Есептік өлшеуіштер. бухгалтерлік есеп түрлері

Шаруашылык есептің қамтитын объектілері сандық көрсеткіштер арқылы өлшенеді. Оларды алу үшін есепте заттай, еңбек жэне ақшалай өлшеуіштер қолданылады.
Заттай өлшеуіштегі есеп объектілерін бейнелеу үшін масса, көлем, ұзындық бірліктері мен (килограмм, литр,метр) түрлері, сұрыптары. мөлшері және т.с.с. шамалар қолданылады.
Еңбек өлшеуіштегі жұмыс уақыты бірлігімен (күндер. сағаттар, минуттар) еңбекке жұмсалған уақытты аныктауға мүмкіндік береді. Еңбек өлшеуіштерінің көмегімен заттай өлшеуіштер үлестіріліп, өнімділік мөлшері белгіленеді, енбек өнімділігі, жұмыс уақыты мен жалақы қорын пайдалану анықталады.
Ақшалай өлшеуіштер (теңге, тиын ) шаруашылық құралдарын. олардың пайда болу көздерін, бірдей ақшалай бағалау арқылы іс-әрекеттін процестері мен нәтижелерін жинақтап қорыту ушін қолданылады.
Есептік өлшеуіштердің барлық үш түрін өзара байланыстырьш есепте қолдану тек кәсіпорын, сала бойынша емес, бүкіл Республика аукымында да корытындыланған көрсеткіштер алуға мүмкіндік береді.
Есеп түрлері
Шаруашылык есептің біртүтас жүйесіне оперативті, статистикалық жэне бухгалтерлік есептер кіреді.
Оперативті есеп - кэсіпорынның іс-эрекетін күнделікті бакылауға мүмкіндік береді. белгілі бір шаруашылык операциялардың жекелеген деректерін сол болған сәтінде, тікелей орнында өндіріс барысы (жұмысқа шығу, шықпау есебі, автокөлік, оның жүру есебі) туралы жүйелі акпарат алу мақсатымен тіркеу жүйесі больп табылады.
        
        Есептік өлшеуіштер. Бухгалтерлік есеп түрлері
Шаруашылык есептің қамтитын объектілері сандық көрсеткіштер арқылы
өлшенеді. Оларды алу үшін ... ... ... жэне ... ... өлшеуіштегі есеп объектілерін бейнелеу үшін масса, көлем, ұзындық
бірліктері мен (килограмм, литр,метр) түрлері, сұрыптары. ... ... ... қолданылады.
Еңбек өлшеуіштегі жұмыс уақыты бірлігімен (күндер. сағаттар, минуттар)
еңбекке жұмсалған уақытты ... ... ... ... ... ... ... үлестіріліп, өнімділік мөлшері белгіленеді,
енбек өнімділігі, жұмыс уақыты мен ... ... ... ... ... ... тиын ) ... құралдарын. олардың пайда болу
көздерін, бірдей ақшалай бағалау арқылы іс-әрекеттін процестері мен
нәтижелерін жинақтап қорыту ушін қолданылады.
Есептік өлшеуіштердің барлық үш ... ... ... ... ... кәсіпорын, сала бойынша емес, бүкіл Республика аукымында да
корытындыланған көрсеткіштер алуға мүмкіндік береді.
Есеп түрлері
Шаруашылык есептің біртүтас жүйесіне ... ... ... ... ... есеп - кэсіпорынның іс-эрекетін күнделікті бакылауға мүмкіндік
береді. белгілі бір шаруашылык операциялардың жекелеген деректерін сол
болған сәтінде, тікелей орнында ... ... ... ... ... ... оның жүру ... туралы жүйелі акпарат алу мақсатымен тіркеу
жүйесі больп табылады.
Оперативті есептің негізгі талабы - ... ... ... ... ... ... және тағы ... қызметкерлер
жүргізеді.
Статистикалық есеп - экономиканың әртүрлі салаларында жалпылама-көпшілік
сипаты бар ... ... ... ... ... салалық
жағынан ажырамас байланыстағы сандык жағын зерттейді. Статистика
оперативтік және бухгалтерлік есептін мәліметтерін пайдаланады.
Бухгалтерлік есеп – ... ... ... ... ... мен оны ... ... болып табылады. Бүл Қазакстан Республикасының
бухгалтерлік жэне каржылык есеп беру туралы ... ... ... ... ... есеп саясаты мен («Бухгалтерлік есеп пен
қаржылық есеп беру туралы» Заңның 6-бабы) реттелетін кәсіпкерлер,
ұйымдардың ... ... ... ... тіркеу және жинақтап қорыту
жүйесі.
Есеп қатаң түрде, әр жазба тек арнайы ... ... ... ... бұл ... ... бақылаушылык мәнін, оның күмәнсіз
сенімділігін, шыншылдығын және тағы баскаларын арттырады.
Салықтық есеп - бухгалтерлік есептің салык заңдарының талаптарына сәйкес
түзетілген мәліметтерін ... ... ... ... есеп кәсіпорынньщ қызметін бейнелейді. Субъектінің меншігі,
шаруашылық құралдарының және оның ... ... ... ... ... мэні болып табылады. Жекелеген қүрамдас бөліктері
бухгалтерлік есептің объектілері деп аталады. Бухгалтерлік есептің
объектілеріне мына процестер жатады:
• қамтамасыз ету ... ... ... ... ... және баска материалдық қорлар, сонымен катар мұндайда
жабдықтаушылармен, транспорттық ұйымдармен арада туындаған қарым-
катынастар бухгалтерлік есептін объектілері болып ... ... ... өнім ... пайдаланылатын өндіріс
қүралдары, оларға байланысты шығындар бухгалтерлік есеп
объектілері болады. ... ... ... жалақы,
амортизация есептеу, еңбек құралдарын есептен шығару мен өнімнің
өзіндік кұнын анықтау жолдарымен ... ... ... ... арналған өндіріс өнімдері; өткізу жөніндегі
шығындар(буып-түю,орау,іріктеу,тасымалдау);субъектінін сатылған
тауар, орындалған жұмыс, көрсетілген қызмет үшін алған ақшалай
түсімі есептелінеді.
Қолда бар құралдарды ұтымды пайдалану, ... ... ... ... жіктеу қажеттілігіне байланысты болады.
Кәсіпорынның шаруашылык кұралдары кұрамы (түрлері), орналасуы,пайда болу
кезі мен ... ... ... ... бар, ... және өндірістік емес саладағы құралдар былайша
бөлінеді:
Негізгі кұралдар - өндіріс процестерін жүргізу үшін ... ... ... ... ... ... олар ұзақ ... бойы сыртқы
түрі мен формасын сақтап, өндіріс барысына (бір жылдан астам) қатысады.
Өндіріс барысында олар бірте-бірте тозады,жөндеуді немесе толығымеп
ауыстыруды талап етеді. Сондыктан ... ... ... ... ... өзіндік құына ай сайынғы ұсталу, тозу дәрежесіне қарай құнын бірте-
бірте темендету (амортизация) жолымен косылады.
Материалдық емес ... - ... ... ... және ... ... ... өндірісте ұзақ уақыт бойы (бір жылдан астам)
қолдануға ... ... ... ... ... ... заттық мәні
жоқ.,ақшалай емес активтер. Бұларға фирманын бағасы, фирмалық марка,
патент, лицензия. авторлық құқық, сондай-ак ... ... ... құндары жатады.
¥зак мерзімді қаржылық салымдар - субъектінің ... ... ... сол субъектілерге үлестік қатысудан алатын кірістер және
дивиденд немесе процент түрінде косымша экономикалық ... алу ... ... ... ... бір ғана айналымына катысады жэне өзінің құнын
өндірілген өнімге бірден және толығымен қосады.Олар айналымдык өндіріс
құралдары мен ... ... ... ... ... ... ... тікелей қатысатыш
(шикізат, материалдар, отын, жартылай өнімдер, бітпеген өндіріс) жатады.
Айналатын процеске кызмет ететін қүралдар айналу ... ... ... ... ... қаржы, құнды қағаздар, әртүрлі
дебиторлық борыштар сомасы) деп аталады.
Дебиторлық борыш субъектінің басқа субъектілерде ... ... ... бір мерзім өткен соң қайтарылуға жататын кұрамдары болып саналады.
Дебиторлық борыш ұзақ мерзімді (бір жыллдан астам) және қыска мерзімдік
(бір жылға дейін) ... болу ... мен ... ... ... ... ... негізіне оларды сол кәсіпорынға бекіту белгісі ретінде салынған.
Мұндағы:
1- қарыздар (қысқа және ұзақ ... ... және ... есеп ... ... пен ... бойынша есеп айырысулар
4- жинақтаушы зейнетақы қорларымен есеп айырысулар
5- ... ... ... есеп ... қызметкерлермен еңбек ақы және басқа да кредиторлармен есеп айырысулар
Меншікті ... ... ... ... ұзақ ... бойы пайдаланатыны
(жарғы капиталы, резервтік капитал, бөлінбеген табыс).
Жарғылық капитал - құрылтайшылардың (қатысушылардың) шаруашылық жүргізуші
субъектіге оны ... ... ... ... және ... ... мөлшері тұракты жэне өзгермей қалады. Жарғы капиталының ... ... тек қана ... ... ... өзгерістер енгізілгеннен кейін
құрылтай-шылардың (қатысушылардын) шешімі бойынша жүзеге асады.
Резервтік капитал - ... ақша ... ... ... ... меншікті
қаражат бөлігі, шаруашылык іс-әрекетке кететін тығынды жабу, жарғы
капиталын толтыру, дивиденттер мен субъектінің басқа ... өтеу ... ... ... ... - ... шығыстар мен салық төленгеннен
кейінгі шығарылатын кірістің қалған сомасы.
Қарыздық қаражат айналымдық қаржыға косымша кажеттілікті, соның ішінде
шикізаттың, материалдардың, отынның және т.б. ... ... ... Олар ... уақытша пайдалануға беріледі және белгілі бір
мерзімнен соң қайтарылуға тиісті.
2. Бухгалтерлік баланс, оның формасы мен ... ... есеп ... және оның ... есеп ... есеп ... деп - ... амалдардың жиынтығы түсіндіріледі,
олардың көмегімен байкау, есепке алынатын мәліметтерді жете білу мен
зертгеу жүргізіледі. Бухгалтерлік есеп тәсілінің элементтері:
1.Құжаттама - ... ... ... ... әдісі
мен бухгалтерлік жазбалардың (есепетің басы) дұрыстығын негіздеу.
Бухгалтерлік ... ... бір ... оны ... ресімдеусіз жасалмайды.
Құжат - бұл белгіленген тәртіппен
ресімделген шаруашылык ... ... ... ... ... ... ... материалдык сақтаушы.
2.Түгендеу - мүліктін іс жүзінде бар екендігі ... ... ... әдісі. Түгендеудің мақсаты - құралдын сақталуын
кейіннен бақылау
үшін ... ... ... ... нақты есептік көрсеткіштерді камтамасыз
ету.
3.Бағалау - белгілі бір ... ... ... ... ... өлшеммен
бейнелеу амалы. Кәсіпорын құралдарын дұрыс бағалау жанды және ... ... ... іс жүзіндегі бейнеленуін талап етеді,бұларға
есеп объектілерін ақшалай ... де ... ... ... ... ... ... бағаламау, жалақыны және
өнімнін өзіндік құнына кіретін басқа да шығындарды ... ... ... ... анықтаған кезде бұрмалаушылыққа әкеледі.
Бухгалтерлік есепте кәсіпорынның құралдарын бағалау негізінде нақты өзіндік
құны (объектіні жұмыс жағдайына дейін жеткізуге байланысты барлық
шығыстармен бірге сатып ... ... ... ... ... ... ағымдағы есепте жэне баланста мынандай
бағалармен бейнеленеді:
• негізгі құралдар бастапкы, баланстық немесе қалдык құнымен бағаланады;
• материалдар, отын, шикізат нақты өзіндік құны ... ... ... өнім - ... ... құны бойынша;
• әртүрлі дебиторлармен және кредиторлармен есептесулер бухгалтерлік
есепте қүжатта көрсетілген сомамен бейнеленеді.
4.Калькуляция - ... ... және ... ... ... ... ... шығару амалы. Өнімнің өзіндік құны материалдық, еңбек
басқаруға
жұмсалған шығындардан, әлеуметтік салық аударудан құралады.
5. Шоттар - қаржы ... ... және ... ... ... жинайтын,жүйеленетін экономикалық топтастыру. Шоттардағы жазба
кұжаттар негізінде жасалады - бұл операцияны екінші рет тіркеу. Шаруашылық
құралдарынын немесе ... ... ... жеке ... ... Қосарлы жазба - шаруашылық операцияларын есеп ... ... ... ... ... ... тіркеу тәсілі.
7. Баланс - белгілі бір сәттегі (кездегі) субъектінін мүлкі, міндеттемелері
және капиталы туралы ақпаратты жинақтап қорыту мен экономикалық топтастыру
тәсілі. Бұл ... ... ... ... негізгі есепті
форма. ... ... ... ... олардың пайда болып,
қалыптасу кездерін салыстыру және есеп обьектісінің ... ... ... ... үшін ... Есеп беру - ... ... бір кезең (ай, тоқсан,
жыл) ... ... ... ... ... жүйесі.
Баланс та, есеп беру де тиісті топтастыру мен шоттарды өңдеуден кейін
жасалады.
4. Еңбек және еңбекақы есебі
Еңбек және еңбекақы ...... ... өзгеруі, жұмыс уақытының
шығындары, жұмысшылар категориясы, өндірістік шығын ... ... ... дәл әрі ... ... талап ететін аса маңызды да
күрделі жұмыстардың бірі болып табылады.
Еңбек және оған ақы ... ... ... ... ... Еңбекақы қорын және жұмыс уақытын пайдаланып жұмыс мөлшерінің
орындалуын, еңбектің саны мен ... ... ... ... ... және ... рәсімдеу, еңбекақы қорынан
жалақыны ұстап қалу;
• Шараушылық жүргізуші субъектінің әрбір жұмысшысына жалақыны уақытылы
және дұрыс ... ... ... ... ... есп ... Жалақы бойынша шығынды өнімнің, жұмыстың, қызметтің өзіндәк құнына
дұрыс әрі ... қосу ... және ... ... ... ... оперативті басқару үшін
қажет.
“Қазақстан Республикасы Еңбек туралы” заңының 5-бабына ... ... ... ... ... еңбек қатынасы нормативті құқықтық актілермен,
еңбек заңына сәйкес бекілтілген ұжымдық келісімшартпен реттеледі.Кәсіпорын
дербес болғанымен заңға сәйкес штат ... ... және ... ... белгіленеді.
Әрбір қызметкердің еңбекақылық табысы кәсіпорын қызметінің түпкілікті
қорытындысына байланысты оның еңбекке қосқан үлесі ... ... ... ... және ең ... ... шектеу қойылмайды.
Еңбекақы мөлшерін жұмыс берушінің өзі белгілейді және жұмыс беруші
белгіленген ... ... ... ... ... ... Республикасы Еңбек туралы” заңының 71-бабы) ең аз шамадағы
еңбекақы мөлшерінен төмен болмауы керек.
“Қазақстан Республикасы Еңбек туралы” заңының 7,8-бабына сәйкес
қызметкердің мынадай құқысы ... ... да бір ... (дискриминация) тең еңбекке тең еңбекақы
алуға;
• Қауіпсіздік және тазалық (гигиена) талаптарына жауап бертін еңбек
жағдайында жұмыс істеуге;
• Кепілдік және ... ... және ... ... келісімшартында негізгі тармақтар қамтылуы керек:
• Еңбек жағдайының сипаты, жұмысшыға жұмыстың қауіпті және зиянды
жағдайы үшін немесе көп күш ... ... ... ауыр ... ... беру және ... ... Жұмыс уақыты және демалыс уақытының режимі;
• Еңбекақы мен еңбекті қорғау жағдайы;
• өтемақы төлеу және ... беру ... және т.б. ... ... туралы” заңының 9-бабы)
Жеке еңбек келісімшарты мынадай жағдайлара бұзылуы мүмкін:
• ұйым таратылғанда (заңды тұлғаның), жұмыс берушінің қызметі тоқтағанда
(жеке тұлғаның) (“Қазақстан ... ... ... ... ... ... қызметкердердің штаты немесе саны қысқартылғанда (“Қазақстан
Республикасы Еңбек туралы” Заңының 26-бабы, 2-тармағы”);
• әскери қызметке ... ... ... негізінде қызметкерді үш
күндік мерзімге босатқанда (“Қазақстан Республикасы Еңбек туралы”
Заңының 30-бабы, 1-тармағы);
6.Жұмыс берушінің міндеттері мен құқықтары
Жұмыс берушінің міндеттері:
• Қазақстан ... ... ... ... жеке еңбек
келісімшартында, ұжымдық келісімшартта, жұмыс берушінің актісінде
қарастырылған еңбекақыны және басқа төлемақыларды уақтылы және ... ... ... заңдағы, ұжымдық келісімшарттағы талаптарды сақтау;
• Қазақстан Республикасының нормативті құқықтық актілерінде
қарастырылған шарттар мен тәртіптер бойынша зиян ... ... ... ... ... және ... ... жағдайын, болуы мүмкін кәсіби
ауруды ескерту және т.б.
Жұмыс ... ... ... ... ... ... ... сәйкес әрекет
ететін тәртіп бойынша материалдық және жауапкершілікті талап етуге;
• Қызметкер келтірген зиянның орнын толтыруға және т.б.
7.Қызметкерлердің өндірімі мен жұмыс ... ... ... ... ... ... Заңының 45-бабына сәйкес қызметкер
жеке еңбек келісімшартындағы еңбек міндеттерін орындайтын уақыт жұмыс
уақыты деп ... ... ... қалыпты ұзақтығы аптасына 40
сағаттан аспауы керек.
Жеке еңбек ... ... ... ... уақытының ұзақтығын
кеміту қарастырылуы мүмкін. Жеке категориядағы қызметкерлер үшін ... ... ... ... ... ... Республикасы
Еңбек туралы” Заңының 46-бабы, 1-тармағы).
Қызметкерлердің өнімділігі мен жұмыс уақытының орындалу есебі үшін ... есеп ... ... ... ... ... әр айдың 1-
ші күнінен бастап жүргізіледі, оны жүргізуге уәкілетті тұлғаға бір
данадан беріледі.
Табельдің тиісінше ресімдегеннен кейін оны ... ... ... үшін ... тапсырылады.
8.Енбекақы формалары мен жүйелері.
Еңбекақының негізгі екі формасы бар:
• мерзімді ... - ... бір ... ... ... ... ... және жүмыс істелген уақыт);
• кесімді (негізі - жұмыс көлемі және оның ... ... ... ... ... табыс немесе пайда проценттеріндегі
түпкілікті нәтиже бойынша еңбекакының дәстүрлі емес формасы кең тарап
отыр.
Еңбекақының мерзімдік еңбекақы формасында екі төлем жүйесі бар: ... және ... ... ақы ... ... ... қызметкердің қызметақысын
және жасалған жұмыс уақытының санын колдану арқылы анықталады. Тәжірибеде
бұл еңбекақыны есептеудің 3 тәсілі пайдаланылады: сағаттык, бір ... ... ... ... жұмыс жаслынған уақытының еңбекакысына коса
жұмыстың нәтижесіне карай шаруашылык етуші субъекті әзірлеген сыйлықақы
жүйесіне сәйкес сыйлықақы төлеуді ... ақы ... ... ... ... беріледі.
Еңбекақының кесімді ақы формасы мынадай жүйелерге бөлінеді: тікелей
кесімді ақы, ... ... ақы, ... ... ... ... ... кесімді акы.
Тікелей (жай) кесімді ақыда жалақы көлемі тек шығарылған бұйымдардың
санына және бұйым бірлігінің белгіленген бағалауына байланысты
анықталады.
Үдемелі кесімді ақы белгіленген ... тыс ... ... ... ... (рабочих-сдельчиков) көтермелеуде
қарастырылады. Нормадан тыс жасалған өнім үшін жұмысшыға тікелей кесімді
бағалау бойынша ... ... ал ... тыс - ... ... бойынша, бірақ 2 мәрте кесімді бағалаудан аспауы ... ... ... ... ... ... қоса ... сандық жэне сапалық көрсеткіштеріне сыйлықақы есептеледі
(нормалы міндеттер немесе өнімділік нормасын, өнімнің сапасын жақсартуды
орындау және артығымен орындау;
Еңбекке жанама кесімді ақы жүйесінде ... жэне ... ... ... ... жэне басқа жұмысшыларға негізгі жұмысшылар өндіретін өнім
есебінен жанама кесімді бағалау бойынша еңбекакы есептеледі.
Көтеріңкі ақы ... ... ... ... бұрын белгіленеді.
Еңбек белгіленген мерзімде орындалуына қарай бағаланады. Еңбекақының
жалпы сомасы, жүмыстың ... ... және ... ... ... мерзімін кеміту үшін) көрсетіліп, орындалатын
жұмысқа наряд жазылады. Кобінесе кетермелеу еңбекақы жүйесі қүрылыс
жұмыстарында ... ... ең аз ... енбекақы үш негізгі функцияны атқарады:
1. ен аз шамадағы ... ... ... ... ... ... корғауға арналған көптеген әлеуметтік жәрдемақы мен
басқа төлемдердің көлемін аныктау критериясына кызмет етеді;
3. айыппұлдар, ... және ... ... ... ... ... және ... төлеу есебі
Еңбекақы негізгі және косымша болып бөлінеді.
а) Негізгі ... ... ... ... ... - бұл қызметкерлерге (персоналдарға) нақты жұмыс істеген
уақыты, орындаған жұмысының немесе ... ... саны мен ... ... бағалау немесе қызметақы бойынша есептелетін еңбекақы.
Негізгі еңбекақы кұрамына мыналар ... ... ... ... үшін ... ... ... кесімді
бағалау
бойынша немесе орташа енбекақы бойынша есептелетін еңбекақы:
• енбек сінірген жылдары үшін үстеме акы;
• жұмыс жағдайының өзгеруіне ... ... ... ... ... ... мен ... жұмыспен
өтеудің киындықтары (сложности отработки);
• үдемелі ... ... (по ... ... ... ... ... тыс жұмыс үшін қосымша ақы:
• түнгі уакыттағы жұмыс үшін қосымша ... ... ... ... ... тәртібімен бекітілген ақшалай
және
заттай сыйлыктар. сыйлықақылы үстемелер (үстемеакы);
• жұмысшының ... ... ... бос ... ... ... ... жұмыс және оның еңбекақысы
«Қазақстан Республикасы Еңбек туралы» Заңының 48, ... ... ... ... ... 6-ға ... ... түнгі уақыт болып табылады.
Аяғы ауыр (жүкті) әйелдер түнгі уақыттағы жұмысқа тек олардың келісімімен
ғана жіберіледі.Түнгі ... ... он ... ... кіші түлғалар
және медициналық анықтамасында түнгі уақытта жұмыс істеуге тыйым салынған
кейбір түлғалар ... ... ... әр ... үшін бір ... ... мөлшерден
кемтөленбеуі керек.Жұмыс уақытының есеп табелінде түнгі уақыт бір айдағы
қорытынды ... ... ... ... ... жұмыс кәсіпорында
бекітілген бастапқы құжаттармен ресімделеді және кәсіпорынның (ұйымның)
ұжымдық келісімшартында (Еңбекақы туралы ереже) бекітілген жоғары
мөлшерде төленеді, ол заңда ... ... ... болмауы керек.
Демалыс пен мереке күндеріндегі жұмыс және онын енбекақысы
«Қазақстан Республикасы Еңбек туралы» Заңынын 56, 57, 58, ... ... ... ... ... ... ... демалыс
уақыты) беріледі;
• бес күндік жұмыс аптасында қызметкерлерге аптасына демалуға екі
күн ... ал алты ... ... ... - бір ... ... ... демалыс күні болып табылады. Бес күндік жүмыс аптасының
екінші демалыс күні жұмыс берушінің актісінде немесе жұмыс кестесінде
бекітіледі.
Қазақстан Республикасына ... ... ... ... ... ... жұмысты тоқтатпайтын ұйымдарды немесе
халықты удайы қамтамасыз ету (қызмет ету) ... орай ... ... ... ... ... «Қазақстан
Республикасы Еңбек туралы» Заңының 73-бабьша сәйкес мереке және демалыс
күндерінде істелген жұмыстың ... ... ... ... ... екі есе ... ... керек.
Қосымша жалақы бойынша есептеуді уйымдастыру.
Қосымша жалақы - бұл еңбек заңына сәйкес жұмыс істелмеген уақыт үшін
қызметкерлерге есептелетін жалакы.
Қосымша жалақы кұрамына ... ... ... және ... демалыс (отпуск) уакыттарының төлемақысы;
• пайдаланылмаған демалыс үшін өтемақылар;
• мемлекеттік және ... ... ... ... ... ... қызметтен босату жәрдемакысы;
• уакытша еңбекке қабілетсіздігі (жарамсыздығы) бойынша жәрдемақы.
10.Еңбекақы төлемі.
Әр ... ... ... ... есеп айырысуды мына құжаттармен
жүргізеді: еңбекақы беру үшін бір мезгілле пайдаланатын есеп айырысу-
төлем тізімдемесі; есеп айырысу тізімдемесі және жекелеген ... әр ... ... ... арнайы есеп айырысу
(жеке парақтар); жыл бойына пайдала-нылатын кітапшаға айналдырылған есеп
айырысу тізімдемесі (ведомосы).
Табыс салығы ... ... ай үшін ... ... ... әр ... төлеуіне тиесілі соманы есептейді және
тізімдемені баланстайды. Өйткені ай үшін ... мен ... ай ... ... ... ... ... (3 күн ішінде) көрсетілетін төлем
тізімдемесі бойынша төленеді.
Бастық пен бас бухгалтердің бекіткі қол таңбасынан (скрепа) кейін, яғни
тізімдемені ресімдеуден кейін ... ... ... үшін ... ... ... ақша аударуды іс жүзіне асыру бойынша операция ... ... ... ... 7210 «Еңбекақы бойынша қызметкерлермен есеп айырысу» шот дебеті
К: 1030 ... ... ... ... ақша» шот кредиті
10234теңге
11.Еңбекақыдан ұстау және шегеру есебі.
Жинақтаушы зейнетақы қорларына аударымдар. ... ... ... ... және ... да әр түрлі төлемдерді есептеп қана
қоймайды, сондай-ақ еңбекақыдан ұстауды және шегеруді жүзеге асырады.
Заңға сәйкес қызметкерлердің ... ... ... ... жеке ... ... - еңбекақының салық объектісін иемденген мемлекеттік
салық;
• жинақтаушы зейнетақы қорына аударады;
• субъектінің қызметкерге келтірген материалдық залалдың орнын толтыру;
• бірқатар ... ... ... ... бұрын берілген аванс ... ... ... ... ... ... ... қызметкерге артық төленген соманы
қайтару;
• аткару құжаты бойынша – кәмелет жасына толмаған балалар немесе еңбекке
жарамсыз ата-аналар үшін алимент өндіріп алу;
... ... ... ... өнім ... ... екi ... жазба
Шаруашылық операцияларды бейнелеп көрсету тәсiлi ретiнде екi жақты жазба
өндiрiсте болатын барлық шаруашылық процестерді ... үшiн ... ... ... ... ... бар ... операциялардың бухгалтерлiк
есеп шотында бейнелеп көрсету тәсiлiн бiлдiредi, олар шаруашылық
құралдарында, олардың шығу көздерiнде және шаруашылық-құқықтық
катынастарда өзара байланысқан өзгерiстер ... ... ... ... ... ал ... ... байланысқан шоттар — корреспон денттелетін деп аталады.
Шоттарға енгiзiлерден бұрын есептiк формалар (проводкалар) жасалады, ... ... ... ... ... Дебеттелетiн,
кредиттелетiн шоттарды және шаруашылық операцияларының сомасын көрсету
бухгалтерлiк проводка деп аталады, олар құжаттар негiзiнде жасалады.
Корреспонденттелетiн шоттарға байланысты күрделi және жай ... ... Бiр ... және бiр кредиттелетiн шоттардан
тұратын жай проводка деп аталады. Бiр дебеттелетiн және бiрнеше
кредиттелiнетiн, керiсiнше, бiрнеше дебеттелетiн және бiр ... ... ... проводка деп аталады
13.Синтетикалық және аналитикалық шоттар
Бухгалтерлік есепте шоттардың екi түрі ... ... ... Олар әр түрлi ақпарат пен көрсеткiштердi алу үшiн
қолданылады.
Синтетикалық шоттарда шаруашылық кұралдары мен ... ... ... ... ... ... Олар тек қана ... түрде
көрсетiледi.
Аналитикалық шоттар есептiң тиiстi объектiлерiне түтел, толық сипаттама
бередi, олар синтетикалық шоттардың дамуына орай ... ... ... көрсететiн аналитикалық шоттар тек қана ақшалай
емес, заттай түрде де жүргiзiледi. Синтетикалық және аналитикалық есеп
шоттарындағы жазбалар сол бiр ... ... ... шоттың дебетi мен кредиті бойынша айналымдар аналитикалық
шоттарды ... ... ... ... ... тең ... ... өндірістік-шаруашылық іс-әрекетін басқару және бухгалтерлік
есептің дұрыс жүргізілуін тексеру үшін қаражаттың кейбір түрлері,шығу
көздері мен ... ... ... ... ... ... мәліметтерді әр айдың соңында шоттардан алады, алайда әрбір шотта
есеп ... ... ғана ... көрсеткіштер болады
Есеп объектілерінің жалпы сипаттамасы жекелеген көрсеткіштерді бір жерге
топтау жолымен алуға болады. Бұл үшін ... ... ... ... ... ... көрсетілген айналымдық ведомостері қолданылады.
Кәсіпорынның айналымдары туралы мәліметтерді ... ... ... үлгi ... үлгi жоспары — бухгалтерлiк есептiғ барлық жүйесiн құруды
белгiлейтiн және барлық шаруашылық жүргiзушi субъектiлерге мiндеттi болып
келетiн ... ... ... ... Оның ... ... мәнi бойынша жiктеу жатыр. Шоттарды белгiлi бiр
топтарға экономикалық жағынан бiртектiлiгi ... бөлу ... мен ... ... сақталуын бақылауды жүзеге асыру
үшiн өндiрiс барысы туралы көрсеткiштердi ... ... ... ... ... ... үшiн әрбiр бөлiкке және шоттарына оның
атауын ауыстыра алатын нөмiрi (код) берiледi.
15.Есеп регистрлері
Ағымдағы есептiк жазбалар жүргiзiлетiн, арнайы түрде жолма-жол сызықтар
салынатын ... есеп ... ден ... Бұл ... ... ... ... синтетикалық және аналитикалық шоттар
бойынша шаруашылық құралдарының жағдайы мен қозғалысы, шығу ... ... ... ... Есеп ... мәлiметтерi
бойынша есептемелер жасалынады.
Мазмұны мен мiндетi жағынан есеп регистрлерi мынадай болып бөлiнедi:
1 синтетикалық есеп:
2 аналитикалық есеп
3 синтетикалық және аналитикалық есептi ... ... есеп ... Есеп ... ... есеп ... ... және жинақталушы құжаттар
мәлiметтерi негiзiнде жүргiзiледi. Операцияларды жазу — тiркеу ... Бас ... ... ... есеп ... ... ... негiзiнде жазылатын карточкаларда болады. Ай бiткен соң
синтетикалық және аналитикалық шоттардың мәлiметтерi бойынша өзара
салыстырылатын айналым ... ... ... ... ... ... ... шаруашылық операцияларын есептеу үшiн кредиттiк белгiсi бойынша сызыктық-
позициялау тәсiлiмен жазба жүргiзiлетiн және жол-жол сызудың шахматтық
формасы бар ... ... ... ... синтетикалық және аналитикалық есеп қатар
орындалады;
жүйелi және хронологиялық жазбалар бiрiктiредi:
• бақылау мен есептi жүргiзу үшiн кажеттi көрсеткiштер көлемiндегi
операциялар бейнеленедi;
• журнал-ордерлердi және Бас ... ... ... ... ... ... ... автоматтандырылған формасында (бухгалтерлiк есептi компьютерде
жүргiзу) жоғарыда айтылған кемшiлiктер ... ... ... формасы -шағын кәсiпкерлiк субъектiлерiне
арналған, әрi небәрi екi регистрдi көздейдi: шаруашылық операциялары есебi
кiтабы (синтетикалық есеп ... және ... есеп ... ... ... ... ... құралдар, тауарлы-материалдық
қорлар және т.б.) есебiнiң регистрлерi. Кітап пен ведомостiң мәлiметтерiн
баланс пен есеп берудi жасау үшiн қолданады.
Есеп регистрлері
Ағымдағы есептiк жазбалар жүргiзiлетiн, ... ... ... ... ... есеп ... ден ... Бұл есеп
жұмыстарының екiншi кезеңi. Оларда синтетикалық және аналитикалық шоттар
бойынша шаруашылық құралдарының жағдайы мен ... шығу ... ... ... жүйеленедi. Есеп регистрлерiнің мәлiметтерi
бойынша есептемелер жасалынады.
Мазмұны мен мiндетi жағынан есеп регистрлерi мынадай болып бөлiнедi:
1 синтетикалық есеп:
2 аналитикалық есеп
3 ... және ... ... ... ... ... ... — шаруашылық операцияларын жүзеге асыруға арналған
жазбаша өнiм немесе осы операцияны iс ... ... ... мәлiметтер бухгалтерлiк есепте ағымдағы шаруашылық
операцияларын көрсетуге негiз болады. Сонымен қатар құжаттар субъектiнiң
iс-әрекетiн оперативтi басқару барысында кеңiнен ... ... және ... ... ... ... деп аталады. Деректемелердiң саны мен мазмұны операпия
сипатына және құжат ... ... ... ... ... мен ... ... – ұзақ уақыт бойы еңбек құралы ретінде қолданылатын
материалдық активтер. Негізгі құралдарға ... ... ... ... мен ... ... Жұмыс малы мен өсімтал мал
6. Табыстау қондырғылары
7. Бітпеген құрылыс
Негізгі құралдарды қабылдау-тапсыру актісі негізінде
бухгалтерияда мүліктік карточка ... ... ... ... жүргізіледі.
Негізгі құралдардың әрбір объектісіне мүліктік нөмір беріледі. Нөмірлеу
сериялы-реттік жүйе бойынша жүргізіледі. Толтырылған мүлік карточкалары
әрбір жіктеуші топ ... бір ... ... құралдар қозғалысының есебі
Негізгі құралдар шоты – 2410
Негізгі ... ... ... ... ... субъектінің бухгалтерлік балансынан былайша
есептен шығарылады:
• физикалық немесе сапалық тозуы,
• шаруашылық ... ... ... ... кезінде,
• объектілерді ұзақ мерзімге жалға беру,
• табиғи апаттардан кейін,
• заңды немесе жеке тұлғаларға өтеусіз ... ... ... ... беру ... ... шаруашылық жүргізуші
субъектіге қатысушылардың жалпы жиналысында қабылданады.
Негізгі құралдардың жарамсыздығын, оларды қалпына келтіріп, жөндеудің
мүмкін ... және ... ... үшін субъект басшысының бұйрығы
бойынша тұрақты жұмыс істейтін ... ... ... ... мен тозу ... құралдарды есептен шығару актісі екі данада жасалады.Актінің
негізінде бухгалтерияда ... ... ... ... ... ... ету мерзімі бойы активтің амортизацияланған
құнын жүйелі бөлу түрінде құнмен көрсету.
Амортизацияланған құн дегеніміз бастапқы құн мен пайдалы қызмет мерзімі
соңында ... ... ... бөлшектердің болжанатын бағасы арасындағы
айырма. Негізгі құралдарды есептен шығарудың үш тәсілі бар:
1. Тура сызықты ... ... ... ... ... ... ... тәсіл
Бұл тәсілді қолдану кезінде негізгі құралдардың құны біркелкі ... ... ... ... мың т. :4 ... мың ... бір ... негізігі құралдың 25%-і тозып отырады.
2. Қалдықтың кемімелі тәсілі
Қалдықтың кемімелі тәсілі тозу ... екі ... ... қолданады.
Яғни, тозу нормасы - 50%.
|Жылдар |Жыл басындағы |Тозу |Амортизация|Жыл |
| ... құны ... ... ... |
| | | | ... |
| | | | ... |
|1 |4000 |50 |2000 |2000 |
|2 |2000 |50 |1000 |1000 |
|3 |1000 |50 |500 |500 |
|4 |500 |- |500 | ... |  |  |4000 |  |
3. ... ... тәсіл жылдар санының қосындысы көмегімен жүргізіледі, яғни -
1+2+3+4=10 жыл .
|Жылдар |Амортиз. сома ... |Бір ... |
| | | ... сома |
|1 |4000 |4/10 |1600 |
|2 |4000 |3/10 |1200 |
|3 |4000 |2/10 |800 |
|4 |4000 |1/10 |400 ... | | |4000 ... ... ... олардың сақталуын бақылау мен нақты бар
екендігін анықтау мақсатымен “Негізгі құралдар есебі” бухгалтерлік есеп
стандарттарына сәйкес жүргізіледі.
21.Ақшалай қаражат пен олардың баламалары
-----------------------
Айналымдағы
процесс
Құралдары
Кассадағы
есепшоттағы
және ... ... ... ... ... ... ... тіркелген
айнымалы
Айналымнан тыс
Субъектінің құралдары
Материалдық
емес активтер
Лицензиялар,
патенттер,
программалау
және т.б.
6
5
4
3
2
1
Бөлінбеген
кіріс
Резервтік
капитал
Жарғы
капитал
Қарыздық қаражат көздері
Меншікті қаражат ... ...

Пән: Бухгалтерлік іс
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 17 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Бухгалтерлік есептің мәні мен мазмұны оны ұйымдастыру принциптері7 бет
Баланстық теңдік қалыптастыру және баланс құру негіздері27 бет
Бухгалтерлік есеп жұмысын жүргізу шаралары5 бет
Бухгалтерлік есеп және ақпараттар жүйесі26 бет
Кәсіпорын бухгалтериясында ТМҚ-ды есепке алу31 бет
Қаржылық есеп және оның мәліметтерін пайдаланушылар19 бет
Қаржылық қорытынды есеп құрамы15 бет
Жарық және радиоқашықтық өлшеуіштер5 бет
«Трансформатор» АҚ-ның жаңартылған механикалық цехын электр энергиясымен қамтамасыз ету: есептік зерттеу33 бет
Есептік регистрлердің жеңілдетілген формасын қолданатын шағын кәсіпорындардағы бухгалтерлік есептің әдістемесі11 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь