Ақша қаражаттарының есебі жайлы

Кіріспе

І тарау Ақша қаражаттарының есебі
1. Ақша қаражатының жалпы сипаттамасы. Есеп айырысу
нысандары
2. Төлем тапсырмаларымен есеп айырысу.
3. Вексельдермен есеп айырысу.
ІІ тарау Кассадағы нақты ақшаның есебі
1. Кассадағы ұлттық валюта түріндегі нақты ақша есебі
2. Кассадағы шетелдік валюта түріндегі нақты ақша есебі
Қорытынды
Пайдаланған әдебиеттер
Барлық шаруашылық жүргізші субъектілер өз ақша қаражатта¬рын банктердің тиісті мекемелеріндегі шоттарда сақтайды. Міндеттемелер жөніндегі басқа субъектілерге төлемдер, әдетте, ақша аудару арқылы есеп айырысу тәртібімен банктердің осы мекемелері арқылы жүргізіледі. Нақты ақшасыз есеп айырысу Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі белгілеген нормативтік құжаттармен белгіленген жағдайлар мен шегінен шығып кетпейтіндей етіп жүргізіледі.
Елдің экономикасында банк мекемелері арқылы жүзеге асырылатын нақты ақшасыз есеп айырысудың айрықша басымдылғы байқалады. Нақты ақшамен субьектілер персоналмен еңбекақы төлеу бойынша, есеп беруге тиісті адамдармен, депоненттермен, дебиторлармен жөне кредиторлармен қолданылып жүрген заң ережелеріне сәйкес банк мекемелері арқылы өтпейтін төлемдер бой¬ынша есеп айырысады.
Республикада банк мекемелері арқылы жүзеге асырылатын ақша аудару арқылы есеп айырысудың бірыңғай жүйесі қолданылады. Салыстырмалы түрде ұсақ төлемдерді субъектілер кассадан қолма-қол ақшамен, почта аударылымымен немесе байланыс кәсіпорындары арқылы үстеме төлем жасау арқылы төлеуге құқылы.
1. Әбдіқалықов Т.Ә., Сәтмурзаев А.А. Шағын кәсіпорындарда бухгалтерлік есепті ұйымдастыру: Оқу құралы – Алматы: КазМБА, 1996- 50б.
2. Әбдіманапова Ә.Ә. Бухгалтерлік есеп теориясы: Оқу құралы – Алматы: 1992 – 231 беь.
3. Кәсіпорындардағы бухгалтерлік есеп: Оқу құралы. Тасмағанбетов Т. А., Радостовец В.К., Раимов С.Р., т.б. – Жалпы редакциясын басқарған э.ғ.к., доцент Т.А. Тасмағанбетов – Алматы: Экономика, 1997 -184бет.
4. Әкімжанов Д., т.б. Кәсіпорындар мен бірлестіктердің шаруашылық жұмыстарына талдау – Жалпы редакциясын басқарған э.ғ.д. профессор С.С. Сатубалдин – Алматы: Мектеп, 1987 – 245бет.
5. Көкенов Ү.Ж., Көкенова Ф.Ү. Кәсіпорындардың бухгалтерлік есебі (Бірінші кітап) – Алматы: Рауан, ШМК «Демеу», 1992 – 320 бет.
6. Көкенов Ү.Ж., Көкенова Ф.Ү. Кәсіпорындардың бухгалтерлік есебі (Екінші кітап) – Алматы: Рауан, ШМК «Демеу», 1992 – 320 бет.
7. Радостовец В.К., Омаров А. Ш., Тасмаганбетов Т.А. и др. Организация финансового учета: Уч. пособие под редакцией В.К. Радостовец – Алматы: Экономика, 1997-180с.
        
        ЖОСПАР
Кіріспе
І тарау Ақша қаражаттарының есебі
1. Ақша қаражатының жалпы сипаттамасы. Есеп айырысу
нысандары
2. Төлем тапсырмаларымен есеп айырысу.
3. Вексельдермен есеп ... ... ... ... ... ... ... ұлттық валюта түріндегі нақты ақша есебі
2. Кассадағы шетелдік валюта ... ... ақша ... ... ... ... субъектілер өз ақша қаражаттарын банктердің
тиісті мекемелеріндегі шоттарда сақтайды. ... ... ... ... ... ақша аудару арқылы есеп айырысу тәртібімен
банктердің осы мекемелері арқылы жүргізіледі. Нақты ақшасыз есеп ... ... ... Банкі белгілеген нормативтік құжаттармен
белгіленген жағдайлар мен шегінен шығып кетпейтіндей етіп ... ... банк ... ... ... ... нақты
ақшасыз есеп айырысудың айрықша басымдылғы байқалады. ... ... ... ... ... бойынша, есеп беруге ... ... ... жөне кредиторлармен қолданылып
жүрген заң ережелеріне сәйкес банк мекемелері ... ... ... есеп ... банк мекемелері арқылы жүзеге асырылатын ақша аудару
арқылы есеп айырысудың бірыңғай жүйесі қолданылады. Салыстырмалы түрде ... ... ... қолма-қол ақшамен, почта аударылымымен
немесе байланыс кәсіпорындары арқылы үстеме төлем ... ... ... ... ... шоттарынан олардың иелерінің өкімі
бойынша есептен шығарылады. Субъектінің рұқсатынсыз ... ... ... соттың, мемлекеттік салық қызметінің рұқсатымен және
қолданылып жүрген заңдарда ... ... ... ғана жол ... тарау АҚША ҚАРАЖАТТАРЫНЫҢ ЕСЕБІ
§ 1. Ақша қаражатының жалпы сипаттамасы. Есеп айырысу нысандары
Ұлттық Банк ақша-несие жүйесіне ... ... ... ... ... жүзеге асырады және жиынтық валюта жоспарын
қалыптастыруға қатысады. Ол ақша эмиссиясын, ... мен ... ... және ... ... ... несие саясатын ... ... ... ... ... ... тиімділігін арттыру, күрделі ... мен ... ... ... есеп ... жүргізу
төмендегі мемлекеттік акционерлік банктерге жүктелген: Тұран-Әлем ... ... ... көлік пен байланыста, материалдық-техникалық
қамтамасыз ету ... ... ... ... ... Қазкредсоцбанк - тұрғын үй-
коммуналдық шаруашылықта тұрмыстық қызмет ... және ... ... салаларында; Халықтық банк - елдегі жинақ ісін ұйымдастыруды қамтамасыз
етеді; Бюджетгік банк - бюджеттегі мекемелерге қызмет ... ... ... ... ... ... ... экономикалық даму ... ... ... ... ұзақ ... ... ... асырады; Медетші
банк-қаржы жағдайын оңалтуы мен ... ... ... ... ... ... бөлетін субьектілерді ... ... ... коммерциялық және жекеменшік банктердің жүйесі құрылған, олар
елде жұмыс істейтін шаруашылық жүргізуші субьектілерге қызмет көрсетеді.
Ақша бірлігі ... ... ... ... ... есеп айырысуларды Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі банктер
орналасқан ... ... ... есеп ... ... ... ... есеп айырысуларды жүргізетін коммерциялық
банктермен есеп айырысу орталықтарындағы құжаттар айналымы Ұлтық ... ... ... ... Банктердің қызметін Қазақстан
Республикасының Ұлттық Банкі үйлестіреді және оған ... ... ... ... және заңды тұлғалар арасында есеп айырысу үшін
Қазақстан Республикасының банк мекемелері мынадай шоттар ашады:
есеп айырысу ... ... ... ... балансы бар,
Қазақстан Республикасы Әділет ... ... ... ... ... ... бюджеттегі мекемелерге, бюджетгік мекемелерге
олардың бюджеттен тыс ... ... ... және ... ... ... ұйымдар мен жеке тұлғаларға;
бюджеттік шоттар-Қазақстан ... ... ... ... келісімдер негізінде есеп айырысу
ережелеріне сәйкес екінші деңгейдегі банктерге Ұлттық Банк ... өз ... ... жерден тысқары жерлерде жеке филиалдары мен өкілдіктері
/дүкендері, қоймалары жөне т.е./ бар заңды тұлғаларға табысты нақты ... ... ... ... ... ... үшін есеп айырысу
субшоттары ашылуы мүмкін.
Уақытша есеп айырысу шоты ішінара пайдалануға берілген ... ... ... кезең және т.с.с./, салынып жатқан көсіпорынға арнап ... ... шот ... ... ... ... ... кәсіпорын
пайдалануға толық берілгенге дейінгі мерзімге ашылады.
Субьектіге валюталық шот ... ... ол ... ... ... бары мен ... ... алуға арналған. Ол ... ... ... ... және ... ... ... субъект
үшін ашылады. Аккредитивтер бойынша шоттарды, чек ... ... жөне ... ... ақша қаражаттарын оқшаулап сақтау үшін
және тиісті операцияларды жүргізу үшін ашады.
Есеп айырысулар толық және тұрақты болуға ... ... ... ... қаланған: субъектілер өз ақша қаражаттарын банкте
сақтауға міндетті; олардың арасындағы есеп ... ... ... ... ... ... арқылы есеп айырысулар жүргізуге
негіз болып табылатын барлық құжаттар банк, байланыс органдары мен ... ... ... ... ... үшін пайдаланылады; банктік емес
айналымда айналыстың тек жалпы мемлекеттік ... ... ... банк ... және ... гана айнала алады. Есеп
айырысудың ... ... ... ... ... қозғалысына, есеп айырысу қатынастарына қатысушыларды өзара
ынталандыру мен ... ... ... мен ... ... қаражатын есепке алу міндеттері ақша қаражатының сақталуын және
олардың мақсатына сай лимиттерге, ... ... ... ... ... ақша ... ... жөніндегі барлық
операцияларды толық және уақтылы құжаттау; есеп ... және ... ... ... ... алуды уақтылы және дұрыс жүргізу; ақша ... және ... ... ... ... банк ... ақша ... жасау болып табылады.
Кәсіпорындардың банктер арқылы жүргізетін есеп айырысуларын тауарлық
(сатылган ... ... және ... ... ... алынған шикізат,
материалдар, жартылай ... өнім ... жөне ... емес ... ... ... ... қорына жөне басқалары) деп
белуге болады.
Банк субъектілердің ақша қаражаттарын олардың шоттарында сақтайды, осы
шоттарға келіп түскен ... ... ... ... ... мен беру және банк ... мен шартта көзделген басқа
да операцияларды жүргізу туралы өкімдерін орындайды.
Субъектілердің шоттарынан төлем жасау егер заңдарда өзгеше көзделмесе,
субъектінің басшысы ... ... ... асырылады.
§ 2.Төлем тапсырмаларымен есеп айырысу.
Төлем тапсырмасы субъектінің ... ... ... өз шотынан
белгілі бір соманы аударуы ... ... ... ... ... ... ... нысандағы бланкілерде тапсырманы
ұсынады. Тапсырмаларға қоса төлем жасаушы банктің талап етуі ... ... ... үшін ... ... етіп) шарттарды, салықтық шот-
фактураларды жөне төлемдердің мақсатын растайтын басқа да ... ... ... ... жазылып берілген күннен бастап 10
күн бойы күшінде ... ... күн ... ... ... ... ... шотында қаражат болғанда ғана орындауға қабылданады.
Бірқалыпты және тұрақты өнімдерді сатып-өткізу ... ... мен ... алушылар арасындағы есеп айырысулар жоспарлы төлемдер
төртібімен шарттардың ... ... ... ... ... ... ... жүзеге асырылуы мүмкін. Жоспарлы төлемдер
транзитгік жөнелту де қолданылмайды. Бұл төлемдер күн ... ... ... мен ... ... ... ... белгіленген мерзімдерде кезең-
кезеңімен жүргізілуі мүмкін.
Ірілендірілген төлем мерзімін есепті қезеңнің келесі ... ... ... Әрбір жоспарлы төлем сомасын тараптар төлемдердің
келісілген кезеңділігі мен өнім беру ... алу) ... ... ... сүйене отырып, алдағы айға ... ... ... ... кезінде олардың мөлшерін бір айда өнім берілу сомасын осы
айдағы жұмыс күнінің санына бөлу жолымен айқындау ... ... ... өнім сату ... ... ... ... сомалары бір айдағы
күнтізбелік күндердің санына сүйене отырьш есептелуі мүмкін. Әрбір жоспарлы
төлем үшін банкке жеке төлем ... ... ... ... ... ... ... бір рет өз есептерін өткен
кезеңдегі нақтылы тауар босату ... ... ... ... ... белгіленген тәртіппен қайта есептеу жүргізуге міндетті.
Бұл ретте пайда болатын айырма жеке тапсырма ... ... ... ... төлеу кезінде есепке алынуы мүмкін.
Тапсырмалар банкке төлем мерзімі ... күні ... ... ... ... жеткіліксіз болғанда және төлем жасаушыға
несие беру мүмкін болмаған ... банк ... ... ... ... болған кезде жоспарлы төлемді төлем жасаушы ол ... ... ... ... есепке ала отырып аударады.
Үздіксіз өндіріс циклы бар субъектілер өндірілген өнім үшін аванстық
төлемдермен есеп айырысады. Аванстық ... ... ... арқылы
жүргізіледі.
Аванстық төлемдермен есеп айырысу қаражатты шартта айтылған мерзімдер
мен мөлшерлерде кезең-кезеңімен аудару арқылы жүзеге асырылады.
Тараптар кезең сайын, ... ... бір рет ... ... ... босатудың негізінде өз есептерін нақтылап, шартта айтылған тәртіппен
қайта есептеу жүргізуге ... Бүл ... ... болған айырма жеке
тапсырмамен аударылуы не кезекті төлем жасау кезінде ескерілуі мүмкін.
Тараптардың ... ... ... ... ... ... бұрын және мерзімі кейінге қалдырылған болуы мүмкін.
Жедел мерзімді төлем ... ... ... жүзеге асырылады:
аванстық төлем, яғни, тауар ... ... ... ... ... яғни,
тауарлар үшін шоттарды тікелей акцептеу жолымен; ірі мәмілелер кезіндегі
ішінара төлемдер.
Мерзімінен бұрын ... ... ... ... ... ... ... тараптардың қаржылық жағдайына зиян ... ... жеке ... ... ... ... ... іссапар шығыстары, авторлық қаламақы) жекелеген азаматтардың атына;
жалақы төлеуге арналған, банк ... жоқ ... ... ауыл
шаруашылығы өнімдерін дайындау жөніндегі шығыстарды субъектілерге қаражат
аударуды байланыс көсіпорындары ... ... ... алады.
Өз шоттарынан байланыс көсіпорындары арқылы аударым ... ... ... аударым бланкілерінде аударым алушының атын, оның нөмірін,
сондай-ақ егер қаражат шотқа аударылуға тиіс болса, осы орналасқан банктің
аты мен ... ... ... ... ... ... ... онда кім, қандай мақсаттарға ақша алатыны көрсетіледі. Байланыс
көсіпорындары ... ... ... ... ... ... ... жалпы сомасына төрт дана етіп ... ... ... ... ... ... ... есеп айырысу. Төлем талап тапсырмасы төлем
жасаушының ... ... ... жіберілген есеп айырысу және ... ... ... ... ... өнімнің, орындалған
жұмыстын, көрсетілген қызметтің құнын төлеу ... ... ... талабын білдіреді. Төлем талап тапсырмаларын төлем жасаушы бланкке
жазып, жабдықтаушының банкіне тізімдемемен ... төрт дана етіп ... ... барлық реквизитгердің толық толтырылғанын ... ... ... банкіне жібереді, ... ... ... ... ... ... ... соң, оны тіркейді,
барлық даналарға алынған күнді қойып ... ... оң ... және ... ... ... алу үшін береді.
Төлем талап тапсырмасын толық немесе ішінара ... ... ... ... ... ... билік жүргізуге уәкілеттігі бар адамдардың
қолын ... және мөр ... ... оны ... ... банкке
өткізеді, олардың:
біріншісі төлем төлеушінің шотынан қаражатты есептен ... үшін ... жөне ... ... ... банк ... ... - жабдықтаушыға қызмет көрсететін банкке жіберіледі;
үшіншісі - тиеу құжаттарымен бірге тауарларға, орындалған жұмыстар мен
көрсетілген қызметтерге ақы төлеуге жөне ... ... ... қолхат ретінде төлем жасаушыға қайтарылады.
Банк акцептелген талап-тапсырмаларды ... және ... ... ... ... ... толық немесе ішінара ақы төлеуден бас тарту
туралы төлем жасаушы оған ... ... ... үш ... ішінде
хабарлайды. Талап-тапсырма құжаттарымен қоса оған берілген тиеу құжаттарын
және төлемейтіні туралы хабарламасымен ... ... ... ... ... ... арқылы есеп айырысу.
Көлік ұйымдарының тапсырыс берушілермен (жүк жөнелтушілермен немесе
жүк алушылармен) жүк тасымалдағаны ... ... ... көрсетулері үшін орталықтандырылған есеп айырысулары ... ... ... ... ... ... ... сома жиынтық
талапқа енгізілмеуге тиіс. Көлік қызметіне ... ... ... банк мекемесі тиісті шоттан қаражаттың депонентелгенін, ... ... ақы ... ... ... ... ... бұл шотта
уақытша қаражат болмаған кезде банктің кепілдігінен жүзеге асырылғандығын
куәландыратын ... ... ... ... ... болу ... келісім-шартымен айқындалады.
Өзара талаптар мен міндеттемелерді есепке алу.
Өзара ... мен ... ... есеп ... деп
борышкерлер мен несие берушілердің бір-біріне қойылған талаптары ... тең ... ... және осы ... мен ... ... ғана төлем жасалатын нақты ақшасыз есеп айырысулар
жатады. Өзара талаптарды ... алу ... есеп ... банктер
субъектілердің өтіншгі бойынша нақты тиелген немесе босатылған тауарлы-
материалдық құңдылықтар және ... ... ... ... ... ... тапсырмалар, чектер, талап-тапсырмалар ұсынылады.
Бұл есеп айырысуларды банк тұрақты және біржолғы есепке алу ... ... ... алу қатарына өзара талаптар мен міндеттемелердщ
сальдосы бойынша ... есеп ... ... Біржолғы есеп
айырысуларға ею субъект арасындагы қара-ма қарсы талаптардың ... ... ... ... мен ... сальдосы бойынша мерзімдік есепке
алу жатады.
Арасында тауарларды өзара босату ... ... ... ... ... ... бар субъектілер үшін өзара ... ... ... ... есеп ... жүзеге асырылуы мүмкін.
Субъектілерге бір немесе әртүрлі қаладагы, не қаладан ... ... ... көрсетеді. Есеп ... ... мен ... ... ... ... және субъекті орналасқан
жердегі есептеме жүргізу жүктелген банкпен міндеггі түрде ... ... ... ... ... субъект есеп айырысу мерзімі аяқталганнан
кейінгі күннен кешіктірмей қарама-қарсы талаптардың шоты ... ... ... ... шоттан алынған банк көшірмесін қоса бере отырып
оны екінші тарапқа ... ... Есеп ... ... есепті кезең
аяқталганнан кейінгі келесі күні сальдо шығаруды қиындататын жазулар саны
көп болтан ... ... ... ... ... жазып беру мерзімін
үш күнге дейін үзарту көзделеді.
Сальдо бойынша есепке алу сальдо сомасы тауардыц бір күндік ... ... ... тең ... ... ... Егер есеп ... сомасы аз болса, ол келесі ... есеп ... ... ... есеп ... ... ... болғанда тауарлы-көліктік жүк
қагаздар банкіге еткізілмейді.
§ 3.Векселъдермен есеп айырысу.
Вексель-біржақты қатаң орындалатын ақша міндеттемесін ... ... ... ... және ... ... ... вексель (соло )- талап ету бойынша немесе белгіленген мерзімде
келешекте вексельде ... ... ... ... ... ... берушінің ешбір шартсыз міндеттемесін қамтитын вексель.
Аударма вексель(тратга)-вексель берушінің (трассантгың) ... ... ... ... ... (ремитентке) немесе оның бүйрығы
бойынша келешекте белгілі бір ... не ... ... ... ... ... туралы ешбір шартсыз міндетгемені ... ... ... ... енгізілген, қүжат қай тілде
толтырылса сол тілде «вексель» деп жазылған атауды, ... бір ... ... ... негізделмеғен бүйрықты; төлеуге тиіс түлғаның
(төлеушінің) атауы-тек аударма вексельде, төлеу
мерзімін, төлем жасалатын орынды көрсетуді; кімге ... ... ... төлем жасалатын болса, сол түлғаның атауын, вексель ... ... ... ... вексельді беретін түлганьщ (вексель берушінің) қолын
қойдыруға тиіс.
Жоғарыда көрсетілген талаптар қүжаттарда түтастай ... ... ... ... қоспағанда, онда вексельдщ күші болмайды.
Төлем мерзімі көрсетілмеген ... ... ... тиіс ... ... нүсқау болмаганда төлем жасаушының атының жанындағы орын, төлем
жасау орны жене сонымен бір ... ... ... ... орны деп
есептеледі.
Жасалған орны көрсетілмеген вексельге вексель берушінің аты-мен ... ... қол ... деп ... вексель вексель берушінің бүйрыгы бойынша ақы төлеуге жататын
вексель ретінде берілуі ... Ол ... ... ... ... ... есебінен берілуі мүмкін.
Аударма вексельге үшінші түлға түрган ... ... ... жасаушының түратын
жерінде немесе қандай да бір баска орында ақы төленуі мүмкін.
Процентгік ставка вексельде көрсетілуге ... ... ... болмаган
жағдайда шарт қол қойылмаған (жазылмаған) деп саналады.
Егер процентгің есептелген күні көрсетілмесе, ... ... ... ... ... келген аударма вексельдің, ол бүйрығы көрсетілмей ... ... ... ... ... ... ... аударма вексельде «бұйрыққа емес»1 немесе осыган
мағыналас сөзді жазса, онда қүжат нысанын ... ... және ... ... ... ... ... вексель беруінің пайдасына
не вексель бойынша міндетті баска кез ... ... ... ... не ... ... ... жасаушынын да пайдасына
жасалуы мүмкін. Бүл адамдар өз кезегінде вексельді ... ... ... ... ... тиіс. Оның шартты жагдайларының
бірі шектелетін болса, онда оған қол ... яғни ... ... индоссаментінің бланктік индоссамент күші болады.
Индоссамент аударма вексельде немесе оған қосылған парақта ... ... Оған ... қол ... ... ... ... келіп шығатын барлық құқықтарды береді.
Егер индоссамент бланктік болса, онда вексель ұстаушы: бләнкті вз атына
немесе баска бір ... ... ... ... өз ... ... ... немесе басқә бір адамның әтына табыстай алады; бланк толтырмай және
индоссамент жасамай, вексельді ... ... бере ... ... кері шарт ... индоссант акцепт пен төлем ұшін, жауап
береді. Ол кейінгі индоссаментке тыйым сала ... бұл ... ... ... әдамдардың пәйдасынә шешілсе де, ол олардың алдында
жауәп бермейді.
Қолында аударма векселі бар адам, егер ол вз ... ... ... ... арқылы негіздесе, соңғы индоссамент бланкілік болғанның
өзінде зәңды вексель үстаушы деп қараләды.
Бұл ретте сызылып тасталған ... ... деп ... ... ... басқә индоссамент жасалса, соңғысына қол
қойған адам вексельді бланкілік ... ... ... ... ... ... төлем мерзімі басгалғанга дейін вексель үста-ушы
немесе қолында весель тұрған, қарапайым адам да төлем ... ... ... ... ұсына алады,
Егерде төлем жасаушы өзінің келісімі туралы вексель ұстаушыға, немесе қол
қойған адамдардың біріне хабарласа, ол онда олардың ... ез ... ... ... ... ... бойынша төлем толықтай немесе вексель со-масының
бөлігінде аваль аркьілы камтэмасыз етілуі мүмкін.
Мундай ... ... ... адәм ... ... вексельге қол қойған
адамдардың бірі бере алады.
Аваль1 аударма ... ... ... парақта беріледі. Аваль
берілген орнын көрсете отырып, жеке актімен де берілуі мүмқін. Ол ... ... ... сөздермен немесе кез ... бір ... ... оған ... ... адам қол қояды.
Аваль үшін.егер төлем жасаушы немесе вексель беруші қолын қоймаған
болса, аударма вексельдің бет ... ... қол қоюы ... оның ... ... ... көрсетілуге тиіс. Ол
көрсетілмеген жағдайда аваль вексель беруші ушін берілген деп есептеледі.
Авальшы ол ұшін ... ... ... ... ... ... ... вексель бойынша кепілдік, оған байланысты аваль жасаған адаи
вексель бойынша міндетті басқа ... ... ... ... ез ... алады. Авальшы-аваль жасаған адам.
Аударма вексельғе ақы төлей отырып авальшы ... ... ... және аударма вексельге байланысты осы соңғы адамның ... ... ... ... туындайтын құқықтарды иеленеді,
Аударма вексель ақы төлеу үшін: үсынганда; үсынғаннан кейін белгілі бір
уақытта; жасалғаннан ... ... ... белгілі бір күнде берілуі
мүмкін.
Өзге мерзім тағайындалған ... ... бір ізді ... аударма вексельдер жарамсыз болып табылады.
Аударма вексель үсынған шагында ... ... Ол ... ... бір ... ... ... жасауға үсынылуы мүмкін. Вексель беруші
аудармалы вексельде төлемге ұсынылатын мерзімі ... ... ... мерзімнен бұрын төленуін талап етуге болмайды.
Мұндай жағдайда ұсыну мерзімі осы мерзімнен бастап жүреді.Ұсымғаннан ... бір ... ... ... ... ... төлем мерзімі не
акцепт қүнімен, не қарсылық білдіру күнімен айқындалады.
Қарсылық білдіру болмаған жағдайда күні ... ... ... ... ... үшін ... ... соңғы қүнінде жасалған деп
есептеледі. Мерзімі белгілі бір қүнге немесе ... ... ... ... белгілі бір уақытқа белгіленген аударма вексель ұстаушы
вексельді төлеуге ол төленетін күні, не келесі екі ... ... ... ... ... ... есеп ... палатасында1 ұсыну төлемге
үсынғанмен бірдей болады. Вексель ұстаушы бөліп төлеуден бас тарта алмайды.
Бөліп төленген жағдайда төлем ... ... ... ... ... жасау және бул туралы қолхат беруді талап ете алады.
Вексель ұстаушы аударма вексель ... ... ... ... ... тиіс.
Мерзімі келгенге дейін төлейтін төлем жасаушы мұны өз ... ... ... ... жасау орнында жүрмейтін валютада жасалса,
онда оның сомасы жергілікті ... ... ... ... ... ... ... валютамен төленеді. Егер борышкер ... ... ... онда ... ұстаушы өз қалауынша аударма вексель сомасының
жергілікті валютада төлем мерзімі келген ... не ... ... ... ... төленуін талап ете алады.
1. Есеп айырысу палатасы - Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің
лицензиясына сәйкес есеп ... ... ... ... ... ... ... өзінің регресс құқықтарын индоссанттарға, ... және ... да ... адамдарға қарсы: төлем мерзімі келгенде:
егер төлем жасалмаса, тіпті төлем мерзімінен ... егер ... ... ... ішінара бас тартылса;
2) төлем жасаушы вексельді акцептегені немесе акцептемегеніне
қарамастан ... деп ... ... ол ... жасауды тоқтатқан
жағдайда, бұл жағдайды сот анықтамағанда немесе оның мүлкінен өтем ... ... ... вексель беруигі акцептке жатпайтын вексель бойынша банкрот деп
танылған жағдайда іске асыра ... ... ... пен ... үшін ... ... ... вексель бойынша, төлем мерзімінен кешіктірілмей ұсынылуға тиіс.
Акцепт немесе төлемнен бас тарту (акцептемеуге немесе төлем жасамауға
қарсылық білдіру) бас тарту ... ... ... ... тиіс.
Қарсылық білдіру вексель беруші аударма вексель мәтінінің (текстінің)
өзінде ресми акт арқылы қарсылық ... ... ... ... ... өзінде жазылған арызбен және төлем ... ... ... ... мүмкін.
Аталған арыз қарсылық білдіру үшін белгіленген мерзімдерде ... ... ... ... ... сөйкес тізілімге
енгізілуге тиіс. Бүл ретте күні қойылмаган ... ... ... ... ... қарсылық акцептке үсыну үшін белгіленген мерзімдерде
жасалуы керек.
Акцептеуге қарсылық білдіру төлемге ... және ... ... білдіруден босатады.
Барлық аударма вексельде вексель беруші вексель акцептке мерзімі
белгіленіп немесе белгіленбей ... тиіс деп шарт қоя ... ... жататын аударма вексельдің ісі ойдагыдай еместігі
байқалса, тіпті оның үшінші адам арқылы ... бола ... да; ... ... басқа жерде түрып, өзінің түрған жерінен төлем жасауға тиісті бола
түрса да; немесе белгілі бір уақыт өткен соң, яғни ... ... ... вексель бола түрса да, оны акцептке үсынуға тыйым сала алады.
Ол акцепке белгіленген мерізнен бүрын орьшдалмауы ... деп шарт ... ... егер ... ... ... акцептеуге жат-пайды
деп жарияламаса, онда вексель ... ... ... ... ... тиіс деп шарт қоя ... ... белгілі бір уақытта төленуге тиіс вексельдер акцептке
олар берілген күннен басгап бір ... ... ... ... ... бүл ... ... қысқарта алады. Немесе содан да ұзақ
мерзімді белгілей алады. Бүл мерзімдер индоссанттармен қысқартылуы ... ... ... ол ... рет ... ... ... күн
екінші рет үсынуды талап ете алады. Мүдделі адамдар бұл талап ... ... ... ... ғана бүл талаптың қойылмағанына
сілтеме бере алады.
Вексель үстаушы төлем ... ... ... ... беруге
міндетті емес.
Акцепт аударма вексельде көрсетіледі. Ол «акцептелген» ... ... ... ... кез ... басқа сөзбен бейнеленуі мүмкін, оған
төлем жасаушы қолын қояды. Вексельдің алғашқы ... ... ... қолының акцепт күші болады.
Акцепт жай және шартсыз болуға тиіс, бірақ ... ... оны ... ... ... ... вексельдің мазмұнына акцептпен жасалған кез-келген өзгеріс
акцепттен бас тартумен бірдей болады. Бірақ ... өз ... ... ... ... ... ... арқылы өзіне аударма вексельді мезгілінде төлеу
туралы міндетгеме алады.
Төлемеген жағдайда вексель үстаушы, ол өзі вексель ... ... ... қарсы аударма вексельде негізделген, жөне ... ... ... ... ... ... вексельге өзінің акцепт туралы қол қойған ... ... ... ... оны ... ... онда ... бас тартылған
деп есептеледі. Өзгеше екені дәлелденбесе, сызып тастау қүжат қайтарылғанға
дейін ... деп ... ... ... ... ... акцептелмегеніне
қарамастан төлем жасамаған ... ... ... жасаушының мүлкінен
өндіріп алу нәтижесіз болтан ... ... ... өзіне тиесілі
қүқықтарды вексель төлем ... ... үшін ... кейін және
қарсылық білдірілгеннен кейін ғана жүзеге асыра алады.
Төлем жасаушы оның ... ... ... ... ... деп ... сондай-ақ вексель берушіні акцептеуге
жатпайтын вексель боиынша банкрот деп таныған жағдайда вексель ... ... ... ... үшін оның ... деп танылғаны туралы сот
шешімін үсынуы жеткілікті ... ... ... индоссантын және вексель берушісін акцептемеу
немесе төлем жасамағаны туралы қарсылық білдірілген күннен кейінгі ... ... ... айналым»1 туралы алдын ала айтылған жағдайда,
үсынылған күннен ... ... ... ... ... хабарлама алған
күннен кейінгі екі жүмыс күннің шгінде алдыңгы хабарламаны жібергендердің
ат-тары мен мекен-жайларын ... ... өз ... одан ... берушіге дейін хабарлауға тиіс. Жогарыда аталған мерзімдер алдынғы
хабарлама алынған сәттен бастап жүре бастай-ды.
Акцептемеу немесе төлем жасамау туралы қарсылық ... ... бүл ... ... ... міндетгі барлық адамдарға вексельдегі
не қарсылық білдіруді талап ... ... ... ... ... ... ... отырып, оларға ескертуге міндетгі. Мүндай
хабарлама ... ... ... ... ... қосылады.
Вескель беруші, индоссант немесе авальшы қүжатқа енгізілген және қол
қойылған «шығынсыз айналым», ... ... ... ... басқадай
мағыналас сөздер арқылы вексель ұстаушыны оның регресс, акцептемеуге немесе
төлем жасамауға қарсылық білдіру ... ... ... ... алады.
Бұл сөз вексель үстаушыны аударма ... ... ... да, ... жіберуден де босатпайды. Мерзімдердің сақталмаганын
дәлелдеу вексель үстаушымен дау кезінде осы жағдайға сілтеме жасаған адамға
жүктеледі.
Егер бүл ... ... ... ... онда оның ... қол қойған
барлық адамдарга қатысты күші болады; егер оны индоссант немесе авальшы
енгізсе, онда оның тек ... ... ғана күші ... ... ... ... сөзте қарамастан, вексель үстаушы
қарсылық ... онда ... ... ... ... ... Егер бұл сөзді индоссант немесе авальшы ... онда ... ... ... өз ... ... барлық адамдардан
төлеттірілуі мүмкін.
Аударма ... ... ... ... ... ... оған аваль қойғандардың барлығы вексель үста-ушының алдында бірлесіп
міндетгі ... ... осы ... барлығына, әрқайсысына жеке-жеке және
барлығына бірдей талап қоюға қүқылы, бүл ... ... ... ... ... ол ... аударым жасағаннан кейін, аударма вексельге қол ... ... дәл ... ... болады.
Міндеттілердің біріне қойылған талап олар бастапқы ... ... алса да, ... ... ... ... ... үстаушы өзі талап қойған адамнан мыналарды:
-аударма вексельдің акцептелмеген немесе төленбеген сомасын, егер
белгіленген ... онда ... ... сомасынан есептелген вексель төленуге тиіс күні Қазақстан
Республикасының Үлттық Банкі белгілеген қайта қаржыландыру
ставкасы мөлшеріндегі өсім сомасын;
- қарсылық білдіру жөніндегі, хабарлама ... ... ... ... да ... ... ете ... қоса талап қойған вексель үстаушы талая қою сомасына ... 0,01 ... ... ... ... алады.
Егер талап төлем мерзімі басталғанга дейін қойылса, онда вексель,
сомасынан есегггік проценті үсталады. Бүл есептік ... ... ... ... ... қойылган күнгі ресми есептік ... ... ... есептеледі.
Аударма вексельге ақы төлеген адам оның ... ... ... өзі төлеген барлық соманы;
-аталған сомаға вексельге талапкер ақы төлеген күнгі Қазақстан
Республикасының ... ... ... қайта қаржыландыру ставкасының
мелшерінде есептелген процентгерді;
- өзі төлеген шығасыларды ... ете ... ақы ... және ... бойынша міндетті адамдарға талап
қойған адам талап қою сомасына вексель сомасының 0,05 проценті мөлшеріндегі
комиссиялық соманы қоса ... ... ... ... кездегі немесе үсынганнан кейін ... бір ... ... ... вексельді үсыну үшін;
акцептемеу немесе төлем жасамауға қарсылық білдіру ... ... ... ... төлемге ұсыну үшін ... ... сон ... үстаушы индоссанттарға қарсы, вексель берушіге
қарсы жене ... ... ... адамдарға қарсы өз қүқықтарын
жоғалтады.
Вексель беруші белгілеген мерзімде акцептке ұсынылмаған ... ... егер ... ... вексель беруші өзін тек акцепт
үшін жауапкершіліктен босатуды көздегені болса, төлем жасамаудан, ... ... ... ... ... ... ... айырылады.
Егер ұсынуға арналған мерзім индоссаментге айтылса, онда оған ... қана ... ... ... ... ... ... берілуі мүмкін.
Бұл даналар қүжаттың мәліметінің ішінде бір ізді нөмірлермен
қамтамасыз ... ... ... ... ... ... жеке аударма
вексель ретінде қаралатын болады.
Егер вексельде оның жалгыз данада берілгені көрсетілмесе, онда вексель
ұстаушы оған өз есебінен ... дана ... ... ете ... Бұл үшін ... ... индоссантына, және сол сияқты, ... ... ... ... алады. Индоссанттар жаңа даналарда индоссаменттерді қайта
шығарып беруге міндетті.
Бір дана бойынша жасалған ... бүл ... ... ... алдын ала айтылмаса да, жауапкершіліктен босатады. ... ... өзі ... жөне өзіне қайтарылмаған әрбір дана бойынша жауапты
болып қала береді.
Даналарды өртүрлі ... ... ... ... ... да өз ... қойылган жөне қайтарылмаган барлық даналар
бойынша міндетті болады.
Бір дананы акцепт үшін жіберген адам басқа ... ... сол ... адамның атын көрсетуге тиіс. Бүл соты адам оны басқа дананың заңды
иесіне тапсыруға ... ол бүны ... бас ... ... ... ... қою ... білдіру арқылы:
-акцептке жіберілген дананың талап етуге қарамастан оған берілмегенін;
-акцепттің немесе төлемнің басқа дана ... ... ... ... ... ... ғана ... асыра алады.
Аударма вексельді өрбір үстаушы оның көшірмесін жасауға құқылы.
Көшірме түпнүсқаны индоссаменттерімен жөне басқа барлық белгілерімен қоса
толық бейнелеуге ... Ол қай ... ... жеткенін көрсетуі қажет.
Оның түпнүсқамен бірдей тәртіп бойынша табысталуы және авальдануы
мүмкін.
Қазақстан Республикасының аумагындағы заңды және жеке ... ... ... ... ... есеп ... ... қүқылы, бүл ретте
ол тиісті шартта ... және ... ... вексель
айналымы туралы» Заңға қайшы келмеуге тиіс.
Байланыс мекемелері инкассаға қабылдаган вексельдерді жөнелту тәртібі
Қазақстан Республикасының ... ... ... ... Банкімен келісе отырып шығарылған нормативтік
қүқықтық актілерімен және байланыс мекемесі мен есеп ... ... ... ... алушыга үсынатын төлемнің мерзімін ... ... ... рәсімдеу «Қазақстан Республикасындағы вексель айналымы
туралы» ... ... ... ... ... беру ... ... мүмкін.
Аударма вексель мен аударма вексельдің индоссаментінің үлгісі төменде
келтірілген.
Есеп айырысулар ережелерін Құзута жол ... ... ... ... Республикасынлағы нақты ақшасыз есеп айырысуларды
жүргізу тәртібін бұзғаны үшін айыппұлдар туралы Ережелерде ... ... ... ... ... ... өнімге уақтылы төлемақы
жасамағаны ушін кідіртілген әрбір күн үшін мерзімі ... ... ... мен сатып алушы эрасындагы ... ... ... ... және омы ... ... ... төлейді.
Мерзімі өткен күндердің санын энықтаған кезде күнтізбелік күндер
қолданылады. Егер банк №2 ... ... ... есебін жүргізетін
болса, онда шарт негізінде өсімді банк есептейді.
Төлеушілернің келісімінсіз олардың шоттдрдың қаражатты есептен ... ... ... шоттарынан қаражатты есептен шыкару тек
соттың шешімімен, банктің өкімімен не мына ... ... ... қолдэнылып жүрген заңдарда көзделген жағдайда ғана жургізіледі:
бәнктің ... алу ... ... ... ... үшің
есептелген проценттері есепке қате альгнған сомаләр; кепілші шотынан қарыз
берешегінің етелмеген сомалары; ... ... ... қағаздары; соттың
шаруашылық істері жөніңдегі алқалардың бұйрықтары; нотариус жүргізген
орындау ... ... ... ... ... ... қорғау саласындағы ңаулылары негізінде ... ... ... ... қадағаләудың, сондай-ақ
кәсіподақтардың еңбек техникалық инспекциясынын бұйрықтары мен ... ... ... мен ... да мінлетгі төлемдер бойынша қосымша
салықтарды, сондай-ақ зачла козделген айыппүлдәрды, өсімдерді және өзге ... ... ... алу ... ... ... жүрген
заңдәрға сәйкес жұмыс берушілерден өндіріліп алынатын айыппүлдардын және
өзге де ... ... ... ... ... ... ... денсаулыгының өзге де зақымдануы салдарынан жұмысшы мен
қызметші, сондай-ақ жұмыспен байланысты және ... ... ... ... ... өзге де ... ... қызметші қайтыс болтан жағдайда шеккен зәлалды өтеу сомасын өндіруге
берілген сот шешімі; сақтандыру қомпаниясының ... ... ... Кеден органдарының өкімі.
Борышкер мойындаған, есептен шығарылатын сомаларға берілген өкімдер
орындау құжаттарына теңестіріледі ден танылады. Салық ... ... мен ... ... ... ... негізінде бюджетке
төленетін төлемдерді төлем кепілхаттары ... күні ... ... жүзеге әсыра-ды. Банк аталған кепілхаттардың орындалуын кідіртуге
құқығы жоқ.
Төлеушінің ... ... ... алу ушін осы ... ... алушы тиісті құжаттарды қоса тіркей отырып бзнқке төлем
тәлап-кеггілхаты бләнкісінде инкассалық өкімді ... ... ... мақсаты керсетіледі және осы төлемдерді
(күні, ... мен ... ... ... ... оның ... шығару құқығын кездейтін заң актісіне сілтеме жасаладьі. Өндіріп
алуды дұрыстығы, сондай-ақ төлемші келісімінсіз ... ... ... ... ... үшін өндіріп алушы жауапты болады. ... ... ... ... ... ... ... қарсылықтарын шын мәнінде қарамайды. Төлеушілердің келісімінсіз
шоттарынан қарәжаттарды есептен ... ... ... ... ... ... сот органдары арқылы шешіледі. Бір
қалада ... ... ... ... ... ... ... берілген инкассалық өнімдерді өндіріп алушы төлеуші шоты
жүргізілетін тікелей банкке инкассаға, ал ... ... ... ... ... қызмет көрсететін банкке береді. Инкассалық өкім
төрт данада ұсынылады.
Төлеушілердін ... ... ... қаражаттарды есептен
шығаруды банктер көшірмелері бойынша емес, тек түпнұсқа ... ... ... ... ... ... қаражаттарды есептен шығаруға ... өкім ... ... ... ... ғана өткізіледі. Бұл үшін
өндіріп алушы жауапты ... ... ... ... ... ... ... алынатың бюджетке төленетін салық ... ... ... ... ... ... берген орындау қәгаздары
бойынша-бір жыл; орындау жазбалары бойынша-бір жыл; сот ... ... ... ... ... ... үш ай, ... талаптарды есептен шығаруга берілген акімдер бойынша - екі ай;
басқа барлық құжаттар бойынша алты ... ... ... ... ... ... инкассалық өкімде
борышкердің талаптарды мойындау туралы жауабының нөмірі мен кұні, сондай-ақ
таләптың сипаты (тауарлы-материалдық ... үшін есеп ... ... алу және ... ... алуды тоқтата түру немесе тоқтату тек мынадай жағдайларда:
есептен шыгаруга өкім берген өндіріп алушылар мен ... ... сот ... ... үйғарым жасаған кезде; қылмыстық іс
қозғалуына байланысты өндіріп алуды тоқтата түру туралы ... ... ... ... ... мен ... ... алуды
тоқтата түру немесе тоқтату жөніндегі қүжаттың күні мен нөмірі көрсетілуге
тиіс. Өндіріп ... ... ... ... ... ... ... таратылған немесе қайта ұйымдастырылган (қосылған, бөлініп
шыққан, біріккен, үйымдық-қүқықтық өзге нысанда ... ... ... және басқа да есеп ... ... ... ... міндеттемелері бойынша заңға сөйкес жауапкершілік жүктелген
субъектінің есеп айырысу немесе ағымдагы шоіынан жүргізіледі.
4-бухгалтерлік есеп ... ... ... ... ... қозғалысы туралы есеп» заңды түлганың қаржылық ... ... ... ... бұл оларды есепті кезең ... ... ... ... ... қызмет пен инвестициялық және
қаржы қызметтеріне жатпайтын өзге де қызмет), инвестициялық (ұзақ мерзімді
алашақтарды ... алу мен ... және ... ... ... ... мен ... мөлшері және құрамындағы өзгеріс нөтижесі болып табылатын заңды
түлганың қызметі) турғысында алғанда ... ... мен ... ... ... етеді. Ақша қаражаттарының қозгалысы туралы
есеп субъектінің есепті жыл ішіндегі қаржылық есебінің қүрамында беріледі.
Ақша қаражаттары қозғалысының есебінде ... ... ... ... турғысынан алғандағы мағлұматтар мазмұндалуға тиіс, ... ... ... ... жагдайына оныц қызметі түрлерінің ықпалын
багалауға мүмкіндік береді.
Операциялық қызметген түсетін ақша ... ... ... ... тура әдіс ... ... бүл әдіс ... акшалай
түсім қаражаттары мен төлемдердің негізгі түрлері ашып көрсетіледі, не
жанама әдіс пайдаланылуы ... бүл әдіс ... таза ... пен ... ... мен ... ақша операциялары өзгерістеріне,
сондай-ақ инвестициялық немесе қаржылық қызметтің нәтижесі болып ... ... ... ... ... енгізіледі.
ІІ тарау
КАССАДАҒЫ НАҚТЫ АҚШАНЫҢ ЕСЕБІ
Ақша қаражаттарын сақтау, қабылдау мен беру үшін әрбір ... ... ... болады. Касса орналасқан үй-жайы
кассалардың техникалық жағынан беріктігі және ... ... ... жөніндегі талаптарға сәйкес оқшаулануға өрі
жабдықталуга тиіс. Субъектілер басшылары ... ... ... ... ... ... ... өткізген кезде сақталуьш қамтамасыз етуге
тиіс. Белгілі бір субъектіге тиесілі емес қолда бар ақша мен ... ... ... ... ... ... ... кассасында қолда бар ақшаны қажетгі шекте сақтауы және
ақша түсімін ең аз ... ... ... Ең аз мөлшерден тыс нақты
ақшаны субъект есеп ... ... қоса ... үшін банк ... ... - ... ... адам. Ол касса операцияларын жүргізу
тәртібімен таныс болуға тиіс. Осыдан кейін ғана оның ... ... ... ... ... ... шарт жасалынады. Егер еңбекақы мен басқа
да төлемдерді беру үшін ... ... ... ... ... ... тартылатын болса, онда бүлардың материалдық толық жеке ... ... ... де ... ... ақша беру ... шығыс ордерлерімен (ү.№КО-2) немесе басшы мен
бас бухгалтер қол ... ... ... ... ... ... ... өтінштен, шоттармен жене баска да ... Егер ... ... ... қоса тіркелген қүжаттарда субъект
бас-шысының рүқсат берілген қолы болса, ордерге оның қол қоюы ... ... ... ... ... ... ... ақша берген кезде
кассир алушының төлқүжатын немесе жеке ба-сының куәлігін ... ... Оның ... мен ... оны ... жөне қашан бергенін ордерде
көрсетеді. Алушы касса ордеріне қол қояды жөне ... ... ... ... ... Толтырылган шыгыс ордері төменде
келтіріліп ... ... ... акша ... ... ... ордерінде ақшаны
алуга сенім білдірілген адамнын тегі, аты мен әкесінің аты ... ақша ... ... ... ... болса, ол тізімдемеге:
«Сенімхат бойынша» деген жазу жазылады. Бүл ... ... ... ... ... (төлем тізімдемесі) қоса тіркейді.
Кіріс және шыгыс касса ордерлері мен оның ... ... ... дал әрі айқын етіп сиямен немесе түтікше каламмен жазып береді.
Жалақы, ... ... ... ... ... мен сыйлықтар
төлемдерінің ведомосы бойынша таратыла-ды, оныч қасбетінде (титул) ақша
беретін мерзімі жазумен ... ... ... ... ... мен ... ... жаз-басы көрсетіледі.
Банктен ақша алганнан кейін үш күн өткен бонда кассир телем тізімдемесіне
еңбекақысы бойынша тиесілі сомасын алмаган ... тегі ... ... немесе «Депозитке салынды» деп қолымен ... ... ... сома ... ... ... енгізіледі; тізімдемеде нақты
төленген сома мен де-позитке салынуга тиісті сома жөганде жазылады. ... ... ... ... ... адам ... болса, төлем
тізімдемесінде: ... ... ақша ... (қолы)» деген жазу
жазылады. Толтырылган төлемдер тізімдемесі төменде ... ... 1. ... ... ... ... нақты ақша есебі
Қазақстан Республикасынын Ұлттық банкі ... ... ... төртібіне сөйкес жүргізіледі.
Касса кітабы мен касса операцияларын жүргізуге бақылау бас бухгалтерге
жүктеледі.
Кассирдің ... ... ... ... автоматтандырылған әдіспен
жүргізілуі мүмкін. Оның парақтары «Касса кітабының жап-сырма параты» деген
машинограмма түрінде қалыптасады. ... бір ... ... ... машинограммаларды кассир тексеріп, қол қояды және касса қүжаттарымен
бірге касса ... ... ... ... ... беріледі.
Соңғыларын жыл ішінде кассир эр аи үшін жеке сақтайды. Жыл ... ... ... ... мен бас ... қол ... ... кітапқа сүргі салынады.
Кассирдің есебінде корреспонденцияланатын шотгарға белгі ... соң оның ... 451 - ... ұлттық валюта түріндегі нақты
ақша шотының ... мен ... ... машинограммаға немесе есеп
тірқелімдеріне көшіреді. Касса ордерлері бойынша ... ... мен ... олар ... күні гана ... ... ... кассир мыналарды:
басшы мен бас бухгалтердін қолдары мен ... ... ... ... көрсетілген қосымшалардың болуын тексеруге
міндетті. Операциялар жүргізіліп болғаннан кейін ордер-ге кассир қол ... оган ... ... ... ... басылады немесе жазумен: күнін,
айы мен жылын көрсете отырып «Алынды» немесе «Төленді» деп белгі согады.
Касса операциялары ... ... ... ... ... жүргізеді,
ол нөмірленуге, тігілуге және оған сүргі салынуға тиіс; ... ... ... мен бас бухгалтер кол қойып куөландырады.
Касса кггабының әрбір параты тең екі бөліктен түрады: олардын бірін ... ... ... дана ... ... ол ... қалады;
екіншісін (көлбеу сызықсыз) көшіргі қағаз ... ... жөне ... ... Ол ... есебі ретінде парақтың жыртпалы бөлігі болып
табылады. Касса операциялары-ның ... ... ... емес ... ... ... басталгандағы қалдық» деген жолдан кейін) басталады. Ал-
дын ала ... ... ... ... қалатын бөлігіне сай келетіндей
етіп парақты қиылатын сызық бойымен қойғаннан кейін жазу үшін жыртылатын
парақтың ... ... ... бет жағына салып, парақтың
жыртылмайтын бөлігінің сыртқы жағының көлбеу сызығы бойымен жазуды одан ... ... ... аяқталганға дейін бір күн бойы жыр-тылмайды.
§ 2. Кассадағы шетелдік валюта түріндегі нақты ақша есебі.
Валютамен операциялар ... ... 452 - ... ... ... нақты ақша» шотын ашады. Валюта кассасындагы есеп субъект
кассасындағы операцияларға үқсас жүргізіледі, тек оның ... ... және ... ... ... касса кітабында қаражаттар
сомалары шетел валюталарымен жөне ... ... ... ... үшін жеке ... ... ашылады. Валюта операциялары
үлкен көлемде жүргізілген кезде жеке ... жөне ... да ... жүргізілуі мүмкін.
Валюта түскен кезде 452-шот дебеттеледі де және мына төмендегі ... -«Ел ... ... ... ... ... шоты ... шотынан
валюта түскен кезде;
301-«Алынуға тиісті қарыздар» шоты кассага алынған валюта ... ... ... табыс» шоты - тиісті шетел
валюталарына қатысты тенге ... ... ... ... ... мен басқа да адамдардың қарыздар»- шоты-есеп беретін
адамдардың кассаға ... ... ... ... кассасынан валюта берген кезде - 452-шот кредиттеледі және мына
төмендегі шотгар дебеттеледі:
333-«Қызметкерлер мен басқа да ... ... ... ... валютасы сомасына;
431-«Ел шгіндегі валюталық шоттағы ... ... ... ... валюта сомасына;
Субьектінің операциялық кассасындагы нақты ақша ... ... ... жөне пайдалану учаскелеріндегі, ... өзен ... ... ... ... бекеттер, теңдеме жүк кассаларындагы, байланыс ... ... ... ақша ... ... бары мен ... есебі
451-«Кассадағы үлттық валюта түріндегі нақты ... ... ... ... ақша» аралық шотында жүргізіледі. Операциялық кассадағы
операциялар 451 немесе 452 шоттарындағы операцияларға ұқсас жүргізіледі.
Қорытынды
Қорыта ... ... Банк ... ... ... ... ... кассалық орындалуын жүзеге асырады және
жиынтық валюта жоспарын қалыптастыруға қатысады. Ол ақша ... мен ... ... қаржыландыруды және есеп-айырысу
қызметін атқарады.
Ақша бірлігі ретінде теңгені ... ... ... есеп ... ... ... ... Банкі банктер
орналасқан жерлерде құрылған өзінің есеп айырысу-кассалық орталықтары
арқылы ұйымдастырады. ... есеп ... ... ... есеп ... ... құжаттар айналымы Ұлтық Банктің
нормативтік құжаттарына сәйкес жүргізіледі.
Уақытша есеп айырысу шоты ішінара пайдалануға берілген ... ... ... ... және т.с.с./, салынып жатқан көсіпорынға арнап ашылуы
мүмкін. Мұндай шот ... ... ... ... ... ... толық берілгенге дейінгі мерзімге ашылады.
Банк субъектілердің шоттарынан аудару мен беру және банк ережелері мен
шартта көзделген басқа да ... ... ... өкімдерін орындайды.
Сөйтіп, Ақша қаражаты субъектілердің шоттарынан олардың иелерінің
өкімі бойынша есептен шығарылады. Субъектінің ... ... ... ... соттың, мемлекеттік салық ... ... ... ... ... ... ... жағдайларда ғана жол беріледі.
Пайдаланған әдебиеттер
1. Әбдіқалықов Т.Ә., Сәтмурзаев А.А. Шағын кәсіпорындарда ... ... Оқу ...... ... 1996- ... ... Ә.Ә. Бухгалтерлік есеп теориясы: Оқу құралы – ... – 231 ... ... ... ... Оқу құралы. Тасмағанбетов Т.
А., Радостовец В.К., Раимов С.Р., т.б. – ... ... ... ... Т.А. ... – Алматы: Экономика, 1997 -184бет.
4. Әкімжанов Д., т.б. Кәсіпорындар мен бірлестіктердің шаруашылық
жұмыстарына ...... ... ... ... профессор С.С.
Сатубалдин – Алматы: Мектеп, 1987 – 245бет.
5. Көкенов Ү.Ж., Көкенова Ф.Ү. ... ... ... ...... ... ШМК ... 1992 – 320 бет.
6. Көкенов Ү.Ж., Көкенова Ф.Ү. Кәсіпорындардың бухгалтерлік есебі
(Екінші кітап) – Алматы: Рауан, ШМК ... 1992 – 320 ... ... В.К., ... А. Ш., Тасмаганбетов Т.А. и др. Организация
финансового учета: Уч. ... под ... В.К. ...... ...

Пән: Бухгалтерлік іс
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 26 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
"Ақша қаражаттарының есебі."41 бет
«ақша қаражаттарының есебі»58 бет
«Мұнай кенорынды игеруге және пайдалануға салынған ақша қаражаттарының тиімділігін талдау»8 бет
Ағымдағы шоттағы шетел валютадағы ақша қаражаттарының есебі43 бет
Ақша қаражаттарының аудитін жүргізудің тәртібі43 бет
Ақша қаражаттарының есебі32 бет
Ақша қаражаттарының есебі және аудиті89 бет
Ақша қаражаттарының есебі және ақша қаражаттар қозғалысы15 бет
Ақша қаражаттарының есебі туралы22 бет
Ақша қаражаттарының есебі,талдауы32 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь