Саяси партиялар мен қоғамдық саяси қозғалыстар

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .3
1. Саяси партиялардың пайда болуы,
мәні және қызметтері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 4
2. Саяси партиялардың жіктелуі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..6
3. Қазақстанда көппартиялықтың қалыптасуы ... ... ... ..11
4. Қоғамдық саяси ұйымдар мен қозғалыстар ... ... ... ... .16
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...20
Пайдаланылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 21
Саяси жүйеге мемлекетпен қатар саяси партиялар да кіреді. "Партия" деген сөз латын тілінен шыққан, болу, бөлшек деген мағынаны білдіреді.
Тарихқа белгілі алғашқы саяси партиялар Ежелгі Грецияда пайда болды. Олардың мүшелері аз, түрақтылыгы шамалы, жөнді ұйымдаспаған шағын топтар болатын. Олар, негізінен, кұл иеленушілердің әр түрлі ағымдарының мүдделерін қорғады. Мұндай партиялар феодалдық қоғамда да болды. Бірақ шексіз әкімшілік билеген дәуірде олардың айтарлықтай маңызы болмады. Еңбекші топтар болса экономикалық бытыраңқылық пен рухани езгінің астында еді. Сондықтан олардың саяси партиялар құруға мүмкіндіктері жоқ болатын. Олардың мүддесін ара-тұра билеуші топтың алдыңғы қатарлы мүшелері қорғады.
Қазіргі біздің түсінігіміздегідей саяси партиялар Еуропада XIX ғ. екінші жартысында пайда бола бастады.
1. Жамбылов Д.А. «Саясаттану». Алматы, 1996 ж.

2. Қапесов Н. «Саясаттану». Алматы: Жеті жарғы, 2003ж.

3. Садыков Ұ. «Саясаттану». Алматы, 1996 ж.
        
        ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ БІЛІМ ЖӘНЕ
ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ
Қ.И.Сәтбаев атындағы қазақ ұлттық техникалық университеті
Қоғамдық пәндер кафедрасы
РЕФЕРАТ
Саяси партиялар мен ... ... ... С.
Орындаған: Қосмағамбетов Ғ.
Мамандығы: 3901
Тобы: ХТО-03-1қ
Алматы 2005
ЖОСПАР
Кіріспе.....................................................................
................3
1. Саяси партиялардың пайда болуы,
мәні және ... 4
2. ... ... ... ... көппартиялықтың қалыптасуы ..............11
4. Қоғамдық саяси ұйымдар мен қозғалыстар .................16
Қорытынды..............................................................
.............20
Пайдаланылған
әдебиеттер................................................21
Кіріспе
Саяси жүйеге мемлекетпен қатар саяси партиялар да ... ... сөз ... ... шыққан, болу, бөлшек деген мағынаны білдіреді.
Тарихқа белгілі алғашқы саяси партиялар Ежелгі Грецияда пайда болды.
Олардың ... аз, ... ... ... ... ... топтар
болатын. Олар, негізінен, кұл ... әр ... ... ... ... партиялар феодалдық қоғамда да болды. ... ... ... ... ... айтарлықтай маңызы болмады.
Еңбекші топтар ... ... ... пен рухани езгінің астында
еді. Сондықтан олардың саяси партиялар құруға мүмкіндіктері жоқ ... ... ... ... ... ... қатарлы мүшелері қорғады.
Қазіргі біздің түсінігіміздегідей саяси партиялар Еуропада XIX ғ.
екінші жартысында пайда бола бастады. Бұған сол ... ... ... ... ықпал етті. Мемлекеттік биліктің үйымдастырылу түрі
және жүзеге асырылуы ... ... мен ... дүниеге келді.
Жалпыға бірдей сайлау қүқығының енгізілуі бұқара халықтың саясатқа қатысу
аясын одан әрі ... ... ... табынын. ұйымшылдығы күшейді. Олар
парламентте өз мүдделерін қорғайтьш көпшілік ... құра ... ... адамдар тартылып, әлеуметтік қайшылықтар шиеленіседі.
Осыған байланысты саяси партиялардын рөлі одан әрі ... Олар ... ... ... ... ... пайда болуы, мәні жәнс қызметтсрі
Бірақ саяси партиялар бірден көпшілік партия бола қалған жоқ. ... ... бар. ... ... ... саясатганушысы Макс Вебер саяси
партиялардың дамуында мынадай кезеңдерді атап ... ... ... саяси клубтар;
3) көпшілік партиялар.
Саяси клубтардың аристократиялық үйірмелерден айырмашылығы — олар ең
алдымен буржуазияның мүддесін білдірді. (Ал аристократиялық ... ... ... ... ... Олардың тұрақты идеологиялық
байланыстары мен дамыған үйымы болды. Мүның бәрі оларға ... ... ... ... туғызды.
Ал копшілік партиялардың саяси клубтардан ерекшелігі ... ... ... кезінде ғана емес, сонымен қатар әдеттегі, дағдылы уакытта да
көпшілікке ықпал етуге тырысты Өз ... ... ... ... Өздерінің үгіт- насихат жұмысында саяси ағартушылық, үгіт, тәрбие,
мәдени ... т. с. с. ... әсер ... бай ... ... ... үш ... толығымен Үлыбританияның екі
партиясы ғана ... ... ... ... және ... ... Ал казір өмір сүріп отырған партиялардың көбінің даму
жолы кысқа. Олардын ... екі ... ... ... ... ... болып калыптасты.
Бірінші саяси көпшілік партия болып 1861 ж. Англияда ... ... ... ... ... партиялардың дамуына жұмысшы қозғалысы
да зор әсер етті. Жұмысшылардың өзіндік жарғысы, кең ... ... бар, ... ... ... жарна төлейтін, мерзімімен съездер
өткізетін партиялары ұйымдасады. Бірінші ... ... ... ... ж. Жалпы Германияның Жұмысшы Одағы (Ф. ... ... XIX ғ. ... ... ... ... ... түгелге жақын көпшілік
партиялар пайда болды. Мұндай партиялар баска континенттерде де ... ... ... Дж. Ла ... ... ... 4 ... сипатталады:
1) партия белгілі бір идеологияны қорғайды немесе кем дегенде
адамды, ... ... көре ... ... — адамдарды жергілікті үйымнан ... ... ... ... әр түрлі деңгейінде әжептәуір ұзақ ... ... ...... қолға алып, жүзеге асыру {көбінесе ол
коалициялық жолмен жасалады);
4) әр партия өзіне халықтың ... ... ... мүше ... ... ... еткісі келеді.
Саяси партия тапты немесе әлеуметтік топты ұйымдастырады, олардьң
саяси сауаттылығын арттырады, жүмысына үйымшылдык және ... ... Оның ... бір идеологиясы болады. Ол идеология саясаттың басты
принциптерін белгілеуге, саяси партияның ... ... мен ... анықтауға негіз болады. Олар партияның бағ-дарламалары ... ... ... ... үлкен әлеуметтік жіктердің (топтардың,
таптардың, бірлестіктердің) мүддесін көздейді. ... өмір ... сол ... ... ... тууы мен ... ... шығады.
Поляктың белгілі саясаттанушысы А. Боднардың көрсеткеніндей, қазіргі
қоғамда саяси партиялар мынадай қызметтерді ... ... ірі ... ... анықтау, тұжырымдау және
негіздеу;
ә) олардың белсенділігін артгырып, жинақтау;
б) саяси идеология мен саяси ілімдерді жасау;
в) саяси жүйелерді, оның ... ... ... ... ... және т. ... мемлекетте билік үшін күреске ... және оның ... ... ... ... іске асыруға қатынасу;
е) қоғамдық пікірді қалыптастыру;
ж) жалпы ... яки оның ... бір ... ... ... ... тәрбиелеу;
и) мемлекеттің, кәсіподақтарының, қоғамдық ұйымдардың аппараты ... ... мен ... және т. ... ... ... ... науқанын дайындау мен өткізу, өз
мүшелерінің санын көбейту, орталық және ... ... ... ... өз ... және шетелдердің мақсаттары жақын
партияларымен байланысты ... ... ... ... ... ... маңызды міндеті —
азаматгық қоғам мен мемлекеттің арасындағы байланысты баянды ету. ... әр ... ... ... ... ... талаптарын мәлімдейді.
Бурынғы әлеуметтік-экономикалық саясатты одан әрі жүргізу немесе оны
өзгерту ... ... ... ... ... ... ... саяси саласындағы қайшылықтардың басы ашылады,
әлеуметтік ... ... ... ойда жоқ ... ... қай ... партияның ықпалы күшті жүріп, олардан ұзақ уақыт
қолдау тапса, сол топ партияның әлеуметтік негізін қалайды. Ал оған ... ... ... ... ... оның ... (латынның
сайлаушылар тобы деген сөзінен) құрайды. Еуропадағы социал-демократиялық
партиялардың дәстүрлі ... ... ... ... Либералдық-демократиялық партияларды орта жіктегі қызметкерлер,
интеллигенция, ұсақ ... және т. б. ... ... ... сүйенетін. Консервативтік партиялар ірі меншік иелерін, шаруалар
мен орта ... бір ... ... ... XX ғ. ... бастап
жағдай өзгерді. Ірі партиялар сайлауда халықтьң әр түрлі топтарының даусын
жинады. Демек, солардың мүддесін де көздейді.
Сонымсн, партия деп ... ... ... ... ... билік
жүргізуге қатынасуға бағытталған, ортақ мүдде, бір идеология негізінде
құралған адамдардың ерікті одагын айтады. ... ... ... құруға, мемлекеттік маңызды шешімдер қабылдауға және оларды ... ... ... ... партиялардың жіктелуі
Саяси партияларды жіктеп, жүйелеудің көптеген белгілері мен
өлшемдері бар. ... ... ... ... ... ерекшелігін басшылыққа алады, либералдық дәстүр идеологиялық
байланыстардың сипатына басты назар ... ... ... таптық
белгілеріне айрықша мән береді.
Бұл мәселені терең зерттеген саясаттанушылардың бірі француз ғалымы
М. Дюверже XX ... 50 ... ... мен белсенділер санына
байланысты партияларды кадрлық және бұқаралық деп екіге бөледі ... ... және ... ... деп те атайды). Кадрлық деп
қатарында сайлаушылардың 10%-ынан кемі ғана болатын, мүше саны аз партияны
айтады. Бірақ ол ... және ... ... түседі. Оның әрбір
мүшесінің партия билеті болады, мүшелік жарналарын ... ... ... тәртіпті мүлтіксіз орындайды. Мысалы, оған Австрия
халық партиясы, Англия консерваторлар партиясы, ... ... ... ... ... ... Француз
коммунистік партиясы, Швеция орталық партиясы жатады. Бұқаралық, партияда
оны үнемі жақтап дауыс беретін сайлаушылары, ... ... ... ... ... ресми мүшелері болмайды. Партбилет алып, мүшелік
жарна төлемейді. ... ... ... ... және
демократиялық партиялары, Англия лейбористер партиясы т. т.
60 жылдардьң аяғында жоғарыда аты аталған Ла ... ... ... ... ... ... ... немесе сайлаушылар
партиясы) деген үшінші түрін ... ... ... ...... ... емес, сайлаушылар санын көбейтуге тырысуда. Онда әлеуметтік,
этникалық, діни және т. б. ... мән ... ... саны ... жылдары Еуропа мен Аме-рика елдерінде тез етек
алуда.
Саяси жүйедегі рөлі мен ... ... ... ... төрт ... ... Авангардтық партиялар (лениндік тұжырымдама). Олардың ұйымы ... ... ... барлық мүшелерінен партияның жұмысына
белсенді қатынасуын талап етеді. Мысалы, Үндістанның ... ... ... СОКП.
2. Сайлаушылар партиясы. Олардың негізгі мақсаты үміткерлердің сайлау
алдындағы науқанын ұйымдастыру: қаржы жинау, үгіт ... т. т. ... ... идеологиялық негіз, үйымдық құрылым жоқ. Мысалы, АКШ-тағы
республикалық және демократиялық ... ... ... ... ... ... мүшесімін" демейді, "Мен демократтар үшін
дауыс беремін" дейді.
3. Парламенттік, ... Ол ... екі ... атқарады: сайлауға
дайындалу және парламентке бақылау жасау. ... ... ала ... ... сәйкестеу, келістіру үшін партиялар парламенттер
мен муниципалитеттерде ... ... ... ... ... ... Премьер-министрдің кандидатурасы мен үкімет ... ... ... Мысалы, Германияда, Италияда,
Ұлыбританияда, Францияда солай.
4. ... ... Ол ... ... бір ... ... ... емес, ортақ көзқарас, ұқсас мүдделеріне орай ... ... ... ... үшін ... ... оларға
"Жасылдар" партиясы, балаларды, малдарды, жануарларды қорғау ... ... ... ... қозғалыстар жатады.
Саяси идеологиясына қарай партияларды 5 түрге жүйелеп жүр.
1. Коммунистік партиялар мен солшыл радикалдық бағыттағы ... К. ... ... ... ... Жеке ... тапсыз қоғам
құруға тырысады. Басқа ... ... ... ... ... керек. Мысалы, Қытай, Солтүстік Корея, Куба, ... ... ... ... айтарлықтай салмағы жоқ.
2. Социал-демократиялық (немесе социалистік, лейбористік) партиялар.
Олар қазіргі ... ... ... ... ... сай ... ... отыруға тырысады. Олардың басты құндылықтары:
бостандық, ... ... ... Оған ... ... ... ... партиялары, Үлыбританияның
лейбористік партиясы және т. б.
Қазіргі кезде адамзатты айнала қоршаған орта күннен-күнге ... бара ... ... аян. ... ... ... әлеуметтік және экологиялық жағынан жаңарған индустриялық
мәдениеттілік орнатпақ та ойлары бар.
3. Буржуазиялық-демократиялық ... Олар XIX ... ... ... Америкада бір кезде пайда болды. Мынандай принииптерді басшылыққа
алады: қоғамда билік үшін ... ашық ... ... ... ... ... ... арқылы жету, парламентте көпшілік дауыс алған партия немесе
партиялық бірлестік өкіметті билейді, басқарушы ... ... ... ашық ... жұмыс істейді. Заң алдында бәрінің де ... сөз, ... ... ... ... ... ... демократиялық партиясы, Үлыбританияның социал-либералдық
партиясы және т.б.
4. Консервативтік партиялар. Негізінен ірі буржуазияның ... ... ... ... ... адамдық және азаматтық
ар-намыс, плюрализм, ынтымақтастықты жақтайды. ... ... ... Германияның Христиандық-әлеуметтік одағы мен
Христиандық-демократиялық ... ... ... ... ... ... ... Олар жеке мүддеден мемлекеттік мүдденің
басым болғанын, басқаруда қатаң орталықтандырылуды, адамның құқықтары мен
бостандықтарын ... ... ... ... Бұл ... ... жүйеге жол ашады. Фашистік партиялар кезінде Германия
мен Италияда болған. Бірақ сол ... және т.б. ... ... ... ... ... ... идеологиялық бағытына қарай ... ... ... деп те бөліп жүр. ... ... ... ... ... тырысады. Реформистік
партиялар қоғамда ... ... ... ... оның ... ... ... Консервативтік партиялар қазіргі әлеуметтік өмірдің негізгі
сипат, ерекшеліктерін тұрақты сақтап қалмақ. Реакциялық ...... өтіп ... ... не ... ... ... саяси тәртіпті қолдауына байланысты партиялар демократиялық,
авторитарлық, тоталитарлық болып жіктеледі. Демократиялық партиялар басқа
партияларға төзімділікпен, түсіністікпен қарайды, ... ... ... ... онша мән ... ... партиялар, керісінше,
саяси жүйенің басқа элементтерін ... ... ... Әсіре
идеологияланған, катаң тәртіпке негізделген ... жүйе ... ... ... ... ... келе ... елдерде пайда
болады және отаршылықка қарсы бағытталады. Олардың көбі ең ... ... ... және экономикалық тәуелсіздігі, әлеуметтік прогресі үшін
күреседі. Өз әрекеттерінде көбінесе күшке сүйенеді.
Саяси ... ... ... ... ... ... ... қарай
саяси партиялар билеуші және оппозициялық (латынның "қарсы қою" ... ... ... бөлінеді. Билеуші партиялардың қолдарына мемлекеттік
билік тигендіктен оларға бүкіл қоғам дамуының басты бағыттары мен сипатын
айқындауға ... ... ... олар басқа партиялардың үстінен билікке
ие болады. Мұндай мүмкіндігі жоқ қалған партиялар өз ... ... ... Олар бұл ... ... конституциялық құқығын,
парламент мінбесін, бұқаралық ақпарат құралдарын пайдаланады. Белгілі бір
қоғамдық пікір тудырып билеуші партияға сырттай ... ... ... ... ... деп ... Олар ... партияның саясатын сын
көзбен бағалайды. Қоғамның даму бағдарламасын жасанды, басқа мемлекеттермен
қарым-қатынастарға ... ... ... ... ... қасиет тән келеді.
Жұмыс істеу жағдайына, заңның рұқсат етуінс ... ... ... ресми, қүпия деп жіктейді. Егер ... ... заң ... ... ... ... тіркеуден өтсе, ол ресми
партия болып саналады Ол ... ашық ... ... ... ... етілсе, оны толық танылды деуге болмайды. Біраз жағдайларда партияға
сырттай мойындаған сыңай ... шын ... ... шек ... ... ... ... жартылай ресми деуге болады. Ал
егер ... заң ... ... ... ... ... жасырын
жүргізсе, ол құпия партияға жатады. Әдетте, олар үстемдік етіп ... ... ... ... етіп қояды. Егер құпия партияны халық
шынымеи колдап, беделі зор ... оны ... ... ... ... Оның ... кұпия жағдайда жүріп отаршылдыққа қарсы
қажырлы күрес жүргізген көптеген ... ... даму ... ... жиылып, партиялық жүйені құрады. Сондықтан оларды
жіктеудің де мәні зор. ... жүйе деп ... ... ... ... бар, ... ішкі және сыртқы саясатына
ықпал ете алатын саяси партиялар ... ... Ел ... ... ... және ... ... партиялық жүйеге енуі сол елдің тарихи
дәстүріне, әлеуметтік-экономикалық шиеленістер сипатына, негізгі әлеуметтік
күштердің ... ... Оған ... бір ... әлде көп ... дінге әлде көп дінге бағынуы да әсер етеді.
Билік үшін күреске қатысып жүрген саяси партиялардың саны ... ... ... және бірпартиялық болып топтастырылады.
Көппартиялық деп мемлекеттік билік үшін ... ... ... партиялардың әр түрлі мүдделері мен пікір алалығын пайдалана отырып
басқару түрін ... Онда үш және одан ... ... ... Бұл ... ... басқаруда ойлап тапқан өркениетті ... ... ... ... Б. ... ... көппартиялықтың өзіндік
жағымды және жағымсыз жақтары бар. Жағымды жағына жататындары — онда саяси
мәселелер ... ... ... кешірмейтін оппозициялық
партиялардың болуы үкіметті тиімді жұмыс ... ... ... ... ... салынады. Партияны тәртіпке шақырады. Билік
басына кездейсоқ емес ... ... ... ... ... тудырады.
Ұнамсыз жағына жататындар — өмірдегі көп ... өз ... ғана ... Бар ойы қарсы партияны жеңуге арналып, ол ... ... ... жат ... мен ... ... ... қазіргі таңда көппартиялық саяси өмірдің тәуір жетілген
түрінің бірі ... ... ... ... Бельгия, Дания,
Нидерландыдағы көппартиялықты жатқызуға болады.
Екіпартиялық жүйеде (бипартизм) ... да ... ... ... ... билік үшін нағыз бәсекелестік ең ірі екі партияның арасында
жүреді. Мұнда ... ... ... ... нәтижесінде екі партияның бірі
өзінен-өзі автоматты түрде парламентте көпшілік орынды қамтамасыз етеді. Ол
Министрлер ... ... ... ... ол ... ... көрсетілген мерзімі біткенше қызметін атқаруына мүмкіндік
береді. Ол мемлекет ... ... ... ... да үнемдейді.
Өйткені, ол орынға сайлауда жеңіске жеткен партияның серкесі ие болады.
Бипартиялық ... ... ... ... ... ... басқа партияларға аудара сала алмайды. Бұған мысал ретінде АҚШ-тағы
республикалық және демократиялық Ұлы-британияда — ... ... ...... ... мен социал-демократтар
жатады. Саяси күреске басқа да партиялар ... ... ... ... рөл ... және ... жетерлік мүмкіндіктері де жоқ. Дегенмен,
мұндай жүйенің өміршендігін аты аталған елдердің өмірі дәлелдеп отыр.
Бірпартиялық жүйе өзінен ... ... ... ... Ол тоталитарлық және авторитарлық қоғамдарға тән. ... ... ... ... және сынаушы оппозициялық партиялардың
жоқтығын пайдаланып, саяси билікті бүтіндей қолына алып, ... ... ... ... партия бұрын КСРО-да болды, казір Қытай, КХДР,
Кубада бар.
Демек, партиялық жүйе әр түрлі болады. ... ... ... ... ... ... деген сұрақ тууы мүмкін. Бұған ... ... ... бір ... ... ... жатпайды. Әйтсе де партиялық
бірлестіктердің тиімділігіне жалпы өлшеуіш боларлық жағдайлар мыналар. Олар
халықтың ... ... мен ... ... ... ... тырысуы ләзім. Партия арқылы шешімдер қабылдағанда
азаматтардың барынша мол ... ... ... ... сын ... және ... ... жүмысына демократиялық бақылау жасау және
т.с.с.
Саяси ... ... ... ... ... деген сөзінен) болуы мүмкін. Бұл сөз екі мағынада қолданылады:
1) бір партияның парламентте ... ... ... ... ... ... ... ұйымшылдықпен жүргізу үшін ... 2) бір ... ... ... бағыты, құрылысы, тәртібі бар, бірақ
сол партияның қатарынан шыкпаған мүшелердің бөлігі. ... ... құқы ... ... ... ... мүмкін. Әдетте, ол өтпелі
кезеңдерде пайда болады және ұзаққа созылмайды.
Мемлекеттік билікті жүзеге асыру үшін ... ... ... ... ... құруы мүмкін. Коалиция деп жалпы мақсатқа жету
үшін партиялардың жасаған ... ... Оның ... ... ... ... ... партиялардың ешқайсысы өз алдына бөлек,
дербес басқара алмайтындай жағдайда ... ... ... коалиция;
ә) екі күшті партияның әрқайсысы өкіметті өз қолына алып ... ... ... ... ... ... бір ... көпшілік дауыс алады да, екіншісі оппозицияда болады. Егер
екеуінің де парламенттегі орны тең ... ... құру үшін ... ... келісімге келуге мәжбүр болады. Мұндайды түрін ... ... ... ... үшін ... екі партия одағының арасында ... оны ... ... ... ... коалиция, әсіресе, Францияға тан. Онда
президенттік, парламенттік, кантондық сайлаулар кезінде екі блок ... ... ... ... ... бұрынғы президенттері Де
Голь мен Жискар де ... ... ... т.б. ... де, ... ... ... солшыл радикалдар жатады;
в) егер дербес партия ұзақ ... (20—30 жыл ... ... ... ... ... ... Мысалы, Швеция социал-демократиялық партиясы
1932 жылдан 1976 жылға дейін, содан кейін 1982 жылдан осы ... ... ... ... ... ... 1955 жылдан бері
өкімет басында келеді.
Саяси партиялардың жұмысы, әдетте, кұқықпен немесе Конституциямен
реттеледі. ... ... ... саяси жүйенің принциптері ... ... ... ... ... жататындар: қоғамдық өмірде
партияның орнын конституциялық жолмен рұқсат ету; ... ... ... ... ... ... сайлау жүйесінің жұмысына партиялардың.
қатысуы; мемлекеттік өкімет органдарында ... ... ... ... ... партиялардың қызметін қаржыландыру.
Бірқатар Батыс елдерінде (Германия, Италия, Швеция, т.б.) 60—70 ... ... ... ... тарапынан қаржыландырылады. Кейбір елдерде
заң бойынша саяси партиялардың сайлау науқанына арнайы қаржы ... ... ... ... ... және қиянат етушілікке жол
бермеу (мысалы, саяси партияларды құрғанда әлдеқандай ... ... жеке ... ... ... не ... ... қоғам
қайраткерлерінің сатылғыштығына жол бермеу және т.б.) үшін керек ... ... ... ... ... мен ... кеңінен пайдалануға мол құқық ... бәрі ... ... және т.б. ... ... ... тең ... етілгендігі деп саналады.
3. Қазақстандағы көппартиялықтың қалыптасуы
XX ғасырдың басында Қазақстанның экономикалық, саяси және әлеуметтік
жағдайы ауырлап кетті. Ресейдің отаршылдық ... ... ... одан қоныс
аударған қоныс аударушылар қазақтың шұрайлы жерлерін тартып алуын көбейтті,
халықтың жағдайы төмендей түсті. Сондықтан қазақтың ... ... ... ... ... олар ... Ресейдің кадет партиясына
артты. 1905 жылдың желтоқсанында Орал ... А. ... ... 5 ... ... ... ... Онда кадет
партиясының бөлімі ... ... сол ... ... ... кадетгер болсын, Уақытша үкімет болсын 1917 жылдың ақпан
революциясынан кейін де біздің ... ... ... және ... ... тырыспады. Ал қазақтардың өзін-өзі билеуі немесе
автономиясы туралы сөз де ... ... бәрі А. ... ... ... жаңа ... ... құруға мәжбүр етті. Ол туралы
"Қазақ" газетінің 1917 ... 256- ... ... ... ... бүкілқазақтық съезд Орынборда І9І7ж. шілденің 21—26 арасында
өтті. Күн тәртібінде 14 мәселе ... ... ... ... ... автономия, жер, Құрылтай жиналысын дайындау және ... ... қүру ... ... жылы 21 ... "Қазақ" газетінде ... ... ... ... ... Оның ең маңызды баптарына мыналар
жатады: Ресей демократиялық федеративтік республика, ал оған ... ... ... ... Ресей республикасында дініне, шыққан
тегіне, жынысына қарамай бәрі де тең; онда ... жеке ... ... сөз, ... ... ... ... дін мемлекеттен
бөлінеді, барлық діндер тең, қазақтардың өзіндік муфтияты болуы керек;
билік пен сот әр ... ... сай ... би мен қазы ... тілін білуі тиіс, барлық оқу ... ... ... және ол
барлық адамдардың игілігі болуы керек және басқалар.
1917 жылы ... ... бас ... ... ... ... шақырылды. Онда Алашорда үкіметі құрылды. Басшысы болып
А. Бөкейханов ... ... ол ... ... ... ... да, ... алмады. 1918 жылы қарашада Алашорда үкіметі кеңестік әскерлердің
күшімен талқандалды, "Алаш" ... ... мен ... ... ... жөнінде ғалымдар арасында екі түрлі көзқарас бар.
Біреулері (В. Григорьев, П. Пахмурный, А. ... ... ... ... оны ... ... ретінде қарайды.
Екіншілері (М. Қозыбаев, М. Қойгелдиев) оны ұлттық-демократиялық партия деп
санайды. Шынында да, алаштықтар капитализмді кұру ... тек таза ... ... ... ... ... етіп ... жоқ. Олар
саяси еркіндікті аңсады, өркениетті адамгершілікті қоғам кұрғылары келді.
Бұл буржуазиялық-үлтшылдық емес, жалпы демократиялық ... ... ... сияқты 1917 жылдың күзінде Казакстанда "Үш жүз"
деген партия құрылды. Оның ... Қ. ... ... ... ... бағдар ұстап, "Алаш" партиясының басты оппоненті болды.
1918 жылы 1 ... ... ... ... ... ... өкіметі кезінде, көпшілікке белгілі, жалғыз басқарушы партия СОКП
болды.
Қазақстан ... ... ... ... ... із қалдырған
Алматыдағы 1986 жылғы желтоқсан оқиғасы. Ол жалғыз біздің елді ғана ... ... ... кірген елдердің барлығын дүр сілкіндірді. Қазақ
жастары бірінші болып "орталықтың" отаршыл ... мсн ... ашық ... білдіріп, тайсалмастан, батыл шеруге шықты. Бүл
көтеріліс азаттық жолындағы күреске, жаңа ... ... мен ... ... ... ... 1987 жылы ... СОКП Орталық Комитетінің
қазақ халқын ұлтшыл деп кінәлаған қаулысы жағдайды одан әрі ... ... ... санасын дамыту, өзінің шыққан тегіне бет бұру,
тілін, дінін, ... ... ... ... ... алға ... топтар пайда бола бастады. Осы мәселелерді бірінші болып көтерген
"Желтоқсан" ... ... ... ... (1990 ж. ... ... осы ... партия құрылды.
Республиканың саяси өмірінде "Қазақ ССР-індегі қоғамдык бірлестіктер
туралы" заңы айтарлықтай рөл атқарды. Ол азаматтарға қоғамдық ... ... ... ... Бейресми саяси партиялар мен бірлестіктер заңды
жұмыс істеуіне ... ... Олар ... ... ... халық
депутаттығына талапкерлерді ұсынуға құқылы.
Республикадағы алғашқы қоғамдық-саяси құрылымдар Коммунистік
партияға оппозиция ретінде ... ... ... ... ... ... дайындыққа байланысты саяси күрестің басты мәселелері ... ... тіл, ... жеке меншікке сатылуы және т.б. қойылды.
Егер Республика аумағында белді рөл атқарған (көбі әлі де ... ... ... ... ... олар мыналар.
Ұлтгық-демократиялық "Желтоқсан" партиясы. Жоғарыда айтылғандай, бұл
қозғалыстың тууына түрткі болған 1986 ... ... ... ... ... бұл ... 1989 жылдың көктемінде қалыптасты. 1990 ж.
мамырда "Әділет", "Азамат", "Жерұйық", "Кәусар ... ... ... ... бастамасымен құрылтай съезі шақырылды. ... ... ... ... осы ... ... құрылғаны
туралы декларация кабылданды.
Партияның бағдарламасында республиканың ... және ... ... ... тіл қазақ тілі болуын, 1986 ... ... ... орынсыз тағылған кінәдан толық ақтау, ... ... ... ... ... тыс ... ... отандықтармен
тығыз байланыс ұйымдастыру, ислам дінінің ... ... ... ... ... ... ... партиясы. Ол өзінің тарихын 1990 ж.
шілдеде ... ... ... ... ... ... бастайды. 1991 ж. 4 ... ... ... ... ... тұрпатындағы Қазақстанның республикалық
"Азат" партиясының пайда болғаны туралы ... ... ... ... шын ... егемендігін қамтамасыз етуді,
аумақтық тұтастығын сақтауды, елдің қоғамдық тұрмысын демократияландыруды,
қазақ тілін, ұлттық ... ... және т.б. ... етіп ... алғанда ұлттық-демократиялық ... ... ... ... ... "Алаш" ұлт-бостандық партиялары
ұлттық және ұлттық-демократиялық түрде қалыптасып, ... ... ... ... көп ... ... халқына басымдықтар беріп, тілін,
дінін, мәдениетін дамытуға жағдай жасауға үлкен мән берді. Ол кезде ... ... ... ... ұйымдар бас көтеріп тұратын. Бұл
партиялардың ондай іс-әрекеттеріне қаймықпай қарсы ... ... ... ... жөн.
Қазақстанның социал-демократиялық партиясы. 1990 ж. 26-27 мамырында
құрылды. Бағдарламасында батыс ... осы ... ... ... әділеттілік идеяларын ту етеді. Бұл партия тұрмыс
сапасын жақсарту, саяси, экономикалық, әлеуметтік реформаларды жүзеге асыру
және т.б. мақсаттарды ... ... ... 1991 ж. 7 ... ... ... Коммунистік партиясының кезектен тыс (төтенше) съезі өтіп,
оның мүшелері өзін-өзі ... ... бас ... соның негізінде
Қазақстанның социалистік партиясының ... ... ... ... стратегиялық мақсаттарды кояды: саяси салада шынайы
демократияны, құқықтық мемлекетті, биліктің ... ... ... ... ... және ... ... бостандығын жақтайды,
экономика саласында — қатаң қаржы саясатын, салық реформасын, ... және ... ... бағаны енгізу, әлеуметгік
салада — халықтың осал жігін — ... мен ... ... ... ... Сонымен қатар бұл партия ТМД елдерінің аясында
негұрлым ... ... ... ... ... тыс құрылымдар кұруға
қарсы еместігін ... ... ... ... ... ... ... конгресі" партиясы 1991 ж. 5 қазанда өткен
құрылтай съезінде ... Өзін ... ... деп санайды. Ол азаматтық, құқыктық қоғам ... ... ... сәйкес келетін мемлекеттік биліктің түрі деп
Президенттік ... және 2 ... ... түсінеді.
Экономикалық салада әлеуметтік бағытталған мемлекет реттейтін нарықтық
экономиканы құруды дұрыс көреді. Біздің ... ... ... ... негізгі шарты азаматтық келісім деп ... ... ... ... басты көңіл бөледі. Ол шығармашылық зиялы
кауым мен кәсіпкерлік топтарға бағдар ұстайды.
"Қазақстанның ... ... ... 1993 ж. 6 ақпанында өткен
құрылтай конференциясында дүниеге келді. Оған ... ... ... бүл ... ... ... партия", "үкімет
партиясы" деп атады. Бұл партия ... Н. Ә. ... ... Ол өзін ... ... ... нарықтық экономикаға сүйенген
демократиялық қоғам қалыптастыруды қолдайтын саяси ұйым деп жариялады. Ол
көппартиялық жүйе жасауды, әлеуметтік ... пен ... ... және ұлтаралық тұрақтылықты, Қазакстанның әлемде саяси салмағының
күшеюін, оның гүлденуін қалайды. 1995 жылдың ... ... ... ... деп ... шешім кабылданған. 1999 жылы наурыз айында бұл
партия "Отан" партиясының құрамына ... ... ... Дәуірлеу партиясы", "Халықтық-
кооперативтік партия", "Казақстанның Қайтаөркендеу партиясы", ... ... ... ... ... ... ... т.б. партиялар бар.
Қазіргі кездегі негізгі мәселе — республикамызда тәуелсіз әлеуметтік
бағыт алған, ... ... ... ... Оған ... ... дауы, қарсылығы жоқ, бәрі де мойындайды. Әңгіме тек ... ... ... керек, ол жолда қандай тәсілдер меи ... жөн: ... ... ... ме әлде ... бірте-бірте ме не-
месе тағы басқа ма?
Сонымен ... ... ... партиялар өздерінің
бағдарламаларында демократиялық ... ... ... ... ... ... азаматтық келісім мен
тұрақтылық болғанын қалайды.
Республикадағы партиялардың саны үнемі өсуде. Бірақ ... ... ... және ... өтуде. Күрделілігі сол — көптеген
партиялардың мүше саны аз, олар ... ... шын ... ... ... байланыс жүйесі жоқ. Партиялар арасында әдеттегідей
өркениетті қатынастар мен ... әлі ... Олар ... ... емес, көбіне формальды түрде есептеледі. Демократиялық елдерде сайлау
барысында көпшілік партиядан немесе саяси партиялар коалициясынан үкімет
билігін ... ... ... әлі ... ... сайлау арқылы билікті
қолына алу, үкімет аппаратының ісіне бақылау жасау ... ... ... ... көппар-тиялық туралы айту әлі ерте
сияқты.
Оның себептері қандай? Ең алдымен, республикада ... ... ... ... ... мәдениеттің төмендігі, құкықтық негіздің
әлсіздігі. Оның ... ... ... ... ... ретінде
қалыптаспады, "жоғарғы" жақтың ұйғарымымен жасалады. Оларды ... өз ... ... үшін ... Сондықтан жергілікті жерде
халықтың біразы ондай партиялардың барын да білмейді. Көптеген партиялардың
өз мақсат, ... ... үгіт ... мүмкіндіктері аз.
Олардың баспалары, радио, теледидарларда каналдары не ... ... ... ... әрі даму бағыты қандай болмақ
деген сұрақ тууы мүмкін. Топтық ... ... ... бағыт-бағдары
жақын партиялар бір-біріне жақындай түсуі, жинақталуы, жаңа партиялардың
дүниеге ... ... ... ... ... ... Болашақ партиялар
көбіне универсалдық сипат алатындай сыңайы бар.
Қазақстанның конституциясы елдегі конституциялық құрылысты күшпен
өзгерту, ... ... ... ... кауіпсіздігіне зиян
келтіру, әлеуметтік, нәсілдік, ұлттық, діни, тектік ала ауыздық туғызу және
заң жүзінде ... ... ... ... ... ... мемлекеттердің саяси партиялары мен кәсіподақтарының, діни негіздегі
партиялардың жұмысы, сонымен қатар саяси партиялар мен кәсіподақтарды ... жеке ... ... қаржыландыруына рұқсат етілмейді.
Сонымен қазіргі қоғамның өмірінде саяси партиялар алдыңғы қатардағы
орынның бірін алады. Олар осы ... ... ... ... ... ... үшін құрылады. Партиялар бұқара халықтың мүддесін топтап,
жинақтай ... ... ... Олар қоғамның саяси ... ... ... ... Қоғамдық-саяси ұйымдар мен қозғалыстар
Саяси қозғалыс деп ... ... үшін ... ... ... ... немесе үкіметке ықпал жасай отырып, оны нығайтуға тырысқан
қоғамдық ... ... ... ... ... ... ... айырмасы ол өкімет үшін немесе үкіметті жүзеге асыру ... ету үшін ... яғни ол бұл ... саяси тәсілдерді пайдаланады.
Саяси қозғалыстардың пайда болуына ... ... ... ... 1) жеке адам өз ... көзқарасын өкімет орындарына тікелей
жеткізе алмайды. ... өзі ... ... 2) ... ... қайшылықтар, наразылықтар себеп болады. Мысалы, Жаңа Өзендегі
(1989 ж.) әлеуметтік жағдайға наразылықтан онда ... ... ... ал ... ... ... ... сол уақытта "Парасат" деген
ұйым дүниеге келді; 3) ұлттық мәселелердің шешілмеуі. ... ... ... ... ... туған болатын.
Мәселен, Қазақстанның азаматтық"Азат" қозғалысы қоғамдық - саяси ... 1990 ... 1 ... кұрылды. Басты мақсатын "Халықаралық,
Одақтық шартпен біріккен ерікті де тәуелсіз жаңа ... ... ... мемлекеттік егемендігіне қол жеткізу" деп біледі. Бұл
қозғалыс Қазақстанды, ... ... ... пен ... ... үшін ... ... қабылдануы, олардың дұрыс
орындалуы ... ... ... таратып, үкіметке осы жөнінде өз
ұсыныстарын жасады, "Желтоқсан", "Алаш" партияларымен бірге ... ... ... ... "Русская община", казактар
бірлестіктері) олардың осы тұрғыдағы іс-әрекеттеріне бірнеше рет тойтарыс
беруге белсене ... ... ... ... құру ... ... саты ... Қозғалыстың партияға тән ұйымы, жұмысының бірыңғай бағдарламасы,
басқаруда айқын принциптері болмайды. Әдетте, оның әділеттілік, бостандық,
карусыздану, ... үшін ... ... ... ... ... ... т.с.с. жалпыхалықтық, адамзаттық талаптарға негізделген басты
мақсаты ... Бұл ... ... ... ... бастарын
қосады, тіпті өзара айтарлықтай айырмашылықтары бар қоғамдық таптарды ді
біріктіруі ... ... ... ... түрде пайда болады.
Қоғамдық құрылысқа қатынасына қарай саяси ... ... ... және ... ... ... ... принциптері саяси партиялардағы сияқты.
Саяси қозғалыс бір қалыпта тұрмайды. Ол дамып, өзгеріп ... ... ... тұрады: козғалысқа қажеттілік және оның пайда болуы;
үгіт-насихат, әрекет ету сатысы; дамыған жұмыс кезеңі; ... ... ... ... ... ... бір тобының мүддесін білдіріп,
қорғайтын, алдына қойған әлеуметтік мақсатқа жету үшін ... ... ... оған ... ... көрсететін, өзін-өзі басқаратын
адамдардың бірлестігі жатады.
Саяси қозғалыстар сияқты қоғамдық ұйымдар да адамдардың мүдделерін
іске асырудың ... ... ... ... Қазіргі заманда ондай ұйымдар
мен қозғалыстар өте көп. Ол қоғамның саяси ... ... ... мен ... әр ... ... ұйымдар бірлесе амал, әрекет жасау үшін халықаралық,
жалпымемлекеттік, аймақтық, ұлттық, жергілікті ... ... және ... ... ... ... ... мүмкін.
Қоғамдық ұйымдар әр түрлі келеді. Оған: партиялар, кәсіподақтар,
жастар ұйымдары, кооперативтік бірлестіктер, ... ... әр ... ... ... ... ... мәдени-
ағарту, спорттық, қорғаныс және т.б.) ... ... ... ... ... ... басқаруға белсенді қатысып, өмір мектебінен
өтеді.
Қоғамдық ұйымдар мынадай түрлерге бөлінеді:
1. Қоғамдық-саяси мүдделеріне сай құрылған ... ... ... ... ... ұйымдар жатады.
2. Экономикалық мүддесіне қарай құрылған ұйымдар.
3. Таптық белгісіне сай ұйымдар (кәсіподақтар, шаруалар ... ... ... ... ... ұйымдар (ғылыми-техникалық, оқу-
ағарту,денсаулық сақтау, ұлтгық-мәдени,спорттық, қорғаныс, діни, т.б.).
Көпшілік ұйымдардың ішінде айрықша ... ...... — бір ... ... ... бір ... еңбек ететін
адамдарды біріктіретін қоғамдық ұйым. Алғаш рет кәсіподақтар капитализмге
тұңғыш аяқ басқан Англияда XVIII ғ. ... ... ... ... ... дамыған барлық елдерде қалыптасады. Себебі, капитализмнің
әкелген ... ... ... беру үшін ... ... бірігіп,
ұйымдасқан түрде өз мүдделерін қорғауға мәжбүр болды. ... ... мен ... жақсарту, жоғын жоқтау жолында өкілі, қорғаны болды.
Кәсіподақтар өзіне мүше болса да, ... да ... ... ... ... ... Олар жеке ... өмір сүруіне қажет
ілімдер, ережелер мен айлықтар ... ... ... мен ... ... мәдени деңгейін көтеруге көмектеседі.
Кәсіподақтар өз қызметінде ... ... ... ... ... ... ... солармен бірлесе жұмыс істеген
елдерде ең үлкен рөл атқарады. Кәсіподақтар мен ... ... ... ... ... ... Германия, Скандинавия елдеріне тән.
Бұл елдерде жұмысшы табының арасында социал-демок-раттардың ықпалы ... ... ... ... және ... әсер етеді.
Кәсіподақтар қамқоршы партияны күшейте түсуге және олардың өкімет ... ... ... жасауға тырысады. Бұл үшін олар жұмыс
берушілермен ымыраға келіп, ... ... ... сақтауға күш салады.
Осының нәтижесінде олар капиталистік жүйемен біршама экономикалық одаққа
кіргендей болады. ... ... ... деп ... қатар үкіметке қарсы күрес жүргізуші ... ... ... да ... Олар мемлекеттің әлеуметтік-
экономикалық саясатына тікелей әсер ... ... ... ... ... күресіне көмек жасалмайды. Сондықтан олар ... ... ... өз ... ... ... ... мүмкін.
Мұндайларды "жауапсыз" кәсіподақтар дейді.
Біздің республикамызда ... ... және ... ... ... ... ... және тұрмыс жағдайларын
жақсарту, олардың ... және ... ... ... ... ... Олар еңбек және демалыс жағдайларын жүйеге келтіретін заңдар мен
қаулыларды, ұжымдық шарттарды ... ... ... ... ісін ... еңбек сақтау мен техника қауіпсіздігінің
ережелері ... ... іске ... ... ... мен ... ... кәсіподақтармен келісіп шешіледі.
Кәсіподақтар өз міндеттерін үш түрлі жолмен шешеді. Біріншісі —
жұмысшылардың ... ... ... ... түзетуде өкіметтен
жекелеген жеңілдіктерге жетуі. Бірақ бұл жолдан үлкен өзгерістер күтуге
болмайды.
Екіншісі — ... ... ... өкіметке күшпен қысым жасау.
Бірақ ... ... ... ...... өз ... өкіметтің саясатымен
сәйкестендіріп, мемлекет, кәсіпкерлердің өкілдерімен бірлесе ... ... ... ... үш жолдың ішінде қазіргі кезде пайдалысы үшінші жол деп жүр.
Мұны, ... ... ... ... ... ... ... бірлестіктердің көпшілігі саяси ... ... ... ... ... қоймайды. Шет елдерде солардың
ішінде белдісіне қысымшы топтар (группы давления) жатады. Іс жүзінде ... пен ... ... беру және ... арнаулы нормативтік қызмет
мәселелері бойынша тиісті ақпараттармен қамтамасыз ету үшін ... ... өз ... сайлауға қатынаспайды. Олар ... ... ... ... ... ... ... дейінгі қысым
көрсетудің алуан түрлерін пайдаланады. АҚШ-та ... ... ... ... деп ... ... оларды парламент агенттері дейді.
Олар көбінесе мүдделерінің ортақтығы негізінде және бұл топ пен ... ... ... ... ... ... қозғалыстардың ішінде кең тарағанының бірі -"Халық
майдандары". Оларға ... ... ... бар, ... таптардың
барлығының немесе көпшілігінің мүддесін ... ... ... ... ... Олар ... принциптердің
негізінде кұралады және жұмыс істейді. Онда қатал айқындалған ұйымның ... ... ... Оның ... қалың бұқара халықтың мүддесін
көздейтін саяси ... ... ... және т.б. ... да ... ... ... мынадай түрлері болады:
1. Қоғамда терең батыл өзгерістер ... ... ... дүниеге
келіп, калыптасады. Сол саяси күштерден пайда болған ... ... ... ретінде Африка, Азия елдерінде ұлттық азаттық алу ... ... ... ... келтіруге болады. Олардан кейін әлеуметгік
топ-тардың бөлшектенуі және саяси партиялардың ... ... ... ... ... ... Өздерінің саяси ықпалы жетіспегенде маңызды мақсатқа жету, саяси
билікті алу үшін саяси партиялардың немесе ... ... ... ... майдандары. Мысалы, оған 80 жылдары КСРО-да пайда болған
халық майдандарын жатқызуға болады.
3.Соғысқа, фашизмге қарсы, демократияны қорғау үшін ... ... ... ... Олар осы ... 30 ... ... пайда болып, соғыс алдындағы жылдары фашизмге қарсы
күресті ... ... ... ... ... 1936 ... парламент сайлауында және оған сүйенген үкімет бұл ... ... жол ... ... жылдары Испанияда халық майдандары
бұқара халықты топтастырып, оларды ... мен ... ... күреске
жұмылдырды. Жалпы екінші дүниежүзілік соғыс жылдарыңда фашизм мен реакцияға
қарсы күресте көптеген елдердің ... ... ... зор рөл ... ... ... 1991 жылы тамыз айында Ресейде төңкеріс жасауға
тырысқан бүлікшілерден демократияны қорғауда да ... ... ... жастардың, студенттердің арасында да кең орын
алады. Олар ... ... ... мен түрі, іс-әрекеті мен тұрақтылығы,
оған қатысушылардың жасы мен жынысы жағынан әр алуан.
Олардын ... ... ... экономикалық,
әлеуметтік, діни, спорттық т.б. мәселелермен айналысатындары да бар. Бірақ
көбі ... және бос ... ... ... ... ... ән ... орындаушылар клубтары, өнер, театр, кино, би ... ... ... ... ... ... ... клубының жанкүйерлерінің бірлестігі жатады.
Белгілі жастар қозғалысына ... ... ... ... ... ... және т.с.с. жатады.
Басқа елдердегі сияқты Қазақстанда да қоғамдық қозғалыстар мен
ұйымдар баршылық. ... ... ... ... ... былайша
топтастыруға болады:
1) экологиялық бағыттағы ұйымдар. Оларға жататындар: "Невада-Семей"
қозғалысы, "Арал - Азия- Қазақстан" ... ... ... ... және т.б.;
2) ұлт мәселелерін шешуге тырысқан ... ... ... ... ... ... ... қоғамдық "Лад"
қозғалысы, "Русская община", "Единство" қоғамдык бірлестігі, республикадағы
казактар қозғалысы, неміс, ұйғыр, грек, ... және т.б. ... ... қоғамдар: "Мемориал", "Әділет", "Ақикат" ... ... ... ... ... "Атамекен", "Алтын бесік",
"Жерұйық", "Шаңырақ" және ... көбі ... ... сай ... ... өз ... ... өмір сахнасынан кетті, бірталайы іс-әрекеттерін әлі
де ... ... ... ... ... ... ... және
т.б. көптеген қоғамдық ұйымдар мен қозғалыстар бар. Осылардың бәрі, ... ... өз ... ... ... ... ... Қазақстанның гүлденіп өркендеуіне, тұрақты дамуына
үлестерін қосқанда ғана мақсаттарына жетпек.
Пайдаланылған әдебиеттер
1. Жамбылов Д.А. «Саясаттану». Алматы, 1996 ж.
2. Қапесов Н. ... ... Жеті ... ... ... Ұ. ... Алматы, 1996 ж.

Пән: Саясаттану
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 24 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Саяси партиялар мен қоғамдық қозғалыстар10 бет
Саяси партиялар мен қоғамдық-саяси қозғалыстар8 бет
ХХ ғасырдың соңы мен ХХІ ғасырдың басындағы қоғамдық қозғалыстар мен саяси партияларды қалыптастырудағы ұлт зиялыларының ролі109 бет
Қазақстан Республикасындағы саяси партиялар, қоғамдық қозғалыстар мен ұйымдар22 бет
«Едігелік» идеологиясының мәні5 бет
Саяси қозғалыс7 бет
Халықаралық қатынастар мен сыртқы саясат8 бет
Қазақстан тарихы жоғары және арнаулы орта оқу орындарына арналған оқулық440 бет
Әлемдік саясат20 бет
Азаматтық қоғам дамуының алғышарттары9 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь