Полимерлік гель

Соңғы жылдары полимерлік гельдер деп аталатын суда ісінетін, жаңа, аса бағалы қасиеттерге ие материалдар зерттеушілер тарапынан үлкен қызығушылық тудыруда. Бұл материадардың қолданылу ауқымы өте кең, атап айтсақ, ауыл шаруашылығы (ылғал ұстау және топырақтарда құрылым түзілу), мұнай өндірісі, медицина (таңғыш материалдар, дәрілік заттардың бақылаулы бөлінуі), электроника (дисплейлер, сенсорлар, датчиктер), т.с.с. Гелъдердің құндылығы оларға тән ерекше екі қасиетіне байланысты:
1) Гельдер еріткіштің шамадан тыс мөлшерін сіңіре алады, яғни суперабсорциялық қасиеті бар.
2) Гельдер қоршаған орта жағдайының (температура, рН, иондық күш, электр өрісі, еріткіштің табиғаты, т.б.) әсеріне өзінің көлемін ондаган, жүздеген есе қайтымды өзгерту (ісіну-жиырылу, коллапс-деколлапс) арқылы жауап береді. Полимерлік гельдерді мұндай ерекше қасиеттері үшін "ақылды материалдар", "сезімтал материалдар" ("Smart or intelligent materials", "responsive dels") деп те атайды.
        
        Химияның  практикалық  маңызы
Полимерлік гель
Орындаған: Бағаділов Эльдар
Химияның практикалық маңызы
Химиялық заттардың құрамын, ... ... ... ... ... зерттейді.
Алғаш рет химияның анықтамасын ғылым ... ... ... ... ... ... және ... денелердің құрамын, заттардың химиялық ... не ... ... ... ... ... анықтаған химияның міндеттері қазіргі кездегіге ... ең ... ... бірі – қасиеттері ... ... ... алу, ... ... және ... ... ... ... ... беретін пайдасы көп, соның ... ... ... ... ... ... ... ПОЛИМЕРЛІК ГЕЛЬДЕРДЕ ИММОБИЛИЗАЦИЯЛАУ
Полимерлік гельдер жайлы жалпы мағлұматтар
Соңғы жылдары ... ... деп ... суда ... ... ... қасиеттерге ие материалдар зерттеушілер тарапынан үлкен қызығушылық
тудыруда. Бұл материадардың қолданылу ауқымы өте кең, атап ... ... ... ... және ... құрылым түзілу), мұнай өндірісі,
медицина (таңғыш материалдар, дәрілік заттардың ... ... ... ... ... ... Гелъдердің құндылығы
оларға тән ерекше екі қасиетіне байланысты:
1) Гельдер еріткіштің ... тыс ... ... алады, яғни
суперабсорциялық қасиеті бар.
2) Гельдер қоршаған орта жағдайының (температура, рН, ... ... ... еріткіштің табиғаты, т.б.) әсеріне ... ... ... есе ... ... ... ... арқылы жауап береді. ... ... ... ... үшін ... материалдар", "сезімтал ... ... ... ... ... dels") деп те ... ... мұндай ерекше қасиеттерінің сырын түсіну үшін
олардың ... ... ... ... деп бір-бірімен химиялық
байланысқан ұзын ... ... ... үш ... ... ... молекулалы қосылыстарды айтады. Олар шығу
тегіне қарай табиғи, синтетикалық болып келеді. ... ... тігу ... ... ... ... ... арқылы,
мицеллалар, мультиплеттер, кристаллиттер) немесе берік ... ... ... асуы ... Бұлардың алғашқысы физикалық
(псевдогельдер), соңғысы химиялық гельдер деп аталады. Полимерлік тізбекгі
тігуші байланыстардың жиілігіне ... ... (жиі ... және ... ... ... бөлінеді. Жиі тігілген гельдер ион-алмастырғыш
сорбенттер ретінде кеңінен қолданыс тапты. Ал соңғы кезде 50-400 ... 1 ... ... ... ... ... гельдердің маңызы артып тұр.
Біздің қарастырғалы отырғанымыз да осылар. Оған себепкер ... ... бірі - ... ... ... өте ... болғандықтан гельдер созылғыштық
қасиеті өте дамыған полимерлік торларды құрады. Гельдердің суда ... ... ... да ... - олар еріткіштің шамадан тыс
мөлшерін (1 г құрғақ гель бірнеше ... ... ... ... алады)
және еріген кіші молекулалы қосылыстарды жұта ... ... ... су ... ал суда ... гельдер - гидрогельдер деп аталады.
Гельдердің суда осылайша аса қатты ісіну қабілеті олардың ... ... -NH2, -SO3H, ... және ... (-С=О, -ОН, ... гидрофильді функционалдық топтардың болуына байланысты. Олар, бір
жағынан, полимердің суға ынтықтығына жауапты ... ... ... ... екінші жағынан, су ерітінділерінде ионданып, ... ... ... ... болуына және қарсы иондардың
тігілу түйіндері арасындағы кеңістікке босап ... ... ... ... ... ... ... суда шамадан тыс ісінуше себепкер
болатын негізгі екі факторды бөліп ... ... ... ... ... ... ... диссоциациялануынан пайда ... ... ... ... ... ... ... тебіліп,
макромолеқуланың ... ... ... ... ... ... осмостық компоненті. Функционалдық топтардың иондануы
нәтижесінде ... ... ... ... ... іштен кернеп, гель
фазасындағы осмос қысымын қатты өсіреді. Осының нәтижесінде ... ... ... қысым түсіп, гельдің ісінуіне әкеледі.
Ісінудің физика-химиялық моделі мына жұмыста ... Бұл ... бос ... ... үш ... есебінен жүзеге асады деп
есептейді: 1) гельдің ішіндегі ... ... ... ... қысымы
(Доннан теориясы); 2) полимердің еріткішпен араласуы (Флори-Хаггинс
теориясы); 3) ... ... бос ... ... ... келгенде ісінудің шектік дөрежесін анықтайды. Мысалы, полимердің
жақсы еріткішпен араласып, энтропияны ... ... ... Егер еріткіш нашар болса, ... ... ... ... ... тор ... макромолекулалардың созылуы эластикалық
теориясымен сипатталады. Бұл теория бойынша, полимерлік тор ... ... ... ... ... ... тізбектерден құралған.
Ескеретін нәрсе, ісінудің физика-химиялық моделі әлсіз ... ... ... ... ... ... күші ... сумен араласып
иондануына байланысты екенін байқап тұрмыз. Сондықтан, полимерлік ... ... ... ... ... топтың полярлығына,
яғни полиэлектролиттің күшіне тәуелді. Ісіну дәрежесі өте ... ... деп ... Оларға, әдетте, ісіну дәрежесі а>20, яғни өз
салмағынан 20 есе және одан да көп суды ... ... ... (ПАҚ, ... т.б.) жатады. Гельдердің тағы бір ... ... ... өте ... қарамастан ... ... ... ... ... сақтау қасиеті. Бұл - гель
құрамындағы ... ... ... ... ... ... -
полимерлік тор түзілуінің нәтижесі.
Ісінуге қарама-қарсы құбылыс - гельдердің жиырылуы (коллапс). Коллапсты
тудыру үшін гельді ... ... және ... ... ... ... тұра алатын, гельдің жеке ... ... ... ... ... ... ... әр түрлі сыртқы факторлар:
температура, ортаның рН-ы, ... ... ... ... ... ... жарықтың, электр өрісінің әсері, т.с.с.
тудыруы ... Бұл ... ... жиырылуы қайтымды және өте ересендігі
сонша, тіпті жай көзбен де ... ... гель ... ... секірмелі және үздіксіз түрде орындалуы мүмкін. Бұл құбылыс
сызықтық ... ... ... ... ... және бірінші текті фазалық айналым ретінде қарастыруға ... ... ... ... ... ... яғни
гельдің тігілу дәрежесі де үлкен әсер етеді. Тігілу дәрежесі артқан сайын
ісінгіштіктің кемитіні ... ... Бір ... тігілу дәрежесі әр
түрлі гельдердің сыртқы фактордың ... ... ... ... ... әр түрлі сипатқа ие болады екен. Авторлардың пікірі
бойынша, ісінген және ... ... ... екі бос ... ... және олар өзара потенциалдық кедергі арқылы ... Бұл ... ... жиілігі азайған сайын өсе береді. Тігілу дәрежесінің азаюы
белгілі бір шамаға жеткенде потенциалдық кедергінің үлкеюі ... ... ... де ... ... тұрақты деп қарастыруға болады. Осының
нәтижесінде тігілу дәрежесі төмен гельдер секірмелі түрде коллапсқа ... ... ... - ... қана ... ... ... гельдердің аса маңызды қасиеті - ісіну-жиырылу
бәсекелесе әсер ететін ... және ... ... ... ... ... Енді осы құбылысты қажетті ... ... ... үшін оны ... ... ... қарастырайық.
Бейионогенді гельдердің қасиеттері негізінен ... ... ... ... ... ... тәуелді.
Ван-дер-ваальс күштері зарядсыз атомдар немесе молекулалардың диполь
моменттері арасындағы ... ... ... күштерінің
энергиясы шамалы, 4 қДж/моль маңында. Бұл ... ... ... нашар ерітінді қосуға болады.
Сутектік байланыстардың күші едәуір көп, энергиясы 12-38 ... ... ... байланыстар гельдің күйін айтарлықтай ... ... ... ... ... ... яғни ... жүйесі қалыптасқанда жақсы сезіледі.
Гидрофобтык өрекеттесулер су ... ... ... ... ... ... ... бойынша сутектік
байланыстармен шамалас немесе ... ... [6]. ... мәні ... ... ... су ... түскен кезде
олардың айналасында су молекулаларының құрылым ... ... ... ... Оның себебі, гидрофобты ортаның
диэлектрлік ... ... ... ... ... Су ... бұлайша құрылым
түзуі энтропиялық тұрғыдан тиімсіз. Сондықтан гидрофобты ... ... ... ... ... үшін өзара жақындасып, бірігеді.
Қазіргі заманғы ... ... ... ... ... қозғалысымен тығыз байланысты. Басқаша айтсақ,
жүйенің жалпы бос ... ... ... ... ... сайын көбейетін ... ... ... ... ... ... ... гидрофобтық
әрекеттесулердің интенсивтілігін, күшін ... ... ... Сонымен қатар, гидрофобтық әрекеттесулерді ... бір ... - ... ... ... радикалы
неғұрлым үлкен болса, гидрофобтық әрекеттесулер соғұрлым ... ... Бір ... ... ... ... ортасына тасымалдау
кезінде бос энергия ұтысы 1,29 кТ тең екені белгілі. Бір ескеретін ... ... ... әлсіз делінгенмен, ... ... ... ... түзу ... сорбциялық
қасиеттерінде, т.б. аса маңызды роль атқарады. Бұл әлсіз ... ... да, ... ақуыздардың және нуклеин қышқылдарының
екінші, ... ... ... ... ... көрнекі
орын алады.
Иондық гельдердің қасиеттері үшін электростатикалық күштердің ролі
үлкен. Әсіресе, ... ... ... электростатикалық
әрекеттесу шешуші фактор болып табылады. Ал, әлсіз ... ... ... ... дәрежесіне қарай электростатикалық
әрекеттесумен қатар бейкулондық күштердің негізгі үш құрамдасы ретінде мына
факторларды бөліп айтуға болады: қарсы ... ... ... топтардың кулондық әрекеттесуі; иондық ... ... ... ... тасымалдану энтропиясы жоғарыда ... ... ... су ерітінділерінде диссоциацияланып, қарсы иондар
түзуіне байланысты (3.1 сурет). ... ... ... ... неғұрлым үлкен көлемге таралғаны тиімді. Алайда, гель біртұтас
алғанда электр ... ... ... ... ... ... гель
көлемінен дебай ұзындығынан алыстап кете алмайды. Бұның нәтижесінде пайда
болған қарсы иондар гель ... ... ... ... ... ісінуін
тудырады.
3.1 сурет. Полиэлектролиттік гельдің сызбанұсқасы. Оның ... ... мен гель ... ... ... жүретін кіші
молекулалы қарсы иондар бар.
Бос иондар
Кулондық әрекеттесулердің гель көлеміндегі атқаратын негізгі ролі ... ... ... ... бөліп шығарған зарядталған
полимерлік тізбек учаскелерінің ... ... ... саяды.
Ескеретін нәрсе, әлсіз және күшті полиэлектролиттік гельдер үшін ... ... әр ... ... байқалады. Айталық, әлсіз ... ... ... ... ... қарсы иондардың тасымалдану
энтропиясы басымдық танытса, күшті ... ... ... ... ... ... ... қаттылығын
қамтамасыз етіп, қарсы иондардың тізбек маңына шоғырлануын ... ... ... мен ... ... Полиэлектролиттік гельдерде және
полярлығы төмен еріткіштерде түзіледі. Бұл жағдайда қарсы иондар бос емес,
тізбектің зарядталған топтарымен ... ... ... (3.2 ... ... ... энергиясы 10- 25 кТ аралығында және ... ... ... тигізеді. Иондық жұптардың бірігуінен пайда
болған мультиплеттер гельге ... ... ... тәрізді әсер етеді.
Полимерлік гельдердің медициналық қолданылу алғышарттары
Полимерлік гельдер медицинада көптеген ... оның ... ... ... ... ... үшін,
қолданылады. Оған гельдерге тән өте ... ... ... ... ... пайдалы қасиеттеріне ие бола отырып, гельдердің
көптеген маңызды ерекшеліктері бар. Атап ... ... ... ... ... жаралардан бөлінетін іріңді ... ... ... ... ... әсер ету ... ұзарту
мүмкіндігі жоғары, қолданудың ... ... ... процедура - инъекцияның қажеті болмайды, суға ынтықтығы жоғары
болғандықтын ... ... жаңа өсіп келе ... ... зақымдамай
аластау мүмкіндігі, т.б.). Осыған байланысты, полимерлік ... ... ... ... ... ... және ұзақ уақыт бөлінуін
қамтамасыз ететін ... ... ... терапевтік
жүйелер дайындау мүмкіндіктері зерттелді. ... көп ... ... ... гельдерді құрылымы ... ... өте ... ... ... өзі полимерлік гельдерге таңғажайып
биоүйлесімділік береді. Гельдердің жұмсақтығы, мөлдірлігі ... ... ... ... бірі - ашық жараларды,
күйіктерді жарақаттамай және емдеу ... ... ... ... ... ... ... кепілі. Сонымен қатар, маңызды мәселелердің
бірі - ... ... ... ... ... ... және ұсынылуына қарамастан әлемдік медициналық ... ... және ... ... ... ... ... қолданылуда. Ал, олар сіңіру қасиеті бойынша талаптарға сай емес,
төмен. Айталық, хирургиялық мақтаның сорбциялық қабілеті 14 г/г ... ... ... ... ... ... ... негізіндегі дәрілік формалардың тағы бір маңызды
артықшылығы, бұл әсіресе ... ... түзе ... ... ... гельдерге тән, өздігінен таралып, организмге сіңіп кетуі.
Гельдердің бұл ... тіс ... ... ... ... организмге имплантациялык енгізу үшін қолайлы болып табылады.
Дәрілік заттың полимерлік негізбен гель фазасында байланысу табиғаты
бұған дейін қарастырылған суда ... ... ... полимердің және
дәрілік заттың табиғатына қарай электростатикалық, ... ... ... арқылы жүзеге асады. Айырмашылығы, торлы полимерлерде
әрекеттесудің таңдамалылығы артатыны байқалады. Оның себебі, химиялық ... ... ... ... ... ... түйінмен бірдей
түзілу мүмкіндігімен, яғни полифункционалды сипатымен, түсіндіріледі.
Қасиеттері бойынша, сирек ... ... ... қарағанда сызықтық
полимерлерге көбірек ұқсайтын көрінеді. Мұндай ... ... ... ... ... ... ... тізбектерінің
конформациялық жинақылығы жатады. Алайда, ескеретін жағдай, ... ... ... ... бос ... тигізетін әсері суда еритін
полимерлерге ... ... ... ... өзі ... ... және макроскопиялық деңгейлерде тиісті көрінісін табады.
Сонымен бірге, торлы құрылымның тағы бір ... ... ... босанған дәрі молекулаларының гель фазасынан
қоршаған ортаға шығуы үшін де біраз уақыт керек. Ол дәрі ... ... ... ... анықталады. Суда еритін полимерлерге
қарағанда гельдердің пролонгациялау қабілетінің жоғары болу сыры ... ... ... дәрілік заттарды иммобилизациялау үшін маңызды ең
негізгі ерекшелігі - қоршаған ... ... ... ... ... оларды дәрілік заттардың полимерлік негізден әрі пролонгациялық,
әрі бақылаулы бөлінуін реттеудің өте қарапайым және ... ... ... ... ... ... ұлғаюы немесе жиырылып (коллапс),
тығыздалуына сәйкес онымен байланысқан дәрінің гель фазасынан бөлініп шығуы
жылдамдайды немесе ... ... ... ... ... ... түрі мен ... сондай-ақ гельдің осындай жауап-реақциясын
тудыратын "түрткі" немесе "тітіркендіргіштердің" түрі кебеюі де игі ... ... ... ... ... температура немесе
еріткіштің термодинамикалық сапасы атқарған ... ... ... ... ... және сапалық жағынан айтарлықтай байыды: ортаның рН-ы,
жарықтың ... ... және ... ... ... ... т.б. Бұл бағыттағы ізденістердің мүмкіндігі шексіз.
Дәрілік зат молекулаларының полимер-негізден бөлініп шығуын ... ... ... ... - ... бастаманың сыртқы
ерітіндіге диффузиялану жылдамдығын реттеуге саяды. Бұл параметрді реттеуде
гельдердік аса маңызды ... деп ... ... ... орта
шарттарының өзгеруіне көлемінің ұлгаю-жиырылуымен жауап беретін қасиетін
қолданған өте қолайлы. ... ... ие ... ... - ... деп атайды, ал әсер етуші түрткінің ... ... ... ... ... ... ... гельдер деп
бөлінеді. Дәрінің түрткі-сезімтал гельдерден бөлініп шығуын ... ... ... гель ... ... ... оның көлеміндегі
дәрі молекулаларының диффузиясы жылдамдап, гель фазасынан босап ... ... ... - ... ... ... ... немесе мүлдем тоқтатады.
Адам организмінің ерекшеліктеріне ... ... ... ... ... Олай ... ... организмде әр түрлі патологиялық өзгерістер: рН-өзгеруі, қызу
көтерілуі, белгілі бір ... ... ... ... алады. Осыған байланысты, ... ... ... әсер ... түрты ретінде пайдаланылатын
терапевтік жүйелер ... ... бар. ... ... ... ас ... әр ... рН орын алатыны белгілі. Мысалы, асқазанда
қышқылдық орта ... ... ... жақын (рН=6,7-г7,4).
Бұл ... ... ... дәрі тасымалдаушы ретінде қолдану
дәрінің бақылаулы бөлінуін ... етіп қана ... ... ... ... яғни ... тасымалға қол жеткізеді.
Негізгі түрткі- сезімтал гельдердің сипаттамаларына тоқталайық.
рН-сезімтал гельдерді алу үшін ... ... ... ... ... ... ... бар мономерлер қолданылады. 3.1 кестеде осы
мақсатта жиі қолданылатын мономерлер қелтірілген.
Қышқылдық ... ... ... ... де, ... ... Негіздік гельдер болса, керісінше, сілтілік ортада жиырылады да,
қышқылдық ортада коллапсқа ... Ал, ... ... ... маңында барынша тығыздалып, одан жоғарғы және төменгі аймақта ... ... ... сәйкес ісінеді. Көрнекілік үшін қышқылдық
гельге иммобилизацияланған дәріні қарастырайық. ... ... ... ... ... ... ... бөлінуін тежейді. Ал, ішекке
түскен гель әлсіз сілтілік ортада ісініп, өз көлеміндегі дәріні босатады.
Демек, мұндай жүйені дәріні ... ... үшін ... ... кесте
рН-сезімтал полимерлер мен гельдерді алу үшін ... ... типі ... ... топ ... ... ... ... |
| ... ... | |
| ... ... | |
| ... қышқылы | |
| ... |-SO3Na |
| ... |- SO3H ... ... |-NH2 |
| ... ... |
| ... |- N(C2H5)2 |
| ... |-NC5H4 |
| ... ... ... |
Кейде гельдердің рН-сезімталдығы керісінше, ауыз ... ... ащы ... ... ... ... ... әсерінен қорғау үшін
пайдаланылады. Мысалы, бейтарап ортада ерімейтін ... ... ... ... ... ... ауыз
сілекейінде еруден қорғау үшін, ал қышқылдық, гель ... ... ... ... ... ... ... мүмкін) асқазанды қорғау үшін
қолданылған.
Қазіргі кезде әлемде бірқатар рН-сезімтал полимерлердің ... ... ... (3.2 ... гельдер алудың негізінде полимерлердің ... ... ... ... ... ... ... полимерлердің
кеңістіктік құрылымы, физика-химиялық қасиеттері жоғарыда ... ... ... күштерімен, дәлірек айтқанда, солардың ара-
қатынасымен анықталады. Ал, олар өз ... ... ... және ... ... ара-қатынасына тәуелді.
Полимерлік ... ... ... ... ... кіші
молекулалы қарсы иондар туғызатын осмос қысымы полимерлік торды ... ... ... ... ... ... әрекеттесулер және қарама-қарсы зарядталған иондардың кулондық
тартылыс күштері, керісінше, гельдің фазалық ... ... ... Бұл ... ... ... ... сезімтал келеді. Ван-
дер-ваальс күштері мен сутектік байланыстар температура жоғарылағанда
әлсірейді, ал гидрофобтық ... ... ... ... ... ... Ван-дер-ваальс күштері мен
сутектік ... ... ... ... ... гель ... керісінше, жүйені салқындатқанда тодың коллапсы байқалады (мысалы, ... ... пен ... ... ... ... ... Ал,
егер гельдің коллапсы гидрофобтық ... ... ... ... гель ... және суытқанда - ісінеді (мысалы,
акриламид, ... ... мен ... ... ... ... тағы бір ... температураның
көтерілуі немесе төмендеуі қайтымды екі фазалық ... ... - ... ... ... - коллапс - ісіну тудырады. Мұндай гельдерде бір
мезгілде полимерлік ... ... ... жауапты бірнеше әрекеттесу
күштері орын алады. Мысалы, акриламид пен натрий винилсулъфонаты ... ... ... ерітіңдісінде төменгі температурада коллапс ... ... ... ... ... ... ал ... жоғары
облыста қайтадан коллапсқа түседі.
Термосезімтал гельдердің ішінде көп таралғандары акриламид ... ... ... ... т.б. ... ... ретіңде төменгі дағдарыстық еру температурасы (ТДЕТ)
қолданылады. Бұл температурадан ... ... ... суда ... болса, жоғары облыста ерітінді екі ... - ... ... ... ... ... ... тиісті бағытқа өзгерте отырып реттеуге болады. Мысалы, ... ... ... ... ... арқылы, сәйкесіне қарай,
фазалық айналым температурасын жоғарылатуға және ... ... ... ... ... ... заттарды тасымалдауда
маңызды саналатындары ион-сезімтал гельдер. Слай дейтін себебіміз, дәрілік
препараттың ... ... ... - ... ... - ... күшті электролиттерге (NaCl, KCl, MgCl2, т.б.) бай ерітінді.
Сондықтан кіші молекулалы электролиттердің ерітіндідегі ... ... оның ... ... ... ... бірі.
Кіші молекулалы электролиттердің ерітіндідегі полимерге ... ... ... ... 1) кіші ... ... ... сапасына әсері; 2) кіші молекулалы электролиттің
полиэлектролиттің ... ... ... ... ... -
тікелей, негізгі ал, алғашқысы қосалқы әсер деп ... ... ... ... ... ... ... әрекеттесіп,
гидратталатыны белгілі, яғни бұл кезде судың ... ... ... сілтілік металдардың галогенидтері қатысында су
молекулалары құрылым түзіп, иондардың электр өрісінде ... ... ... ... ... әсері күшті, олардың бірінші координациялық
сферасында - 3-4, ал галогенид-иоңдарында 1 су ... ... ... ... ішкі ... ... яғни ... зат молекулалары
алуға тиісті кеңістік түзілу энергиясы артады. ... ... ... ... полярлы топтары және кіші молекулалы ... ... ... ... үшін ... ... болып, полимерді "ығыстыру"
эффектісі байқалады. Демек, электролиттің бұлайша әсер ... ... ... ... деп қорытуға болады.
Кіші молекулалы тұздың негізгі әсеріне келер ... тұз ... ... ... ... ... топтарымен
таңдамалы байланысып, ... ол ... ... әсер ... ... дәрежесін төмендетеді. Кіші
молекулалы тұздар, негізінен, ... ... ... әсер ету ... ... ... әсер етеді.
Сонымен, кіші молекулалы ... ... ... сапасы және полимердің иондану дәрежесі төмендейді екен.
Бұл ... ... ... ... ... ... тудыратыны
түсінікті болар деп ойлаймыз.
Енді тұздың полимер ерітіндісіне ... ... ... ... Шын ... гельдің электролит әсерінен конформациялық
өзгерісі сипаты полимердің, ... ... және ... ... Бір ... ... гельге термодинамикалық
жақсы еріткіште бір валентгі тұздың қосылуы ... ... ал ... ... секірмелі коллапсқа түсуін тудырады.
Тұздың ... оның ... гель ... бос ... ... ... болса ғана байқалады. Гельдің сығылуы, негізінен,
гельдің ішіндегі және ... ... ... айырымы азаюына
байланысты. Сонымен қатар, доннан тепе-теңдігі орнауы ... ... ... гель ... ... ... әрдайым төмен болады. Көп валентті тұздардың әсерінен
гельдердің жиырылуы, ... бір ... ... ... ... орын ... Оның ... бірнеше: 1) тор ішіндегі
зарядты бейтараптауға ... ... ... жалпы саны азаюы, мұның
нәтижесінде гель фазасындағы осмос қысымы төмендейді; 2) көп ... ... ... ... ... ... - ... зарядталған
бөлшектеріне күштірек тартылады. ... олар ... ... ... әсер ете алмайды; 3) көп валентті ... ... ... ... ... электростатикалық байланысып,
полимерлік торды қосымша тігеді. Көп валентті тұздың ... ... ... қажетгі концентрация азая береді.
Полиамфолиттік ... кіші ... ... ... әсер ... ... ... нәтижесінде гель фазасында көп
болатын тұз иондары гельдің ... ... ... ... болдырмайды. Нәтижесінде гельдің ісінуі байқалады.
Кіші молекулалы электролиттердің бейионогенді гель ерітінділеріне ... ... Ол ... сипаты электролиттің бейионогенді гель материалына
сорбциялық ынтықтығына байланысты. Ынтықтық ... ... ... ... ... ... заряд беріп, ол гельдің қосымша ісінуін тудырады.
Осы ... ... ... ... алынған. Поли-N-
изопропилакриламидтің краун эфирі негізіңде алынған гель калий иондарын
таңдамалы ... ... К+ ... ... ... ... гель ... оның себебі, бейионогенді гель К+ иондарын сорбциялау нәтижесінде
зарядталып, полиэлектролиттік ісінеді. Тұз ... ... ... кіші ... ... ... ... ... ... салдарынан контракциялануы мүмкін.
Полимерлік гельдердің түрткі-сезімталдық қасиеттері химиялық энергияны
шығынсыз тікелей механикалық энергияға айналдыратын "механохимиялық" немесе
"хемомеханикалық" деп ... ... ... ... ... Мұндай
изотермиялық энергия айналымы бүкіл биологиялық жүйелерге тән және ... ... ... ... роль атқарады. Энергия айналымының негізінде
жатқан химиялық реакцияның түріне ... ... ... ... ... ... ... (рН-бұлшық еттер); 2) ион алмасу немесе хелаттану;
3) тотығу-тотықсыздану ... 4) ... ... 5)
фазалық айналым; 6) интерполимерлік комплекс түзілу; 7) элекирокинетикалық
құбылыстар. Полимерлік гельдер жағдайында бұл процестер, көбінесе, ... ... ... ... ... ... - ... химиялық әдіспен түзілген үш өлшемді құрылымның болуы.
Сонымен, біз полимерлік гельдің қоршаған орта әсерінен конформациялық
айналымдары, атап ... ... ... гель құрамына енгізілген
дәрілік заттың бақылаулы босанып ... ... ... ... дәрілік жүйелерді жасау кезінде активті ... ... ... ... сандық мағлұматтарын білудің маңызы ... ... ... ... ... реттеу үшін қажет болса, екіншіден,
пролонгациялау дәрежесін ... үшін ... ... дәрінің полимер-
тасымалдаушыдан босап шығу кинетикасын зерттеулерге көп көңіл бөлінеді. Бұл
жерде, дәрінің тасымалдаушыдан босап шығуының ең ... ... - ... ... ... ал оның өзі ... берікгігіне төуелді.
Дәрілік заттардың полимерлік ... ... ... ... ... ... арқылы ретгеуге болады. Сайып келгенде,
ол факторлар жоғарыда ... ... ... ... қасиеттерінің арақатынасы, полимерлік тордың тігілу ... ... ... концентрациясы, қоршаған ортаның
шарттары (рН, иондық күш, ... ... ... ... ... бұл ... ... көптігіне қарамастан, кіші
молекулалы электролиттердің полиэлектролиттік комплекстердің ... ... ... ... келісім жоқ. Бір жағынан, электролиттердің
қосылуы еріткіштің термодинамикалық сапасын нашарлатып, комплекс ... ... ... ... яғни ... ... жасайды. Сонымен қатар, кіші молекулалы иондар,
әсіресе, ... ... ... ... ... ... ... функционалдық топтарымен таңдамалы байланысып, макроионның
өрісімен әрекеттеседі. Нәтижесінде байланысқан дәрі молекулалары (иондары)
комплекстен ығыстырылады. Бұл ... ... ... ... ... ... ... Осы әсердің қайсысы басым
түсуіне қарай комплекс тұрақтанады ... ... ... ... ... ... торлардың
дәрілік затпен комплекстеріне температураның әсері де әр қилы. Бұл ... ... ... ... ... Бір ... жоғарылауы гидрофобтық әрекеттесулерді күшейтеді, ... ... ... ... беріктігі артады. Ал
полиэлектролиттік комплекс ... ... роль ... ... экзотермиялық процесс екені белгілі, бұдан температураны
көтеру ... ... ... кері ... ... ... Оның үстіне, температураның артуы ... ... ... ... ... ... немесе толық үзілуін
тудырады, ... ... ... ... ... ... тұрақтандыратын және ыдырататын күштердің арақатынасымен
анықталады. Ал, бұл ... өз ... ... түзуші реагенттердің
табиғаты, қоршаған ортаның шарттары тәрізді көптеген жағдайларға тәуелді.
Енді дәрілік препараттардың гельдік ... ... ... ... ... гельдерде иммобилизациялаудың, негізінен,
екі әдісі қолданылады. Біріншісі, дәріні полимерленетін ... ... ... қосу ... ... Екіншісі, дәріні ... ... ... Бұл екі ... де ... тән ... және
кемшіліктері бар.
Алғашқы әдістің артықшылығы - нәтижесінде дәрілік зат ... ... ... ... ... ... форма алынады. Ал, кемшілігіне
келер болсақ, түзілген гельді реакцияға түспеген ... ... ... ... ... және ... Қиын ... гельді
қоспалардан жуу барысында оның құрамындағы дәрі де шайылып ... ... ... ... ... ... қабілетті, өздігінен құрылым түзе
алатын синтетикалық (поливинил спирті) және табиғи ... ... саз, т.б.) ... ... зор. Термиялық
қайтымды болғанымен, биоүйлесімділігі, емдік ... ... ... ... аса ... ... ... бұл гельдер дәрілік
заттарды иммобилизациялау үшін баға жетпес материалдар болып ... ... ... ... үшін ... тігуші агент (глутар
альдегиді, т.с.с.) ... ... ... ... ... ... иммобилизациялаудың артықшылығы -
дәрі тазаланып, дайындалған гельге енгізіледі. Ал, ... - ... ... дәрі ... ... және ... форма құрамының
біртекті болмауы. Оның ... дәрі ... ... ... ... ... ... материалы мен дәріден тұратын комплекс
қабықша пайда болады. Осы қабықша дәрінің келесі молекулаларының гель ... ... ... Зерттеулерге қарағанда, байланысқан дәрі
молекулалары "эстафеталық" механизм бойынша ... ... ... ... бұл ... ... созылады (10-20 тәулікке дейін)
және де дәрінің бүкіл гель көлеміне бірдей таралуы ... ... ... ... әрбір нақты жағдайда медициналық практиканың
сұранымына, дәрінің құрамы мен ... ... және ... ... мүмкіндігінше дұрыс таңдау жасай білу керек.
Полимерлік гельдерде дәрілік заттарды иммобилизациялаудың қазіргі
заманғы жай-күйі
Дәрілік заттардың гельдік түрлері бұрынғы Кеңес Одағы көлемінде ... С.Н. ... ... алынып, зерттелді. Поливинил спиртіне
тігуші агент ретінде бор қышқылы, бура, т.с.с. қосылып, құрамында йоды ... ... ... балқып, салқындағанда құрылым тузе
қататын) алынды. Бор қосылыстары полимер тізбектерін ... ... ... ... Йодпен комплекс түзілу гельдің балқу
температурасын арттырады. Гельді қыздырғанда ... ... ... ... сұйықтыққа айналады, ал салқындатқанда байланыстар
қалпына келіп, қайтадан гель түзіледі. Йодполивинил ... ... ... ... ерітіндідегі йод комплексі организм ұлпаларымен
әрекеттескенде бұзылып, антимикробтық ... ... ... гель ... ... ... шприцпен организмге
енгізіледі, сосын ол дене температурасында гельге айналып, ... ... Гель ... ... ... ... ұзақ ... бойы
антимикробтық қасиеттері сақталған йодты комплект бөліп отырады. Бұл
гельдерді тері ... ... ... ... бөліктеріне кесек күйінде
бекітуге де болады деп керсетілген. Осылайша жануарлардың іші және ... ... ... ... ... 2-10 ... ал тері
астына енгізілсе 22 тәулікке дейін сақталады екен.
Гельдер асқазан-ішек жолдарының ауруларын ... ... ... ... ... құрылымын өзгерте отырып, оның асқазанда ... ... ... ... ... таралу жылдамдығын мүмкіндігінше ұзарту қажет
болады (өкпе, сүйек қуыстарын толтыру, тері ... ... ... ... ЛВС ... екі ... гельдер алынған. Ол үшін ... ... ... ... ... винил спирті ... ... суда ... ... фазасын енгізеді.
Мұңдай гельдің артықшылығы -балқу және тұтқырлық қасиеттерін өзгертпей, ПВС
мен йодтың концентрациясын арттыруға ... ... ... ... екі ... қышқылдар) қосу арқылы тиқсотропты гельдер
қайтымсыз гельге айналады, ал ... ... ... ... ... кезде
сүйек қуыстарын ұзақ уақыт жұмыс істейтін дәрілік препаратпен толтыру үшін
қолайлы.
Құрамына антибиотиктер (стрептомицин, ... ... ПВС ... әр ... дене ... (өкпе, сүйек, тік
ішек, жұтқыншақ) туберкулез ауруларын емдеу мүмкіндіктері ... ... ... пролонгациялық эффект танытқан молекулалық
массасы 50000-60000 ПВС-нің 10%-дық ерітіндісі негіз ретінде алынып, 2% бор
қышқылымен тігілді. ... ... ... ... ... гель ... ... ұзарта түсуі мүмкін деген болжамға
негізделді. Сонымен қатар, гельдің ... ... ... ... ... ғана ... аллопластикалық
материал ретінде қолдануға мүмкіндік береді. Зерттеу жұмыстары туберкулез
гониті қолдан егілген иттермен жүргізілді. Операциядан ... буын ... гель ... менискінің қызметін атқарды және буынды патогенді
микрофлорадан қорғауы тиіс ... ... ... ... ... ... гель 2-3 аптадан 2-3 айға дейінгі мерзімде таралады ... ... ... буын ... ... қалыптасып бітеді. 2,5 жылдан қейін
түсірілген ренттен суреттері буынның морфологиясы өзгермейтінін ... ... адам ... ... ... ... ... (роlуНЕМА), ПАА және натрий полистиролсульфонаты мен
полииондық комплекс Lорlех 101 алуға себепкер болды. Олар жұмсақ, құрамында
суы өте көп ... ... ... қоса әр ... ... ... ... көрсетеді. Жай су ... ... ... құрамында су молекулалары қатаң тәртіппен
орналасады екен. Міне, осындай ерекшеліктері гидрогельдерді полисахаридтік
биологиялық ... ... ... қан тамырлары
эндотелийлерінің сыртқы қабаттары) мейлінше жақындата отырып, олардың
антитромбогендік ... ... ... Гельдердің
антитромбогеңцік қасиеттері құрамындағы судың мөлшеріне пропорционал өседі,
алайда бұл кезде ... ... де ... өте зор ... ... ала отырып, жапондық
оқымыстылар гепаринмен иондық байланысқан гидрофильді ... ... ... ... ... ... ... гепариннің бөлініп шығу
жылдамдығын микромөлшерлер деңгейінде ұзақ уақыт бойы ... ... ... ... ... ... ... қан ұюы байқалмады.
Гидрогельдер мен гидрофобты полимерлердің тірі ұлпаларымен әрекеттесу
айырмашылықтары салыстырылып, ... ... ... (3.3 ... ... ... ... түйіскенде, түйісу шекарасында жасуша
қабықшасы арқылы қалыпты зат ... ... ... ... және ... концентрациясы өзгермей, жасуша қабықшасы қалыпты күйін сақтайды.
Жасуша гидрофобты полимермен түйіскен кезде түйісу ... күйі ... ... ... ... ... ... нәтижесінде
жасуша оңай адгезияға, деформациялық ... ... ... ... ... ... гидрогельдердің тірі
организмге тікелей енгізілуі ұлпаларды болмашы ғана зақымдайды ... ... ... беті ... қабатымен қапталған полимерлер
негізгі ... ... ... ... ... болашақтың
материалдары болып табылады.
Суда еритін полимерлер - ПВС және оның ... ... ... ... синтезделіп, олардың гидро- жөне
термодинамикалық сипаттамаларына полимерлердің құрамы мен ... ... ... ... ... ... ... жабын және тамыр
хирургиясында окклюзивтік материалдар ретінде қолдануға ұсынылады.
[85] жұмыста ПАҚ, ПМАҚ және ... ... ... ... ... (ИПК) ... ... және механикалық қасиеттері зерттелді. Зерттеу үшін құрамы әр
түрлі; 0,33

Пән: Химия
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 22 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Биологиялық активті заттарды полимерде иммобилизациялау41 бет
Органо–минералды композицияларды алу және сорбциялық қасиетін бағалау81 бет
Қазақстандағы минералды тыңайтқыштар өндірісін дамыту67 бет
Поливинилпирролидон және бентонит сазы негізіндегі композициялық гельдерді синтездеу60 бет
Ароматты нитроқосылыстар8 бет
Табиғи полимерлердің құрылым түзу ерекшеліктері18 бет
Құрамында самарий бар полимерлі пленкаларды спектрофотометрлік жолмен зерттеу.28 бет
Полимерлік гидрогель46 бет
Ірі қара малдың конъюнктивиальды қапшығының құрамын гельминтологиялық зерттеу53 бет
Геллан негізінде гидрофильді композициялық материалдарды құру24 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь