Ауыл шаруашылық дақылдарының калиймен қоректенуін оңтайландыру (қолайлы, ең жақсы) шарты

Өсімдіктердің калиймен қамтамасыз етіліуінің негізгі көрсеткіші болып оның алмаспалы формасы саналады. Зерттеулер бойынша 100 г топырақ үшін жылжымалы калийдің 10-15 мг K2O құрамы мен жылына шымды-күлгін топыраққа 3-5 т/га дәнді бірлігін ауыспалы егістің өнімін қамтамасыз етеді.
Калийде тұқымдас шөптердің құрамы орташа айтқанда оптималды зоотехникалық нормаларға жақын. Жемшөп сапасына зоогигиеналық талаптарға сүйене отырып, калий тыңайтқыштарын бір уақытта ендіру, дозасын үлкейту жақсы қамтамасыздандырылғандарға 90 кг-нан жоғары және калий жеткіліксіз топырақтарға 120 кг көрсеткіштері дұрыс емес. Кері жағдайда жемшөптегі калийдің көрсеткіші 3%-дан жоғары (ТСК). Калий тыңайтқыштарының жоғарғы норма кезінде әсіресе азоттық көп норма-лармен бірге болған жағдайда жануарлардың қанындағы магнийдің құрамының төмен болу салдарынан гипомагнеземия ауруымен ауру мүмкін. Сол себептен пішен дайындау жайылымға калий тыңайтқыштарын бірнеше жылға қор ретінде ендірмеген жөн.
Калий – азотқа қарағанда аз жылжымалы, бірақ фосфорға қарағанда топырақ кескінімен көбірек мөлшерде қатынасады, көбіне ыза сулар деңгейіне дейін барады, әсіресе жеңіл топырақта жер асты деңгейіне дейін жетеді. Бірақ та калий эвтрофикация мен ластанудың аса маңызды элемент көзі болып табылмайды. Көптеген калий тыңайтқыштарында хлор кенін ескерген жөн. Бұл элементтің жағымсыз өсімдікке әсерін жою үшін күзде сүдігер жыртқан кезде құрамында хлоры бар калий тыңайтқыштарын ендіруге болады. Көктемде күрделі тыңайтқыштардың хлорсыз азофоска, әмбебап – аммафоска сияқты калийдің хлорсыз формасын қолданған жөн.
        
        ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ
ҚАЗАҚ ҰЛТТЫҚ АГРАРЛЫҚ УНИВЕРСИТЕТІ
«Агрохимия және топырақтану» кафедрасы
РЕФЕРАТ
Тақырыбы: Ауыл шаруашылық дақылдарының калиймен
қоректенуін оңтайландыру (қолайлы, ең жақсы)
шарты.
Орындаған: Куджабергенова ... ПА-2 ж ... ... 2011
Өсімдіктердің калиймен қамтамасыз етіліуінің негізгі көрсеткіші болып
оның алмаспалы формасы саналады. Зерттеулер бойынша 100 г топырақ үшін
жылжымалы калийдің 10-15 мг K2O ... мен ... ... ... 3-
5 т/га ... ... ауыспалы егістің өнімін қамтамасыз етеді.
Калийде тұқымдас шөптердің құрамы орташа айтқанда оптималды
зоотехникалық нормаларға ... ... ... ... ... отырып, калий тыңайтқыштарын бір уақытта ендіру, дозасын үлкейту
жақсы қамтамасыздандырылғандарға 90 ... ... және ... ... 120 кг ... ... емес. Кері жағдайда жемшөптегі
калийдің көрсеткіші 3%-дан жоғары (ТСК). Калий тыңайтқыштарының ... ... ... ... көп ... ... ... жағдайда
жануарлардың қанындағы магнийдің құрамының төмен болу салдарынан
гипомагнеземия ауруымен ауру мүмкін. Сол ... ... ... жайылымға
калий тыңайтқыштарын бірнеше жылға қор ретінде ендірмеген жөн.
Калий – азотқа қарағанда аз ... ... ... ... ... ... мөлшерде қатынасады, көбіне ыза сулар деңгейіне
дейін барады, әсіресе жеңіл топырақта жер асты ... ... ... та ... ... мен ластанудың аса маңызды элемент көзі болып
табылмайды. ... ... ... хлор ... ... жөн. Бұл
элементтің жағымсыз өсімдікке әсерін жою үшін күзде ... ... ... ... бар калий тыңайтқыштарын ендіруге болады. Көктемде күрделі
тыңайтқыштардың хлорсыз азофоска, әмбебап – аммафоска сияқты калийдің
хлорсыз формасын ... ... ... бір ... ... ... бірнеше жақтары бар.
Олар өсімдіктің қоректену заттарындағы талабын жақсырақ қамтамасыз етеді
және тасымалдауға және сақтауға, ендіруге едәуір төмен шығындар кетуге
мүмкіндік ... ... ... ... заттарының бірдей
қатынасымен келеді (1:1:1). Мұндай марка нитрофоска, нитро-аммофоска,
азофоска, карбоаммофоска түрінде болуы мүмкін. Мұндай ... ... ... ...... ... және калий тыңайтқыштары
қара емес зоналы жерлерде кеңінен қолда-нылады. Тыңайтқыштар
1:1:1қатынасында ... ... ... ... ... ... ... біржылдық шөптерді сепкенге дейін, ал механикалық құрамы ауыр
топырақтарда сүдігер жыртқан кезде.
Күрделі тыңайтқыштарының ішінде аса үлкен ассортимент фосфорды өңдеу
немесе ... мен ... ... өңдеуі кіреді (1,5:1:0; 1:1:0,5). Бұл
тыңайтқыш азоттық-фосфорлық-калийлік ( NPK), әмбебап –аммофоска,
диамофоска. Олар күздік тыңайтқыштардағы фосфор мен ... ... ... және де ... ... ... ... бұршақты
шөптерде.
Күрделі тыңайтқыштардың ассортиментінде көп маңызды орын фосфор мен
калийге қарағанда азоты бар ... ... ... ... ... түршесі нитрофоска, нитроаммофоска және азофоска. Негізгі осындай
тыңайтқыштарға жемшөптік дақылдар – сүрлемдік, біржылдық шөптер, пішен және
жайылым жатады.
Соңғы кездері құрамында макродан ... ... ... ... ... ... ... органо-минералдық кешенді тыңайтқыш-тар пайда
болды (ОМТ). Гуминдік қоспалар кешені минералды элементтер-мен қоректенуде
азот пен ... ... ... ... ал ... ... ... формаға аударылады. Мұндай тыңайтқыштар ұзақ ериді, барлық
вегетациялық кезең кезінде қоректенудің тапшы элементі бойынша өсімдікті
қамтамасыз ... ОМТ ... ... элементін қолдану коэффициенті - 90-
95% жетеді.
Көптеген қызығушылықты жақсы еритін кешенді тыңайтқыштың түрі
«Растворин» және «Акварин» ... ... және ... ... Олар ... ... және тамырдан тыс үстеп қоректендіру
кезінде, тамшылатып суару үшін де ... ... ... га K2O ... ... ендіру 1 га өнімнен қосымша 2-3 т.
дән, 20-33 картоп, 35-40 қант ... ... - 1-2, ... ... ... ... шөптері – 20-33,шалғынды пішен шөптері – 8-18т
қамтамасыз етеді.
Калийдің ауыл шаруашылық дақаылдарымен қамтамасыздандырыл-ғандығын
топырақтағы алмаспалы форманың құрамы ... ... ... ... ... ... ... топырақ типіне байланысты: шымды-күлгін
зонасындағы топырақты – Кирсанов әдісімен (0,2н.HCI), сұр-орманды топырақ
пен қара топырақ үшін ... ...... ... (0,5н.
CH3COOH), ал қара карбонатты, қоңыр топырақ және боз – Мачигин әдісі (1%
(NH4)2CO3) ... Бұл бір ... ... фосфор мен алмаспалы
калийді анықтайды. Шымды-күлгін топырақ үшін сонымен қатар нормальды хлорлы-
натрий ерітіндісі арқылы (Пейве әдісі) және ... ... ... ... ... бұл ... ... алмаспалы калийді
анықтау әдісі адсорбты коллоидтық бөліктерін алу үшін негізделген. Бұлардың
қатарына суда еритін калий кіреді.
Біздің елде фосфорға ... ... ... ... ... етілген, бірақ та ауданның 1/3 бөлігінде оның деңгей құрамы
төмен және ... ... ... ... ... ... ... табиғи-экономикалық аудандар дегенмен көп. Мысалы: Ресейдің қара
емес зонасындағы егістік жердің 2/3 бөлігіне міндетті түрде калий тыңайт-
қыштарын ендіру ... ... ... ... ... ... формасы калийді Орта Азияда, Кавказда, Белоруссия-да,
Украинада, Балтық ... ... етуі өсіп ... ... ... ... типі мен ... құрамына, топырақтағы өсімдікке сіңімді калий мөлшеріне, әр
гектардан алынатын жоспарланған өнім ... ... ... ... егіс ... ... мен ... және фосфор тыңайтқыштарын қолдану деңгейіне, калий тыңайтқыштарының
түрі мен ... ... және т.б. ... байланысты болады.
Олардың тиімділігі шымды-күлгін, қызыл, сұр-орманды топырақтар және
солтүстік қара топырақтарда жоғары болады. Әсіресе ... ... ... топырақтарда, шымды және шымды-батпақты топырақтарда алмаспалы
калий жеткіліксіз.
Шымды-күлгін топырақтар ... қор ... ... ... ... ... ... калий өсімдіктің көк өскін өсу
үрдісінде алмаспалы калийдің қорын қайта ... ... ... пен ... ... – екіншілік батпақты минералдар
құрамына кіреді. Бұл калий тыңайтқыштарының шымды-күлгін топырақтарда
жоғары әсерін ... Жыл ... ... ... (130 ж. ... өткізілді) 30-90 кг К2O-ны 1 га жерге енгізу тек ... ғана ... ... ... да ... ... Әсіресе
калийдің жоғарғы қосымша өнімін аз мөлшерде калийді сипаттайтын
жеңілқұмбалшықты және ... ... ... ... ... аз емес
уақыт ішінде тәжірибелерде азот-фосфорлы фонда тиімді, бірінші айналым
кезінде ауыспалы егіс дақылдардың ... ... ... ... ... ... ... қосылуына орта есеппен-10-20%, ал тамыр-түйнекті
жемістілер-30 % және одан да жоғарыға жетті. Калий қорының ... ... ... қоректенуінен калий тыңайтқыштарын
өсіреді,ал олардың тиімділігі көбейеді, әсіресе гранулометриялық құрамы
ауыр топырақтарда білінеді. Жылжымалы ... аз ... ... ... ... дозасы (90кг/га K2O) калий балансын
қамтамасыз етпейді. Қара топыраққа көңді енгізу кезінде калий тыңайтқыштары
күрт азаяды. ... ... ... ... ... ... жоғары фондағыны қолданған жөн.
Дәнді калиймен жеткілікті қамтамасыз ету сабанның беріктігін
жоғарылатады, екпе көшеттердің жапырылуы мен жатып қалуын баяулатады. Калий
мен ... ... ... ... ... дақылдардың қысқа төзімділігін
көтереді. Калий тыңайтқыштарының формалары – ... ... үшін ... тұқымдастарының ішінде хлорға сезімтал – бөрібұршақ.
Зығырға калийді ендіру қолайлы. Калий талшықтың сапасын көтереді:
ұзындығын және элементарлы талшық сандарын көбейтеді, талшықтың ... ... ... ... ... ағаштарына ендіру барлық топырақтың типіне
тиімді, әсіресе гранулометриялық құрамы жеңіл топырақтарда: алма ағашындағы
жидегінің гүлдену пайызын көтереді, жеміс өнімінің тауарлық ... ... ... ... ... дәнінің сапасына калий тыңайтқыштарының әсері.
Калий тыңайтқыштары бидай дәніндегі азот құрамын азайтады және оның
крахмалдылығын көбейтеді. Калий тыңайтқыштарының дозасы дәндегі
крахмалдылыққа әсер етсе, ал азот ... оның ... ... ... ... мен ... жай және ... әсері
24 кесте
Жаздық бидай дәнінің сапасы мен өнімі калий тыңайтқыштары формасының
әсері(орташа 4 жылда)
| | | |Фон + | ... ... |N65P90 ... | |
| ... |P40 | |
| | | |жай |қос ... (11 га ц) |17.5 |21,8 |22,6 |22,7 ... ... ... |32,8 |32,8 |33,1 |33,1 ... |796 |794 |794 |798 ... ... (г/л) |58 |72 |65 |68 ... жылтырлығы (%) | | | | ... ... ... |13,5 |14,2 |14,3 |13,9 ... (%) | | | | ... ... |31,6 |34,4 |33,4 | ... тұру (%) | | | | |
| |233 |232 |220 |248 ... күші ... |93 |73 |73 |63 ... ... |478 |482 |503 |474 ... шығу | | | | ... | | | | ... ... калий тыңайтқыштары бірінші кезекте өсімдіктің
вегетативті массасының құрылуына қолданады және тек кейін оның ... ... ... мен ... ... таралады. Сондықтан жоғары
өнімде дәннің крахмалдылығы азырақ өсіріледі және керісінше азырақ ... ... ... көп ... көрінеді. Осылайша тыңайтқыштың іс-
әрекеті көлеміне және олардың сапасына кері байланыс орнатылады: ақуыз
жоғарылайды, крахмал азаяды.
И. М. ... (1970) ... ... калий тыңайтқыштарының бір
формасы, бидай дәнінің өніміне әсерін NP фонына қарағанда әсерін тигізбейді
(24 кесте).
24 кестеде көрсетілген мәліметтерде орта есеппен 4 ж. ... ... ... ... ... ... ... ұстап
тұруына, дәннің натуралық салмағына ешқандай әсер еткен жоқ. ... ... ... ... ... аяьвеографта анықтайды,
қамырдың физикалық қасиеті өзгерісіне де әсер еткен жоқ.Тыңайтқыштарды
ендіру кезінде дәннің сапасына тек қоректік заттарының дұрыс қатынасы әсер
етеді.
Жүгері ... ... ... ... әсері.
Тәжірибе нәтижесі көрсеткендей азоттық және фосфорлық калий
тыңайтқыштары жүгері өнімінің сапасына аз ... әсер ... және ... қана ... ... белгілі бір жағдайларда ғана дәндегі ақуыз-
дың құрамын ... ... ... қажет. Калий тыңайтқыштарының әсері көбіне
топырақ құрамы мен әсіресе көптеген тыңайтқыштарға қоректену элементінің
қатынасына әсер ... ... ... ... ... ... дұрыс
таңдау нәтижесінде жүгері дәніндегі өнімнің құрамында қайта өңделетін
протеиннің құрамы соғұрлым жоғары болады.
Украинадағы ауыл шаруашылық академиясының (Кравченко) тәжірибелері бойынша
күңгірт-сұр күлгінденген ... ... 3 мг ... ... мен ... ... ... 100 г топырақта, калий тыңайтқышымен бірге азотпен,
калиймен енгізілетін тыңайтқыштар едәуір жүгері дәнінің өнімін көтереді,
бірақ оның құрамындағы шикі ... ... ... (72 кесте).
Калийдің ұқсас жағдайы УССР Полесьядағы (Дзюбенко, 1958) сұр-орманды
топырақтарда байқалды. Сонымен, негізгі фосфор тыңайтқышын енгізу 1 га ... үшін 45 кг ... ... ... дозасында орта есеппен 3 жылға 1
га-да 32,4-тен 38,5 ц дейін өсті, дәнде шикі протеиннің құрамы ... аз ... ... ... және ... минералды тыңайтқыштардың әсер
ету қатынасы
(2ж. ішіндегі орташа мәліметтер).
| |Дән ... ... ... |
|Тәжірибе ... |(1 га. ц) ... ... |
| | ... (%) |құрастыру |
| | | |(1 га ц) ... |48,0 |11,0 |2,5 |
| | | | ... |57,0 |11,20 |5,5 ... |54,4 |11,40 |5,3 ... |61,5 |12,35 |6,5 ... |59,5 |10,63 |5,5 ... |56,5 63,2 |11,20 12,16 |5,5 6,6 ... ... 1 га үшін 41,6 ц, ал ... ... ... мен ... (1936), екі ... тәжірибе-лерінің
мәліметтері бойынша, бір калий тыңайтқыштарын оңтүстік қара топыраққа
енгізу, сонымен қатар фосфорлы-калийлық және азотты-калийлық жұп құрамалары
жүгері дәніндегі шикі протеиннің құрамын ... ... та ... ... ... (NPK) азот-фосфор фонымен салыстырғанда, шикі
протеиннің құрамын 0,42 % дейін жоғарылатады. Жүгері дәніне NP-ды
енгізгенде шикі ... саны 12,54 % тең ... ... ... ... ... ... 1964)
суармалы оңтүстік қара топыраққа бір калий тыңайтқышы, жүгері дәнінің
өнімін жоғарылатып, шикі протеин ... аз ... ... (73 ... ... сапасы мен өніміне тыңайтқыштардың әсері
(3 ж. орташа мәліметтер)
|Тәжірибе |Дән өнімі |Шикі ... |Дән ... ... ... |(1 га. ц) ... ... |(1 га. ц) ... | ... (%) | | ... (%)|
|Бақылау |29,4 |10,17 |NK |38,6 |11,84 |
| | | | | | |
|N |38,4 |11,97 |NP |40,1 |13,05 |
|P |31,0 |-10,05 |PK |31,7 |10,11 |
|K |32,8 |10,23 |NPK |36,3 |12,90 |
| | | | | | ... ... ... ... ... 1964) ... ашық-қоңыр карбонатты топырақты суару кезінде, калий тыңайтқыштары
жүгері өнімінің ... атап ... және ... құрамында ақуыз да
жақсы болды (74 кесте).
74 кесте
Суармалы ашық-қоңыр топырақта жүгері дәнінің сапасы мен ... ... ж. ... ... |Дән өнімі |Ақуыз |Тәжірибе |Дән ... ... ... |(1 га. ц) ... |нұсқасы |(1 га. ц) |құрамы |
| | |(%) | | |(%) ... |64,4 |8,67 |N65P90 |85,7 75,6 |10,05 |
| |70,7 |9,49 |N65K40 | |9,93 |
| | | | | | ... |78,7 | |P90K40 |82,1 |8,12 ... |66,6 |9,62 ... |88,8 |10,05 |
| | |9,06 | | | |
| | | | | | |
| | | | | | |
| | | | | | ... ... (Агафонов, 1968) шабындық сұр топырақтарға калий
тыңайтқыштарын енгізу жүгері дәнінің сапасын жоғарылатты. Сонымен 1 га ... ... ... дәндегі ақуыздың құрамы орта есеппен 3 жылда 11,41%
құрады, ал бақылау кезінде 10,07% тең болды. NPK бірге ... ... 11,79 % ... ... ... ... ... әсерінен болады.
Жүгері дәніндегі ақуыздың фракционды құрамын білу үшін – су, тұзды
ерітінділер, сұйылтатын ... ... және ... ... ерітінділер
қолданылады. Спирт ерітінділері жүгері дәнінің ақуызындағы фракциясында –
зекне не содержится құрамында лизин жоқ, тек триптофана іздері бар. Бұл
жүгері дәнінде ақуыз ... ... ... ... ... да зеиновой и незеиновой ақуыз фракциясының қатынастарын дәннің
биологиялық бағалылығын айтуға болады.
Дәндегі ақуыздың сапасына әртүрлі ... ... ... ... ... ... Г.И.Веденеева (1964) , оңтүстік
Украинадағы қара топырақта өткізген ... ... азот ... ... ... шикі ... құрамын жүгері дәнінде жоғарылата отырып,
незеиновой ақуыз фракция санын көбейткен, яғни оның ... ... ... ... азот ... ... ... мен
ұлғаятынын тәжірибелер көрсеткен. Сонымен тыңайтқышсыз фондағы өсірілген
Одесская,10 жүгері дәніндегі ақуыз саны орта есеппен екі жылда 1га үшін ... ... онда ... ... 1 га ... 219-244 кг ... Жеке ... калий тыңайтқыштарын енгізгенде, ереже бойынша жалпы шикі протеин
құрамы өспейді, бірақ ... ... ... ... бойынша
салыстырмалы 1 га-ға 146-148 кг құрайды.
Жүгеріні (Стафийчук, 1965), Бүкілсоюздық ғылыми-зерттеу мәлімет-тері
бойынша, фосфор тыңайтқыштары жақсартты, ал көң ... ... ... Көң мен ... ... бірге қолдану, протеин сапасын
тек бір көңді қолданғанға қарағанда сапасын жоғарылатты (76 ... ... ... ... ... ... ... едәуір
қосылуы суперфосфат дозасын ұялап қолданғанда жақсы әсер еткені байқалады.
Фосфор тыңайтқыштарынан жүгері дәнінің ... ... ...... лизина мен валина – суперфосфатты енгізгенде
едәуір жоғары болады. Тәжірибелі станциялардың зерттеулері азот пен фосфор
тыңайтқыштары дәннің сүттеніп-балауызданып пісу перио-дында еркін
аминокислоттың ұлғаятындығын ... Азот ... ... дәніндегі
лизин құрамын 3мг дейін жоғарылатты, ал валина 100 г құрғақ ... ... ал ... ... ... келді.
Сүттеніп-балауызданып пісу периодында жүгері дәніндегі аминокислот
құрамына тыңайтқыштарының әсері (2 ж. орташа мәлімет)
Дәндегі аминокислот құрамы (100 г құрғақ зат ... | | ... ... ... ... ... |6,9 |0,5 |
| | | |
| | | |
|N ... ... |9,9 |2,3 |
|P |10,0 |2,4 |
|N P K ... ... |10,2 |0,3 ... және ... (1964) вегетациялық тәжірибелері PK
фонындағы азот тыңайтқыштарының өтпелі дозасын енгізу ... ... ... ... ... ... ... ал фосфор дозасының көбеюі
зеин құрамын төмендетті.
Азот және фосфор фонындағы калий тыңайтқыштарының дозасын көбейту
дәндегі азоттың жалпы құрамын ... ... күрт ... ... ... ... ... азот тыңайтқыштары зеин толық емес
ақуыздың санын көбейте отырып, негізінде жүгері дәніндегі ақуыздың ... ... әсер ... Олар ақуыздың толық фракциясының көбеюіне
аздап әсер етеді.
| ... ... | ... азот|Зеин |
| ... ... | ... ... ... ... |(жалпы |Тәжірибе |(құрғақ ... ... |зат, ... % ) ... |зат, ... % ) |
| |%) | | |%) | |
|N P K |1,65 |24,2 |N P K |2,20 |36,4 |
| | | | | | |
| | | | | | |
|N P K |1,93 |20,7 | |12,43 |27,6 |
|N P K |12,11 |30,8 | |2,51 |39,6 |
|N P K |12,42 |37,2 | | |30,9 ... та ... дәніндегі ақуыздың құрамының көбеюі азот тыңайтқыштары
есебінен пайдасызболып ... Бұл ... ... ... ... отырып, сонымен қатар аздап барлық аминоқышқыл құрамын жоғарылатады
және де азот тыңайтқыштарын ендіру кезінде дән өнімі жоғарылайды,
аминоқышқылды құрастыру гектармен ... ... ... калий тыңайтқыштарының әсері.
Зығыр талшығының сапасын жоғарылатуға негізгі рөлді калий атқарады, ол
өсудегі бағыттар мен әрекеттер дамуына әсер етеді. Калий тыңайтқыштарының
әсерінен ... ... мен ... ... ... шығуы мен сапасы
жақсарады. Әсіресе калий тыңайтқыштарын зығырды беде бойынша себудің аса
маңызы зор. Калий топырақта азот жоқ болу кезінде ... ... ... ... ... ... кезіндегі репродуктивті органдар жапырақтағы
азоттың қарқындылығына ықпалын тигізеді, зығыр тұқымының өнімін
жоғарылатады.
1912 ж ТСХА стационарлы тәжірибеде, шымды-күлгін орташа құмбалшықты
топырақта, 18,5-28,0 мг P2O5 және ... мг K2O 100 г ... 1969), ... ... ... бақылау нәтижесінде 1 га 5,4 ц.
құрады. 60 кг қолданғалы отырған заттағы калий тыңайтқышының дозасындағы 1
га талшық жиыны 7,7 ц ... ... азот пен ... ... ... ц дейін төмендеді, ал бұл тыңайтқыштарды бірге қолдануда 1 га бастап
9,7 ц алуға мүмкіндік берді. ... ... пен ... ... ... ... беріктігі, талшықтың ұзын нөмері және т.б. Сонымен,
бақылауда талшықтың ұзын беріктігі - 16,5 кг ... ... ...
25,4, азот-фосфор – 13,9 кг және азот-фосфор-калий – 20,9 кг ... ... ... ... ... ... ... Тихомирова, 1967) шымды-күлгін жеңіл
құмбалшықты топырақтарда хлорлы калийді жүйелі қолдану ұзын ... ... ... орта ... 1,47 ... талшықтың беріктігі – 1 кг,
икемділік – 11 мм жақсарды.
Мақта өніміне калий тыңайтқыштарының әсері.
Калий азот пен фосфорға ... ... ... ... бірақ зат алмасуда маңызды рөл атқарады. Оның негізгі функция-
сына ... ... ... ... ағымына қажет осындай
жасуша коллоидтарын суландыру дәрежесін қолдауды қамтамасыз ететін
функциясы болып табылады. Калий өсімдіктердегі көмірсулардың тасымалдануына
(қозғалуына) жағымды әсер ... ... ... ... периоды кезінде
маңызы зор. Егер осы уақытта топырақта алмаспалы калийдің саны жеткіліксіз
болса, онда гүлденудің сыртқы конустарында ұсақ, жетілмеген, сапасы төмен
талшықты қауашақ ... ... ... ... ... ... түсі өзгереді (сарғаяды және тесіліп қалады) және біртіндеп
усыхают. Калийдің жетіпеушілігі өсімдіктерді мақта таты ауруына соқтырады.
Ленин орденінің Бүкілсоюздық ... ... ... ... (Белоусов, 1964; Мадраимов, 1968; Хаитбаев,
1966 және т.б.) бойынша калиймен ... ... ... технологиялық сапасы төмендейді, беріктігі азаяды, зрелость
коэффициенті төмендейтінін көрсетті. Сонымен, М.А.Белорусовтың мәлімет-тері
бойынша, көпжылдық егістік тәжірибесінде калий тыңайтқыштарымен жиналған
мақта жоғары дозадағы калийді ... ( 1 ... 150 кг) ... ... тек
сұрыптайтын сортқа жататын, мақта, өсімдіктерден жиналған калийді алмаған
өнеркәсіпке кіретін талшықтың бірінші сортына жатады. Калий тыңайтқышынсыз
тәжірибенің нұсқасында талшықтың ... 4,7 г ... ал ... қосқанда
5,0 г дейін үлкейді (136 кесте).
136 кесте. Мақта талшығының сапасына калий тыңайтқыштарының әсері
| ... ... ... |
|Тәжірибе |ұзындығы |к сорт ... ... ... ... |(км) | | | | |
| | | | | | |
|N P |25,6 |1 |4,7 |5420 |2,4 |
|N P K |25,9 |0 |4,9 |5310 |2,4 |
|N P K |26,0 |0 |5,0 |5220 |2,2 ... ... ... ... ... (Хаитбаев,1966) боз
типті топырақтарда орта есеппен екі жылда мақта өнімі азот-фосфор фонында 1
га үшін 24,4 ц, ал 1 га жерге 75 кг ... ... 1 га ... 27,9 ... ... ... ... енгізгенде талшықтың ұзындығы 32,7 мм-
ден 34 мм дейін көтерілді.
Калий тыңайтқышының тиімділігі өнімді жоғарылатуда және мақтадағы
талшықтың сапасына топырақтағы алмаспалы ... мен ... ... ... ... Калий тыңайтқышытары топырақта аз
мөлшерде ескерілетін калийді, әсіресе шитті-мақта өнімі жоғарылағанда
күшейтіледі.
Күнбағыс өніміне калий тыңайтқышының әсері.
Калий күнбағыстың дамуына әртүрлі әсер ... Ол ... ... ... тигізеді, басқа органдарға пластинкалардан көмір-
сулардың жетуін күшейтеді. Калийдің әсерінен өсімдіктер күштеп ... және ... ... ... жеңіл өткізеді.
Калийді қолдануда саны бойынша күнбағыс – ауыл шаруашылығы
дақылдарында жоғарғы бірінші орынды алады. Сонымен, 1 ... 20 ц. ... мен ... ... саны мен ... ... 380 кг K2O
қолданылады немесе осындай өнімділікте күздік бидай 6,5 есе, картоп 2,5
есеге және 1 га жерде 200 ц. қант ... 3 ... ... тұқымы алмаспалы калиймен жақсы қамтамасыз етілген, қара және
қоңыр топырақтарда өсіріледі. Сонымен қатар, бұл өсімдіктің тамыры
қиынерітінді қоспа топырақтары калийді ... өте ... ... бар.
Осыған қарамастан, калий тыңайтқыштарын, жеке және азот-фосфор-мен
бірге енгізу, өнімділікке аз әсерін тигізіп, тұқымның ... ... (1967) ... ... ... ... кәдімгі
ортакүшті қара топырақтарда, 10,0 мг P2O5 (Мачигин әдісімен) және 100 г
топырақта 20,0 мг K2O ... ... 1 ... әсер етуші зат 30 кг
калий дозасын енгізгенде орта есеппен 3 жыл ішінде ... ... ... ц ... ... ал ... ... Ұқсас
мәліметтер басға зерттеушілерден де алынды (141 кесте). 141 кестедегі көр-
сетілген мәліметтер бойынша күнбағыстың тұқымының майлылығының көтерілуі
калий тыңайтқыштарын енгізгенде көп ... ... қара ... ауыл ... институтының тәжірибелері бойын-ша
(Всеволожская, 1969), сілтілі алдыңғыкавказ қара топырақтарында калий
тыңайтқыштары тіпті күнбағыстың өнімін төмендетті, бірақ тұқымындағы
майлылығының деңгейі ... ... 1 га ... ... 60 кг ... орта ... 2 жылда азот-фосфор фоны 1 га 27,7-25,7 ц ... ал ... ... Нәтижесінде 1 га себу май жиыны 13,7-
ден 14,3ц дейін көбейді.
Картоп өнімінің сапасына калий тыңайтқыштарының әсері.
Калий картоп сапасы мен өніміне жағымды әсер ... Ол ... ... және ... ... ... ... крахмалда маңыз-ды
рөл атқарады.
Калий картоп өсімдігінің пәлегінің құрамында болады, түйнегіне
қарағанда көбірек. Бұл ... ... үсік ... ... қамтамасыз
етеді. Әдетте жердің үстіңгі бөлігі (сабақ және жапырақ) 1-3оС ... ... ... ... ... ... және көптеген басқа
картоп шаруашылығының аймақтарында бірінші үсіктен кейін біраз ... ... ауа ... ... ... ... ... енгізу жолымен
бірінші күзгі үсіктен кейін картоп пәлектерінің өлімі біртіндеп және
толығымен жою, өнімділікте және ... ... ... ... ... ... ... пәлектерінің өлімін жою үшін калий
тыңайтқыштарының әсерін Соликамдық тәжірибелі станциясының жұмыс-тарынан
көруге болады. Бұл станцияда үсіктен кейін Ранняя роза ... ... 31 ... ... азот-фосфор фонында 62%, бұл фонға калий
тыңайтқыштарын қосқанда пәлектің өлімі-12% құрады. Картоп пәлегінің үсікке
төзімділігі калий тыңайтқыштарының дозасы ... ... ... ... ... ... жапырақтары күңгірт-
жасыл түске түрленеді, скручивается, засыхают(ұйықтайды) и преждевременно
оподают (уақытынан бұрын құлайды). Өсімдіктердің ... ... бірі ...... қола ... ... ... айтады, әдетте алмаспалы калийге кедей шымды, пойменный және құмды
жерлердегі картоптарда жиі байқалады. Осындай топырақтарды әктеу
өсімдіктердің калий жетіспеу-шілігін одан әрі ... ... ... ... институтының
тәжірибелерінің нәтижелері – калий тыңайтқыштарының жетіспеуінен картоп
жапырақтарының қола түстес болмауынан сақтайтынын көрсеткен.
| | ... ... ... дақтардың саны |
| | ... және ... ... (1 га|43 ... | ... |27 ... ... хлориді- 1 га -1 ц |14 ... ... ... 1 га -1,5 ц |1,5 ... +калий хлориді- 1 га -2,0 ц | ... кең ... ... ... ... ... қатарына калий
жағымды әсер етеді. Өсімдіктердің жаппай жарақаттану кезінде ол дереу
өнімділік пен түйнек сапасын төмендетеді. Сақиналы қарашірік бактерия-сының
дамуы глюкоза бай ... ... ... ... азот пен ... ... ... картоп түйнегіндегі глюкозаның жиналуын
шектейді. Сондықтан бұл элементпен тыңайтқыш түйнегін сақиналы шірікке
төзімділігін ... ... ... ... ... сақтайтын-
макроспориум, жапырақтағы құрғақ қоңыр дақтардың пайда болуын түсіндіреді.
Қатты ауруға шалдыққан кезде ... ... ... ... ... құрғап кетеді, өнімділіктің, түйнектің сапа-сының төмендеуіне
әкеледі.
Калий тыңайтқыштарының түйнектегі крахмалдылығына әсері ... мен ... ... ... зерттеулердің мәліметтері
бойынша хлоры бар калий тыңайтқыштарын қолдану түйнектегі ... ... ... ... ... ... ... енгізілген 40%-дық калий тұзын NeoPeo фонында және де ... ... ... түйнек сортында крахмалдылығын төмендететінін
көрсетіп, 1 га 30т ... ... ... ... ... ж.ж. ... ... топырақтарда 8-15 мг жылжымалы фосфор мен 3,6-6,7 мг алмаспалы
калий 100 г топырақта жүргізілді. Тәжірибелер 8 жылда орта ... ... ... тыңайтқыштарын (1 га-ға K2O 120 кг 60,90 л)
көңмен де, сонымен қатар көңсіз фонда да шамамен бірдец бір пайыз ... ... ... ... ... 12,9% бастап 11,9 % дейін 1 га 90
кг калий).
Киров ауылшаруашылық ... ... ... ... 1970)
азот-фосфор тыңайтқыштарының ендірілген түйнегіндегі крахмал құрамы 100 г
топырақ үшін 2,6-7,0 мг және 5,3-8,9 мг алмаспалы калий құрамының ... пен ... ... ... ... Лорх картоп сорты калий
тыңайтқыштарын енгізгенде орта есеппен 5 жылда 0,5-0,9% төмендеді. 1 га 30
т көң фонында тек жоғарғы калий дозасы (1 ... 120 кг K2O) ... ... ... ... азайтты. 1 га-ғы 60 және 90 кг (K2O) калий
дозасы крахмал құрамын төмендетті.
Картоп түйнегіндегі крахмал құрамының азаюы ... ... ... ... ... тәжірибелі станция (Гребень, 1967)
жұмыстарында айтылды. Тәжірибелерді 7,6-10,0 мг P2O5 мен 4,7-7,5 мг K2O 100
г топырақ үшін шымды-күлгін құмдақ топырақтарда Форан ... ... (165 ... ... калий тыңайтқыштары дозасының
әсері (3ж. орташа).
165 кесте
| | | ... ... ... (1 ... ... ... |
| ... |(%) |
|1 га 20 т ... ... ... |16,7 15,9 ... |200 |15,7 14,4 ... | | ... шаруашылығының ғылыми-зерттеу институтының мәліметтері бойынша
(Герасимов, 1969) Мәскеу аймағындағы шымды топырақтар, әлсіз
қамтамасыздандырылған жылжымалы фосфор мен ... ... ... ... ... ... ... картоп сортының
дәмдік сапасын төмендетпей, С дәруменінің құрамын тө-мендетті, бірақ
түйнектегі крахмалдылықты төмендеткен жөн (166 кесте).
Мәскеу облысындағы шымды топырақтарда картоп түйнегінің сапасына
тыңайтқыштарының ... (2 ж ... ... ... (1 га ... | | ... ... | | ... ... |
| | | | ... |
| | ... (%) |С ... | |
| | | |(%) | ... |135 |11,6 |14,2 |2,9 |
| | | | | |
|N |150 |11,5 |13,4 |2,9 |
|N P |1140 |11,5 |13,1 |3,0 |
|N P K |168 |11,7 |12,4 |3,0 |
|N P K |187 |11,6 |12,8 |3,1 |
|N P K |201 |11,6 |12,6 |3,0 |
| | | | | |
|N P K |207 |11,5 |11,8 |3,0 ... ... мәләметтерінде топырақтағы жоғары дозадағы калий тыңайт-
қыштары (1 га – K2O 120-180кг) алмаспалы калиймен жақсы қамтамасыздан-
дырылған, түйнектегі крахмалдылығын төмендетпеді, бірақ өнімділіктің ... әсер ... ... ... ... ... жүргізілген
зерттеулер бойынша, орта есеппен жылжымалы фосфор мен алмаспалы калий
(Писарев, 1968) ... Лорх ... ... ... ... тауарлығын жоғарылатты (167 кесте).
Мәскеу аймағындағы шымды-күлгін топырақтарда түйнектің сапасына калий
тыңайтқыштарының әсері.
167 кесте
| | ... | | ... ... |Өнім (1 га | | ... |
| |ц) | | ... |
| | ... ... | |
| | | |(%) | ... | | | | |
| | | | | ... | | | | ... | | | | ... | | | | ... ... ... ... Семенова, 1969) кедей шымды-
күлгін жеңілқұмбалшықты топырақтарда калий тыңайтқыштарын орта есеппен 3
жылда көңсіз фонда ( N60P60) калийсіз ... ... ... картоп түйнегінің сорты Фаленский 17,1-ден 15,5% дейін крахмал құрамы
төмендеді. 1 га-ға 27 тонна көң, ... ... ... ... ... ... ал ... (K2O) оның құрамын өзгертпеді.
Брестский аймағындағы «Белоруссовщина» эксперименталды база-сында
ауылшаруашылық тәжірибелі станциясында шымды-күлгін құмды топырақ құрамында
жылжымалы фосфор және алмаспалы калий ... ... ... ... ... ... ... крахмал көңсіз фонда төмендеді.
Шымтезек-көңді компостағы фонда өспелі калий дозалары алдымен төмендеді,
содан кейін крахмалдың санын ұлғайтты (Талашкевич, Брюшкова, 1969) (168
кесте)
БССР-дағы ... ... ... ... ... әсері.
168 кесте
| ... ... ... |
| | |(1 га 20 т) ... ... | | |
| ... (1 га |Крахмал |Өнім (1 га |Крахмал |
| |ц) ... (%) |ц) ... ... N P ... |16,1 15,1 ... |15,6 |
| | | | |44,7 |
| | | | | |
|N P K |236 |14,4 |247 |14,7 |
|N P K |222 |15,0 |247 |14,7 |
|N P K |249 |14,1 |270 |15,9 |
|N P K |253 |13,5 |273 |14,2 ... ... ... калий тыңайтқышының тиімділігі қолда-нылатын
тыңайтқыштың қатынасына байланысты екенін көрсетті. Фосфор мен калийге
азоттың дұрыс қатынасын таңдау түйнектегі крахмалды жоғарылатады.
УССР Орталық Полесьяда шымды-күлгін ... аз ... ... формасында және ерте Приекуль картоп сортының өнімділігі
және ең ... ... Ақ ... ... ... ... ... дозада
енгізу кезінде алынған (Жук, Гупало, 1970) (169 кесте).
Львов аймағындағы күңгірт-сүр топырақта ерте Приекуль картоп түйнегі
сорты ... ... ... ерте ... ... ... ... тыңайтқыштары крахмал мен С дәрумені құрамын жоғары-латады (Гилис,
Сметнев, Гирнык, 1968). Мордов ... ... ... ... қара ... өспелі калий тыңайтқыш дозасы орта есеппен 3 жылда
Берлихенген түйнекті ... ... ... ... ... (Хопов,
1969). Едәуір түйнектегі крахмал NPK енгізгенде алынды.
Картоп шаруашылығының ... ... ... ... ... орта ... жылжымалы фосфор құрамы мен
алмаспалы калий хлорлы калий развариваемость және картоптың Лорх сорты
мучнистость азайтты және ... и ... ... ... ... төмендетті. Сернокислый калиймен тыңайтылған, түйнектің дәмі жақсы
болды, шенитом ицементной пылью.
Хлорлы калиймен тыХлорлы калиймен тыңайтылған картоп түйнегіндегі С
дәруменінің құрамы орта ... 3 ... 18,4 мг % , ал ... ... мг % құрады (Литвак, 1967).
Курск аймағындағы күшті орта сілтілі қара топырақтар жылжымалы фосфор
мен алмаспалы калий жақсы қамтамасыздандырылған, ... ... ... қатар
сернокислый калий мен поташемге қарағанда пайдалы тыңайтқыш екені айтылды.
Сонымен ... ... Лорх ... ... ... ... орта ... 3 жылда 16,7 %, сернокислого калийді қосқанда (1 га 60
кг K2O)-17,9%, хлорлы калийді қолданғанда тек-16,5% (Кучкина, 1969) құрады.
Зельке неміс ғалымы (1965) ... өте ... ... ... үш ... ... ... калий тыңайтқы-шын
қолданбағанда крахмал құрамы 15,4 % дейін және 1 га жерге крахмал ... ... 40% ... тұзы ... ... 15,6% ... ... жиыны – 1
га жерге крахмал құрамы - 20,8 ц ... ... ... ... енгізгенде пайда болды: түйнектегі крахмал құрамы – 16,5%
дейін және 1 га жерге ... ... – 25,9 ц ... отандық және шетел зерттеушілерінің көптеген тәжірибелерінің
нәтижелері хлоры бар формалы ... ... ... ... және т.б.) ондағы крахмал құрамын азайтып және түйнек дәмін
нашарлатып, картоп сапасын төмендетеді. Хлоры бар концентрленген ... ... ... ... мен 40% калий тұзы) түйнектегі крахмалдың
құрамына аздап әсер ... ... ... ... хлор аз ... калий тыңайтқыштарын күзде енгізу картоп сапасына әсерін тигізеді.
Калий тыңайтқыштарының хлорсыз формалары, ... ... ... ... бар ... тыңайтқыштары енгізгенде әсірісе
қышқыл құмды топырақтағы картопты ... ... ... ... арқылы жоғары нәтижелер алынады.

Пән: Ауыл шаруашылығы
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 18 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Аудит кезіндегі есеп беру3 бет
Сатып алу процессіндегі ішкі аудиттің әдістемесі60 бет
Активті қуаттың минимум шығыны бойынша АО «ЖРЭК» 220-220 кВ Қарағанды тораптарындағы режимдерді оңтайландырудың есептеулері47 бет
Компанияның қаржылық стратегиясы4 бет
Шардара суқоймасындағы көксерке (Sander lucioperca) және ақмарқа (Aspius aspius) балықтардың қоректенуі26 бет
Өсімдікті талдауда қоректенуді диагностикалау әдісін қолдану3 бет
Өсімдікті талдауда қоректенуді диагностикалау әдісін қолдану жайлы3 бет
«компания капиталының құрылымын оңтайландыру»140 бет
«Ойын–технологиясы негізінде қолайлы орта туғызу – баланы субъект ретінде дамыту шарты»5 бет
Айқышгүлді егістік,жемдік,көкеніс дақылдарының зиянкестері16 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь