін ғана жауаптылық қағидасы. Бұл қағида, негізінен, заң
шығарушыға ... Оның тек ... ... ... ... мен қоғам
құндылығына қайшы келетін әрекеттерге ғана заңды ... ... ... Егер де ... ... ... жол беру кезінде өз еркі болмаса,
іс-әрекетінің нәтижесін болжай алмаса, болжауға тиісті болмаса, оның ... және өзін ... ... ол жауаптылыққа негіз бола алмайды.
Заңдылық қағидасы. Бұл қағида бойынша жауапкершілік құқықтық ... ... ... және де ... норманың санкция шегінде пайда болады.
Сонымен қатар барлық процессуалдық ережелер сақталына отырып бекітілген
құқық бұзушылық туралы ... ... ғана ... ... ... ... ... қағидасы. Ол өз мазмұны бойынша келесі талаптарды қояды:
- теріс қылық үшін қылмыстық жазалауға болмайды;
- адамның намысын түсіретін жазаны енгізуге жол ... ... ... және оны ... ... кері күші
болмайды;
- бір құқық бұзушылық үшін жауапкершілік тағайындалады;
- жауапкершіліктің ... ... ... ... ... ... ... жауапкершілік бұзылған құқық пен келтірілген зиянның орнын толтыруы
тиіс.
Мақсатқа сәйкестілік ... Ол ... ... қатысты алынған
шараның заңды жауапкершіліктің мақсатына сәйкес келуін талап етеді:
- ... ... ... байланысты мемлекеттік күштеу шарасын
іріктеу;
- Егер жазалау мақсаты орындалған жағдайда, жауапкершілікті жеңілдету
немесе ... ... ... ... Егер ... жауапкершіліктің мақсаты онсыз да орындалуға жатса, заңды
жауапкершілікті өзге жауапкершілікпен ... ... ... ... бұзушылык, мемлекет үшін елеусіз қалмауға тиіс;
- Құқық бұзушы міндетті түрде заң алдында жауапты;
- Құқық ... ... ... ... кәсіпқойлығы;
Заңды жауапкершіліктің өз уақытында орындалуы. Кері жағдайда ол өзінің
мәнін жойып, құқық бұзушылық жасалған уақыттағы ... ... ... ... құқық теориясы тұрғысынан құқықтық реттеу механизімінде құқық
бұзушылық жаңа қатынасты тудырып өзгертіп, тоқтататын заңды ... ... Бұл ... ... ... мен ... ... әрекет
жасалғаннан бастап қорғаушы құқық қатынасы орын ... Бұл ... ... мазмұны оның қатысушыларының субъективтік құқықтары мен
міндеттерін құрайды. ... ... ... ... ... кейін,
кінәліге күштеу қолдануға құқылы. Бірақ, жасалған ... ... ... ... ... ... тәртіптік теріс қылық деп
бағалайтын ... ... ... ... жүзеге асады. Құқық бұзушы
ресми түрде кінәлі деп ... ... ... үшін құзыретті органның
тағайыңдаған жазасын орындайды және ол ... ... ... ... ... ... талап етуге құқылы.
Мемлекет қоғамдық өмірде тәртіпті қамтамасыз ету барысында, заңның
шегінде және ... ... ... етеді. Заңдылық режимі құқық тәртібін
қалыптастырады, олай болса, құқықтық жауапкершілік ... ... ... ... ... ... ... жауапкершіліктің функциялары:
1. Жазалау – құқық бұзушыға, қоғамның басқа да мүшелеріне, келешекте
құқық бұзушылыққа жол бермеуін ескертеді.
2. ... ... ... ...... ... пен реттелетін
қоғамдық қатынастарға сәйкес, бұзылған құқықты қалпына ... ... ... ... сақтап, өзгелердің құқықтары мен заңды
мүдделерін құрметтеуге ... ... ... ... байланысты тәртіптік, әкімшілік,
материалдық, азаматтық және қылмыстық деп ... ... ... ... ... мен ерекше қолдану тәртібі тән болады.
1). Тәртіптік жауапкершілік. Тәртіптік жауапкершілікті бұзу салдарынан
жауапкершілік пайда болады. Оның үш түрі ... ішкі ... ... ... ... ... тәртібіне байланысты салалардағы ережелерге байланысты
қорғаныс;
- темір жол, су, әуе транспортының ережелеріне сәйкес.
2). ... және ... ... ... заң ... құқық бұзушылықтар үшін қолданылады. Қылмыстық және әкімшілік
жауапкершілікке ... ... ... ... ... ... ... жекелік сипатқа ие болады. ... ... ... ... адам ғана ... ... жауапкершіліктің түрлері: ескерту,
айыппұл, қатаң сөгіс.
3). Азаматтық құқықтық жауапкершілік құқық бұзушының өзге ... ... ... ... өтеу үшін ... ... шартта
көрсетілген төлемді төлеу немесе зиянның орнын толтыруға ... ... ... ... ...... субъект
бұзылған мүліктік құқықты қалпына ... ... ... ... ... шығынды толығымен өтеу қағидасы тән.
Жауапкершіліктің қай түрі болмасын құқық тәртібін қорғау, азаматтарды
құқық нормаларын ез ... мен ... ... ... ... сай
тәртіптің қажеттігін түсінуге баулуға негізделген. Мемлекетте заңдылық ... ... ... етудің бірден-бір әдісі – азаматтарды шынайы
түрде мемлекеттің алдындағы, құқықтары мен ... ... ... ... білу болып табылады.
Заңды жауапкершіліктің тәрбиелік ықпалының тиімділігінің алғы шарты –
құқық бұзушыны ... ұжым ... ... ... тек ... ... ... ғана заңды жауапкершіліктің жоғары деңгейде әрекет
етуін қамтамасыз етеді.
Заңды жауапкершіліктің түрлерін оның ... ... ... ... ... ... ... түрлі нысанда жүзеге асуы мүмкін.
Мәселен, азаматтық құқықтық жауапкершілік соттық, әкімшілік тәртіпте жүзеге
асырылады. Ал ... ... ... ... қылмыстық – тек
соттық тәртіпте іске асады.
Сонымен, құқық бұзушылықты – ... ... оның ... ... ... ... ... салынған әрекеттерді жасау және оған жол
берген адам міндетті түрде заңды жауапкершілікке тартылады. Тура ... ... да орын ... ... ... ... қорғану. Әркімнің жеке өміріне өзінің және от ... қол ... ... мен ар ... ... құқығы бар (ҚР
Конституциясы 10-б). Қажетті қорғану деп заң ... ... ... сұғуына оған зиян келтіру арқылы қорғануды айтамыз. Қажетті қорғану
қылмыскердің ... ... ... ... ... ... қылмыскердің денесіне жарақат түсуі мүмкін. Ол тіпті өлуі де
мүмкін. Адам қылмыскердің зорлығынан ... ... ... ... ... ... ... қылмыскерден қашпай, оған бар күшімен
қарсылық көрсетсе, бұл ... ... ... ... Ол заңды болуы үшін
заң қорғайтын мүддеге төнген қауіпті әрекетке тойтарыс беруге ... ... ... ... ... ... жеке ... өмірін,
денсаулығын, мүлкін, саяси әлеуметтік басқа да құқықтарын қорғай ... ... ... ... ... ... ... толмаған баланың да
әрекетінен қорғануға жол беріледі.
Заңды қызмет ... ... ... ... иесі өз ... ... ғана қорғануды қолданады, басқа жағдайда қажетті қорғануды қолдануға
болмайды. Егерде лауазым иесінің әрекеті заңсыз болып ... ... ... түру, т.с.с.) азамат оған қарсыласпай, заңсыз деген әрекетке ... ... ... иесінің заң қорғайтын мүддеге көрінеу қылмыстық ... ғана ... ... мәселен, милиция қызметкері мас күйінде
бұзақылық жасап, ... ... ... ... ... ... қорғану мүмкіндігі пайда болады (милиционер қажетсіз жағдайда
құралын пайдаланса, кісілерді ... ... ... ... болуы үшін
қылмыс басталуы (тонай бастау, ұра бастау) немесе қылмыс қаупі тікелей төну
керек. Егер ... ... ... ... ... өтіп ... ... қолдануға болмайды.
Қорғану қылмыстың түріне және қауіптілігіне сәйкес келсе ғана заңды деп
танылады. Қорғану тәсілінің қылмыстық әрекетке сәйкестігі туралы ... ... ... ... қорғану әрекетін қолданғанда оның шегінен
шығып кетуі мүмкін. Әрине, қажетті қорғанудың шегі өте жұқа әрі ... ... ... ... ... ... оны ойлап, білу қиын.
Өйткені шабуылға тап болған адам ... ... ... ол қылмыскердің әрекетіне сәйкес емес ... ... ... ... зиян ... ... ... жағдайда қажетті
қорғаныстың шегінен шығуға жол беріледі (абыройына қол сұққан қылмыскерді
әйелдің өлтіруі, тонаушыға қарсы қару ... ... ... жағдайлардың
барлығын жан-жақты тергеп мәселені шешетін сот.
2. Мәжбүрлі қажеттілік күйінде жасалған ... ... және ... емес деп ... ... қажеттілік жағдайында заң қорғайтын екі
мүдде бірімен-бірі ... Осы ... ... тек ... ... болғандықтан, екіншісі құрбан болады. Заң қорғайтын мүддеге
қауіп адамның әрекетінен, сәтсіз ... ... ... ... аяқ ... ... ... (жер сілкіну, су тасу, өрт, ... ... ... ... ... қауіп нағыз анық болуы керек.
Мәселен, сүзеген сиыр адамға тура ұмтылғанда, оны атып ... ... ... жануарды өлтіріп, зиян келтіргені үшін мүліктік жауапқа тартуға
болмайды. ... ... ... ... зиян заңды деп танылады:
- Егер төнген қауіптен сол сәтте қорғайтын мүддеге зиян ... ... ... Егер ... зиян ... ... зияннан әлде қайда кем болса
(үлкен үйді, өрттен сақтап қалу үшін ... ... ... ... ... ... ... жеткізу үшін біреудің көлігін рұқсатсыз
айдап кету т.с.с.).
Әдетте жасалған құқық бұзушылыққа байланысты жауапкершілікті тағайындау
барысында істелген әрекеттің түрі, ... ... ... ... ... ескеріледі.
Заңды жауапкершілік
Қорытынды
Сонымен, құқық бұзушылық жайында қандай ой ... ... ... ... ... шарты құқықтық және қоғамдық
тәртібінің сақталуына келіп тірелмек. Қоғам құқықтық тәртібіне негізделіп,
арқа сүйеп қалыптасып, өмір сүре ... ... сөз. ... ... ... ... ... көпшілігі құқық арқылы басқарылып, құқықтық
іс-әрекет арқылы реттеліп отырады. Яғни, әрбір азамат өз ... ... ... ... Сол ... іске асыруға тырысады. Осы
шарт орындалғанда ғана қоғамда құқықтық ... ... ... құқықтық тәртіп орнайды:
- Жеке адамның бостандығы, құқығы толық түрде қорғалғанда.
- Қоғамдағы ... ... ... ... ... ... ... экономикалық, мәдени-идеологиялық негізі
дамып нығая түседі.
- Демократия дамып, ... ... ... ... құруға мүмкіндік
туады.
Ендеше, қоғамдық тәртіп орнатудың басты жолы – ... ... ... ... ... мінез-құлқын реттейтін
қағидалардың орын алуы. Қоғамдық тәртіптің бір ... бұл – ... ... ... ең ... алғашқы пайда болғаны – әдет-
ғұрып, ... ... Әр ... олар ежелден-ақ қалыптасқан. Мәселен,
қазақ халқының әдеттерінің заң сияқты күші болған. ... ... ... Есім ... ... ... ... ханның «Жеті жарғысы». Осындай
әдетгердің ... ... ... ... ... ... түрі – әдептік нормалар. Ол ... ... ... ... ... ... болмайды. Олар адамға
құқық бермейді, міндет ... ... ... ... ... ... арқылы қоғамдық тәртіп орнатуға ұйытқы болады. Әдептік
нормалар құқықтық ... ... ... ... ... ... ... әдептік нормалардан нәр алады, соларға арқа
сүйейді. Неғұрлым құқық нормаларға әдептік ... ... ... ... әлеуметтік, адамгершілік мәні жоғары болады.
Қоғамдық ұйымдардағы тәртіп те қоғам бірлестіктерінің нормаларымен
қамтамасыз етіледі. Жоғарыда айтып ... ... ... әрбір бөлігі
өзіне тән ережелермен реттеле келіп, нәтижесінде толыққанды ... ... ... ... ... ... тосқауыл орнатады.
Пайдаланылған әдебиеттер
1. Қазақстан Республикасының Конституциясы. Алматы, 1995 ... ... ... ... ... ... Бейсенова А., Біржанова К. Қазақстан ... ... ... ... оқып ... көмек. Алматы: Жеті Жарғы, 1997.
4. Сапаргалиев Г.С. Основы государства и ... ... ... ... Г.С. Заң ... ... Алматы: Жеті Жарғы,
1996.
6. Ибраева А.С. Заң терминдерінің қазақша-орысша және ... ... ... Жеті Жарғы, 1996.
7. Теория государства и права. /Под ред. Профессора М.Н.Марченко. МГУ,
1996.
8. Сапаргалиев Г.С., Ибраева А.С. Мемлекет және ... ... ... ... ... ... Г.С. ... государства и права. Учебное пособие.
Алматы: Жеті Жарғы, ... ... Л.И. ... ... и ... М., ... ... теория и права./Под ред. А.С. Пиголкина. М., 1996.
12. Теория государства и права./Под ред. М.Н. Марченко М., 1998.
13. ... ... и ... в ... и ... В.К. ... Баранов, В.А. Толстик М.,1998.
14. Сапаргалиев Г.С., Ибраева А.С. Мемлекет пен құқық теориясы. Алматы:
Жеті Жарғы, 1998.
-----------------------
Түсінігі
Қоғамға және жеке адамға зиян ... ... ... қарсы кінәлі іс-
әрекет
Құқық бұзудың белгілері
Жеке адамға, мемлекетке, қоғамға зиян келтіру
Теріс қылық
Әкімшілік тәртіпті бұзу
Адамның құқықты бұзуға ыңғайланған әрекеті ... ... ... ... ... ... ... жасалған кінә
- Байқаусыз жасалған кінә
- Ұқыпсыздықтан жасалған кінә
ҚҰҚЫҚ БҰЗУДЫҢ ТҮРЛЕРІ
Азаматтық тәртіпті бұзу
Кәмелетті адамның кінәлі әрекеті
- Өзіне сеніп жасалған кінә
Тәртіпсіздік
Қылмыс ... ... ... ... қылмыс жасағаны үшін ресми мемлекеттік органның
кінәлі адамды, шаруашылықты, бірлестікті т.б. міндетті түрде жауапқа тартуы
Заңды бұзу мен ... ... ... ... ... ... қылық, тәртіпсіздік
Қылмыс
Азаматтық құқық бұзу
Әкімшілік құқық бұзу
Қылмыстық құқық бұзу
Азаматтық құқық бұзу
Заңды жауапкершіліктің түрлері
- азаматтық жауапкершілік
- әкімшілік жауапкершілік
- шаруашылық (тәртіптілік) жауапкершілік
Қылмыстық ... сот қана ... ...

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 23 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Құқық бұзушылық және заңды жауапкершілік16 бет
Құқық бұзушылық және заңды жауапкершілік туралы4 бет
Құқық бұзушылық және заңды жауапкершілік. құқыққа сай мінез-құлық21 бет
Құқық бұзушылық. Заңды жауапкершіліктің өз уақытында орындалуы28 бет
Заңды жауапкершілік туралы3 бет
Заңды жауапкершілік ұғымы, белгілері және олардың түрлері56 бет
Мемлекеттің заңды жауапкершілігі29 бет
Экологиялық заңдарды бұзғаны үшін заңды жауапкершілік20 бет
Экологиялық заңдарды бұзғаны үшін құқықтық жауапкершілік16 бет
Экологиялық құқық бұзушылық24 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь