Жеке тұлғаның даралық еркшеліктері

Негізгі бөлім
1. Жеке тұлғаның даралық ерекшеліктері
2. Жеке адам мотивтері
3. Жеке адамның бағыт.бағдары
4. Адамның психологиялық қорғаныс
Қорытынды
Әлеуметтік қатынастар субьекті әрі әлеуметтік мәнді қасиеттердің иегері ретінде әрбір адам - жеке адам болып сипатталады.
"Жеке адам" түсінігі мен қатар біздің қолданымымызды "адам", "дара адам" терминдері бірге жүр. Бұл түсініктердің әрқайсысы өз ерекшелітерімен ажыратылады, бірақ бір-бірімен тығыз байланысты. Осылардың ішінен ең жалпылаған, көп қасиеттердің бірігуін - "адам" түсінігі камтиды. Адам өмір дамуының ең жоғарғы деңгейінің көрінісі, қоғамдық еңбек барысының әр табиғатпен әлеуметтік болмыс тұтастығын аңдататын тіршілік иесі. Алайда, адам әлеуметтік тектік мәнге ие болғанмен, ол жалпы табиғат болмысы ретінде - дара адамдық сипаты жағынан жанды мақұлық дүниесінен бөлектенбейді.
Дара адам - "homo sapiehs" тектілердің өкілі, адамдық даму нышандарының иесі нақты адам.
1. Жарықбаев Қ. «Психология» Алматы «Эверо» 2004 ж. ( 44-47б.)
2. Алдамұратов Ә., т.б. «Жалпы психология» Алматы, «Білім» 1996 ж. (47-49б.)
3. Аймауытұлы Д. «Психология» Алматы «Рауан» 1995 ж. (56-63б.)
4. Гоноболин Ф.И. «Психология» Алматы «Мектеп» 1976 ж. (48-52б.)
5. Зимняя И.А. «Педагогикалық психология» Алматы «Мектеп».(78-82б.)
6. Тәжібаев Т. Жалпы психология. Алматы: Қазақ университеті, 1993 ж. (56-77б.)
7. Жарықбаев Қ. «Жантану негіздері» Алматы «Кітап» 2002 ж. (44-47б.)
8. Мұқанов М.М. «Жас және педагогикалық психология» Алматы, 1982. (52-61б.)
9. А.Темірбеков, С.Балаубеков. «Психология» Алматы «Мектеп», 1998 ж.(77-81 б.)
10.Рубинштейн С.Л. Основы общей психологии. СПб.,1998. (127-129)
11.Максименко С.Д. Общая психология.- М.:Ваклер,2000.-521с.
12.Сәбет-Баб-Баба.Жалпы психология.-Алматы,2005 (84, 96беттер)
13. Сейтахметов Н.Общение и личность.-Алматы,1996 (88 стр.)
14.Тәжібаев оқулары Этнопсихология және этнопедагогика (ғылыми жинақ X-шығуы)113-бет
        
        Жоспар
Негізгі бөлім
1. Жеке тұлғаның даралық ерекшеліктері
2. Жеке адам мотивтері
3. Жеке адамның бағыт-бағдары
4. Адамның психологиялық қорғаныс
Қорытынды
Жеке тұлғаның даралық ерекшеліктері
Әлеуметтік қатынастар ... әрі ... ... қасиеттердің
иегері ретінде әрбір адам - жеке адам болып сипатталады.
"Жеке адам" түсінігі мен қатар біздің қолданымымызды ... ... ... ... жүр. Бұл ... ... өз ... бірақ бір-бірімен тығыз байланысты. ... ... ... көп ... ... - "адам" түсінігі камтиды. Адам өмір
дамуының ең жоғарғы деңгейінің көрінісі, ... ... ... ... әлеуметтік болмыс тұтастығын аңдататын тіршілік иесі. ... ... ... мәнге ие болғанмен, ол жалпы табиғат болмысы ретінде
- дара адамдық сипаты жағынан ... ... ... ... адам - "homo sapiehs" ... ... адамдық даму
нышандарының иесі нақты адам.
Даралық - ... ... ... және ... қабылдаған қайталанбас
ерекшеліктерімен қасиеттері.
"Жеке адам" түсінігіне байланысты ең алдымен ... ... ... ... ... ... мәні онын қоғамен байланысында
қалыптасады да көрініс береді.
Әрқандай қоғаммен орай адамның ... сапа ... ... ... ... ... коғамның психологиялық типін анықтап отырады.
Жеке адам көп сатылы құрлымға ие. Осыдан жеке адам психологиялық ең
жоғарғы да ... ... ... - ... ... - жеке ... ... -
бағдарынан, оның қоғамға, басқа тұлғаларға, өзіне қатынасынан және қоғамдық
және ... ... ... Сонымен бірге, жеке адам үшін мәнді
құбылыс тек оның ұсынған ... ғана ... оның өз ... іске ... қабілеті де үлкен маңызға ие. Ал бұл өз кезегінде
адамның іс - әрекеттік икемділігіне, оның қабілеті, білімі және ... - күй, ... жэне ақыл - ой ... ... ... ... ... қабілет, мінез және кызығуларымен келмейді, бұлардың
бәрі белгілі табиғи ... ... өмір ... ... ... ... яғни генотипті онын ... ... ... иесі адам ... әлеуметтердің білім, салт, заттай
және рухани мәдениеті күйінде топталған өмір ... ... ғана ... ... ... адам дамуы - өз мүмкіндіктерін үздіксіз кеңітіп, кажеттіліктерін
арттырып барумен байланысты. Осы даму ... ... ... тән ... ... өлшенеді. Даму дәрежесі мардымсыз ... ... ... Ал даму ... өзінің тәрбиелігімен, қоғамдық
мәнді құндылықтармен ерекшеленеді.
Әрбір адам өзінің қоғамдағы өмірлік ... ... ... проблемаларын шешіп береді. Бірдей қиыншылық, кедергілердің
шешімін әр адам өз әдіс, ... ... ... ... жеке ... білу үшін сол ... алдында туған өмірлік міндеттерін, оларды іске
асыру жолдары мен өмір барысында ұсынған принциптерін жете білу қажет.
Қоғам қатынастарға араласып жэне ... ... ала ... ... ... ықпалында қалып қоймайды. Әрқандай дара тұлға ... мен ... ... ... дербестігі оның ең жоғары психикалық сапасы - ... ... ... дүние дегеніміз адам мәнінің ең биік көрінісі,
оның жалпы азаматтық инабат парызды түсіне білуі, болмыстығы өз ... ... ете ... Жеке адамның рухани жетілгендігі - бұл ... ... ... ізгі ... ... алу, ... ... ниеттермен мезеттік шен - шекпеннен, жалған белсенділік пен
өтірік - өсектен өзін аулак ... ... Ал ... ... ... сапаларды
өз бойына дамытуы өз бойына дамытуы көріне коғамдык салтқа ... даму ... ... ... ... ел ... оаршыны бірдей
тенестіру принципі өріс алады да, ондай коғам мүшелерінің көбі құлдық
бағыну ... ... ... ... айтылып өз бетінше ... адам ... ... дамыту ниетінен ажыратып калады.
Жеке адам сапалары сол адамның араласқан қатынастар өрісіне, ... өмір ... ... ете алу ... ... келеді.
Шығамаршыл тұлға тікелей қоршаған әлеумет шеңберінде қалып қоймай, өзін
ауқымды ... ... ... ... ұмтылыс жасайды. Мұндай адам
бойында өзі жасаған қауымының, тіпті ... ... ... ... ол өз дәуірінің сапалық деңгейінен көш ілгері жүреді. Жеке адамның
өз дербестігіне ие болуы оның тұйық әлеуметтік ... ... ... ... сол адамның жоғарғы деңгейіндегі дәлелі.
Жеке адамның дамуы, яғни оның элеумкттік ... ... ... ... ... мен ... ... керек етеді.
Дара адамның жеке адам сатысына ... үшін ... ... яғни дара адамның өзін ... ... ... ... сай болу ... ... бару пройесі: персонализация - дара
адамның өз басының басқа адамдар өмірінде ... ... ... білуі,
сонымен бірге нақты элеуметтік топта өзінің кісілік мүмкіндіктерін іске
асыра алуы.
Басқа ... ... жеке адам өз "Мен" ... ... ... ... адам рефлексия" деп атаған бұл "Мен" ұғымы өз ... ... өз ... ... өз ... жэне өз ... сезе
білу сияқты сапаларын қамтиды. Жеке адамның өзіне өзі ... ... не ... сол ... ... жан арпалыстары келіп шығады.
Адамның өмірі нақты тарихи - әлеуметтік аймақта жүріп жатады. Дүниелік
жағдаяттар өндіру ерекшелігі, тұтыну аймағы элеуметтік ... ... ... ... оның ... қылық әрекеттерін белгілейді.
Әрқандай жеке адамның өмірлік салтын, жеке ... ... ... ... өзгертудің қайта құрудың жалпылаған тұрақты тәсілдер
жүйесін түзіп барады. ... ... ... ... ... оның ... ... қоғамдағы өз орның елудің бағдарына айналады. Әлеуметтік құңды салт-
бағыттан адамның жоғарғы инабатты жасампаздық өмірі, рухани - ... ... ... ... ... Адам өмірі, осыдан бір мезеттік
ықпалдар билегінде қалып қоймай, ішкі ... ниет - ... ... етеді, өзінің әлеуметтік мәнді, мағыналы мұраттарын байланыстыра,
саналы бағытта жасау мүмкіндігін ... - салт ... ... адам ... ... ... осыған мүмкіндіктерін толық жүзеге асыра алмай, ... ...... ... ... адамдағы барша өмірлік күйзеліс - ауытқулар оның өзіндік "Менің"
танымаудан, обьективті ... жеке ... ... тараптарын сезіне алмаудан
келіп шығады. Жеке адам ... ең ... ... оның өз ... ... алу және ... ... қоғам қалыптастырған
өлшемдерге икемдестіре білу дәрежесі.
Жеке адам тұрақты қасиеттер ... мен ... ... ... оның тума, нәсілдік және әлеуметтік – мәдени сапалардың
бірлігінен қалыптасады.
Жеке адам мотивтері
Адамды ... ... күш - ... ... ... формаларына ие адамды әрекетке келтіруші ... ... ... не елес, ой не түсінік, идея немесе ізгі мүрат ... ... ... ... ... анықтама беріледі.
Мотив - бұл адам санасында қаланып, оны белгілі бір қажеттілікті
канағаттандыру үшін өркениетке итермелуші ... күш. Ал кең ... ... сай ... ... ықпал жасау обьектив қажеттілік ретінде
көрінетін болмыс. Ал мотивтік әрекет ... пен ... ... ... ... Қорыта айтқанда, адамның әрқандай қылық - әрекеті
оның мотивке себеп ... ... ... қалаған іс-әрекетінің негізінде оны осы іс-әрекетке
ынталандырушы мотив жатыр. Бірақ адамда туындаушы және оны ... ... да бір ... ... ... ... ... оның
нәтижесінде жету мен адам келесі әрекетке ұмтылады, іс-әрекет барысында
мотив өзгеруі мүмкін және ... бір ... ... ... бірнеше
әрекет бірін-бірі ауыстырып баруыда орынды. Мотив ... мен ... ... ... ... та ... кейде мотив іс-әрекет жобасынан бүрын
қалыптасады, ал кейде кешеуілдейді, осыған байланысты эрекет нәтижесі де
әртүрлі болады.
Жоғарыда ... ... ... қүрамы іс- эрекеттің бір
бөлігі емес, жеке ... ... - ... ... деп ... ... ажыратылмас бірлігі. Мотивтік - қажетсіну аймағы жеке адамның өмір
бойы қалыптасып, ... ... ... ... ... ... бұл ... қозғалмалы өмірлік жағдайларға байланысты түрленіп,
дамуда болады. ... ... кей ... ... ... басымдау келіп,
адам өмірінің бағыт - бағдар өзегіне айналады.
Мотивтердің кайдан және ... ... ... жөнінідегі мәселе
психологияда басты проблемалардан. Мысалы. А.Масоу мотивтердің ... бірі ... ... ... ... ... тобы деп біледі,
олар биологиялык кажетсіну, корғаныс қажетсіну, сыйластық абырой ... ең ... ... өз ... ... ... жүзеге асырып.
Бірақ А.Маслоу талдауындағы дара адам әлеуметтік қатынастар жүйесінен ... ... жоқ. ... ... Қоғам ғылым пікірінше дара адам
дамушы ... ... орта ... ... да орыс ... ... ... әрекетшең
дара адамның қоғамдық қатынастар жүйесіне ... сол ... ... бейнеленуіне негізделеді. Б.Ф.Ломов мотив қажетсіну аймағы мэнін
жэне сол аймақтың дамуын түсіну үшін жеке адамнвң ... ... ... ... ... ... етуді санайды. Адам бірлестігімен
байланысты дамып баратын жүйе. Сонымен, бір ... ... ... ... даму ... ... оның басқа
адамдармен байланыс, қатынастыранан, тұтастай қоғамға араласуынан болатын
процесс ... ... ... ... ... өзі ... эртүрлі кауымдастықтарға тән
қажетсінулер бейнеленуі мүмкін. Осыдан, мотив өте күрделі де ауыспалы
күбылыс. Дегенмен, адам қара ... ... ... өзінің рухани күштерін
(жеке адам мақсаттары, мұраттары, қажетсінулері, өмірлік бағыт-бағдар ... көп ... сезе ... Егер олай ... адам ... ... ие ... өзі жөнінде шексіз хабардар болып, өзіне өзі нақ
баға бере ... ... еді. Ал, ... ... ... адам өзі ... ... біледі, басқалардың ол турасында бағасы ... ... ... ... адам дәл ... ... әрекеттерінің
тікелей мақсатын айқын сезеді өз өмірінің бүгі-жігін одан артық ешкім ... Ал ... ... адам ... ... бір қылық,
өрнеггерсінің дәл себептерін ... ... бере ... не ... ... ... қылықтары түрткілерінің көбі оның өзі сезіп білмеген ықпалдар
жетегінде жүреді.
Саналық негізге ие болмаған ықпалдардың бірі - ... ... ... ... - ... психологияда жеке адамның қандай да
қажеттігін қанағатгандыру үшін болған әректтке өзі ... ... ... ... ... ... ... айтқанда, -
объекті белгілі бір күйде қабылдауға, түсінуге, мәнін ... күні ... ... ... ... сол ... ... өткен тәжірибемен
ұштастыра әрекетке кірісуге негіз.
Тұрақтанған психикалық көрсетпелер жеке ... ... ... отырады. Мұндай көптеген көрсетпе-талаптарың мәнін құрайтын сипат
- алдын ала шешімін дайындап қою - ... жеке ... ... толық пайымдалмаған корытынды-лардың немесе белгілі коғамдық
топа ... ... ... - ой ... ... ... өмірдің әрқилы жағдайларына байланысты көрсетпе ... ... да ... ... ... ... алуы мүмкін.
Көрсетпе талаптар кұрылымы үш бөліктен тұратыны зерттелген:
когнитивтік бірлік - ... ... ... ... ... - ... бірлігі объектіде болған адамның ұнатуы мен жек
көруі;
әрекет-кылық бірлігі - іс объекті бағытында ... да ... ... ... ... ... іске қосу ... сондай-ақ, дерексізденген
ықпал ниет ретінде құмарлық та кіреді.
Жеке адамның дамуының бағыт-бағдары
Өмірлік бағыт-бағдар жеке ... ... ... ... оның
психологиялық қалпын айқындайды. Адамның іс-әрекетін айқындаушы әрі оны
нақты жағдайларға икемдестіруші тәуелсіз тұрақты ... ... ... ... деп аталады. Бағыт-бағдар әрдайым әлеуметтік негізге
ие болып, ол тәрбие нәтижесінде қалыптасады. ... - ... ... көрсетпе-талаптар. Бағыт-бағдар құрамына өзара
байланысты, деңгейі жағынан бірінен бірі ... ... ... ... ... ... ... бейімділік, мұрат, көзқарас, наным. Адам
бағыт-бағдарынын барша формалары оның іс-әрекетінің түрткілері есептеледі.
Аталған формаларлың кысқаша мәні:
Құмарлық - ... ең ... ... ... - ... кажетсіну, толық белгілі затқа құмарлық;
¥мтылыс - ниетке еріктік күш қосылғанда пайда ... - ... ... да ... ... форма;
Қызығуға еріктік күш косылса, бейімділік пайда болады;
Көзқарас- ... ... ... ... ... ... және басқа ғылымдар жүйесінде ... - ... өз ... принципі, көзқарастарына орай әрекетке
ыцпалдаушы мотивтер жүйесі, бағыт-бағдардың ең жоғары формасы.
Мотивтер жоғары не төмен ... ... ... ... тілті де
байланысыз болуы мүмкін. Адам бағыт-бағдарының басым ... ... ... Айта кету ... ... мен ... адам бағыт-
бағдарының белгілі бір болігін ғана сипаттап, оның ... ... ... ... Осы іргетас негізінде адамның объектіде болған адамның
ұнатуы мен жек ... ... ... - іс ... ... қандай да
ерекет етуге дайын болу, еріктік күштерді іске косу.
Мұндай ... ... ... ... ... ниет ... та кіреді. Өмірлік бағыт-бағдар жеке адамның жүйелестіруші қасиеті
ретінде оның ... ... ... ... ... әрі оны ... жағдайларға икемдестіруші тәуелсіз тұрақты
мотивтер жиынтығы жеке адамның бағыт-бағдары деп ... ... ... ... ие ... ол ... нәтижесінде қалыптасады.
Бағыт-бағдар - адамның қасиеттеріне айналған көрсетпе - ... ... ... ... ... деңгейі жағынан бірінен бірі жоғары
бірнеше формалар кіреді: құмарлық, ниет, ... ... ... ... наным. Адам бағыт-бағдарының барша формалары оның іс-
әрекетінің түрлері есептеледі.
Адам өмір барысында көптеген, сан қилы ... ... ... ал ... ... өзінің нақты мақсатна ие. Дегенмен, әрбір дара іс-
арекеттің мақсаты жеке адам бағат-бағдарының осы әрекетте көрінетін ... ... ғана ... ... ... Өмірлік мақсатқа келетін болсак, ол
дара іс-әрекеттермен байланысқан ... ... ... ... Жеке ... ... өз орнымен орындалып баруы жеке адамның
жалпы ... ... ... іске ... ... ... Адамның
жетістік деңгейі өмірлік мақсаттарға байланысты. Осыған орай адам өз
келешегінін санадағы ... ... ... айқын түсіну мен сол
мақсаттың іске асу ... ... ... ... ... ... көрегендікпен тани білуге қажет адам қасиеттеріне кедсргі
болатын жан күйзелістері мен ... ... ... ... психикалық қалып адамда онын мақсатқа жету жолында бой бермес
кедергілерге ... ... ... ... ... ... ... кажеттілік себебі анық, сонымен бірге оған жетудің жолында
күшті кедергі бары да көрініп түр. Адам ... ... ... ... да жеңе алуы ... Ал ... ... кезеңдерде қиыншылык
басымдау келіп, фрустрация өрістеп, ол адамның ... ... ... ... ... болады. Мақсатты әрекет бұзылысының
келесі түрлері (Ф. Е. Василюк) бедгілі а) қозгалысты қозу ... ... б) ... в) ... ... эрекеттен қалу; г) стереотипия-
үйреншікті әрекеттерді ойсыз қайталай беру; д) ... - ... ... ... ... еліктейді.
Психологиялық қозғалыс
Көп жағдайда адамның көздеген тұрмыстық ... ... ... ... ... қанағаттандырудың мүмкіндігі болмай
қалады. Мұндайда әрекет-қылық психологаялық ... ... ... Психологиялық қорғаныс адамның калыпты, табиғи бодмысына тэн нәрсе,
ол эрқилы адам қимыл-әрекетінде кезігетін ауъытқуларды күні бұрын ... ... алып ... ... ... адамға көңіл-күй күйзелістері жағдайларыда
өзінің кісілік, дәрежесін сақтап қалуға жәрдем береді.
Психологиялық ... ... ... мән-мағынасы бойынша қарама-
қарсы екі тарапты құбылыс, бір ол адамды өзінің шын мәнідегі ішкі ... ... ... ... ... жағынан, адамның коршаған
сыртқы элеуметтік ортаға деген икемділігін да кемітеді. (Р. М. ... ... ... ... іс ... деп ... қүбылыс бар.
Оның мәні эрқандай кедергі нақты істі доғаруға себепші болады да, адам ... ... ... эрі ... не кедергіні жеңу
жолдарын іздестіруден бас тартады. Көптеген зерттеулердің пайымдауынша,
бітпеген іс ... ... ... итермелейді, ал егер істі
орындаудың тікелей жолы табылмаса, ол сол іске тең ... ... ... ... ... мұндай психологиялық қорғаныста боламалы
эрекеттердің арнайы орайластырылған ... деп ... де ... ... ... жетудің қалыпты шарттары мүмкін
болмаған кезде немесе адам істің ... ... ... ... ... ... ... жоққа шығару, ығыстыру,
көшіру. Сәйкестендіру, ... ... ... және т.б.
Жоққа шығару. Мұндай психологиялық корғаныстың ... ... оны ... соктыруы мүмкін ... ... ... леп отырғанымыз жеке адамның ... ... ... оның өз болмысына, абыройына, өзіндік бағасына
қатер төндіретіндей сеп-түртілердің пайда болуынан көрінетін қайшылықтар.
Бұл қорғаныс ... ... ... ... ... ... ... қорғанысы бала жастан қалыптасып, көп ... ... сай ... бағалауды шектейді, осыдан, әрекет-қылыктагы кейбір
келеңсіздіктер орын алады.
Ығыстыру - ішкі жан күйзелістерінен үйлесімсіз мотивтер не ... ... ... санадақ шығарып тастау жолымен құтылудың ең
әмбебеп эдісі. Намысқа тию не өкпелеуден бояған істің төркінін ... ... ... де ... үшін өз ... ... ... алға
тартатын жағдай да болады. Шын бірақ жағымсыз түрткілер әлеумет сенгендей,
содан біршама үятын ... ... ... ... ... ... мотивтер өте қатерлі метін қарастырады. ... ... ... ... ... ... өзге құбылыстармен
байланыстылығын зерттеуді-.мақсат етеді. ... ... ... қоғам
өміріндегі қарым-қатынасын саралаудан, ал ... ... ... ... ... оның ... белсенді азаматы етіп калыптастыруды
көздейді. Психология ғылмы ... адам жан ... ... ... ... мен жеке ... жетіліп, қалыптасу жолдарын
зерттейді.
Жеке адамды зерттеудің мақсат-міндеттері
және оның қоғамдық мәні
Адамдарды зерттейтін ғылымдар ішінде психологияның алатын орны ... ол — ... ... ... жетекші пән. Психология адамның да
аралық сипаттарын қарастырып, оның кісілік қасиеттері ерістетуді мақсат
етіп ... ... мен сана иесі — ... ... ...
оның еңбектену әрекеті нәтижесін материалдық ... ... ... тілі ... қарым-қатынас жасап, ортада тіршілік ететіндігі.
Осындай бслгілеріне байланысты адам ... ... ... ... ең ... сатысына көтеріледі өзі қоршаған ортаға
белсеңді түрде ықпал ... ... сыры ... білу ... ... ... даралық қасиеттер оның өзгелерден ... Осы ... ... жаңа ... ... де, ... адам ... ауысқан жынды да дара адам (индивид) болып саналады. ... ... ... ... өмір ... мен өзіндік
касиеті, әлеуметтік ортада өз орны бар адам жеке адам деп ... ... ... түлғалык касиеттері болады.Жеке адамның коғамдық өмірде
тіршілік етіп, өзге адамдармен ... ... ... ... іс-
эрекеттеріне сэйкес жэй ... ... ... ... ... ... ... кісілік қасеттері мен даралық ереішеліктері оның іс-
эрокеттегі ... ... ... ... ... ... қимыл-
эрекеті оның мінез-құлқынан, ниет-тілегі мен ... ... мэні ... ... Мэн ... ... ортада атқаратын қызметі ісінен айқын
көрінеді.Сөйтіп, жеке ... ішкі ... ... жан ... ... ... сыртқа білініп түрады. Сыртқы нэрселер
мен тіршілік ететін орта ... ... ... ... ... эсер ... де оның ... дамытады. Адамның
тіршілік ортасы үнемі өзгеріп те, ... ... Жеке ... ... ... мен оның ... дара ... касеттер — темпераменті мен ... ... ... ... сезім күйлері мен іс-қимылы және кабілеті бірдей адамдар
жоқ. Даралық сапалар тарихи ... жеке ... ... ... Әрбір "адамдардың мінез-кұлық" ерекшеліктері де
элеуметтік ортада дамып ... біз жеке ... ... ... санап, оның әлеумет өміріне ыкпал етіп ... ... ... ... ... ... ақыл-ой сапасы, қызығуының басты бағыты әрбір дара ... ... ... ... жасайды. Әр түрлі құбылмалы
жағдайларда ... бір ... ... ... ... қасиеттері
көрсетеді сондай-ақ, мүндай тұрақты қасиеттер жеке ... жан ... ... ... да ... Адам ... ... қоғамдық тәрбие нәтнжесінде өзгеріп те, жаңа сапаларға ие болып
та отырады.
Жеке адамның тұлғалық сипаттарында ... ... екі ... бар. Оның бірі ... ... ... мен жеке басындағы даралық
сипаттар. Бұл - ... ... ... ... ... ... – сол ... туындайтын және жеке басқа бағынышты
азаматтық ... Бұл ... осы ... ... ... ... ... биологиялық жэне элеуметтік факторларға негізделе отырып
қарастырылады. Биологиялық фактор - ... туа ... ... жэне ... ... ал ... фактор - адамның
дамып жетілуіне тіршілік ортасының, коғгамның, тәлім-тэрбие ... Осы екі ... ... ... ... бірін-бірі толыктырып
отырады.
Адамның өзіндік психологиялық сипатын зерттеуде ерекше орын алатын іс-
эрекет түрі - оның ... ... оның ... ... ... ... ... болуы жайіында психологияда әр
алуан көзкарастар, ... бар. ... бірі - ... ... ... Ол адамның белсенділігін инстинкті эрескетінде соның ішінде
жыныстық еліктеу мен ... ... ... ... ... ... ... шек қойып, оларды тежейді, өз бойындағы күш-қуатын
сақтап, оны баска мақсаттарға, ... ... ... ... ол өзінің мінез-қүлқын сан түрде басқарады. ... 3. ... ... ... ... ... сол жыныстық етеудің шеңберінен
шыға алмайды деп, «Эдип комплекс ... ... ... ерте ... ... ... ... патша» атты шығармасының ... ... ... кемшіліктер болғанымен З.Френдтің адам
бойындағы белсенділік эрскеттін табиғи эрі ... ... ... ... өзі — ... жаңалық. Дегенмен оның белсендірек
эрекеттің қозғаушы күші жыныстық қатыастарға сайкес-дамыды дейтін ... ... ... ... деп сапады айтатын болсақ ... Е. ... Қ. ... т. б. ... көзқар? ның кемшілігін ашып
көрсете алмаса да, өздерінше «жаңа фрейдизм» деген ағым ... ... ... адам ... еткен ОРТАсына тәуелді болып, сол
ортаға бейімделген келеді санады. «Жаңа фрейдшілдердің» ойынша, ... ... адам ... ... ... іздейді, соған
ұмтылады, билік үшін күресте беделге ие ... ... ... ... ... жетеді талпыиады. К. Хорни адам ... ... ... мұндасып, онша сырласқысы келеді де Сөйтіп, «жаңа фрейдшілдер»
адамның белсонділігін ... ... оған ... өң ... Ал шын
негізі адамның ... ... ... түрғыдан
қарастырылуы тиіс болатын. Белсенділік кет ... ... ... өтеу ... ... ... қалай түсінеміз? Қажеттілік адам белсенділігінің
нсгізгі себебі жэне іс-әрекетке мемелеуші күш. Қажеттілік қоғамдық ... ... ... материалдық, рухани, ғамдык мүқтаждықтарын
канағаттандырады. Мүк қанағаттандыру қоғамдық-даралый ... ... ... белгісіне орай табиғи жэне рухани-ли, ал сол заттарды ұстап-
түтынушыларына ... ... жэне ... қажеттіліктер болып бөлінеді.
Адамның кажеттілігі мен ... және ... ... ... бэріне жуығы еңбек арқылы канағаттандырылады.
Еңбек адам тіршілігіндегі бірінші қажеттілік. Сондыктан, қоғамдағы ... ... ... ... ... ету ... баулу. Жастарды
еңбекке психологиялық түрғыдан даялау, жалпы гуманистік тәрбиенің ... ... - ... ... ... түрі жэне ... ... өндірудің қайнар көзі іс-әрекеті, екінші түрі - оқу. ... ... адам ... ... ... мең ... қорын меңгеріп,
рухани дүниесі байытады, дүниетанымдық ... ... Ойын ... негізгі эрекеттерінің бірі.Ол бала мен жас өспірімнің денесін
шынықтырып, эралуан кимыл-қозғалыстарын жетілдіреді. Мектеп ... ... ... ... - ойын. Ойынның түрлері мен мазмұны ... ... ... етіп, өзінің қоршаған ортаның, заттар ... ... ... Бір сөзбен айқанда еңбек, оку, ойын -
адамның дамып жетілуідегі жэне ... ... ... іс-әрекет
түрдері. балалар мен ересек ... эр ... ... Лезкесінде
олардың автоматарға әрекеті - дағдылары, іс-әрекет ... ... мен ... тіршілікке кажетті әдеттері калыптасып,
адамның анатомиялык, физиологиялық жэне психикалык жағьнан дамып ... ... Оның ... ... , мазмұнын байытады
Дағды мен ептілік. Дағды - адамньң ... ... сан ... отыруы нәтнжесінде калыптасып, автоматты түрде орындалатын ... оку ... ... ... ... ... қалыптасуында негізгі рол атқарады. Дағдының калыптасуы ... мен ... ... орай ... сатылардан тұрады.
Адам әрекетіндегі ептілік (бейімділік) - белгілі істі ... ... ... ... ... , дағдысын түрлі жағдайда қолдана ... жеке ... ол ... ... ... ... ... Ептіліктің тағы бір ерекшелігі адамның өз білімін кажст
болған кез-келген жағдайда колда білу әрекетінен анық байқалады
Әдет - ... ... ... ... ... ... ... алганда эдет адамның белгілі іс-әрекет түрін
бурынғы іс тэжірибесіндё қалыптаскан ... мен ... жеке ... ... ... ... дамуы да ол көпшіліктің игілігіне, эдет-
ғұрып, салт-дәстүр айналып, халыктық сипат алуы ... Әдет - ... ... ... кайталанып отыруы эрекет. Ол адамның кез-келген
іс-эрекетінің түрінде кездеседі. ... ... ... ... ... үйыктау алдында серуендеп. жуынып-шайыну әдеттін. ¥намды ... ... Ал ... ... ... кірісіп оны бөлу әлеттін
ұнамсыз спплттары. Жағымлы ... ... ... ... ... әсер ... (мотив) адамныц белгілі қажеттіліктерді канағаттандырудағы іс-
эрекетіне байланысты психологиялык көңіл-күйі. Қажеттілік адамның белсенді
эрекетін тудыратын ... күш ... ал ниет - сол ... ... Ниет ... ... ... үлмтылдырады. Олар мазмүнына, нақты
мақсатын карай айцын ниет жэне ... ниет ... ... ... ... ... адамның қоғамдық-тарих жағдайына байланысты. Адамдардың
ниеті ... ... ... ... ... ... ... адамның
мақсатты тілекке жетуінің жоғары сатысы Адам өз ... жету ... окып ... ... ... ... айналысып, өиер
үйренеді. Мұның бэрі мүдденің мазмүнын білдіріп, адамға акыл ... ... ... Кызығу адамның танымдық ... ... ... ... ... белсенді түрде меңгеру
керектігін түсіндіреді.
Адамның таным білу ... ... күші ... кызығу мазмұнына,
мақсатына, кеңдігі мен ... ... ... ... ... ... адамның белгілі бір түсініктеріне ... ... ... Өз ... ... ... адам дүние таиымдық
көзқарасында үғымдары, өмір тәжірибесіне сүйене отырып іс-әрекет жасайды,
табиғат пен қоғам заңдылықтары жөніндегі. Адам өз ... ... ... көз ... елестете алмаса да, көздеген мақсатына жету
үшін күш-куатын ... ... ... ... ... ... Бүл қалаған нэрсенің бейнесін қиял арқылы ... ... ... та жатады. Құмарлық адамның өте зор күшін талап ететін кажеттілтін
орындаудағы ниеті, таным эрекетінде ол ... ... ... оның ... пайдасыз. (жағымсыз) түрлері де бар. Білім алуға, мамандықты игеруге
деген құмарлық пайдалы. Ал картаға ақша ... ... ... ... ... ... ... жағымсыз қылықтар
Адамның жеке бағыт-бағдары, арманы, қүмарлығы, әр ... ... ... ... - оның ... ... тән ... Ондай ерекшеліктер мән-мазмұны мен мақсат-мүддесіне пайдалы
және зиянды ... ... ... ... адам - ... ең ... ақыл иесі ретінде жан дүниесінің қүрылымы мен психикасы күрделі
субьект.
Жеке адамның кісілік сипаттары мен психологиялық кұрылымы
Жеке адам ... мен ... ... ... оның ... анық ... әрекеті қоғамдық жағдайда, бір-бірімен ... Жеке адам - ... ... бар, ... ортаның неше
түрлі әсерлерін бастан кешіріп, ... ... ... ... ... ете ... ... психологиялық қүрылымы мея ерекшеліктері төрт ... ... ... ... ... ... қатысты ерекшеліктері: қызығу,
ұмтылу (ынтасы мен ... ... ... көзқарас, сенім. Бұл
жеке адамның адамгершілік қасиеттерін білдіретін сипаттама ... ... ... Мұндай сипаттар адамның ... ... ... тәлім-тәрбиесі негізінде қалыптасқан тәжірбиесін
көрсетеді. 3) Жеке адамның дара ... ... ... мен
өзіндік ерекшеліктері. Ондай қасиеттерге зейін мен ойлау, қабылдау мен ес,
сезім күйлері мен ерік, адам психикасындағы ... да ... ... ... ... ... тума ... - нышан, жоғары жүйке
қызмет атқарады. Бүлар ... ... мен жас ... ... ... көрініс береді мұндай қасиеттер машықтану мен жаттығу
арқылы қалыптасады, жетіледі.
Ұстаздар мен тәлімгерлер, ... мен ... ... ... ... ... ... төрт түрлі ерекшеліктершен
жете таныс мұндай қасиеттерді жетілдіре түсудің ... ... - ... Бұл ... Адам тәуелсіздік ... ... ... адал әрі ... ... ... ... кез-келген оқушыда кездесе береді.
Оқушылардың іс-әрекетіндегі ... ... ... ... біріне байланысты болуы ... ... ... а) ... мен ... белгілі істер орындауда. Өз зейінін
сол нәрсеге -аудара алмауынан ә) зейіннің тұрақсыздығы тек ... ... б) ... аударуға жүйке қызметінің қозғалғыштық әсерінен в)
тәртіпсіздігі мен ұйқымсыздығынан болуы ықтимал. Бұлар баланың адамгершілік
тэрбиесіне ... ... ... Бүлардан басқа окушының мінезі
мен қабітінің кемістіктерін көре білу үшін оның ... ... ... білу ... ... ... және оның
түрлері мен психологиялық ерекшеліктері
Адамды тани білу үшін оның коғам мүшесі реті кандай ... ... ... ... Келешектегі мақсатына жету үшін ыкыласты.
ынтасы болу, оған үмтылу-жеке адамның бағыт-бағдарын білу ліреді. ... ... ... ... ... мүдесімен үндеседі.
Адамның кісілік қасиетін түсінудс «ол нені калайды?» деген мэселені ғана
қою ... ... ... ... ынтасы үнемі өзгеріп, дамып,
күрделеніп отырады. Жалпы, ... ... ... ... ерекшсліктерімен анықталады: 1) Бағыт деңгейі адамның ... ... ... 2) Бағыт-бағдар деңгейі коғамдық талаптарға
орай адамның биік мұратымен үштасады. 3) Кеңдігі балаыың үйқысын ... ... ... ... ... - оның бағытының өресіздігі, тарлығы. Бағыт-
бағдар кеңдігі адамның әралуан қызығуы мен ынтасына, оның эр ... ... ... ... ... ... ... шашыраңқы болуы ұнамсыз қасиет. Осыған орай, «Екі кеменің басын
үстаған суға ... ... ... ... мэні ... ... үшін
кызығу кендігі, яғни оның тиянақты білім алып, белгілі- бір ... ... ... ... ... 4) қарқындылығы. Бүл баланың сезімі
мен эмоциясынын айқындылғын білдіреді. Әрбір нәрсеге ... ... ... қою, ... ... ... іске жігермен кірісу адамның
сенімін арттырады. 5) ... ... үзак ... ... ... мен қыздар кейде бір нэрсені біліп, үйренуге ... ... ... ... кетеді. Одан кейін зерігеді, ақырында сол үшін
өкінеді. Бүл ... ... ... жас ... ... оқып, белгілі
математик не илолог маман ... ... ... ... ... ... ... азамат, бақытты отбасы, коғам қайраткері болуды арман етеді.
Бағыт тұрактылығы адамды игі мақсатқа жеткізеді. 6) ... ... ... ... қезең. Жас үстаздық мамандықты не ... Оған ... несі ... Таңдаған мамандығы жемісті іс атқара
ала ма?
Жеке адамның бағыт-бағдар түрлерін қарастырғанда ... ... ... ерекшеліктер : дамның қажеттіліктері мен ... ... ... қажеттіліктердің бастылары - биологиялық
(тамақты, ауа мен ... ... ... тарихн дамуда калыптасатын
заттық (киім кешек, тұрғын үй т. б.) ... ... ... ... қасиеттерін қалыптастыру, эстетикалық-көркемдік кең
эдептілік) қажеттердің бэрі де ... ... әр ... іс-әрекет
түрлерімен өтеліп отыратыны мәлім.
Қажеттіліктерді қанағаттандыруда ... ... - ... ... ... ... ... куліітарлығын оның іс-әрекетінің
әлсіздігі мен дэрменсіздігі байкалса. ал ыкылас-ынта коюдан ... ... ... ... ... ... ... шарыктап өсуі
адамның белгілі бір бейнеге ... ... ... ... ... білдіреді. Бұл адамның іс-әрекет бағытындағы мүрат ден аталатын
қасиет. ... ... ... ... оның ... мен ... ... де қалыптасып отыратыны ... ... ... ... ... ... ... үштасып,
оның ар-ұят, ұждан сияқты қасиеттердің дамып, ... ... ... ... өз ... ... мен ... кастерлей білуі. Ар-үяттың,
бір көрінісі үялу адамның өзінің не жақын адамдарының істері мен жағымсыз
кылықтарына байланысты ... ... ... ... ... -
мадақтау, көтер, табалау, ... пен ... Адам ... тэн ... ... оның әрқилы іс-эрекеттері мен
өзге адамдармен қарым-қатынасынан айқын көрініп түрады.
Жеке адамның қатынастары ең алдымен оның коғамдық өмірі мен ... ... ... Осы ... ... ... ... психикасы мен санасын қасиеттері ретінде есептей ... ... ... ... 1. ... өзге адамдарға қатынасы; 2.өзіне
деген қатынасы; 3. еңбекке қатынаса. І-топқа тән ... ... өз ... ... тіл тауып, тез араласып кетуі не керісінше,
янни тұйыктығына байланысты карым-қатынас жасайтын ... ... ... ... ... ашық жарқындығы не тұйықтығы байқалып,
өзгелеріп салқын қарауы, ... мен ... ... сипаттары
көзге түседі. 2-топтың ерекшеліктері күманданып, кейде арсыздыкка ... пен ... ... псн ... адам бойындағы
ұнамыз мінездің белгілері. Соған орай көрініс ... ... ... деп ... ... ерекшелік белсенділік пен мақсатқа үмтылу: 2-
топтағы жігерсіздікпен жәнс сезіп кана ... ... ... ... ... оның ішкі жан дүниесінің ... ... өз ... таба ... ... ... ... Жеке адам
психикасындағы қатынастардың сыры адам мінезіндегі мақсатты ішей-тілектерді
жете ... ... қол ... үшін дұрыс бағдар беріп отыруды
кажет етеді
Қорытынды.
Адамның өмірі нақты тарихи - элеуметтік аймақта жүріп жатады. Дүниелік
жағдаяттар өндіру ерекшелігі, тұтыну ... ... ... адамның
тұрмыс салтын анықтап оның түрақты қылық эрекеттерін белгілейді.
Әрқандай жеке адамның өмірлік салтын, жеке қүндылық бағыттарына ... ... ... қайта құрудың жалпылаған түрақты тэсілдер
жүйесін түзіп барады. Осындай адамның түрмыс тіршілік салты оның жалпы өмір
сүру, қоғамдағы өз ... ... ... ... ... ... салт-
бағыттан адамның жоғарғы инабатты жасампаздық өмірі, рухани - этикалық,
рухани -эстетикалық дүние танымы туындайды.
Жеке адамдағы ... ... ... - ... оның ... "Менің"
танымаудан, обьективті мэнді жеке басының қүңды ... ... ... ... Жеке адам ... ең ... көрсеткіші оның өз психикалық
жағдайларын басқара алу және әрекет қылықтарын ... ... ... білу ... адам ... ... ... мен дараланады, тұлғаның барша
ерекшеліктері оның тума, нәсілдік және ...... ... ... ... ... Қ. «Психология» Алматы «Эверо» 2004 ж. ( ... ... Ә., т.б. ... ... ... «Білім» 1996 ж.
(47-49б.)
3. Аймауытұлы Д. «Психология» Алматы «Рауан» 1995 ж. (56-63б.)
4. Гоноболин Ф.И. «Психология» Алматы «Мектеп» 1976 ж. ... ... И.А. ... ... ... ... ... Тәжібаев Т. Жалпы психология. Алматы: Қазақ университеті,
1993 ж. (56-77б.)
7. Жарықбаев Қ. «Жантану негіздері» Алматы «Кітап» 2002 ж.
(44-47б.)
8. Мұқанов М.М. «Жас және ... ... 1982. ... ... С.Балаубеков. «Психология» Алматы «Мектеп»,
1998 ж.(77-81 б.)
10.Рубинштейн С.Л. Основы общей психологии. ... ... С.Д. ... ... ... психология.-Алматы,2005
(84-96беттер)
13. Сейтахметов Н.Общение и личность.-Алматы,1996 (88 стр.)
14.Тәжібаев оқулары.
Этнопсихология және этнопедагогика
(ғылыми жинақ ...

Пән: Психология
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 20 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
«Зияты бұзылған 3-5 сынып оқушылардың жазбаша сөйлеу тілі бұзылыстарының сипаты»48 бет
Аймақтық саясат мемлекеттің жалпы саясатының құрамдас бөлігі29 бет
Зияты зақымдалған оқушылардың жазуында кездесетін қателер және сауаттылыққа үйрету жолдары51 бет
Құқық пәнін оқытудың бағдарламасы әдіс-тәсілдері және жетілдіру жолдары.55 бет
Басқару ғылымының мазмұны мен әдісі4 бет
Дулат Бабатайұлы10 бет
Мұхтар Әуезовтың әдеби-сын еңбектерi7 бет
Салық міндеттемесі мен тоқтату салық органдарының экономикалық маңызы34 бет
"Тұлға психологиясы"4 бет
Іс-әрекет және оның құрылысы13 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь