Өндірістік шығындар экономикалық категория ретінде

Өндіріс процесі – бұл факторлардың өзара іс-қимыл нәтижесінде өнімге айналуы. Өндіріс факторларының шығын құрылымы мен өнімінің ең жоғарғы шығарылымы арасындағы технологиялық тәуелділік өндірістік функция арқылы көрінеді.
Өндірістік функция дегеніміз - өндіріске енгізілетін факторлар мен өнімнің шығаылуы арасындағы өзара тәуелділік.
Q = f (L, K),
мұндағы L – еңбек (жұмыс күші);К – капитал; Q - өнім.
«Микроэкономика» курсының шығындар ұғымы туралы тарауы өндірістегі өнім шығару көлемінің өзгеруіне байланысты шығындардың қалай өзгеретінін талдауға арналған. Бұл байланысты зерттеудің маңызы өте зор, себебі фирмалардың өндірістік шешімдері нарық жағдайлары мен шығындар арқылы анықталады. Өндірілетін өнім көлемінің өзгеруі жалпы және орташа шығындарды өзгертеді, ал бұл жағдай баға мен фирмалар ұсынатын тауарлардың мөлшері арасындағы қатынасқа едәуір ықпалын тигізеді.
Бұл тақырыпты қарастырғанда өндірістің экономикалық және бухгалтерлік шығындарын ажырата білу керек.
Бухгалтерлік шығындарға өндірістің есеп беру кезеңіндегі нақты шығындары жатады және олар шығарылатын өнімнің өзіндік құнының құрамына кіреді. Оған мыналар жатады: шикізат пен материалдар құны, жұмысшылар мен қызметкерлердің жалақысы, амортизациялық өтемдер, жал төлемі, салықтар.
        
        Кіріспе
Қазіргі тәуелсіз Қазақстан Республикасында ... ... ... XXI ғасырдың қарсаңында рыноктық қатынасқа бағыт алынды.
Осыған орай көптеген күрделі мәселелерді тұңғыш рет шешуге ұмтылып ... ... ... соң ... ... ... тәуелсіздікке ие
болып өз алдына жеке мемлекет ретінде Біріккен Ұлттар Ұйымының ... ... да ... ... сияқты әкімшілдік жүйеден рынок
қатынастары арқылы ... ел ... бет ... өтпелі дәуір
кезеңдерін басынан өткізуде. Осыған орай ... жаңа ... ... ... ... ... ... мүмкіндігі
ашылды. Қазіргі кезде Қазақстан Республикасының басты міндеттері мен ... ... ол - ... ... ... әрі тиімді экономиканы
қалыптастыру, әлемдік кеңістікте өз орнын табу, экономикалық тәуелсіздікті
қамтамасыз ету, жоғары дәрежелі ... ... ... ... ... ... технологияны пайдалану, халықтың тұрмыс ... ... ... ... ... ... иелеріне жол ашу,
рынок орталықтарында тиімді заңға негізделген ... қол ... ... еліміздің экономикасында әкімшілдік-шаруашылық жүйесінен арыла
келе рынок шаруашылығына қажет алғы шарттар жасау жүзеге асырылуда. ... көшу бір ... ... ... оны ... ... алғанда
адамзат қоғамының көп жағдайда экономикалық және ... ... ... ... ... ... бүкіл әлемдік рынок экономикасының тарихын, даму
сатыларын басынан өткізу міндет ... Біз ... ... ... тиістіміз. Қазақстан экономикасының басқа ... ... ... ... ... ... Кешегі әкімшілдік социализмнен
кері қарай ... ... ... де бар. ... ... ... ... өзгерістер алуда. Ол кездейсоқ емес, мұның өзі қоғамдық
және өндірістік қатынастарда болып ... жаңа ... мен ... ... ... ... ... микроэкономикадан өндіріс шығындары
мәселесін теориялық тұрғыдыдан қарастырып кетуді мақсат етіп отырмын.
1 – ТАРАУ. ӨНДІРІСТІК ... ... ... ... ... шығындар туралы жалпы ұғым. Өндірістік шығын түрлері
Өндіріс процесі – бұл факторлардың өзара іс-қимыл нәтижесінде ... ... ... ... құрылымы мен өнімінің ең ... ... ... ... өндірістік функция арқылы
көрінеді.
Өндірістік функция дегеніміз - өндіріске енгізілетін ... ... ... ... өзара тәуелділік.
Q = f (L, K),
мұндағы L – еңбек (жұмыс күші);К – ... Q - ... ... шығындар ұғымы туралы тарауы өндірістегі өнім
шығару көлемінің ... ... ... ... өзгеретінін
талдауға арналған. Бұл байланысты зерттеудің маңызы өте зор, ... ... ... ... ... мен ... арқылы
анықталады. Өндірілетін өнім көлемінің өзгеруі жалпы және орташа шығындарды
өзгертеді, ал бұл жағдай баға мен ... ... ... ... қатынасқа едәуір ықпалын тигізеді.
Бұл тақырыпты қарастырғанда өндірістің экономикалық және бухгалтерлік
шығындарын ажырата білу керек.
Бухгалтерлік ... ... есеп беру ... нақты
шығындары жатады және олар шығарылатын өнімнің ... ... ... Оған ... ... ... пен материалдар құны, жұмысшылар мен
қызметкерлердің жалақысы, амортизациялық өтемдер, жал төлемі, салықтар.
Ал экономикалық ... біз ... ... шығындарды жатқызамыз,
оның ішінде фирманың өз меншігіндегі сатып алынбайтын ... ... ... шығындар да бар. Бұл факторларға меншік иесінің
(фирма басқарушысының) еңбегін, ... ...... ... құны ... оларды балама қолданғанда төлем алуға болатын ... ... ... ... біз фирманың өз ресурстарын қолданғандағы
табысты да кіргіземіз.
Бұдан былайғы талдауымызда өндірістік шығындарды экономикалық шығындар
деп ... ... ... ... ... дейін айтқанымыздай, қысқа мерзім кезеңі деп – ... бір ... ... Ол ... ... ... ... факторлары өзгермей
қалады. Сондықтан, қысқа мерзім кезеңінде өндірістің жалпы шығындарын (TC)
анықтағанда, оның тұрақты (FC) және ... (VC) ... ... ... (FC) деп – ... мерзім кезеңінде өнім шығару
көлемінің өзгеруіне байланысты өзгермейтін шығындарды ... ... ... ... өтемдер, жал төлемі, тұрақты салықтар,
сақтандыру төлемдері, дербес ... ... және ... ... (VC) деп – ... өнім көлемінің өзгеруіменн
бірге өзгеретін өндірістік шығындарды ... ... ... ... ... жұмысшылардың жалақысы, салықтар, энергия ... ... ... ... төлеуге кететін шығындар және
т.б. жатқызамыз.
Жоғарыда көрсетілгендей анықтамаларға ... ... ... ... ... ... және ... шығындардың жалпы графигі
көрсетілген.
1-сурет. Өндірістік шығындар
Жалпы шығындар мен ... ... ... бар. VC және ... ... ... кезеңіндегі түрі шекті өнімділіктің азаю заңы
және еңбектің жалпы өнімділігі қисығының түрімен түсіндіріледі.
Еңбек өнімділігінің ... ... ... VC А ... ... жылдамдықпен өсуі өндірістің бірінші сатысында еңбек өнімділігінің
жоғарылауының нәтижесінде өнім шығару ... тез ... ... ... азаю заңының әсері күшейген кезде, өнім шығару шамасының
көбеюіне ... ... ... да тез ... өсе ... ... ... қисық бойымен жоғары). TC қисығы түгелімен VC қисығын
қайталайды және ... ... ... ... ... ... табылады.
Орташа және шекті шығындар
Өндірістік шығындарды талдағанда, жалпы шығындармен қатар орташа және
шекті шығындарды да өте жиі ... ... ... ... (АТС) ... ... (ТС) ... көлеміне (Q) қатынасымен анықталады да, өнімнің бір данасын шығаруға
кеткен жалпы ... ... ... ... ... ... мына
формуламен есептеледі:
ATC=TC/Q
Берілген көрсеткіш өнімнің өзіндік ... ... ... ... бірақ ол соңғысынан айқынсыз шығындар шамасымен ... ... ... екі ... бөлуге болады: орташа тұрақты шығындар
(AFC) және орташа айнымалы шығындар (AVC). Олар ... ... ... ... ... (МС) жалпы шығындардың өзгеруінің (∆ТС) өнім
көлемінің өзгеруі (∆Q) қатынасына тең болады және өнімнің ... ... ... ... ... ... яғни:
MC=∆TC/∆Q.
Өнім шығану көлемі өскен ... ... ... өзгермейтіндігі
белгілі, сондықтан жалпы шығынның өсуі әрқашан айнымалы шығындардың өсуіне
тең болады. Осы айтылғандарды ... ... ... ... ... болады:
MC=∆VC/∆Q.
Орташа өнімділік пен орташа шығындар ... ... ... ... пен ... шығындар арасында кері байланыс бар. Жоғарыда айтылған
байланыстарды түсіну үшін, біз ... ... ... ... бар РL ... деп ... Бұл ... жерден біз зерттеп отырған көрсеткіштер арасындағы кері байланысты
көреміз. МР өскен жағдайда, МС ... және ... МР ... ... МС минимумге жетеді. Осындай байланыс АР және АС арасында ... ... МС және МР, FС және АР ... өзара байланыстар
көрсетілген. Сонымен, табылған нәтижелер өндірістің орташа, шекті шығындары
мен өндіріс факторларының өнімділіктерінің ... ... ... ... ... MC және MP, AC және AP арасындағы өзара байланыс
1.2 Шекті, орташа айнымалы және ... ... ... ... ... шығындары мен орташа шығындарының қисықтарын ... ... Ол үшін ... ... VC және TC қисықтарын,
сонымен бірге AVC, AC және MC ... ... AVC және АС ... U ... формасы жоғарыда айтылғандай
шекті шығындар мен өнімділіктің, орташа шығындар мен орташа ... кері ... ... ... және ... шығындардың қисықтары
Өнім шығару көлемін көбейткен кезде AC және AVC қисықтары бір-біріне
жақындайды, ... AFC бұл ... ... мен AC арасындағы тәуелділікті келесіден көруге болады: егер өнімнің
қосымша бір данасын өндірген кездегі шекті шығындар орташа шығындардан асып
кетсе (MC>AC), онда ... ... ... Және ... егер MC>AC
болса, онда AC-ның көлемі ... ... MC ... AC ... ... ... қиып ... Осындай тәуелділік MC және AVC арасында да
бар.
Фирманың пайдасын ең жоғары деңгейге жеткізетін ... өнім ... ... өндірушілер әрдайым орташа және шекті шығындардың өзгерісін
ескеріп отырады.
Изокоста және ең кіші шығындар принципі
Изокоста дегеніміз – ... ... құны ... болатын, еңбек пен
капиталдың барынша мүмкін болатын ... ... ... ... табу үшін, еңбектің бір сағатына деген ... PL ... ал РК – ... ... дір ... ... жал ... белгілейік.
Сонда жалпы шығын былай анықталады:
TC=PL*L+PK*K
Мұнда, PL*L – еңбекке кететін шығындар;
PK*K – капиталға жұмсалған шығындар.
Берілген теңдеудің жазықтықтағы ... ... ... ... теңдеуін былай жазуға болады:
K=TC/PK-PL/PK*L.
Бұдан біз изокостаның бұрыштық көлбеуі – ... тең ... ... бойында орналасқан кез-келген А және В нүктелері үшін жалпы
шығындар деңгейі бірдей. А нүктесінен В ... ... ... саны ... ... ал еңбек саны ∆L-ге көбейеді. Сондықтан,
еңбектің қосымша сағаттарын төлеуге кеткен ... ... ... азаюымен толтыру керек,
яғни:
PL*∆L=-PK*∆К.
Бұдан -∆К/∆L=PL/PK тең екендігін көреміз. Яғни, изокостаның бұрыштық
коэффициенті, шығындар ... деп ... ... ... ... ... ... өнім көлемін (мысалы, Q=200) ең аз шығындармен өндіру
үшін қолданылатын еңбек пен ... ... ... ... деген есепті
қарастырайық.
5-сурет. Берілген өнім көлемінің өндірістік шығындарын төмендету
5-суретте Q=200 дана өнім ... ... ... ... Үш ... ... ... изоквантадан төмен
орналасқан және ешқандай нүктеде олар қиылыспайды немесе бірін-бірі ... яғни ... ... 200 бірлікке жеткізуге ... ... аз. ... ... онда А ... ТС2
изокоста мен изоквантаға ортақ және осы нүктеде 200 ... ... ... ең ... деңгейде болады.
Бұл нүкте тепе-теңдік жағдайын көрсетеді, сонымен қатар төмендегідей
шарт орындалады:
MPL/PL=MPK/PK.
В нүктесінде Q=200 өнім ... ... ... ... көп ... немесе ТС3>ТС2. Сондықтан 3-изокоста берілген
өнім көлемін өндіргендегі неғұрлым жоғары шығындарды көрсетеді.
Өндіріс шығындарының өсу ... ... ... өнім ... ... ... ... өндірістің
айнымалы факторлары қалай өзгеретінін көрсетеді. Көптеген изокванталарды
өзара қарастырайық. Олардың әрбіреуінде изоквантаның изокостамен ... ... ... Онда берілген өнім көлемі ең төменгі деңгейдегі
шығындармен өндіріледі. Осы қисықтардың нүктелерін қосу арқылы біз ... ... ... даму ... ... кезеңіндегі өндірістік шығындар
Бұл уақыт ағымына байланысты өзгеріп тұруы мүмкін. Жоғарыда ұсынылған
модельдерде өндірістік факторлардың бірі (капитал) тұрақты болып, ал ... ... ... ... жағдайлар қарастырылған. Біз қысқа
мерзім кезеңіндегі шекті, ... ... ... ... ұзақ ... ... орташа жалпы шығындар қисығын ... ұзақ ... ... ... ... ... ... отырады деп
ұйғарамыз. А1, А2, А3 қисықтары – көлемдері әр түрлі өнеркәсіп орындарының
қысқа ... ... ... жалпы қисықтары делік (7-сурет).
7-сурет. Көлемі әр түрлі 3 өнеркәсіптің қысқа ... ... ... ... ... көлемі 0

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 13 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Еңбекке бағаның қалыптасуы6 бет
Кәсіпорын бухгалтериясында ТМҚ-ды есепке алу31 бет
Наурызнама4 бет
«Ақшат 1» әктас кенорнының өнеркәсіптік маңызын айқындап, С1 және С2 категориялары бойынша қор есептеу52 бет
«Қаржылық жағдайы» категориясын талдау объектісі ретінде теориялық зерттеу; қаржылық жағдайын талдау көрсеткіштерін жетілдіру бойынша тәжірибелік ұсыныстар. «Kazakhstan Trading Company» ЖШС мысалында70 бет
Ақшаның жалпы эквивалент және экономикалық категория ретіндегі түсінігі19 бет
Ақшаның экономикалық категория ретіндегі мәні26 бет
Валюта – дербес экономикалық категория ретінде37 бет
Дк программалық жабдықтамасы, оның категориялары, сұлбасы, құрылымы3 бет
Дүниені философиялық түсіну: болмыс, материя – алғашқы категориялық ретінде6 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь