Заң шығару процесі: түсінігі,негізі және сатылары

Кіріспе

Негізігі бөлім

I.тарау.Заң шығару процесінің түсінігі

ІІ.тарау.Заң шығару процесінің кезеңдері мен сатылары

Қорытынды

Пайдаланған әдебиеттер тізімі
Қазақстан Республикасының Конституциясында заң және заңга тәуелді актілерді шығарудың, кдбылдаудың, бекітудің толық әдістемесі көрсетілген. Заң шығаруда ұсыныс құқығы - Пар¬ламент депутаттарында және Үкіметтің құзырында.
Қазақстан Республикасының заң шығару процесінің ерекшеліктері бар. Бұл процес әдетте заң шығару қызметінің сатылары және олардың бірізділігі арқылы дамып отырады. Заң шығару тәжірибесінде жобаның мазмұнына байланысты басқа да тәсіл қолданылуы мүмкін, айталық, заң жобаларын Қазақстан Республикасы Парламентінің өзі де, әрі соңғы кездерде етек алған Палаталар депутатгары да дайындайтынын біз білеміз. Алайда қазіргі кездегі заң шығару тәжірибесінде жобаларды дайындаудың ведомстволық қағидаты, дегенмен, басым түсіп жатады.
Заң шығару процесіне Қазақстан Республикасының президентінен бастап,бүкіл халық атсалысады ,сондықтан бұл тақырыпты маңызды деп айтуға болады. Мен курстық жұмысты жазу барысында көп нәрсені түсіндім: біз- Қазақстан Республикасы жас мемлекет болғандықтан заң ғылымын терең зерттеп,оны ары қарай дамытуымыз керек.
Заң шығару процесін терең әрі нақты зерттеген жағдайда ғана дұрыс және пайдалы заңдар өмірге келеді деп ойлаймын,сондықтан бұл тақырыпты келешекте әлі де зерттеуіміз қажет.Ал заң шығару процесі туралы толық мәліметтер курс жұмысымның негізгі бөлімінде нақты көрсетіледі.
1. ҚР Президентінін 1995 жылғы 2-қарашадағы "Республикалық референдум туралы" Конституциялық заң күші бар Жарлығы, 3-бап.
2. ҚР Конституциясы 1995ж.30 тамызда қабылданған.
3. Государственное право РК: Курс лекций. Под редак¬цией академика О.Е. Кутафина. Алматы, 1993 г.
4. Сапарғалиев Ғ.С.,Ибраева А. Мемлекет және құқық теориясы.А.,1998.
5. . Табанов С.А Салыстырмалы құқықтану негіздері.А.,2003
6. Хропанюк В.Н. Терия государства и права М.,1995
7. Алексеев С.С. Теория права.М.,1996
8. Бейсенова А.,Біржанова К.ҚР мемлекет және құқық негідерін оқып үйренушілерге көмек.А.,1997
        
        «Заң шығару процесі: түсінігі,негізі және сатылары.»
Ж о с п а р
Кіріспе
Негізігі бөлім
I-тарау.Заң шығару процесінің түсінігі
ІІ-тарау.Заң шығару процесінің кезеңдері мен сатылары
Қорытынды
Пайдаланған ... ... І Р І С П ... Республикасының Конституциясында заң және заңга тәуелді
актілерді шығарудың, кдбылдаудың, бекітудің толық ... ... ... ... ... - ... ... және Үкіметтің
құзырында.
Қазақстан Республикасының заң шығару процесінің ерекшеліктері бар.
Бұл процес әдетте заң ... ... ... және ... бірізділігі
арқылы дамып отырады. Заң шығару тәжірибесінде жобаның мазмұнына байланысты
басқа да ... ... ... ... заң ... Қазақстан
Республикасы Парламентінің өзі де, әрі соңғы кездерде етек ... ... да ... біз білеміз. Алайда қазіргі кездегі заң шығару
тәжірибесінде жобаларды дайындаудың ведомстволық қағидаты, ... ... ... ... ... ... Республикасының президентінен
бастап,бүкіл халық атсалысады ,сондықтан бұл тақырыпты маңызды деп айтуға
болады. Мен ... ... жазу ... көп нәрсені түсіндім: біз-
Қазақстан Республикасы жас мемлекет болғандықтан заң ... ... ары ... дамытуымыз керек.
Заң шығару процесін терең әрі нақты зерттеген ... ғана ... ... заңдар өмірге келеді деп ойлаймын,сондықтан бұл тақырыпты
келешекте әлі де ... ... заң ... ... ... толық
мәліметтер курс жұмысымның негізгі бөлімінде нақты көрсетіледі.
І ТАРАУ. Заң шығару процесінің түсінігі
Жалпы кез-келген мемлекетте заң ... ... ... ... ... ... біздің мемлекетте де сондай.Қазіргі таңда
біздің қоғамда өмір сүріп жатқан,яғни ... ... ... ... ... ... өтеді деп айтуға болады.Енді процесті басынан аяғына ... ... Заң ... ... ... Заң шығару бастамашылығы
құқығы субъектінің Парламент ... ... Заң ... ... өзге актісінің жобасын ресми енгізуі заң шығару бастамашылығы
болып табылады. Бұл ... ... ... және ... ... ... (61 бап) ... Мәжілістің комитегтері заң жобасын кабылдап карайды, олар
алдын ала заң жобасын әзірлейді. Бұдан кейін заң жобасын ... ... ... Бюро заң ... ... қорытындысын тұрақты
комитетте карап, оны Мәжілістің шіенарлық отырысының қарауына беру ... ... Заң ... ... пленарлы қотырысының қарауына
берілсді. Мүнда заң жобасы бірнеше рет, әдетте екі рет, кейде одан да ... ... ... екінші, үшінші оқуы). Одан кейін ... ... және ... ... ... дауысымен мақұлданған заң
жобасы Сенатқа беріледі, ол онда әрі ... 60 ... ... ... Сенатта алдынан комитеттерінде, содан кейін бюро, ... заң ... ... ... депутаттары жалпы санының көпшілік
дауысымен қабылданған жоба заңға айналады жоне оны он ... ... қол ... беріледі. Президент заң жобасы ... ... ... ... бере ... ... заңға қол
койған-нан кейін заң жарияланады.
Қазақстан Республикасы Нормативтік актілердің түрлері, оларды ... ... ... ... ... жүйелерінде заң
ерекше орын алады, оның жоғары күші бар. Заңның ... күші ... ... ... тек парламент күрделі Конституцияда айтылған
әдістермен алады. Заңды тек парламент қабылдайды, жояды ... ... ... ... заңға сәйкес болуға тиісті. Парламент аса маңызды
қоғамдық қатынастарды реттейді, күрделі мәселелерді шешеді және ... ... Оның ... жеке және ... ... ... ... мен бостандықтарына, жеке және
заңды тұлғалардың міндеттемелері мен ... ... ... ... де мүлік құқығына; мемлекеттік ... мен ... ... ... ... мен ... қызметінің, мемлекеттік және
әскери кызметтің негіздеріне; салық салуға, алымдар мен басқа да ... ... ... ... сот ... мен ... іс
жүргізу мәселелеріне; білім беруге, денсаулық, сақтауға және әлеуметтік
қамсыздандыруға; ... мен ... ... ... ... қорғауға; республиканың әкімшілік-аумақтық құрылысына; ... мен ... ... ... ... ... принциптер мен
нормаларды белгілейтін заңдар шығаруға ... ... ... ... ... пен ... өз құзыретіндегі мәселелер бойынша
қаулылар қабылдайды. Олар Конституцияға және заңдарға кайшы келмеуі тиіс.
Президенттің актілері. ҚР ... ... ... күші ... мен ... шығарады. Президенттің Жарлықтары Конституция мен
Республика зандарының негізінде және оларды ... үшін ... ... ... ... ... актісін
шығаруда талап ететін ... ... ... ... ... және ... орғандарының Казақстан халқының
алдындағы жауапкершілік заңдарында белгіленген мемлекеттік ... ... ... ... ... ету мәселелер шешіледі;
Парламенттің занды міндетіне кірмейтін, ... ... пен ... ... органдардың заңда көрсетілген міндеттеріне жатпайтын
мәселелерді ... ... ... ... ... экономикалық және саяси-әлеуметтік дамуы
стратегиялык мәселелер бойынша шешімдер қабылданады.
Президент Конституция бойынша заң қабылдайды (53-бап 4 ... 6-бап ... ... өкімдері Конституцияның, заңдардың және
Президент жарлықтарының ... және ... ... үшін шығарылады.
Оның өкімдерімен әкімшілік-өкімдік, жедел және жеке сипаттағы ... ... ... ... Президентінің құзыретіне сәйкес
конституциялық мәртебесі жоқ лауазымды тұлғалар ... ... ... ... ... ... бұл актілер үшінші орында тұрады,
олар ... және ... ... ... ... және ... үшін ... Үкіметтің нормативтік және жеке қаулылары.
Үкімет актілері алкалы түрде оның отырыстарында дауыс беру ... оған ... қол ... ... ... ... жеке ... жатады.
Үкімст заң шығару саласында заң шығару бастамасы ... ... ... ... ... комитеттер бүйрық және
инструкцияларды шығарады. Олар мемлекеттік комитеттерінің басшылығын жүзеге
асырады, тиісті ... мен ... ... ... ... жайы үшін жауап береді.
Констигуциялық Кеңестің актілері шешім ... ... ... отырысында қабылданатын барлық шешімдері
Конституциялык ... ... ... ... ... ... шешімдер қаулылар, соның ішінде ҚР колданылатын
құқыктардың ... ... ... ... ... қаулылар,
қроытындылар мен жолдаулар нысанда болады. Конституциялык Кеңестің актілері
оның мүшелерінің көпшілік дауысымен алқалы түрде кабылданады және ... қол ... ... ... ... ... қатысқан
мүшелерінің қолымен бекітіледі. Конституциялык Кеңестің қаулысы ... ... ... ... және Республиканың бүкіл аумағында міндетті
болып ... ... ... - ҚР сот билігінің Жоғарғы органның ... ... ... Бұл ... ... ... мен өзге де ... Президенттің 1995 жылғы 20 желтоқсандағы "Қазақстан республикасындағы
соттар және судьяларының мәртебесі ... ... заң күші ... 31 бабының 1 тармағына сәйкес. Сот практикасының мәселелері
бойынша соттарға түсінік ... ... ... ҚР ... ... ... хакысы бар.
Мәслихаттар өз құзыретіндегі мәселелер бойынша шешімдер, ал ... ... ... аумағында орындалуға міндеітті
шешімдер мен өкімдер қабылдайды.
ІІ ТАРАУ.Заң шығару процесінің кезеңдері мен ... ... ... ... ... ... ... жөне ол
мынадай бірнеше қажетті шарттың сақталуын талап етеді:
Заң шығарушының еркін алдын ала ... ... ... ... ... жоба ... ... шешім қабылдаудан басталады. Ол
бәрінен бұрын, заң дайындау жүмыстарының бекітілген жоспарларынан ... ... ... қабылдау Қазақстан Республикасының және бірқатар
басқа да мемлекетгің заң шығару тәжірибесінде бар. Оған қоса заң ... ... ... ... ең ... заң ... ... (айталық,
Парламент) өзінің тұрақты комиссиялары мен комитеттеріне, Үкіметке немесе
қандай да бір ... ... ... солардың бәрінің басын қосып нақты бір
актінің жобасын әзірлеу жөнінде берілетін тапсырма ... ... Заң ... ... ... Президентінің, Үкіметінің, заң
шығарушы орган түрақты комиссиялары мен комитетгерінің, заң ... ... ... ... да ... мен ұйымдардың бастамасы
бойынша да дайындалуы мүмкін.
Президент ... ... ... ... ... ... мен ведомстволар дайындайды не заң шығару жоспарының
негізінде, не Президентгің, Үкімет басшылығының бір жолғы тапсырмасы, не ... ... ... ... ... ... ... Президенті, Үкімет аппаратында да дайындалуы мүмкін.
Әлбетте, жобаларды дайындау кезінде ... ... ... бүған сәйкес бастапқы жобаларды қызмет бағдары соған сай
келетін органдар мен ұйымдар жасайды. ... іс ... ... ... қатысуын қажет етеді. Көптеген жағдайда бастапқы мәтінді
жасауды зандық органды (Әділет министрлігі, ... Сот, Бас ... т.б.) қоса ... ... ... ... тәжірибесінде жобаның мазмұнына байланысты ... ... ... ... ... заң ... ... Республикасы
Парламентінің өзі де, әрі соңғы кездерде етек алған Палаталар депутатгары
да дайындайтынын біз білеміз. ... ... ... заң шығару
төжірибесінде жобаларды дайындаудың ведомстволық қағидаты, дегенмен, басым
түсіп жатады.
Жобаларды ... ... ... ... ... керек. Өйткені, олар бір жағдайда заң жобаларын өз бастамасы
бойынша дайындаса, еқінші жағдайда ... ... ... ... ... ... заң ... дайьндауға, әр кез
болса да, жоғары оқу орындарынын ... ... да ... көзден
таса қалдырылмайды. Мүның бәрі дайындалатын актінің мақсаты мен ... ... әрі ... ... ... ... ... болып
табылады.
Заң жобасын дайындау кезінде заң мәтінін жазудың ... ... ... ... ... Жобаны дайындауға кіріспей
тұрып қоғамдық қатынастардың осы ... ... ... ... ... ... ... анықтап алу маңызды. Бәрінен бұрын қоғамның
тіршілік-тынысының ұсынылып отырған акт арналған салала-рының(экономиканың,
саясаттың, ... ... ... ... ... ... ... мәселенің мәні, сондай-ақ ұсынылып отырған зандық реттеудің ... ... Бұл ... ... актілердің жобалары өмірде пайда
болып заңдық реттеуді талап ететін жаңа мәселелерді шешу ... ... орын алып ... ... ... ... ... жою, бір мәселе төңірегіндегі актілердің ... ... үшін де ... есте ... керек.
Бұл кезенде қозғалып отырған мәселе бойынша қолданылып жүрген
зандар ... ... ... оның ... ... тәжірибесін талдау
аса маңызды. Жобаны өзірлеушілер ... осы ... ... жобаның тақы-
рыбы бойынша актілер қабылданған ба; егер ... ... ... мен ... ... олар ... жобамен қалайша
байланыстырылады; ұсынылып отырған акт қолданылып ... ... ... ме, ол ... жүрген немесе енді өзірленетін қалыпты актілер
жүйесімен қаншалықты ... ... ... жене т.б. ... ... ... қолданылып жүрген актілермен ... ... ... да айтарлықтай орын алып отырған тенсіздікті және оның
ішкі ... ... ... ... ... жоба ... оны әзірлеудің
алдында тиісті салада қолданылып жүрген реттеу туралы анықтама ... да ... ... ... ... ... зандар туралы да
анықтама жасаған дүрыс болады.
Жоба тақырыбына қатысты мәселелер жөніндегі зандардың жай-күйін
талдау ... ... ... өзгерістер мен толықтырулар енгізумен
шектелуге бола ма, әлде ... да жаңа акт ... ... пе ... ... ... де ... Актіні қолданудың ықтимал ... ... ... экологиялық және басқа нәтижелері алдын
ала анықталуға тиіс, сондай-ақ мәселені шешу үшін ... ... ... ... және өзге ресурстардың жұмсалуы, кірістер, шы-ғындар
және т.б. ... ... ... жұмыс істеудің бастапқы сатысында
болашақ актінің негізгі ережелері жасалады, олар алға ... ... ... етіп ... ... қол ... сондай-ақ осы
мәселе бойынша қолданылып жүрген зандардын кемшіліктерін жоюды кдмтамасыз
етуге тиіс. Заң ... үшін және ... да ... ... жобасы үшін
бірқатар жағдайда оның ғылыми тұжырымдамасын дайындап алу да ... ... ... ... ... ұйымдық-техникалық
шаралар. Маңызды да күрделі жобаларды жасау үшін, әдетте, негізгі мүдделі
органдарды, қоғамдық ... ... және ... мамандарды
қамтитын комиссиялар құрылады. Қажет болған жағдайда комиссиялар кішірек
комиссиялар, жұмыс топтары мен ... ... ... хақылы.
Белгілі бір актінің жобасын әзірлеп жатқан дайындық комиссияларының
жұмысына мүдделі ведомстволар, ғылыми және Практикалық мекемелер, жекелеген
ғалымдар, ... ... ... тартылады. Жұмысқа мүндай
комиссиялардың құрамына енбеген депутаттарды тартқан да дұрыс. Бұл ... ...... ... ... және ... құрамын
қамтамасыз ету. Сондықтан дайындық қомиссияларына нақ ... - ... мен ... бар ... кіргені маңызды. Жобаларды дайындауға
жобаны әзірлейтін органдар мен ұйымдардың заң ... ... ... ... керек. Олардың қатысуы жобаның заңдық мәдениетінің
жоғары болуын, оны дұрыс ресімдеуді және заң ... ... ... қамтамасыз етеді.
Заң жасаушы орган бірнеше органға, ... ... ... ... ... ... тапсыра алады немесе олармен шарттар
(келісімдер) жасай алады (әрине, ақылы ... ... ... ... жариялай алады. Бүл бірегей шешімдерге қол жеткізуге,
пікірлер мен айқындамалар алуандығын ... ... бір ... шешімін тандап алуға мүмкіндік береді.
Одан әрі заң жобасын дайындау кезінде оның заңдық тұрқын ... алу ... ... актілерге қажетті деректер, алдын ... ... ... тән. ... акт түрін (мысалы, Казақстан
Республикасының заңдары, кодекстер, ережелер,т.б.), басылып шыққан жерін,
күнін, атауын, тақырыбын, ресми адамдардың ... ... ал ... ... ... ... ... көрсету сияқты ресми белгілерсіз мүмкін
емес.
Әзірленегін ... ... ... ... ... алдындағы
зандарды зерттеу маңызды рөл атқарады, өйткені жаңа акт белгілі бір зандық
нысаны бар ... ... ... ... ... ... актілер құрылымының айқындығы мен ... ... ... ішінде қолданылып жүрген зандарға ... ... ... ... ... ... ... құрылымы айқын
болуына күш салу керек. Мұндай ... ... ... үшін ғана ... одан әрі ... үшін де мәні бар.
Заң актілері, әдетте, олардың көлемі жағынан кішігірім, ... ... ... ... ... жергілікті өкілетті
органдар мен атқарушы құрылымдарьшың актілері тармақтарға бөлінеді. Заңның
баптарына ... ... ... ... ... ... мәні белгіленеді.
Көлемі жағынан елеулі ірі актілер бөлімдерге, ... ... ... ... ... ... қосымшалар
беріледі.
Қалыпты актінің мәтініне (әдетте, неғұрлым .маңызды ... ... ... ... ... ... ... ұрандарды, декларацияларды, т.б. енгізудін керегі жоқ. Қалыпты
акт шын ... ... ... болуы үшін ол қарапайым, түсінікті тілмен,
мүмкіндігінше қысқа тіркестермен баяндалуға тиіс. Онда бейнелеуші ... ... ... ескірген және көп мағыналы ... ... ... ... атау ... ... тиіс.
Стильдің дәлелділігі, өрі қысқа, өрі нүсқа болуы, салмақ-тылығы —
актілер тіліне төн белгілер. Лепірме сөздер, ... ... ... заң ... ... Атау ... бір ... қолдану өте маңызды. Бір ұғымды ... ... ... бір ... ... ... ... тиіс.
Актілерге өзгерістер мен толықтырулар енгізу кезінде де осы ереже сақталуы
қажет.
Жобада ... мәні бар ... ... ... ... ... ... жөне басқа арнаулы атаусөздердің түсінігін,
әсіресе егер болашақ акт кеңінен қолданылатын болса жөне көптеген ... мен ... ... ... берген дұрыс.
Қалыпты актіде міндетті құрамдас бөлік ретінде ... ... ... ... олар ... ... саласына қарай оның
сақгалуын қамтамасыз етеді, олар: ынталандыру, бақылау шаралары, қаулыларды
шешу тәртібі, актіні жүзеге асыру тетігі және т.б.
Қажет болған ... заң ... бір ... ... ... ... ... қаулының жобасы да дайындалады.
Жобаны алдын ала келісу. Бастапқы жоба әзірленгеннен ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасында
мынадай тәртіп белгіленген, соған сәйкес ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының Президентімен — Үкіметінің зандық бастамалар
жоспары жөне ... ... ... ... ... Республикасының
Үкіметі, Жоғарғы Соты заң шығару бастамасы тәртібімен дайындап, Қазақстан
Республикасының Конституциясы мен ... ... ... ... ... ... заң ... Қазақстан Республикасы Президентінің аппаратымен — ... ... ... ... каулыларының жобалары, Үкіметтің
мөжілісінде Президентгің төрағалық етуімен қаралған шешімдердің ... ... ... ... ... мемлекеттік басқару
органдары туралы ережелердің жобалары;
— Қазақстан Республикасының Үкіметімен — Президент Парламентке енгізілген
жөне Үкіметтің құзыретіне жатқызылған ... ... заң ... ... ...... Парламентке енгізген және Қазақстан
Республикасының соттары мен судьялардың мөртебесін қозғайтын заң жобалары.
Қазақстан ... ... ... жөне ... ... ... ... негізгі мәселелері жөніндегі
актілерінің жобалары міндеттті түрде - Үкіметтің, ал ... ... ... ... ... ... сот ... және Бас про-
қуратурасынын қатысуымен дайындалады.
Дайындалған ... ... ... ... жөне өзге ... ... ... өтулері тиіс. Мұндай сараптаманы
жүргізудің басты өзегі — дайындалған нормативтік ... ... ... ... ... ... ... болып табы-лады, ол
тұрақты және міңдетті болуы тиіс.
Жобаны алдын ала талқылау — заң шығару барысындағы елеулі жайт. ... ... ... ... ... кең шеңберін тарта
отырып жүзеге асырылады. Мұндай талқылаудың түрлері әр қилы болып келеді:
бұл ... ... ... бірлестікті тарта отырып, жергілікті жерде
(облыстарда, қалаларда, аудандарда, ауылдарда) қеңінен ... ... және ... ... ... мен өзге ... қатысуымен тікелей заң шығарушы органдағы кеңесте талқылау;
дайындық ... ... ... ... ... ... ... ғылыми-зерттеу мекемелерінін пікір айтуы;
жобаға оны әзірлеуге ... ... ... өзге ... мен ... ... ... мен қорытындылар беру және т.б.
Талқылаудың әр қилы түрі қоғамдық пікірді неғұрлым жақсы ескеруге мүмкіндік
береді, жобаны ... ... ... ... бағдарлар береді.
Барлық заң жобасы, әдетте, заң шығарушы органның өз қызмет бағдары
бойынша ... ... ... ... мен ... ... ала ... маңызды заң жобалары бүкілхалықтық талқылауға шығарылуы мүмкін. Бірақта
Республикалық референдумның ... бола ... ... де бар. ... жататындар:
1) адамның және азаматтың конституциялық ... мен ... ... ... мемлекеттің біртұтастығы мен аумақтық тұтастығын, Республиканы басқару
нысанын өзгерту;
3) Республиканың әкімшілік-аумақтық ... мен ... сот ... ... ұлттық қауіпсіздік және қоғамдық тәртіпті
қорғау;
5) бюджет пен салық саясаты;
6) ... пен ... ... Республика Президентінің, Парламент Палаталары мен Үкіметінің қарауына
жататын адамдарды ... ... және ... ... босату;
8) Республиканын халықаралық шарттарынан туындайтын міндеттемелерін
орындау мәселелері референдум талқысына қойылатын ... бола ... ... 1995 ... ... "Республикалық референдум туралы"
Конституциялық заң күші бар Жарлығы, 3-бап).
Жалпы алғанда, ... ... ... ... заң шығару
жұмысындағы қоғамдық пікірді ескерудің, заң жоба-ларының сапасын арттырудың
тиімді құралына әлі айнала қойған жоқ.
Ескертпелер мен ... ... ... жоба ... және ... ... ... мемлекет еркінің заң деңгейіне
көтерілуі жобаны дайындаған органның немесе ұйымның атынан оны ... ... ... ... органға енгізуден басталады.
Жобаның өз алдындағы зандарға қатыстығына қарай ол ... ... ... ... ... ... болмаған жаңа зандық нормалары бар жаңа акт;
— өзінің алдындағы актіге немесе актілерге ... мен ... ... не ... күшін жою туралы акт; бірқатар қолданылып
жүрген актіні бірыңғай жаңа актіге біріктіру, онда ескі ... ... ... қайшылықтар, кемшіліктер жойыла отырып қисынды
дәйектілікпен ... ... сөз ... құқықшығармашылық процесінің жаңа
сатысы — Парламенттегі заң шығару процесінің басталғаңдығын білеміз. Ол бес
сатыдан тұрады:
Заң жобаларын ... ... ... ... ... ... ... азамат не адамдар тобы ие бола алмайды, оған тек Қазақстан
Республикасының Конституциясындағы көрсетілген ... ... ... ... ... ғана иелі. Ата заңның 61-бабының 1-тармағында: "Заң
шығару бастамасы ... ... ... ... ... Үкіметіне беріледі және тек қана Мәжілісте жүзеге ... ... Оның ... ... Заң шығару бастамасы құқығы әр кезде ... ... ... ... ... ... иелі ... мен лауазымды
адамдар ғана заң шығарушы органнан ... ... ... ... енгізілуін жөне қаралуын талап ете алады. Ал, Парламент болса
мұндай таланты орындаудан бас тарта ... ... ... өзі Парламенттің
жоба қабылдау не қабылдамау туралы шешіміне ықпал ете ... ... жоба ... ... ... тек Парламент қана қабылдауға ерікті.
Ал, енді жай азаматтарға келетін болсақ, ... заң ... ... қарауына жібере алады, бірақ Парламент оны қарауға міндетті
емес, сондықтан азаматтар одан ... ете ... Бұл ... ... ... ... регламентінде былай делінген: "Заң
шығару бастамасы құқығы жоқ мемлекетгік ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының заң жобалары
Мәжіліске заң ... ... ... бар ... мен ... ғана ... Бұл мәселе төңірегінде еліміздің 1978 жылғы Конституциясына көз
жібертсек, онда заң шығару бастамасы құқығына ... ... ... ... Жоғарғы Кеңестің ... жөне өзге ... ... ... ... шет ... (айталық, Австрияда, Испанияда, АҚШ-тың
кейбір штаттарында) заң ... ... ... сайлаушыларға да берілген,
ол үшін қол жинаулары тиіс. Ондай қолдардың саны ... — 50 ... — 100 мың, ... — 200 мың, ... - 500 мың, ... ... ... жалпы санының 3-5% болып белгіленген.
Заң жобасы заңды қабылдау ... ... ... ... ... мен негізгі ережелерінің жөне оның қолданылып
жүрген зандар жүйесіндегі орнының, ... оны ... ... ... кең ... ... берген түсіңдірме жазбамен бірге
табыс етіледі. Жүзеге асырылуы ... ... және өзге ... ... жобаны табыс еткен кезде қаржы-экономикалық есептер және
Үкіметтің қорытындысы да ... ... Заң ... ... ... ... сараптамалардың қорытындысы табыс етілуі ... ... ... бірі ... ... ... тіркемей, белгіленген
талаптарды орындау үшін заң жобасынын бастамашысына қайтарып береді. Осыған
орай мынаны естен шығармауымыз қажет: ... ... ... ... ... енгізу туралы немесе енгізілген заң жобасы иесі, яғни, заң
шығару бастамасы құқығының субъектісі оны қараудың кез ... ... ... ... алуы ... ... енгізілген заң жобаларының бөрі (егер ол қайтарылып берілмесе),
әдетте, Палаталардың жоба бағдары жөніндегі ... ... мен ... ... ... жөне ... ... комитет талқылағаннан
кейін қаралады.
Демек, заң шығару бастамасы дегеніміз міндетті түрде ... ... ... ... ... күшін жоюға байланысты мәселені
қозғауды заң шығарушы органның алдына қоя ... заң ... ... ... ... талқылау. Заң жобаларын талқылаған кезде ол туралы
қорытынды беретін Мәжілістің тұрақты комитеттерінде алдын ала ... ... ... ... ... ... ... екі
оқылым өткізіледі.
Палата заң жобасының бірінші оқылымы кезінде осы жоба ... мен бас ... ... баяндамасын тындайды, заң жобасының
тұжырымдамалық ережелерін талқылап, ... ... ... мен
ескертпелер айтады.
Баяндамалар мен қосымша баяндамалардың мәтіндері ... ... ... қазақ және орыс тілдерінде дер кезінде, бірақ жалпы отырыс басталғанға
дейін екі сағаттан кешіктірілмей ... және ... ... талқылау нөтижелері бойынша заң ... ... ... ... оны қабылдамай тастайды. Егер оқылым барысында
Палата тапсырылған жоба оның ... ... ... баптарының
мазмұнын өзгертетін түзетулерді талап етпейді деп таныса, Палата ... бір ... ... ... заң ... енгізілген жағдайда
Палата оларды оқылым барысында бір мезгілде талқылайды және қаралып отырған
жобалардың ... ... ... ... үшін негізге алу туралы шешім
қабылдайды.
Бірінші оқылымда ... заң ... ... ... егер ол
Палата депутаттары жалпы ... ... ... бекітілген болса,
қабылданды деп есептеледі. Мүндай шешім Мәжілістің қаулысымен ресімделеді.
Палатаның депутаттары бірінші ... ... заң ... жекелеген баптарды немесе тұтастай жобаны алып тастау немесе
толықтыру туралы ұсыныстарды оларды ... ... ... ... ... ... заң жобасы бойынша екінші оқылым
басталғанға дейін 10 күннен ... бас ... ... Егер ... ... ... қосымша шығыстарын тартуға не кірістерін кемітуге
апарып соғатын болса, онда заң жобасын қарау тапсырылған комитет Үкіметке
енгізілетін түзету ... ... ... және ... ... ... кояды. Республика Үкіметі не енгізілетін түзету жөнінде қорытынды
беру ... ... он күн ... ... ... ... ... комитет заң жобасына енгізілетін түзетулерге қарап, оны ... ... Заң ... екінші оқылымы кезінде бас комитеттің
төрағасы немесе осы заң ... ... ... ... ... не Үкіметтің
өкілі баяндама жасайды. Баяндама бойынша ... ... Заң ... баптар бойынша, бөлімдер бойынша немесе тұтастай жүргізіледі.
Талқылау кезінде заң ... ... ... ... ол ... ... ... пысықтауға қайтарылуы мүмкін. Заң жобасының
бастамашысы келіспеген түзетулер мәтінінің ... ... ... келісу комиссиясына жіберіледі.
Екінші оқылым барысында заң жобасын қарау кезінде жазбаша түрде
енгізілген ... ғана ... ... ... ... етуі бойынша
енгізілген түзету дауысқа ... ... ... ... ... Егер ... бір бабына бірнеше түзету енгізу ұсынылса, онда
олардың ... ... ... ... ... өзге ... мәселені
шешуге мүмкіндік беретін түзетулер дауысқа алдымен салынады. Енгізілген
түзетулермен бірге заң жобасының әрбір бабы не ... ... ... жеке-
жеке, ал содан кейін бүкіл жоба тұтасгай дауысқа салынады.
Егер бірде-бір депутат осы тәртіпке ... ... ... заң ... ... бірден дауыс беру туралы шешім қабылдай алады.
Ескертпе ретінде айтарымыз, Конституцияға өзгертулер мен ... ... ... ... ... ... ... мен
толықтырулар енгізу мәселелері бойынша кемінде екі оқылым өткізу міндетті
(ҚР Конституциясы, 62-бап, 6-тармақ). ... ... заң ... мәтіні
бірінші оқылым кезіңде-ақ мақұлдануы мүмкін. Онда ... ... ... ... ... да ескермеуге болмайды.
Заң қабылдау. Мәжіліс заң жобаларын Мәжіліс Палата депутатгары жалпы
санынын көпшілік дауысымен ... ... ... Бас ... мен ... Аппаратының тиісті бөлімдері басшыларының ... ала ... заң ... Палатаның қаулысымен бірге ол
мақұлданған қүннен бастап он ... ... ... ... ... Заң ... ... күннен бастап алпыс күнтізбелік күннен асырмай
Сенатта қаралуы тиіс. Сенат заң жобасын ... ... ... ... ... Егер мәжіліс депутаттары жалпы санының көпшілік дауысымен
Сенат ұсынған ... мен ... ... заң қабылданды деп
есептеледі, осыдан кейін Палата Төрағасы оны Мәжілістің қаулысымен бірге
Сенатқа қайта талқылауға жөне ... ... ... Ал, енді Мәжіліс
Палата депутаттары ... ... ... ... ... ... ... білдірсе, онда Палата заң ... ... ... ... үшін әр Палатадан сан жағынан ... ... ... ... ... комиссиясын құрады. Оның
жұмысына заң шығару бастамасы құқығы бар субъект кеңесші дауыс ... ... ... ... ... заң жобасының бірдей мәтінін жасауға
ұмтыла отырып Сенаттың әрбір қарсылығын жеке-жеке қарайды. ... ашық ... ... келісу комиссиясының мүшелері жалпы санының көпшілік даусымен
қабылданады. "Жақтау" жөне "қарсы" ... ... саны тең ... комиссия төра-ғасының дауысы шешуші дауыс болып есептеледі (бұл
жағдайда ол екі дауысқа иелі деген сөз). Мәжіліс ... ... ... ... ... ... ... санының көпшілік даусымен ... ... ... ... ... келісу комиссиясының ұсыныстары
ескерілген редакциясы заң ... ... ... ... жібереді.
Ұсынылған заң жобасымен Сенат келіскен жағдайда оның депутаттарының
көпшілік даусымен ... ол ... ... жөне он күннің ... қол ... ... Егер Сенат тұтастай немесе ... ... заң ... ... ... кезде Мәжіліс келісу
комиссиясының ұсыныстарьш қабылдамаса және ... заң ... ... ... ... өзінің келіспейтінін білдірсе, ол бұрынғы
қабылданған редакцияда дауысқа салынады. Мәжіліс өзінің заң ... ... ... депутаттары жалпы санының үштен екісі (2/3) көпшілік
даусымен растайтыны туралы шешім қабылдайды, ... соң ... ... қаулысымен бірге Сенатқа қайта талқылауға жөне дауысқа ... Егер ... ... ... заң ... ... рет ... жағдайда, ол сол сессия ішінде Сенат қарауына енгізілмейді. ... ... ... заң ... ... ... ... санының
(50%) көпшілік даусымен қабылданады. Тек Конституцияға өзгерістер мен
толықтырулар әр ... ... ... ... ... 3/4 ... ... ал Конституциялық зандар Конституцияда көзделген
мөселелер ... әр ... ... ... ... ... 2/3-сінің
көпшілік даусымен кабылданады (ҚР Конституциясы, 62-бап, 3,4-тармақтар).
Заңдарга қол қою. ... ... ... ... он бес жұмыс күні ішінде қол ... не ... ... ... баптарын қайтадан талқылап, дауысқа салу үшін өз қарсылықтарымен
кері қайтарады. Аталған мерзім ішінде ... ... кол ... ... бірлескен отырысында Парламент Республика Президентінің
қарсылығын туғызған зандар немесе заңның баптары бойынша ол ... ... ... бір ай ... ... ... ... мен дауысқа
салуды өткізеді. Бұл ... ... ... ... ... Егер ... әр ... депутаттары жалпы санының
үштен екісінің көпшілік даусымен бұрын кабылданған ... ... ... жеті күн ... ... қол ... Егер ... еңсеріл-месе, заң қабылданбады ... ... ... ... деп ... (ҚР ... 53-бап, 3-
тармақша).
Заңдарды ресми жариялау. ... ... жөне ... ... ... ... нормативтік құқықтық актілері ҚР
Әділет Министрлігі шығаратын аталған органдардың ... ... ... ... жөне өкімдердің шешімдері газеттерде жөне олардың анықтаған
өзге басылымдарда ресми ... ... ... ... ... тіркеуден өтуге
тиісті нормативтік қүқықтық актілерді жариялау одан өткен соң ғана ... емес ... ... ... жариялау оларды ресми
басылымдардан шыққаннан кейін ғана рұқсат етіледі. ... ... ... үзінді ретінде басып шығаруға жол ... ... мәні бар ... басқасына).
Сөйтіп, занды халыққа ресми жария ету Қазақстан Республикасының
Президенті өкілетгілігіне ... (ҚР ... ... 2-тармақша).
Қ О Р Ы Т Ы Н Д Ы
Барлық зандар, Республика қатысушысы болып ... ... ... ... ... ... ... қатысты нормативтік құқықтық актілерді ... ... ... қолданудың міндетті шарты болып та-былады (ҚР
Қонституциясы, 4-бап, ... ... ... құпиялылықтың ресми
жарияланбайтыны бөрімізге мәлім. Осыған орай ... ... ... ... ... ... және ... құқықтық актілердің ресми басылымдағылары ғана қолданылады.
Айталық, Қазақстан Республикасының заң актілерінің мәтіндері
Парламент Жаршысында, ... ... ... ... ... ... ... ресми жарияланған болып табылады. Тек
осы басылымдарға ғана ... ... Ал, ... ... Жарлықтары, Үкіметінің қаулылары "Қазақстан Республикасы
Президенті мен Үкіметінің Актілер жинағында" басылып жарияланады, ал, ... әрі ... ... ... ... ... ... Қазақстан",
"Қазахстанская правда", "Заң", "Юридическая газета" газеттер басылымдарында
да жарияланады.
Қазақстан ... ... ... деп ... мен ... ... қол ... не т ... және ... ... ( ... Республикасы
Қонституциясы, 74-бап, 1-тармақ).
Пайдаланған әдебиеттер ... ҚР ... 1995 ... ... "Республикалық референдум
туралы" Конституциялық заң күші бар Жарлығы, 3-бап.
2. ҚР Конституциясы 1995ж.30 тамызда ... ... ... РК: Курс ... Под ... ... О.Е.
Кутафина. Алматы, 1993 г.
4. Сапарғалиев Ғ.С.,Ибраева А. Мемлекет және құқық теориясы.А.,1998.
5. . Табанов С.А Салыстырмалы құқықтану негіздері.А.,2003
6. ... В.Н. ... ... и ... ... ... С.С. ... права.М.,1996
8. Бейсенова А.,Біржанова К.ҚР мемлекет және ... ... ... ...

Пән: Мемлекеттік басқару
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 18 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Есірткі және психотроптық заттардың және заңсыз айналым (контрабанда) түсінігі43 бет
Заңды тұлға туралы мәлімет78 бет
Шешендік өнер және шешен таланты4 бет
Сүйінбай аронұлы өмірі1 бет
Delphi бағдарламалық ортасында «Pascal бағдарламалау тілінде файлдармен жұмыс істеу» электрондық оқу құралынжасап шығару19 бет
Mathcad-та қолданбалы математикалық есептерді шығару жолдары8 бет
Turbo Pascal - дағы енгізу және шығару операторлары26 бет
Word редакторында құжатты басып шығару13 бет
«Казпочта» АҚ акцияларды шығару проспектісі21 бет
Адвокатураның құрылу сатылары28 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь