Camel жүйесі


Жалпы қаржылық жағдайды анықтауда банктің негізі көрсеткіштерін және капиталдың сәйкестілігін , активтердің сапасын , басқаруды (менеджмент), табыстылығы мен өтімділігін бағалайтын CAMEL жүйесі қолданылады. Банктің қаржылық жағдайын жан-жақты тексерулер барысында мынадай сұрақтар қамтылады:
а) Банктің қаржылық жағдайымен жүргізілетін операциялардың саласын анықтау.
Бұл активтер мен кассаны түгендеу, ішкі бақылау шараларын орындауын тексеру, белгіленген тәртіптерді сақтау мен құжаттардың дұрыс жүргізілуі;
ә) Басқару сапасын бағалау, олар мыналарды қамтиды:
— операторлар жағынан басшылықтың бақылауын бағалау;
— банк басшылығына берілген құзыреттер мен олардың
жүзеге асу тәртібін зерттеу;
— қызметкерлердің қызметке сәйкестігін және қайта дайындау тәртібі;
— иерархиялық құрылым мен екі жақты бақылау.
б) Заңдар мен инструкцияларды сақтауына бақылау жасау.
Құжаттар мен заңдардың және белгіленген әдістердің сақталуын тексеру;
в) бухгалтерлік есеп беруді жүргізудің дәлдігі.
Аудиторлық тексеру нәтижесінде алынған санкциялар мен рекомендацияларды сақтау, келісімдер бойынша құжаттарды жүргізудің дәлдігін және дұрыстығын бағалау.

Пән: Банк ісі
Жұмыс түрі:  Материал
Көлемі: 11 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге
Таңдаулыға:   




CAMEL жүйесі:
Жалпы қаржылық жағдайды анықтауда банктің негізі көрсеткіштерін және
капиталдың сәйкестілігін , активтердің сапасын , басқаруды (менеджмент),
табыстылығы мен өтімділігін бағалайтын CAMEL жүйесі қолданылады.
Банктің қаржылық жағдайын жан-жақты тексерулер барысында мынадай сұрақтар
қамтылады:
а) Банктің қаржылық жағдайымен жүргізілетін операциялардың саласын
анықтау.
Бұл активтер мен кассаны түгендеу, ішкі бақылау шараларын орындауын
тексеру, белгіленген тәртіптерді сақтау мен құжаттардың дұрыс жүргізілуі;
ә) Басқару сапасын бағалау, олар мыналарды қамтиды:
* операторлар жағынан басшылықтың бақылауын бағалау;
* банк басшылығына берілген құзыреттер мен олардың
жүзеге асу тәртібін зерттеу;
* қызметкерлердің қызметке сәйкестігін және қайта дайындау тәртібі;
* иерархиялық құрылым мен екі жақты бақылау.
б) Заңдар мен инструкцияларды сақтауына бақылау жасау.
Құжаттар мен заңдардың және белгіленген әдістердің сақталуын тексеру;
в) бухгалтерлік есеп беруді жүргізудің дәлдігі.
Аудиторлық тексеру нәтижесінде алынған санкциялар мен рекомендацияларды
сақтау, келісімдер бойынша құжаттарды жүргізудің дәлдігін және
дұрыстығын бағалау.
г) Активтердің сапасын тексеру.
Операторлар кеңесімен жасалған несие саясатының толықтығы мынадай
бағыттарды қамтиды:
* жеке тұлғалар мен компанияларға бсрілетін несиелердің қатынасы;
* банктер үшін қолайлы бағалы қағаздардың түрлері;
* бағалау тәртібі;

* несиелердің шекті көлемі;
* несиені бағалау әдістемесі;
—несиенің қайтарылуы мен несиелік қабілеттілігін бақылау;
—несиенің ескіруі, пайыздардың тоқтатылуы мен несие бойынша шығындарды

жабу үшін резервтерді құру.
д)Банктің төлем қабілеттілігін бағалау. Бұдан кейін банктің төлем
қабілеттілігі мен банк балансы бағаланады. Бұл әдетте банктің жоғары
менеджментімен және аудиторларымен жеке-жеке қарастыруды қамтиды.
Тексерушілер сондай-ақ банктің қызметін АҚШ-тың Федералды резервті
жүйесімен жасалған САМЕL жүйесіне сәйкес бағалайды.
Банктің табыстылығын тексеруде СПРЭД-тің банктің қызметкерлерінің еңбек
өңімділігіне және активтер сомасынан пайда алу коэффициентінің қатынасына
мән береді.
Басқа жағынан банктің қаржылық жағдайын тексеру банк басшылығымен немесе
оның акционерлері мен салымшыларға қатысты алаяқтық жағдайлар мен заңға
қарсы келетін іс-әрекеттерді айқындайды. Мұндай іс-әрекеттер, әсіресе
қазіргі кезде банктік алаяқтардың өз құралдарын халықаралық байланыстарда
пайдаланып, оларды заңсыз жолмен шығаруға барлық мүмкіндіктерін салуынан
көрініп отыр. Банкті тексерушілер заңсыз қызметтер мен алаяқтықты болдырмау
мақсатында басқа да органдармен ақпараттар алмасу саласында тығыз қарым-
қатынас жасайды.

Инспекциялау банктің қызметтерінің толық немесе жеке бір сұрақтар бойынша
зерттеу жолымен, оның нақты қаржылық және институционалды жағдайы туралы
мәліметтерді анықтау үшін және банктің басшылары немесе жеке
қызметкерлерінің қызметінін қазіргі заңдылыққа сәйкестігін тексеру үшін
жүргізіледі. Банктерді инспекциялауды Қазақстан Республикасының Ұлттық
банкі дербес түрде немесе басқа ұйымдардан мамандарды шақыру арқылы
жүргізеді. Ұлттың банктен банктерге кешенді және ағымдық тексерулер
жүргізілуі мүмкін.
Банкті тексеру бойынша комиссияның, басшысы қажет болған жағдайда, оның
мүшелері арасында нақты міндеттердің болуы мен жұмыстың жоспарын анықтайды.
Комиссия инспекциялауды жүргізу барысында өзінің жұмысын өз бетінше
ұйымдастырады және танысу үшін банктен барлық қажетті құжаттарды алуға
құқылы. Банк талап етілген құжаттарды дайындауға және тексерушілерге беруге
жауапты өз мамандарын анықтайды.
САМЕL рейтинг жүйесі — қаржылық есеп беру мәліметтері мен инспекциялық
тексерулердің нәтижесі бойынша банктің жағдайына баға беруге болатын банкті
қаржылық талдаудың әдісі.
Рейтинг жүйесінің САМЕL атауыталданатын компоненттердің алғашқы
әріптерінен құрылған:
С — (capital adequacy) – капиталдың жеткіліктілігі, мұнда банктің
міндеттемелерін қамтамасыз ету үшін капиталдың жеткіліктілігі, яғни
меншікті капиталдың көлемі бағаланады.
А — (asset quality) – активтердің сапасы, мұнда активтердің сапасы
анықталады, сонымен бірге, несиені қайтаруды қамтамасыз етуге және
проблемалы несиенің жалпы банктің қаржылық жағдайына әсер етуіне баға
берілед.
М — (management) менеджмент - банк қызметінің тиімділігіне, қалыптасқан
жұмыс тәртібі мен заңды және нормативтік актілердің талаптарының
орындалуына бақылау әдістерін ескере отырып, банкті басқару әдістері
бағаланады.
Е — (earnings) — табыстылығы (пайдалылығы) - банктік
қызметтсрді кеңейту перспективалары үшін, оның табысының жеткіліктілігі
тұрғысынан банктің рентабельділігі бағаланады.
L — (liquidity) — өтімділік , банктің ағымдағы және болашақтағы
міндеттемелерін орындау үшін өтімді активтерінің жеткіліктілігі, яғни
өтімділік деңгейі анықталады.
САМЕL жүйесінің компоненттерін бағалау Ұлттық банкке берілетін қаржылық
есеп берулердің мәліметтері бойынша жүргізіледі. Бірақ та оларды нақтырақ
бағалау үшін инспекциялық тексерулерді жүргізу қажет. Бұл жүйе бойынша
банкті бағалау үзідіксіз процесс болып табылады. Дегенмен де бағалауды
инспекциялық тексерудің соңында жүргізгенді дұрыс санайды.

Банк қызметін рейтингтік бағалау

САМЕL жүйесінің бес компонентінің әрқайсысын: капиталдың жеткіліктілігі,
активтердің сапасын басқару, табыстылығын және өтімділігін бағалауды
жүргізгенде мынадай принциптер мен тәртіптерді ескеруі қажет:

1-рейтинг (тұрақты):
* өте жақсы нәтижелер мен қаржылық тұрақтылың;
бағалануы өте жоғары немесе басқа банктерге қарағанда жоғары.
2-рейтинг (қанағаттанарлық):
қызметінің нәтижелері қанағаттанарлық (күрделі мәселелер табылған жоқ);
қызметінің нәтижелері орташадан жоғары немесе орташа деңгейде;
қаржы операцияларының қауіпсіздігі мен сенімділігін қамтамасыз ету үшін
қажетті жағдайлар жасалған.
3-рейтинг (орташа):
* қызметінің нәтижелері қанағаттанарлықсыз;
* бағалануы орташа немесе қанағаттанарлықтан төмен;
* сапасы орташадан төмен.
4-рейтинг (шекті):
— орындалуы орташа деңгейден төмен;
— банктің қызметіндегі кемшіліктері болашақта банк қызметіне
қауіп төндіретіні анық көрініп тұр.
5- рейтинг (қанағаттанарлықсыз):
— қызметінің нәтижелері сөзсіз нашар;
— мәселелері асқынған және тез арада шаралар қолдануды талап етеді;
— егер кемшіліктерді жою бойынша шаралар қолданбаса, банктің банкротқа
ұшырау қаупі бар.
Капиталдың жеткіліктігі. Капитал салымшылардың құралдарын қорғайтын ең
басты құрал болып табылады. Тұрақты капиталы бар банктің өзінің
салымшыларына қауіп төндірмей үлкен шығындарды өз мойнына алу мүмкіндігі
болады.
Сонымен қатар, банктердің халықаралық стандарттарға етуі бойынша оларды
бірінші немесе екінші топқа жатқызуға байланысты әрбір банк үшін
белгіленетін жеке бақылау белгілері бар.
Меншікті капиталдың (МК) жеткіліктігіне қатысты сапалы көрсеткіштерді
талдау үшін төмендегідей көрсеткіштерді есептеуге болады:

Активтердің
өсу
=
_қарқыны___________________________ ____________________
Өткен жылғы есепті
кезеңдегі активтер

Меншікті
капиталдың
(МК) өсу =
___________________________________ _______________
қарқыны Өткен жылғы есепті
кезеңдегі МК

= ___________________________________ _______________

Пайда

= ___________________________________ _______________

МК

САМЕL жүйесі бойынша капиталдың рейтингісін жүргізудің жалпы принциптері
мынадай:

1-рейтинг (тұрақты):
•банктің меншікті капиталының жеткіліктілік коэффициенттері (К1, К2)
белгіленген минималды белгілерден екі немесе одан көп есе жоғары болса,
яғни 12% және 24%-ға тең немесе одан жоғары;
• банктің меншікті капиталының көрсеткіштері басқа банктермен
салыстырғанда жоғары болса.
Осы рейтингтегі банктер сәйкесінше капитализацияланған және болашақта
жақсы капитализацияланған деп есептелінеді.
2-рейтинг (қанағаттанарлық):
* К1, К2 коэффициентері 8%-пен 14%-ға тең;
банк капитал көрсеткіштері бойынша банктерді салыстыру тобында ең бір жақсы
банктердің бірі болып табылады;
инспекциялаудың нәтижесі бойынша банктің активтерінің сапасы
қанағаттандырылған немесе орташа.
Бұл деңгейдегі банктер қазіргі кездегі капиталдары жеткілікті және оны
болашақта да сақтайды деп айтуға болады.
3-рейтинг (орташа):
• К1, К2 коэффициенттерінің көрсеткіштері белгіленген
нормативтерге сәйкес, яғни 6% және 12%-ға тең;
капитал көрсеткіштері бойынша банктерді салыстыру тобында ең аз дегенде
орташа жағдайда орналасатын банктер;
ипспекциялық тексерулер нәтижесінде анықталған активтердің сапасы
орташа банктср.
4-рейтинг (шекті):
белгіленген нормативтердің (К1, К2 ) ең болмаса біреуін орындап
жүрген немесе капитал жеткіліктілігі көрсеткіштері 6 % және 10 %-ға тең
банктер;

банктерді капитал көрсеткіштері бойынша салыстыру тобында соңғы орындардың
бірінде орналасқан банктер;

ипспекциялық тексерудің нәтижелері бойынша әлсіз пемесе активтердің сапасы
жағынан проблемалары бар банктер.
Бұл рейтингтегі банктердің капиталы жеткіліксіз және оның жағдайы
банктің өмір сүруі мен төлем қабілеттілігіне қауіп төндіреді.
5-рейтинг (қанағаттанарлықсыз):
капитал жеткіліктілігінің көрсеткіштері белгіленген нормативтерден төмен
немесе теріс көлемді капиталы бар банктср;
банктерді капитал кәрсеткіштері бойынша салыстыру тобында нашар банктердің
қатарына жататын банктер;
инспекциялық тексерудің қорытындылары бойынша активтерінің сапасы
шекті немесе қанағаттанарлықсыз болған банктер.
Бұл рейтингтегі банктерге акционерлер немесе басқа да қолдау көздері
жағынан жедел жәрдем жасау талап етіледі. Қаржылық және басқа да әлсіз
жақтары банктің төлем қабілеттілігіне қауіп төндіреді.
Активтердің сапасы. Банктің активтерінің сапасын талдаудың мақсаты болып
банктің есеп беруінде олардың өмір сүру қабілеттілігі меп құны дұрыс
көрсетілгенін анықтау. Тәуекел деңгейін анықтауда активтердің әр деңгейдегі
тәуекелінің бар екенін ескеру қажет. Белгілі бір активтердің түрлері
тәуекелмен ешбір байланыссыз болады. Мысалға, к а с с а д а ғ ы
қол м а - қол ақша немесе Ұлттық банктегі корреспонденттік шоттағы
қалдық. Бұл активтерге қарама-қарсы 100% тәуекелі бар активтер бар. Мысалы,
оларға банктен берілетін несиелер жатады.
Активтердің сапасын талдау барлық активтердің түрлерін, сондай-ақ
баланстан тыс активтер мен проблемалы активтердің негізгі бөлігі ретінде
несие портфелін қамтиды. Сондықтан несие портфелінің сапасын талдау көп
көңіл бөлуді қажет етеді. Бұл талдаудың негізгі принципі несиенің
қайтарылуын қамтамасыз етуді талдау болып табылады. Біріншіден, инспектор
келесі жақтарына көңіл аударуы керек:
несиені өтеу келісімшартқа сәйкес жүргізіліп жатыр ма, әлде төлемдер
кешіктірілген бе?
1) қарыз алушы кәсіпорынның қаржылық жағдайы тұрақты ма, әлде қаржылық
жардайы нашарлап қалды ма?
2) қарыз алушы несиені қайтара алмаған жағдайда банктің несиенің орнын
жабу үшін қосымша қамтамасыз ету қаражаттары немесе несиені қайтарудың
басқа түрлері бар ма?
Егер банк несие бойынша шығындарды жабуға провизиялар құрған болса, онда
құрылған провизиялардың сомасын активтердің жіктелінуіне дейінгі сомасынан
алынып тасталынады.
Активтердің сапасын талдау жіктелінген активтердің орташа құны мен банк
капиталының қатынасына негізделеді.

Активтер сапасын бағалау принциптері

Жіктелген активтер құнының САМЕL рейтингісі
капиталға қатынасы
5 %-дан кем емес 1. Тұрақты
5 %-дан 15 %-ға дейін 2. ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Несие жүйесі
Банк жүйесі туралы
Бірліктер жүйесі
Қазақстан Республикасындағы ақша жүйесі
Тәл жүйесі
WINDOWS жүйесі
Интернет жүйесі
Теңдеулер жүйесі
Қан жүйесі
ҚР банктік несиелеу жүйесі
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.



WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь