Экономикалық өсу: түсінігі, тиімділігі, сапасы

1. Экономикалық өсу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .3

2. Экономикалық өсу: түсінігі, тиімділігі, сапасы. Экономикалық өсудің фак.торлары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .4
3. Экономикалық өсудің экстенсивтік және интенсивтік типтері. Ғылыми.техникалық прогресс ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...8
4. Тепе.теңдікте экономикалық өсудің негізгі үлгілері. Экономикалық өсу концепциялары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...9
5. Экономикалық өсудің стадиялары туралы теориялар ... ... ... ... ... ... ... ..12
6. Қазақстан Республикасының экономикасының өсуінің глобалдық мәселе.лері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...14
Экономикалық өсу шетел инвестицияларының деңгейі жоғары және шағын және орта бизнесті барлық жерде қолдау негізінде отан-дық жекеменшік секторын дамыту мен бірге дамыған нарықтық эконо-микаға негізделінеді.
Қазақстанның ұзақ мерзімді болжауында пайда болатын жағдайларға тез қалыптасуға қабілеті бар шағын және орта көсіп-орындарында ЖIӨ-дің (жалпы ішкі өнім) 40-50% өндірілуі қажет.
Экономикалық өсуге қол жеткізу үшін экономикалық саясат-тың келесі он негізгі қағидаларын сақтау қажет.
1. Мемлекеттік экономикаға араласуының шектеулі болуы. Мемлекеттің міндеті шағын және орта бизнесті белсенді қолдай оты-рып нарықтық ережелерді құру оларды сақтауды қамтамасыз ету. Бірақта, өтпелі кезеңде, нарық әлі дами коймағандықтан мемлекеттің экономикаға араласу рөлі қажетті деңгейде болғаны жөн. Сондықтан жақын келешекте мемлекет нарықтық қатнастардың құқықтық және нормативтік базасын құруға, монополияға қарсы күресу сенімді шараларды жүргізуге, қажетті инфрақұры-лымды дамытуға қамтамасыз етуге белсенді қатысуы жөн.
        
        Мазмұны:
1. Экономикалық өсу……………………………………………………………….3
2. Экономикалық өсу: түсінігі, тиімділігі, сапасы. Экономикалық өсудің фак-
торлары……..……………………………………………………………...………4
3. Экономикалық өсудің экстенсивтік және интенсивтік типтері. Ғылыми-
техникалық прогресс………………………………………………………………...8
4. Тепе-теңдікте ... ... ... ... ... өсу
концепциялары…………………………………………………………………….9
5. Экономикалық өсудің стадиялары туралы теориялар………………………...12
6. Қазақстан Республикасының экономикасының өсуінің ... ... ... өсу ... инвестицияларының деңгейі жоғары және шағын және
орта бизнесті барлық жерде қолдау негізінде отан-дық жекеменшік секторын
дамыту мен ... ... ... ... ... ұзақ мерзімді болжауында пайда болатын жағдайларға тез
қалыптасуға қабілеті бар ... және орта ... ... ... ... 40-50% ... ... өсуге қол жеткізу үшін экономикалық саясат-тың келесі ... ... ... ... ... экономикаға араласуының шектеулі болуы. Мемлекеттің міндеті
шағын және орта бизнесті белсенді ... ... ... ... ... сақтауды қамтамасыз ету. Бірақта, өтпелі кезеңде, ... әлі ... ... ... араласу рөлі қажетті деңгейде
болғаны жөн. ... ... ... ... нарықтық қатнастардың
құқықтық және нормативтік базасын құруға, монополияға қарсы күресу сенімді
шараларды жүргізуге, қажетті ... ... ... ... ... ... ... бюджет тапшылығын төмендету жолымен, ... ... және ... ... ... негізінде макроэкономиканы
тұрақтандыру.
3. Бағаны нарықтандыру бұл Қазақстанда аяқталған процесс.
4. Жеке меншік институттарын жерге ... ... ... меншік
құқықтарын және келісім-шарттардың орындалуын қорғайтьш заң ... ... ... ... жекешелендіру. Бұл процеске негізінен аяқталған. Бірақта
енді акциялардың айналымы ... дәл ... және ... ... ... ... пакеттерін орынды
пайдалану қажет.
6. Ашық экономика және еркін сауда құру. Бұл жағдайда ... ... ... ... қамтамасыз қазыр жас әрі әлсіз, сондықтан оны қорғау
және нығайту мемлекеттің міндеті.
7. Өзіміздің энергетикалық және өзге де ... ... ... Оның ... - ... ... ... қатар елдің
саяси тұрақтылығына, сондай-ақ оның ұлттық қауіпсіздік қамтамасыз ... ... ... ... ... ... қорғау. Қазақстан тартылған шетел инвес-
тицияларының көлемі мен сапасы бойынша басты орынға шығуы үшін ... ... ... Шетел инвестициялары негізінен табиғи ресурстарды игеруге, ин-
фрақұрылымды дамытуға, аймақаралық ірі көлік және информациялық ор-талықтар
салуға жұмсалады. Бұл болса экономикалық өсуді, ... ... ... ... халықаралық қоғамға интеграциялануын қамтамасыз етеді.
9. Дүниежүзілік тәжірибеден туындап отырған Қазақстан үшін техноло-гиялық
стратегияны ... ... ... ... ... ... капиталды технология мен
ғылымды қажет ететін өндірістерге бет бұруды көздейді.
Бірақта ... ... ... ... ... едәуір өсе түсуді және
қазбалар шығаратын өнеркәсіптің көлемі өсе түседі. Сондықтан тек шикізатқа
бағдарланған ел ... ... үшін ... және тамақ өнеркөсібін,
инфрақүрылымды, өңдеу салаларын, машина жасаудың жекелеген шағын салаларын,
кызмет көрсету саласын, туризмді ... ... ... ... ... ... Қазақстандық шикі заттар-
дан басқа өнімдер әлем ... ... ... жоқ, ... ... ... ... құрылымды өндіріске құлдырауда. Сондықтан мемлекет
диверсификацияның пәрменді ... ... ... назарды
макродеңгейін микродеңгейге аударуға тиіс.
Бастапқы, ... ... ... ж.ж.) ... өсу келесі
бағыттарда жүреді:
• қатаң монетарлық саясатты үздіксіз жүргізу. Инфляция деңгейін 1998 ж.
10% тен, 2000 ж. 5% ... ... ... жаппай инвестициялық жағдайды жақсарту үшін заң шығаруды
жетілдіру;
• шетел инвестициясын белсенді ... ... ... және ... ... ... ... Қазақстан дүниежүзілік сауда мекемесінде (ДСМ) енеді.
Экономикалық өсу: түсінігі, тиімділігі, сапасы. ... ... ... экономикалық теорияда, әдетте экономикалық өсу деп, ... ... үзақ ... дамуымен байланысты өндірістің ... ... ... үзақ ... ... атайды. Осы
жағдайда таддаудың предметі өндірістің потенциалдық көлемінің өсуі болып та-
былады. Ал осы өсу, тепе-тендіктің бір үзақ ... ... ... ... ... деп ... ... экономикалық өсуге және ұсыныс факторларына басты назар
аударылады. Накты экономикалық өсуді талдағанда зерттеу ... тек ... ... ... ... шектелмейді, оған салалық
және ұдайы ... ... ... өсу ... ... ... өсу карқынын өсіру немесе
тежеудің мемлекеттік саясаты, өндірістің нақты көлемінің оның потенциялдық
көле-мінен аз ... ... және т.б. ... ... ... мәні – ... ... қайшылығын жаңа дәрежеде шешу және ұдайы
өндіру болып табылады: өндірістік ресурстардың шектелуі мен ... ... ... ... ... осы қайшылықты шешудің негізгі екі
түрі бар: біріншіден, өндірістік мүмкіндіктерді көбейту арқылы, ... ... ... ... пайдалану тиімділігін жоғарылату және
қоғамдық қажеттік-терді ... ... ... ... ... бітпейді:
дамудың әрбір жаңа кезеңінде өндірістік мүмкіндіктердің ... ... ... ... ... етілмейді. Қоғамдык
қажеттіктер, оларды қамтамасыз ететін өнімдердің өндірісін осы ... ... ... ... ... ... ... пайда болады. Бірақ осыған қарамастан, қоғамдық қажеттіктер
өндірістік ресурстарға ... ... ... ... ... пайда болған қажеттілік бірте-бірте жаппайлыкқа айналады, ал бұл
жағдай ... ... ... ... ... теорияда экономикалық өсудің көрініс формалары туралы екі
бағыт орын алған. ... өсу ... ЖҰӨ (ҰТ) ... ... өсу
шапшаңдығы-мен өлшенетін немесе осы көрсеткіштердің бір адамға шаққандағы
өсуінің ... ... ... ... ... ... дамуының корытынды сипаттамасы деген түсінік кең тараған.
Әдетте экономика-лық өсуді өлшеудің қандай әдісін ... ... ... ... "Экономикалық өсудің бірінші ... ... ... потенциалының молаю шапшаңдығын бағалау үшін
қолданылады, екінші – халықтың әл-ауқатының динамикасын талдағанда, немесе
әр елдер мен ... ... ... ... ... күні өсу ... өлшеудің екінші әдісі көбірек қолданылады.
Экономикалық өсу деп ... ... өсу ... ... ұлттық
табыстың өсу шапшаңдығының артық болуына ... ... ... деп ... ... өндірістің нақты көлемінің өсуі шапшаңдығы жағынан
қарағанда, әдетте экономикада күрделі қүрылымдық немесе институционалдық ... орын ... деп ... ... құрылымы мен институ-
ционалдық орта қалыптасып болған және ... жоқ, ... ... ... ... сипаты, тұтастық қасиеттері бар және сыртқы
ортамен үйлесімді өзара әсер ... ... ... тән ... ... уақыт деп әдетте не-гізгі капиталдың өмірлік циклына тең ... ... ... экономи-калык өсудің неокейнстік және
неоклассикалық теорияларына тән болады.
Басқаша тұжырым ... ... ... ... ... ... теорияларда қолданылады. Бұл тео-риялар «тым үзақ»
мерзімдегі экономикалық ... ... ... ... ... үкіметтің негізгі институттары, басқару, инфрақүрылым ... ... ... ... және оның ... ... – осылардың барлығы өзгеріске ұшырайды.
Тым ұзақ мерзімді экономикалық өсуді зерттеудің екі негізгі ерекше-
ліктері болады:
1. Экономикалық өсу ... ... ... ... деп ... Ол, бір жақтан, дамудың циклдық ... дем ... ... өзі ... мен ... ... дайындалған өзгерістердің
нәтижесі болып табы-лады. Сондықтан негізгі назар экономикалық өсуге емес,
экономикадағы глобалдық ... ... жаңа ... ... тенденциялары мен занды-лықтарына аударылады.
2. Макроэкономикалық өзгермелі көрсеткіштерімен қатар, экономикалық
дамудың ... ... және ... ... ... ... тұтынушылар және мемлекеттің және
үкіметтің мүдделерінің қайшылықтары, жаңа ... ... ... ... ... және ... ... камтамасыз ету –
экономикалық өсудің негізгі түпкі мақсаттары болып табылады. Экономикалық
өсудің негізгі ... ... ... ... болып табылады,
осының құрамы:
1. Орта есеппен бір адамға келетін ұлттық табыстың өсуі. Бұл ... ... ... (ҰТ) жан басына шаққанда келетін өсу ... Бос ... ... Бұл ... ... ЖҰӨ ... ҰТ көрсеткіште-рінде
орын алмаған. Сондықтан, осы мақсатқа жету дәрежесін бағалағанда, байқалып
отырған мерзімде жұмыс аптасы мен жұмыс жылы ... ... ... ... ... ... ұзақтығына назар аудару керек.
3. ҰТ халықтың әр топтарының арасында бөлінуін жақсарту.
4. Шығарылған тауарлар мен ... ... ... ... ... тиімділігі» деген түсінікті құратын жағдайлардың
барлығының жақсартылуы экономикалық өсудің тиімділігі ... ... ... ... мен қызметтердің сапасының жақсаруы, олардың отандық және
әлемдік нарықта бәсекелік қабілетінің жоғарылауы;
... ... ... ... ... ... оларды тым жақсы қамтуға мүмкіндік әкелетін жаңа тауарлар
өндірісін игеру;
• халықаралық ... ... ... ... ... есептесе отырып, өнді-рістің мамандану ... ... ... ... ... ... және ... ішіндегі еңбек
өнімділігін ынталандыру үшін тиімді мотивация қолдану арқылы, "Х-
тиімді еместікті" ... ... ... ... және елдің аймақтары бойынша алло-
кациясын жақсарту;
• жаңа технологиялар игеру.
Экономикалық теорияда «экономикалық өсудің сапасы» ... ... ... ... ... байланыстырылады. Экономикалық өсудің
сапасын қүрушылар:
• халықтың материалдық әл-ауқатының жақсаруы;
• адамның гармониялық даму ... деп ... бос ... ... әлеуметтік инфрақұрылым салаларының даму дәрежесінің жоғарылауы;
• адам капиталына инвестицияны өсіру;
• адамдардың еңбек және өмір жағдайларының қауіпсіздігін қамтамасыз ... ... мен ... ... жоқтарды әлеуметтік қорғау;
• еңбек нарығында ұсыныс көлемінің өсуі ... ... ... ... ... факторлары деп өндірістің нақты көлемінің көбею
масштабын белгілейтін құбылыстар мен ... ... ... мен ... ... мүмкіндіктерін атайды.
Факторларды экономикалық өсуге әсер етуіне байланысты тікелей және
жанама деп ... ... ... ... ... ... ... жатады. Жанамаға осы мүмкіңдіктерді ақиқатқа
айналдыратын ... ... бес ... ... құрайды, олар жиынтық өндіріс пен
ұсыныстың динамикасын тікелей белгілейді:
• еңбек ресурстары санының кебеюі және ... ... ... ... ... өсуі және сапалық, құра-мының жақсаруы;
• өндіріс технологиясы мен ұйымдастырылуының жетілдірі-луі;
• шаруашылық айналымына тартылған өндіріс ресурстары-ның саны ... ... ... кәсіпкерлік қабілеттердің өсуі.
Жанамалар құрамына мынадай ұсыныс ... ... ... дәрежесінің төмендеуі, пайдаға салынатын салықтың ... алу ... ... және т.б. ... сұраныс пен бөлу
факторлары да жатады.
Сұраныс факторлары өсіп келе жатқан өндіріс көлемінің өткізу мүмкіндігін
белгілейді. Сұраныс ... ... ... ... ... ... өсуі, жаңа нарықтар игеру нәтижесінде неме-се
әлемдік нарықта ел өнімінің ... ... өсуі ... ... ... ... нақты өндіріс көлемінің табиғи дәрежесінің
ұлғаюынан төмен болса, онда экономи-када өсу ... ... ... ... деген жағдай орын алады.
Экономикалық өсуге әсер ететін бөлу ... ... ... ... кәсіпорындар және елдегі аймақтар
бойынша нақты аллокациясы;
• қоғамда орын алып ... ... ... жүргізуші
субъектілер арасында бөлу тәртібі.
Бұл факторлар экономикалық жүйенің өсу ... және оның ... әсер ... өсу потенциалын жүзеге асыруда табыстарды бөлу тәртібі де
маңызды рөл ... Ол осы ... тек ... ... өнімділігін
арттыруға ынталандырған болса атқарады. Басқа сөзбен айтқанда, ... ... ... өсуі үшін ... ... меншік
иелерінің табысының өсу шапшаңдығы олардың өнімділігінің, өсу шапшаңдығына
тең болуы кажет.
Экономикалық өсудің экстенсивтік және интенсивтік ... ... ... ... ... өнімнің өсу шапшаңдығы мен
өндіріс факторлары көлемі өзгерістерінің арасындағы сәйкестік әр ... ... ... ... экономикалық өсудің негізгі екі типі болады:
экстенсивтік және ... ... ... типінде, материалдық игілікгер мен
қызметтер көлемінің молаюы ... ... ... ... ... ... ... еңбек құрал-дарын, жерді, шикізатты,
отын-қуат ресурстарын және т.б. ... ... ... ... өсу ... мен оны жасауға жұмсалған жиынтық шығындардың өсу
қарқынының арасындағы пропорциялар тұрақты болып сақталады.
Экономикалық өсудің интенсивті типі керісінше ... - ... ... ... ... сапасының жетілді-рілуі арқылы жүзеге
асырылады: прогресивтік технологияларды ... ... ... ... ... ... бар жұмысшы күшін пайдалану арқылы және т.б. Осы
жағдайда өнді-рістің нақты көлемінің өсу ... ... ... шығын-дардың
өзгеру карқынынан артық болып отырады.
Экономикалық өсудің типтерге бөлінуіне сәйкес, өсудің тікелей факторлары
негізгі екі топқа бөлінеді – экстенсивтікке және интен-сивтікке.
Нақты ... ... ... ... ... интенсивтік
типтері таза түрде болмайды. ҒТП жетістіктерін енгізу негізінде жүзеге
асырылатын, өсу ... сан ... ... кашан болмасын өндіріс
құрал-жабдықтарына және жүмысшы күшіне инвес-тициялар салымын ... ... ... күші мен ... ... олардың сапалық
сипаттамаларына өзгеріс енгізеді. Сондықтан нақты экономикалық ... оның ... ... ... өсу типтерін басымырақ
экстенсивтік және басымырақ интенсивтік деп бөледі.
Осы заманда ... ... ... ... ... ... нақты ЖҰӨ (ТҰӨ) өсіміндегі үлесіне сәйкес жүргізіледі. Егер
өсудің интенсивті факторларының нақты ЖҰӨ ... 50% ... ... ... ... ... интенсивтік типі тән болады. Керісінше, егер
нақты ЖҰӨ өсіміндегі интенсивтік факторлардың үлес салмағы ЖҰӨ ... 50% ... ... онда ... ... өсудің басымырақ
экстенсивті типі тән болады.
Өндірісте қолданылатын еңбек пен капиталдың сәйкестігін белгі-лейтін
макроэкономикалық көрсеткіштердін ... әсер ... ... ... типке бөлінеді.
Егер ҒТП дамуында еңбектің капиталмен жабдықталуының әрбір белгіленген
шамасына (К/L-const) өндіріс факторларының шекті ... ылғи ... ... ... ... келсе, онда Хикс бойынша бейтарап ҒТП орын
алады.
Егер еңбектің капиталмен жабдықталуы белгіленген жағдайда ... ... ... шекті өнімділігінен тез өсіп отырса, экономикаға
еңбекті ... ... ... тән ... ... жағдайда –
шекті еңбек өнімділігінің, өсу қарқыны мен шекті капитал ... ... ... ҒТП ... үнемдейтін типі орын алады.
Егер ҒТП дамуында белгіленген еңбек өнімділігінің орта ... ... ... ... ... сәйкес келсе (Yt/Lt-const,
сондай-ақ DYt/DLt-const), онда осындай тип Солоу бойынша ... ... Егер ... ... өнімділігі тұрақты болғанда (DYt/DKt-const)
оның орташа өнімділігі де (Yt/Kt түрақты болса), Харродтың пікірі ... ... ... деп аталады.
Тепе-теңдікте экономикалық өсудің негізгі үлгілері. Экономикалық өсу
концепциялары
Егер тепе-теңдіктің статикалық ... осы ... жету ... ... ... салыстырмалы статиканың графикалық үлгісі
тепетең алғашқы болмысы мен ... ... ... ... ... өсудін үлгісін жасаудың мақсаты даму процесінде тепе-теңдікті
қамтамасыз ... ... ... ... ... Бұлар тренд
траекториялары деп аталады. Нақты ... ... ... ... ... ... ... тепе-тендік траекторияларын
тұрақты және тұрақты емес деп бөледі. Егер ... ... ... ... ... даму ... кейін қайтіп осы тепе-
теңдікке оралған болса, онда осындай тепе-тендік траекториясы ... Егер бір ... ... бір ... ... ... ұзақ мерзім қозғалыста болатын ... ... ... ... ... ... егер оның ішкі құрылымы немесе бастапқы
даму шарттары өзгермесе қаншама аз түрткі болса да оның тепе-тендік ... да ... өз ... ... мен ... ... ... ешқашан тепе-тендік траекторияға қайтып оралмайды,
ол одан ... ... өсу ... тепе-теңдік траекториялардың, қасиеттерін
(олардың тұрақтылығы және ... ... ... ... және ... ... экономикалық жүйені тепе-тендік траекториясына қай-тару
шарттарын анықтау үшін қолданылады. Осы ... ... ... ... ықтималдық тенденцияларын болжауға бағытталған өсу
үлгілерінен айыра білу керек.
Өсудің жабайы неоклассикалық үлгісі. Өсудің ... ... ... ... ... ... ... үшін қолда-
нылады. Дамудың стационарлық тәртібі жетілген бәсеке жағдайыңда және ... ... ... ... ... ұдайы өндіре-
ді деп тұжырымдалды. Базалық ... ... ... шапшаңдықпен
өзгереді, ал олардың өзара байланыстары байқалып отырған мерзімде, оның
қандай уақы-тын алсақ та тұрақты болады. Осы ... ... ... ... ... ... дамудың болашақтағы сипаты оның ... ... ... динамикадағы тепе-тендік те статикадағы тепе-
теңдік сияқты жүзеге асырылады: өндірушілердің өз ... ... ... ... ... мен ... ... бағалары икемді
проценттік ставка (өсім ақысы) арқылы жинақтар мен инвестицияларды қолма-
қол теңестіру ... ... ... тәртібін жоғарылататын
өндіріс факторларының шекті өнімділігіне пропорционалды түрде табыстарды
көбейту негізінде.
ҒТП үлгілеріне жүргізілген талдаудың ... ... ... бә-
секенің өзі де экономикалық өсу процесіңде ... ... ... ... ... ... прогрестің кез келген типінде жүзеге асырылуы
мүмкін емес. Мұндай мүмкіндік тек ... ... ... ... ғана ... ... ... басқа типтерінде қосымша шарттар
қажет болады.
Динамикалық тепе-теңдіктің неокейнстік улгілері. Дж.Кейнстің концепциясы
бойынша, жұмыспен ... ... ... ... тепе-
тендікке жету үшін, егер ЖҰӨ-нің барлық көлемін ... үшін ... ... ... ... бюджеттің тапшылығын көбейту арқылы және
мемлекеттік қарыздың өсуі ... ... ... ... ... ... ... негізінде қосымша тұтыну заттарына
туынды сұраныс ... Бұл ... ... ... ... көлемін
өткізуге және жұмыспен толық қамтуға мүмкін-дік береді. Осыдан кейінгі
экономиканың жағдайы Дж.Кейнстің ... тыс ... ... ... ... мерзіммен шектел-ген болатын.
Бұл мәселелермен экономикалық өсу теориясы бағытынан Кейнстің ізбасар-
лары айналысты. Олар мынаған назар аударды: егер ... ... ... ... тудырса, онда осы жаңа сұраныс, туынды байланыс
ретінде, жаңа ... ... жаңа ... да ... жаратады. Осы процесте сату көлемінің өсу проценті маңызды ... Егер ... ... болса, онда осы процесс тудырған инвестициялар
бұдан жоғары ... ... Және ... ... ... ... осыдан шапшаң төмендейді. Осы ... ... ... ... ... ... жабайы посткейнстік үлгілеріне Е.Домар мен Р.Харродтың үлгі-лері
жатады.
Е.Домардың улгісі. Өсу теориясына ... ... ... ... ... ол инвестициялардьң екі тиімділігін де ... ... ... ...... қатар акселераторға.
Домардың үлгісі бойынша, өндірістік қуаттардың ... ... ету ушін ... тұрақты түрде өсіріп отыру қажет. Бұның
өсу қарқыны капиталдың ... ... ... ... тең ... ... Ал жұмыспен толық қамтылуды қолдау ... ... өсу ... ... сұранысының өсімінің шапшаңдығына тең
болу керек. Факторлардың біреуінің қызметін басқасы ... ... ... сұраныстың өсімі-нің қарқыны капиталдың ... тең болу ... ... ... Сөйтіп еңбек нарығындағы тепе-
тендікті еңбек ұсынысының өсу қарқыны капиталдың өсу қарқынына тең болғаңда
қамтамасыз ... ... ... ... ... ... және игіліктер
нарығындағы тепе-тендікті қолдап, ұстап тұру үшін инвестициялар ... ... ... ... өсіріп отыру керек. Бірақ кәсіпкерлер-
дің инвестициялық жоспарлары ... ... ... ... ... өндірістің нақты көлемінің тепе-теңдікте өсуіне және толық
жұмыспен ... ... ... ... төмен болса, онда экономикалық
жүйе тепе-теңдік траекториядан одан әрі алыстай түседі. Сон-дықтан Домардың
үлгісіндегі тепе-теңдік тұрақты емес ... ... ... ... сол тепе-тендік болмыстан ауытқығаннан кейін оны қайтадан тепе-
тендікке келтіру механизмі көрсетілмеген.
Р.Харродтыц улгісі. Р.Харрод Е.Домардан гөрі өз ... кең ... Ол ... өсу ... ... үшін ... ... көрсететін теңдеулерге ғана сүйенбей, сонымен
қатар талдауға кәсілкерлер әрекеттерінің психологиялық ... ... ... ... ... ... ... Егер
өткен мерзімде сұраныс артық ... онда олар ... ... өсу ... көтереді. Керісінше болса, олар бұл қарқынды
төмендетеді. Ол ... ... ... ... өсу қарқы-ны
сақталады.
Өсудің неокейнстік үлгілерін талдаудың негізінде жасалатын қорытын-дылар
және экономиканың статика жағдайында ... ... ... ... ... жасалатын қорытындылар бір-біріне өте үқсас деп
тұжырымдауға болады. Бұлардың мәні мынада: тепе-теңдік өсу ... ... ... ... ... ... ... бел-сенді кірісу
қажет.
Осы концепциялардың негізгі мақсаты, ол қоғамның даму сатыларын-дағы
ерекшеліктерін, фундаменталдық ... ... ... ... ... ... өсу сатыларына бөлудің екі негізгі
концепциясы орын алған.
Экономикалық өсудің стадиялары туралы теориялар
Формациялық теория. Бүл теорияны жете ... ... ... К.Маркс
және онын ізбасарлары. Осы тсорияның мәні: ... ... ... ... және ... ... ... бірлікте болады
және бір-біріне әсер етеді. Осы бірлік «өңдіріс тәсілі» деген түсінікпен
сипатталады. Өндірістік қатынастар саяси ... ... ... ететін мораль мен теологияның, үлтгық, отбасылық және басқа да
коғамдық қатынастарды ... ... ... ... ... Осы ... мен институттар бірігіп «қондырма» деген түсінікті
құрады.
Өндіріс тәсілі қондырмамен бірігіп қоғамдық-экономика-лық ... ... ... ... ... атайды:
• алғашқы қауымдық;
• қүл иеленушілік;
• феодалдық;
• капиталистік;
• коммунистік формация.
Қоғам дамуының тарихи бағыты формациялардың бірте-бірте бірінің орнына
келесі ... ... ... ... Бір ... ... ... күшіне өндіргіш күштер мен өндірістік катынастардың бірлігі
шеңберінде орын алатын, солардың арасындағы қайшылықтар ... ... ... ... ... ... ... қарағанда тезірек
дамиды. Артта қалу елеулі болғанда, сандық өзгерістер ... ... ... ... туады: прогресивтік өндіргіш күштердің
дамуына жол ашу үшін олар күрт ... ... ... ... ... өзгеруі, қоғамның барлық қондырмасын қайта құруды
қажет етеді. Форма-цияның ... ... ... ... ескі жүйе
жойылып, жаңа ... ... ... ... мен ... ... кайта орнатылады.
Осылайша, тарихи даму барысында өндіріс тәсілінің прогресивтігі басым
және ... ... жағы ... ... ... төмен жағын -
өндірістік қатынастарды теріске шығарады. ... ... ... ... ... да ... Тарихи бірінші формация –
алғашқы қауымдық қоғамға ... ... ... салдарынан
өндіруші мен тұтынушының бір тұлға болып бірлесуі тән ... ... ... ... ... ... ... айырбасы түрін алады.
Енбек бөлінісінін дамуына байла-нысты меншік қатынастарына өзгерістер
кіреді: қауымдық ... ... жеке ... ... ... дамиды.
Өндірістің негізі қол еңбегі болғандықтан, жұ-мыскерлердің өзі ... ... ... ... бұл құл иелену-шілік қоғамын тудырады.
Ұксас түрде құл иеленушілік қоғамы ... ...... ... Енді ... ... капитализмнің белгілі сатысында
өндірістің шоғырлануы күшеюінің нәтижесінде үлттық экономика масштабында
коғамдастырылған ... ... ... ... ... – салалық өнді-рісті
монополиялаған алып корпорациялардың қалыптасуы. Монополия өндіргіш
күштердің стагнациясына ... ... ... ... ... ҒТП жетістіктерін енгізуге мәжбүр ететін (бәсекелік
жоқ) және ол, осымен қатар, бүкіл елдің ... ... ... реттеуге мүмкіндік беретін басқару әдістерін жасайды.
Сондықтан, біріншіден, ... ... ... ... болатын монопо-
лдяларды жою қажет, екіншіден, оның жасаған аппаратын, басқару принциптері
мен әдістерін барлық ... ... ... ... қажет. Қоғам
дамуының белгілі сатысында қажеттік пен мүмкіндік теріске ... ... ... жеке ... ... арқылы ақиқатқа айналады.
Жеке меншіктің өзі алғашқы қауымдық қоғамнан қүл иемдену қоғамына ... ... ... меншіктің теріске шығарылуы болған. Осындай
теріске шығару нәтижесінде жалпы халықтық меншікке және еңбек ... ... ... ... ... ... ... коммунистік
қоғам қалыптасуға тиісті. Осылай, сапалы дәрежеде қоғамдық дамудың серіппе-
сі ... ... ... ... осы ... соң коммунистік қоғамды
теріске шығаратын дамудың жаңа серіппесі келуге тиісті, ... ... ... концепцияларыңда бұл процесс қаралмаған.
Әлеуметтік бағытта формациялық амал ... ... ... ... ... ... деп ... Осыңдай субъектілерге
таптар жатад – капиталистер, жалдамалы жұмысшылар, шаруалар.
У.Ростоу бойынша, тарихи эволюцияны стадияларға бөлудің негізінде ... ... ...... даму ... ... өсу
карқы-нының қорлану нормасының, тұтыну дәрежесінің арасыңдағы негізгі
айырмашы-лықтары жатады. Осы сипаттамалардың сапалық айырмашылығына сәйкес,
У.Ростоу экономикалық даму ... ... ... ... ... ... қоғам. Ғылым мен техниканың төмен дамыға-ны,
экономикадағы ауыл ... ... ... ... (каста-
ларға) бөлінуі, экономикада статикалық тепе-тендіктің орын алуы, қорлану-
дың төмен нормасы, ... ... ... бол-мауы және
халықтың санының жоғары қарқынмен өсуі – осының барлығы дәстүрлі қоғамға
тән болады. ... өсу ... ... мен халық санының тез
өсуінің ұштасуы жан басына келетін нақты табыстарды ... ... ... ... ... саны мен ... ... Дамудың екпінді болуына жағдай жасау стадиясы. Бұл
стадияда өндірістің тиімділігі мен ... өсу ... ... ... үшін ... ... ... алу стадиясы. Ұлттық табыста қорлану нормасы-ның өсуі, ҒТП
жетістіктерін пайдалануға мүмкіндік тудыру және ... ... ... ... ... ... Кемелдену багытына шыгу. Экономикалық өсудің қарқыны
өседі. Өндіріс көлемінің өсуі халық санының өсуінен ... ... ... тұрмыс дәрежесі өсе түседі.
5. ... ... ... ... Осы ... өндіріс көлеміне
шектелген ресурстар кедергі келтіреді деген уайым жоғалады. Керісінше,
сүраныс пен ... ... ... туа бастағаны өсе түседі, үзақ
мерзімде пайдаланы-латын тауарлар мен қызметтердін маңызы күшейеді.
Бір стадиядан келесі стадияға көшу ... ... ... жолмен
жүріп отырады. Әр елдер бұл жолды әр түрлі шапшақдықпен өтеді және олар
дамудың әр ... ... ... У.Ростоу АҚШ дамудың ақырғы
стадиясында, ал Кеңестер Одағы ... ... ... ... ... ... шапшаң жүргізу қажеттігі тудырған «өтпелі
дәуірдің дерт-теріне (науқастарына)» жатқызады.
Жоғарыда қаралған концепциялардан басқа, экономикалык теорияда индуст-
риялық және ... ... ... бар. Бұларда осы замандағы
өнеркәсіптік құрылымдарға және олардың даму перспективаларына ... ... ... Д. ... ... және ... ... М.:
Прогресс, 1976).
Қазақстан Республикасының экономикасының өсуінің глобалдық мәселелері
XX ғ. соңы ... даму ... ... ... көзқарастарға күшті
ой салдырды. Өндіріс масштабының өсуінің сандық көрсеткіштерін ... ... өсу ... ... ... ... ... табиғи ортаға әсерінің шектеулі болғанының
нәтижесінде табиғи ресурстар шексіз болып ... ... ... өзін ... ... ... көп ... өсу концепциясына кең
деңгейде қарау қажеттігін талап етеді: экономикалық іс-әрекеттерді қоғамдық
даму-дың құрамды ... деп ... ... ... тілейді. Осыған байланысты
табиғи ресурстарды үнемдеу мен қоршаған ортаны корғау ... ... ... ... ... ... ... табыстарды
бөлудегі теңсіздікті жою, рухани байлыктарды сақтау, еңбектің ... ... және ... ... тиімділігі мен сапасын құратын
басқа да жағдайлардың маңызы анағұрлым жоғарылап отыр.
Практика ... бұл өзі ... ... ... өндіріс
көлемінің өсу қарқынын жоғарылатуды ынталандыруды мақсат етуі оны
экономиканың ... және ... ... ... ... ... жасауға жұмылдыруы болып табылады.
Қазақстан үшін экономикалық өсудің тиімділігі мен сапасы тым ... Ұзақ ... бойы ... ... дамуының нәтижесі жалпы
қоғамдық өнімнің сан жағынан өсу қарқындылығы арқылы ... ... ... ... өнім ... және ... емес ... есепке алынбады. Өндіріс факторла-рына меншіктің мемлекеттенуі мен
монополизмнің жоғары дәрежесімен бюджеттік ... ... ... "X - тиімділік емес", ерекше жағдайға - кәсіпорындарының
ҒТП-ке бейімді болмауына әкеліп соқты. Осы болмысты – ... ... ... ... дамымағандығы, кәсіпкерлік ынтаның шектелуі -
одан әрі күшейте түсті. Кәсіпорындардың болуы және дамуы, іс ... ... ... ... ... ... есебінен шығындарын
өтеу қабілетімен байланысты болмады. Бұл жағдай кәсіпорындардың ... ... ... ... тыс көзі ... дотациялар,
субвенциялар, қайтармауға болатын несиелер және т.б.) және ... ... ... ... байланыстырылмаған табыстарды болу жүйесінің
болуымен дәлелденеді. Осындай дамудың макроэкономикалык нәтижесін отандық
өнімнің бәсекелік ... ... ... ... ... және нарық экономикалы, индустриалды дамыған елдерден халықтың
тұрмыс дәрежесінің артта ... ... ... ... ... өсуінің маңызды
глобалдык проблемасына мыналар ... ... ... ... ... ... және ҒТП-ің экономиканың басқа
салаларына тарау мерзімін қысқарту. Осы ... ... ... ... типінен басым интенсивтік типіне көшу процесінде шеші-
леді.
Өндірісті интенсификациялау экономикалык ... ... ... ... ... ... ... және шаруашылыққа тартылған
өндірістік ресурстардың көлемі бұрынғыдай болғанда кө-лемі артық өнім алуға
мүмкіндік береді. Табиғи ресурстардың ұдайы ... ... ... технологиялар қолдану-дың маңызы өте күшейіп отыр. Осымен
қатар, экономикалық өсу-дің сапасын ... ... ... ... және оның творчестволық сипатын дамытуға ат салысатын техноло-
гиялар енгізудің қоғамдық бағасын өсіреді.
Адам капиталына инвестицияларды өсіру экономикалық өсудің ... ... ... байланысты мәселелердің өте маңызды негіз-гі құрамы
болып ... Адам ... ... ... ... ... өлшемі болады. Осы категорияға туа біткен қабілет-
термен қатар білім және ... ... Адам ... жасал-ған
инвсстициялар уақыт санап өтеледі – индивидуум үшін шамамен жо-ғары жалақы
түрінде, қоғам үшін – ... ... ... мен ... қосымша көлемі
түрінде.
Нарық экономикасында өндіріс көлемінің өсуіне шек қою тек ... ... ғана ... ... пен бөлу ... да ... ... тапшылық орын алған әміршіл-әкімшіл эконо-микада кәсіпорыңдарға
сұраныс жағынан шектеу болмаған. Баға мын ... ... ... ... ... ... ғана ... оның құрылымындада елеулі
өзгерістер пайда болды. Ай-талық, оның көбі саласы ... ... ... Осы ... көп ... ... төлем қабілеті жоқтық және
банкроттық мәселелермен тұңғыш рет кездесті.
Дамып келе ... ... ... ... шешімі кәсіп-
орындардың өндірістік және ... ... ... ... ... ... байланысты болып отыр. Мә-селенің мәні
мынада: кәсіпорындар өзгермелі экономикалық ... ... ... ... ... өз ... ... игерген өнімдерді өткізуге
жұмсамай, сұраныспен қам-тамасыз етілген өнімдер өңдіруге бағыттайды.
Микродәрежеде ... ... ... таза ... ал макродәрежеде – экономикалық өсу концепцияларының
инновациялық типінде анықтала түседі. ... деп ... ... және ... ... ... ... дамуына негізделетін экономи-калық өсуді атайды. Мазмұны
жағынан экономикалық өсудің осы типі, осыдан ... ... ... ... ... ... болады, өйткені бұлардың екеуі де өндіріс
факторларының сапалық жағынан ... ... ... ... ... айырма-шылығы, ол сұраныс пен бөлу ... ... ... ... ... болып табылады.
Осындай кедергілерді жою мүмкіндігі, экономиканың өсу ... ... ... ... ... ... Осылай,
өсудің маңызды, түпкі мақсаттарының біреуі ... ... ... - ... ... ... ... барынша көбейту -
кәсіпкерлер үшін өсудің ... ... ... ... ... айналады.
Экономикалық өсудің инновациялық типіне көшу дамыған елдерде ХХ ғ. ... ... ... ... ал ... ... ... деп аталатындар
(Корея, Бразилия, Мексика және басқалар) оны 80-90-шы ... ... ... ... ... ... ... ҒТР-ның осы
замандағы даму сатысы және экономиканың интериациялануы. Субъектив-тікке
жататындар: мемлекеттік ... ... ... өз-геруі –
экономикаға мемлекеттік инъекциялар жасау ... ... ... ... ... бас тарту және осы саясатты ұсынысты
жандандыруға бағыттау.
Қазақстан Республикасында экономикалық өсудің жаңа ... ... ... ... жандандыруды көздейтін, нарық-тық
реформалар жүргізуде жүзеге асырылатын глобалдық өзгерістердің орындалуымен
тығыз байланысты.

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 19 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Visual basic тілінде программалау негіздері31 бет
«Экологиялық – құқықтық реттеудің түсінігі, мәні. Қоғам мен табиғаттың өзара байланысы.»32 бет
«Қылмыстық атқару-құқығы» пәнінен лекциялар37 бет
Азаматтық - құқықтық жауапкершіліктің шарты және негіздері56 бет
Азаматтық іс жүргізудегі дәлелдемелер73 бет
Азаматтық іс жүргізудегі тараптар, олардың құқықтары мен міндеттері64 бет
Азаматтық заңнаманың түсінігі мен жүйес31 бет
Азаматтық процесстің қатысушылары (жалпы сипаттама)67 бет
Азаматтық процесстегі бірігіп қатысушылық және процесстегі тиісті және тиісті емес тараптар түсінігі82 бет
Азаматтық талап қою мерзімі29 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь