Бюджеттен тыс қорлар және олардың ерекшеліктері

Белгілі бір дәрежеде бұл мемлекеттің жұмыс істеуімен тікелей байланысты емес шығыстардың ауыртпалығын шаруашылық органдарына аударуды қажет етті; бұл мақсатқа Экономиканы тұрақтандыру қоры сай болд. Басқа жағдайларда, нарыққа өту кезінде халықтың тұрмыс деңгейінің төмендеуі жағдайында оны неғұрлым сенімді және тиімді қорғау мақсатымен әлеуметтік мұқтаждарға жұмсалатын кейбір шығыстарды бөлу және оларды жабудың көздерін межелеу қажет болды. Бұл міндеттерді Зейнетақы қорының, Әлеуметтік сақтандыру қорының, Халықты әлеуметтік қорғаудың бірынғай одақтық - республикалық қорының, Жұмыспен қамтуға жәрдемдесудің мемлекеттік қорының шешуін қажет етті. Бірқатар қорлардың – Жол қорының, Әскери өндірісті конверсиялау қорының, түрлі арналымының инновациялық қорларының және басқаларының өте-мөте тар мақсатты арналым болды.
Бірқатар қорлар, мәселен, Экономиканы тұрақтандыру қоры, Халықты әлеуметтік қолдаудың бірыңғай одақтық – республикалық қоры уақытша қызмет етті – бұл экономиканың дағдарысты жағдайында мұндай қорлардың қаражаттарын қалыптастырудың қиындықтарымен, оған жұмылдырылатын қаражаттардың белгілі бір иесізденуімен, бөлу кезінде ресурстарды қайтарусыз пайдаланудағы қорды қалыптастыруы субъектілерінің мүдделіксіздігімен түсіндіріледі.
        
        Кіріспе
Жалпымемлекеттік көлемде республикалық және жергілікті бюджеттер қаржы
ресурстарын ұйымдастырудың ең белгілі нысаны болып табылады.
Бірақ нарықтық ... көшу ... ... ... ... ... бір ғана бюджет қаражаттары жеткіліксіз
бола бастады. ... ... ... ... ... ... ... қорымен қатар 1991 жылдан бастап мақсатты бюджеттен тыс қорлар
құрылып, жұмыс істей бастады.
Бюджеттен тыс ...... ... ... ... буыны;
мемлекеттің қатаң белгілі бір мақсаттарға пайдаланатың және заң ... ... ... бар ақша ресурстарының жиынтығы.
Экономикалық категория ... ... тыс ... ... ... ... үшін ... тарапынан қаржы ресурстарын
қайта бөлу және пайдалану жөніндегі қатнастар болып табылады.
Бюджеттен тыс қорлардың пайда болу ... - ... ... ... қатаң функциялық мақсаттарға жұмсалатын
мемлекеттің қаржы ресурстарының бір ... ... ... оған тән емес ... ... бір ... ... тапшылығын
төмендету қажет болды.
1. Бюджеттен тыс қорлар және олардың ерекшеліктері
Белгілі бір дәрежеде бұл мемлекеттің жұмыс істеуімен ... ... ... ... ... ... аударуды қажет етті;
бұл мақсатқа Экономиканы тұрақтандыру қоры сай болд. Басқа ... өту ... ... ... деңгейінің төмендеуі жағдайында оны
неғұрлым сенімді және тиімді қорғау мақсатымен ... ... ... ... бөлу және оларды жабудың көздерін ... ... Бұл ... ... қорының, Әлеуметтік сақтандыру
қорының, Халықты әлеуметтік қорғаудың бірынғай одақтық - ... ... ... ... ... қорының шешуін қажет
етті. Бірқатар қорлардың – Жол ... ... ... ... ... ... ... қорларының және басқаларының өте-
мөте тар мақсатты арналым болды.
Бірқатар қорлар, мәселен, ... ... ... Халықты әлеуметтік
қолдаудың бірыңғай одақтық – республикалық қоры уақытша қызмет етті – бұл
экономиканың ... ... ... ... ... ... оған жұмылдырылатын қаражаттардың белгілі
бір иесізденуімен, бөлу кезінде ресурстарды қайтарусыз пайдаланудағы қорды
қалыптастыруы ... ... ... Жалпы
бюджеттен тыс қорлардың жұмыс істеуі сайып келгенде, ... ... ... жүзеге асырылад, оны нығайтуға бағытталған және қаржы қатнастарының
бұл нысанының әлеуметтік – ... мәні ... ... тыс ... ... ... бірге қосарлана қызмет етуі ... ... ... бір ... ... ... ... қызметтң әр түрлі бағыттарында бұл қатнастардың
өзіндік әртараптандыруына жетуге мүмкіндік ... тыс ... ... функциялық – мақсатты ... ... ... ... ... да өте әр ... тыс қорлар мемлекеттің қаржы буындарының бірі болып табылады.
Өзінің мәні ... ... тыс ... – бұл, ... ... және ... дербестік негізінде кешенді жұмсалатындарды
қаржыландыру үшін мемлекет тарататын ... ... ... бөлу ... ... – мына ... ... аударымдар есебінен мақсатты шараларды
қаржыландыру:
Арнаулы мақсатты салықтар;
қарыз және ақшалай – заттай лотереялар өткізу есебінен;
бюджеттен берілетін субсидиялар есебінен;
қосымша ... ... мен ... ... ... ... мен заңи және жеке тұлғалардың қайырымдылықтары.
Бюджеттен тыс қорлардың көмегімен:
отандық кәсіпорындарды қаржыландыру, қаражаттандыру, несиелендіру жолымен
өндіріс ... ... ... ... көздер мен қоршаған ортаны ластанғаны үшін айыппұлдар
есебінен қаржыландыра ... ... ... ... ... ... жәрдемақылар төлеу, жалпы әлеуметтік инфрақұрлымды қаражат-
тандыру және қаржыландыру жолымен халыққа ... ... ... ... ... ... мемлекеттерін қоса шетелдік әріптестерге
беруге болады.
Бюджеттен тыс қорлардың ... ... ... биліктің мемлекеттік
органдарының - орталық, республикалық және ... ... ... тыс ... ... бір ... болуы мүмкін:
салық төлеуден босату;
кеден баждарын төлеуден босату (коммерциялық қызмет бойынша жеңілдіктер
болмайды).
Бюджеттен тыс ... ... ... ... ... және ... ... ала аңықталады.
Сөйтіп, бюджеттен тыс қорлардың қалыптасу көздерінің салыстырмалы
тұрақты да, сондай –ақ уақытша да ... ... ... - аумақтық
бірліктер бойынша ажырай отырып, олар мемлекет ... әр ... ... ... тыс ... ... ... жұмсаудың бағыттарына
қорлардың арналымы, нақтылы экономикалық жағдайлар және ... ... ... ... мазмұны себепші болады. Қаражаттардың
бір бөлігі құрылтайшылқ қызметке ... ... ... ... ... ақша қаражаттарын пайдалану оларды жасаудың
уақытымен жиі тура келе ... ... ... ... ... қордың шығындарын қаржыландырудың қосымша көздері
болып табылатындығына байланысты бюджеттен тыс ... ... ... ... қатысушылары болады.
Мемлекттік бюджеттен тыс қорлар мен мемлекеттік емес қорларды
ажырата ... жөн; ... ... ... ... тыс ... мемлекеттік емес жинақтаушы зейнетақы қорлары, әр түрлі ізгілік,
тік, соның ... ... ... ... ... ... ... бойынша өте алуан болып келеді. Сондай –ақ бюджеттен тыс қорлар
және мақсатты қаржыландыру қоры болып ажыратылады, бұл ... 1996 ... ... ... ... болып келеді: жер қойнауын қорғау
және минералды – шикізат ... ... ... қоры,
табиғатты қорғаудың республикалық қоры. ... ... ... да ... ... 1992 – 1996 ... ішінде мемлекеттік бюджетке енгізіліп,
одан шығарылды. Бұл қаржы жүйесінің қалыптасу процесін, оның құрылымының
оңтайлы нұсқасын ... ... ... ... тыс және ... қорлар, шаруашылық жүргізуші
субъектілерінің қорлары үшін қабылдауға болатын ... ... ... мүмкін, мұның өзі олардың мақсатты арналымын баса көрсетеді.
Өтпелі кезеңдерге ... тыс ... ... ... ... ... ... жобаланған көлемдегі олардың
қаржысын қалыптастырудың қиындықтары; олардың көбісінің залалдағы, ... ... ... ... табылады. Нәтижесінде қордың
бюджеттері теңгермесіз болды және шұғыл ...... ... ... ... көптеген шаралар қамтамасыз
етілмеді.
1.1 Бюджеттен тыс қорларды қолданудың ерекшеліктері
Бюджеттен тыс қорлардың ақша қаражаттары ... ... ... жылдар ішіндегі Қазақстан ... ... ... ... ... қарауға болады.
Әлеуметтік арналымның бюджеттен тыс қорлары мыналар болады;
Зейнетақы қоры;
Мемлекеттік әлеуметтік сақтандыру қоры;
Міндетті медициналық ... ... ... ... қоры;
Олардың жұмыс істеу “Қазақстан Республикасында Зейнетақымен қамтамасыз
ету туралы’’, ... ... ... ... “Азаматтарды
медициналық сақтандыру туралы” Қазақстан ... ... ... ... ... ... қаражаттары жұмыс берушілердің
сақтық жарналары және ... ... ... ... деп ... ... жыл ... бекітілетін “Республикалық бюджет туралы”
заңда белгіленіп, қорлар арасында бөлініп отырды.Бұл нормалар 1998 ... ... ... және шетелдік қатысуы бар заңды тұлғалар үшін еңбекақы
қорының 30% құрады, ал шетелдік ... ... ... ... Республикасы азаматтарынң енбекақы қорының бөлігінде құрылды.
Заңды тұлға құрмай кәсіпкерлік қызметпен ... жеке ... ... ... ... бір айлық есептік көрсеткіш мөлшерінде төлеп
отырды.
Жарналарды төлеу бойынша мүгедектердің ұйымдарына, еңбекке ... ... ... ... ізгілікті, балалар мен басқа
ұйымдарға жеңілдіктер белгіленеді, олардың жарнасының мөлшері ... ... ... 5% құрады.
Міндетті әлеуметтік сақтандырудың аударым сомасы мынадай нормативтер
бойынша бөлінеді:
Зейнетақы қорына - 85% (немесе ... ... ... ... ... ... -10% ... ақы төлеу қорының
3%);
Мемлекеттік әлеуметтік сақтандыру қорына -5% (еңбекке ақы төлеу
қорының 1,5%).
Жұмыспен ... ... ... қоры ... жүргізуші
субъектілердің, жұмыс берушілердің еңбекақы қорының 2 % мөлшерінде міндетті
сақтық аударым ... ... ... ... мекемелері, ауған-
мүгедектер қоғамдары, Қызыл ... ай мен ... ... ... ... ... ұйымдары үшін жарналардың мөлшері 1% ... ... ... мен ... ... ... қорға
жарна төлеуден босатылады.
Жоғарыда аталған қорларды қалыптастыруға аударылған қаражаттардың
аударымдарын ... ... ... ... қосып, өнім, жұмыстар,
қызметтер көрсетудің өзіндік ... ... ... ... ... ... көздердің
қаражаттары бағыттталып отырады:
мемлекеттік бағалы ... бос ... ... ... мерзімде жарналар төленбеген жағдайдағы есептелген өсімпұл
сомасы;
қажетті жағдайдарда – бюджет қаражаттары мен банк ... ... ... ... жеткіліксіздігі кезінде);
мәселен Мемлекеттік жинақтаушы зейнетақы қорына жаңа зейнетақы заңнамасы
іс- ... ... ... зейнеткерлерге зейнетақы төлеу үшін бюджет
қаражаттары беріліп тұрады.
Міндетті ... ... ... ... заңнамасына сәйкес
жиынтық жылдық табыстан шегерілетін шығыстарға жатқызылды, ал бюджет және
коммерциялық емес ... үшін ... ... жұмсалатын шығыстардың
сметасында қарастырылады.
Әлеуметтік қорлардың бюджеттерін республика Үкімет бекітетін.
Міндетті әлеуметтік ... ... ... бос ... ... ... инвестициялауға рұқсат етілді.
Мемлекеттік жинақтаушы зейнетақы ... ... және ... алушыларға мемлекеттік
зейнетақыларды;
егер зейнетақының мөлшері заңнамамен бекітілген ең төменгі деңгейден ... ... ... ... ... ... ... қоры жұмыссыздық жөніндегі
жәрдемақыларды төлеуді, ... ... ... мен ... ... ... ... үшін қоғамдық жұмыстарды ... Бір ... ... ... шаралары жөніндегі шығындарды
қаржыландыру осы қор есебінен жүзеге асырылады.
Әлеуметтік сақтандыру қоры ... ... ... жөніндегі,
жүктілігі және босануы жөніндегі жәрдемақыларды, бала ... ... ... біржолғы жәрдемақыларды, сауықтыру сипатындағы
қызметтер көрсетуді төлеуді қаржыландырды.
Міндетті медициналық ... ... ... ... сәйкес сақтандырушыларға медициналық қызмет көрсету
жөнінде ... ... ... ... ... ... жеке ... шығыстары өтеліп отырды. Бұдан басқа қор онда
медициналық ... ... ... келісмшарт жасаспаған міндетті
медициналық сақтандырудың базалық ... ... ... ... жекеше практикамен айналысатын жеке адамда медициналық
қызметтер алған жағдайда сақтандырушылардың ... ... ... атқарылуы туралы есептерді Үкмет бекітетін.
Мемлекеттік жинақтаушы ... ... ... ... ... ... ... жәрдемдесу қорын басқаруды Еңбек және
халықты әлеуметтік ... ... ... ... әлеуметтік
медициналық қор Үкмет жанындағы ... ... ... ... ... ... ... аудандарда халықты әлеуметтік қорғаудың
аудандық бөлімдерін, ... және ... ... бөлімдерін кіріктірді.
Қордың қаражаттарының мақсатты пайдалануға ... ... ... ... ... ... министірлігінің Қаржылық бақылау комитетінің мамандандырылған бақылау
органдары жүзеге асырды.
1.2 Бюджеттен тыс қорлардың мәні
1999 жылдан бастап ... ... ... ... бюджет арқылы әлеуметтік салықты алу және онда шоғырландыру
есебінен жүзеге асырылып ... ... ... ... ... ... емес жинақтаушы зейнетақы жүйесінде шоғырландырып, мемлекеттік
емес жинақтаушы зейнетақы қорлары арқылы ... ... 10% ... ... міндетті зейнетақы жарналары есебінен жұмсалады.
Зейнетақымен қамтамасыз етілуі ұшін Мемлекеттік жинақтаушы ... ... ... ... үшін де ... жарналарының осындай мөлшері
белгіленген. Мемлекеттік әлеуметтік қамсыздандыру мен әлеуметтік көмекке
жұмсалған шығыстар ... ... 90 ... ... бюджеттің есебінен қаржыландырылды.
Халыққа көрсетілетін медециналық көмек кепілді медицмналық ... ... ... ... ... есебінен (денсаулық сақтауға
жұмсалатын барлық шығыстардың 86%) қаржыланды; нормадан тыстарды арқылы
негізде жүргізіледі.
Жұмыссыздарға материалдық көмек ( ... ... ең ... шегін
ескере отырып) жұмыспен қамтуға жәрдемдесу қорының орнына бұл мақсатқа
тиісті қаражаттарды ... ... ... ... ... ... тыс қорлары қоғамдық дамудың
кезеңдерінің мақсаттары мен ... ... ... ... Мұны бұрын
іс-әрект еткен қорлардың практикасы растайды: мысалы, әр түрлі мезгілде ... ... іс- ... етті: Инвестициялық қор, Экономиканы тұрақтандыру
қоры, Экономиканы жаңғырту ... ... ... және ... дамыту
қоры.
Экономикалық қорлар қаржыны орталықтандыру және дамудың белгілі бір
бағыттарын ... ... ... ... ... ... ... үшін құрылды. Сөйтіп, бүкіл экономиканы
теңгерімді, үйлесімді ... ... ету ... қойды. Мәселен,
Инвестициялық қордың қаражаттары негізгі капиталды ұдайы ... ... ... ... ... сфераны одан әрі дамыту үшін
пайдаланылады. ... ... ... республика Үкіметі
бекіткен жоспарлар мен лимиттер бойынша рентаблді өнім ... ... құру үшін ... жасауға, өнеркәсіп кәсіпорындарын қайта
пішіндеу үшін ... ... ... қоры ... ... ... қызметпен айналысатын кәсіпорындар мен ... ... ... 5% ... ... ... ... құрылды
және оның қаражаттары салалар мен объектілер бойынша пайдалалынады.
Бюджеттен тыс Кәсіпкерлікті қолдау және бәсекені дамыту қоры ... ... және ... ... құрылымдарды қалыптастыру
дамыту, меншіктің түрлі нысандарының кәсіпорындары мен ұйымдарына қолдау
көрсету, бюджеттік қаржыландыруды кәсіпкерлікті дамыту ... ... ... нысандарымен тиімді үйлестіру, бәсекені дамыту
және монополиялық қызметті шектеу мақсатында құрылды. Қор ... ... ... ... ... ... кәсіпорындар, бірлестіктер мен ұымдар
меншік нысанына қарамастан, пайдаға ... ... ... ... өз
қарамағында қалатын пайданы 1% мөлшерінде қорға аударатын ... ... оның ... бөлігінің жалпы сомасының 1% мөлшерінде
қаржы бөлу;
Концультатциялық, әдістемелік және ... ... ... ... ... табыстар;
Ерікті жарналар мен қайырымдылық көрсетулер.
Жалпыға арналған автомобиль жолдарын, сондай-ақ олардағы ғимараттарды
ұстау, жөндеу және ... ... құру ... ... – Жол қоры ... ... Жол қоры қаржы жүйесінде өзгешілігі бар шаруашылық
қызметпен ... тар ... ... болады.
Қорды қалыптастырудың көздері мыналар болады:
Автомобиль жолдарын пайдаланушылардың аударымдары;
Қазақстан аумағы бойынша кіру, шығу жене ... өту үшін ... ... ... бензин мен дизель отынын сатқаны үшін төлем;
Ақылы автомобиль жолдары бойынша жүргені үшін төлемақы.
Жол қорының қаражаттары ... ... ... жол қоры
мен обылыстық жол қорлары арасында ... ... ... ... жолдары желісінің даму деңгейлерін теңдестіру үшін обылыстық
қорларға демеуқаржы ... ... ... ... ... ... ... дамытуға қосымша қаражат бөлініп отырды.
Жол қорын Көлік және ... ... ... ... ... ... қазыналық кәсіпорындары басқарды.
Қаражаттардың мақсатты және ұтымды пайдалануына ... ... және ... ... Қаржы министірлігінің Қаржылық бақылау
комитетінің органдары жүзеге асырып отырды.
2. Мақсатты қаржыландырудың мәні мен мазмұны
Мақсатты қаржыландыру қорлары – ... ... ... маңызды буыны.
Олар – мемлекет белгілі мақсатқа пайдаланатын және заң ... ... ... ... ... ... ретінде мақсатты
қаржыландыру қорлары мемлекттік ... ... ... қаржы ресурстарын орталықтандырып ұлттық табысты қайта бөлетін
қатынастар.
1991 жылдан бері бюджеттен тыс ... ... ... ... даму талап етті: мемлекттік қаржы ресурстарының бір бөлігі
нақты ... ... ... бюджеттің шығындарын азайтып,
тапшылығын кеміту керек болды. Белгілі бір ... бұл ... ... ... емес шығындардың ауыртпалығын шаруашылық
органдарға аудару қажеттігін ... ... ... ... ... ... ... жәрдем қаржы. Экономиканы тұрақтандыру
қоры осы мақсатпен құрылды. Басқа жағдайларда ... ... ... ... жабу көздерін неғұрлым тиімді ету керек болды.
Зейнетақы ... ... ... қоры, Халықты жұмыспен қамтамасыз ету
қоры осы ... ... тиіс ... ... жеке мақсатқа арналған – Жол
қоры, әр түрлі мақсаттағы Иновациялық қорлар және ... ... ... жұмыс істейді. Мысалы, Экономиканы тұрақтандыру
қоры, халықты әлеуметтік қорғаудың Бірыңғай одақтық – республикалық қоры
және ... ... ... ... ... ... ... мүмкіндік бермейді.
Қорлардың құралуы кезінде шаруашылық ... ... ... қосу ... ... ... жүктеледі. Егер мұндай бөлігі
қосымша өнім құны есебінен енгізілсе, онда кәсіпорындардың экономикалық
мүдделеріне ... әсер ... ... ... пен тұтынудағы
мүмкіншіліктерін шектейді, өнімнің өзіндік құнына жіберілсе, құнның бұл
бөлігі тұтынушыға ... да, ... ... ... ... ... және ... барысында қайта бөлу процесі жүреді, яғни ... ... ... ... ... бір ... ... ауқымында мақсатты қаржыландыру қорларының көмегімен ... ... ... ... ... ... ... аймақ мүддесінде
экономикалық дамуды біркелкі жүргізуі мақсатымен жергілікті және ... ... ... шешу ... пайда болады. Жалпы
мақсатты ... ... ... ... ... ... Қаржы
қатнастарының бұл формасының әлеуметтік – экономикалық мәні осында.
Республикалық бюджетпен қатар мақсатты қаржыландыру ... ... ... ... ... бір ... жеке ... қаржы қызметінің сан алуан бағыттарында бұл қатынастардың өзіндік
ерекшеліктерін жетілдіруге қол жеткізеді.
Дүнйежүзілік тәжірибе мұндай қорлардың жұмысы тиімді екенін ... ... ... ... ... ... ... етудің қосымша
әдісі, халықты әлеуметтік қамсыздандырудың кепілдігі, ... ... ... ... ... ... ... салалары
Зейнетақы қоры
Әлеуметтік қамсыздандыру екі ұйымы: Зейнетақы қоры мен ... қоры ... ... асырылады.
Зейнетақы қоры кәмлетке толмаған балалары бар отбасына ... ... ... ... ... ... ... сақтандыру қоры еңбекке жарамсыздық, екіқабат әйелдерге және
тууы жөніндегі берілетін жәрдем ақыны бала ... және ... бір ... ... ... ... және ... жүргізу формаларына қарамастан барлық кәсіпорындар,
ұйымдар мен мекемелер аударатын қаржы ... ...... 30% мөлшері;
мүгедектер мен зейнеткерлердің қоғамдық ұйымдары, ... ... ... мен оқу ... фермерлер, адвокаттар алқасы, жеке
кәсіпкерлік қызметпен айналысатын адамдар үшін 5% ... ... ... ... жалпы сомасы Министрлер
Кабинеті бекіткен ... ... ... қоры мен ... ... ... ... қоры дербес қаржы банкі жүйесі ретінде құрылған және оның
қаражаттары мемлекеттік ... ... ... ... ... қамсыздандыру органдарын алмастырмайды.Олардың міндеті зейнетақы
жәрдемақыларды ... ... ... қоры ... ауыр ... ... ... болу үшін резерв қорын құрады. Зейнетақы
қорына мемлекеттің қысқа және ұзақ ... ... ... ... коммерциялық қызметпен айналысуына құқығы берілген. Мұның өзі
қордың қаржысын ... ... ... ... ... ...... басқарманы төраға
басқарады. Обылыстарда сондай-ақ ірі қалаларда қордың бөлімшелері ... ... қоры ... ... басшылары әлеуметтік
қамсыздандыру және еңбек министірлігінің және басқа ұйымдардың өкілдері
енген қоғамдық кеңес ... ... ... мелекеттік қоры
Қазақстан Республикасының “Халықты жұмыспен қамтамасыз ету туралы” заңында
нарық экономикасы және меншіктің сан ... ... ... ... жұмыспен қамтамасыз етілуінің құқықтық – ... ... ... және ... ... ... ету құқықтары, соның
ішінде жұмыстан айырылса, әлеуметтік ... ... ... анықталған. Бұл қағиданың негізгі ерекшеліктері: еріксіз
еңбек ету жойылады, “ өз ... ... ... ... бұған дейін оның артық күші ... ... ... тыс ... ... ... ... өзі теңгермешілікке әкеп
соқты; мемлекеттік саясаттың жаңа принциптері ... ... ... ... ... жұмыспен қамтамасыз етілуі кепілдігі мен арнайы аппарат ұстауы
мемлекеттік қордан ... ... ... ... ету ... ... жүйесі ретінде ретінде республика заңдарында белгіленген
тәртіппен жергілікті және ... ... ... 1994 ... ... ... құрамына кіреді.
Жұмыспен қамтуға жәрдемдесудің мелекеттік қоры шаруашылық жүргізуші
субъектілер жұмыс ... ... ... екі ... ... түрде қаржы аудару есебінен қалыптастырылады. Мемлекеттік
бюджеттік мекемелер мен ... ... ... ... ... формаларына қарамастан ауыл шаруашылық кәсіпорындары, мылқаулар,
зағиптар мен мүгедектер ... ... ... қамтамасыз
ету Мемлекеттік қорына жарна төлеуден босатылған.
Қоныс аудару шаралары бойынша ... ... ... ... жәрдемдесудің мемлекеттік қорының қаржысы ... ... ... құру ... бар жұмыс орындарын сақтау мақсатында
жаңа тұрғын үй ... ... осы ... қор ... 15% тұрғын үй
саласын қаржыландыруға жұмсалады.
Қазақстан ... ... ... 1992 жылғы 16 қаңтардағы
« Жәрдемақылар, ... және ... ... төлем ақыларының 1992
жылғы ең төменгі көрсеткіші ... ... ... ... ... мемлекеттік қоры үшін республикадағы ең төменгі жалақы
мөлшері осындай көрсеткіш болып ... ... ... ... қаржыландырудың қоры
Қазақстан Республикасының кәсіпкерлікт қолдау мен бәсекені дамыту
қоры, нарықтық қатынасты дамыту қоры ... ... ... сан ... ... кәсіпорындар мен ұйымдарға көмек көрсету, бюджетті
қаржыландыру кәсіпкерлікті бәсекені дамыту және ... ... ... ... ... ... ... тиімді
ұштастыру мақсатымен құрылған.
Меншік және шаруашылық жүргізуші ... ... ... орналасқан кәсіпорындар, бірлестіктер, ... ... және ... ... ... ... түрде
пайдаға салынатын салықты төленгеннен кейін өздерінің ... ... 1% ... ... аударады.
Осы аталған қорға аудартылатын жарнаның ... мен ... ... ... Қаржы министірлігінің Бас мелекеттік салық
инспекциясына жүктелінген.
Қор мынадай қызмет ... іске ... ... ... ... ... халық тұтынатын тауарлар шығаратын кәсіпорындар ... ... ... ... ... ... ... ұмтылған кәсіпорындар мен кәсіпкерлерге
несие кепілдіктерін беру;
кәсіпкерлік қызметке несие беру және сақтандыруға қатысу;
Республикалық нарық инфрақұрылымының ... ... ... ... ... және ... ... үстемдіке қарсы саясат пен жаңа ... ... ... жөнініде кадрларды үйрету және ... ... ... ... ... қордың қызметі мен мақсаттарын ... ... ... ... ...... қызметін қаржыландыру;
Шағын кәсіпорындарға мемлекеттік тапсырыстардың беріліп, халықаралық
шарттарға қол қойылуына көмек ... ... ... және ... ... ... жөнінде
заңдарға қайшы келмейтін шараларыд жүзеге асыру үшін қажетті қызмет
түрлерін ... жаңа ... ... ... және ... қызметті шектеу
жөніндегі мемлекеттік комитет жанында құрылды. Оған қордың дирекциясы
басшылық жасайды. ... ... ... бар. 1994 ... ... ... құрамына кіреді.
Экономиканы өзгерту қоры- бұл тиімді ... ... ... ... қалыптастыруға және дүние – жүзілік ... ... ... ... ... және ... ... жатқан
экономикалық реформаларды инвестициялық қолдау мақсатында ... ... ... қарамастан шаруашылық есептегі барлық ... мен ... / ... ... ... ... ... жасалған келісімдер мен контрактілерге сәйкес
Қазақстан Республикасында пайдалы ... ... және ... ... жарғылық қордағы үлесі 30% кем болмайтын шетел ... ... / ... ... ... ... түрде өнімнің
/ жұмыстың, қызметтің / өзіндік құнының 5% мөлшерінде Қаржы аударып, осы
аударым қаражаттың ... ... ... ... енеді. Экономиканы
өзгерту қорының ... ... ... сондай – ақ қайтару
шартымен инвестицияларды ... үшін ... ... ... ... етеді, бұл үшін мөлшерін Министірлер Кабинеті айқындайтын
процент алады.
Экономиканы ... ... ... өкімет бекіткен жоспарланған
күрделі ... ... ... ... ... шығаруға ыңғайландыру, оларды қайта өндеуге мүмкіндіктер туғызуға
пайдаланылады. Қор қаржыларын Республика үкіметі ... ... ... қаржыландыру қорларынан ерекшелігі Экономиканы өзгерту
қорының қаржысы республикалық бюджетке кіргенімен дербес ... ... ... ... ресурстарына қосылмайды.
Қаражаттардың күрделі жұмсалымға - ... ... ... ... бюджет шеңберінде мемлекттің орталықтандырылған қорларын
құрап, пайдалануы ғана мүмкін.
Кейбір ... ... ... ... «даму бюджеті» деп
аталатын арнайы термин қолданылады. Алайда, даму ... ... ... құралатын болғандықтан, нақты мөлшері белгіленбейді.
Олар экономика коньюнктурасы мүмкіндіктеріне ... ... ... ... ... ... тиімділігі мен нәтижелеріне
баланысты.
3. Қазақстан ... ... ... ... ... ... шоғырландырылатын, мемлекеттің қаржы
активі түріндегі, сондай-ақ материалдық емес активтерді қоспағанда, өзге де
мүлік түріндегі активтері Қазақстанның ... қоры ... ... Ұлттық
қор мемлекеттің қорланымдарын қалыптастыру, сонымен бірге ... ... ... және ... ... ... мақсатында жасалынады. Ол мемлекеттің тұрақты
әлеуметтік – ... ... ... ... ... ... және
материялдық емес активтерді қоспағанда, өзге де ... ... ... ... ... және ... сыртқы
факторлардың ықпалын төмендетуге арналған. Яғни Қазақстанның Ұлттық ... ... ... үшін ... және ... ... сыртқы факторлардан қорғау үшін қаржы резервтерін шоғырландырады.
Сөйтіп, Ұлттық қор екі функция ... ... және ... ... ... ... және материялдық емес
активтерді қоспағанда, өзге де мүліктердің қорлануын ... ... ... ... Қор ... ... ... қоладанылып жүрген тетігі ағымдағы экономиканың жағдайына
тұрақтандыруы ықпал көрсетеді.
Тұрақтандырушы функция ... ... ... ... ... бюджеттің тәуелділігін төмендетуге арналған.
Қазақстан Республикасының ... ... ... мен ... және ішкі ... мен қаржы рыноктарының конъюнктурасы,
мемлекеттегі және шетелдердегі ... ... ...... ... ... ... отырып, бұл ретте
макроэкономикалық және фискалдық ... және ... ... ... мен ... ... отырып айқындалады.
Ұлттық қордың түсімі мен жұмсалуы ұлттық және ... ... ... ... ... ... ... есебі мен
есептемесі ұлттық валютамен жүзеге асырылады.
Қазақстан Республикасының Ұлттық қорын сенімгерлік басқаруды Ұлттық банк
пен Үкмет ... ... ... ... ... ... ... Республикасының Ұлттық банкі жүзеге асырады.
Қаражаттардың көздері мен қорды қалыптастырудың тәртібі мынамен ... ... ...... ... бесжылдық
индикативтік жоспарының құрамында ... ... ... ... шикі ... ... және ... шикізат таурларына есептік тұрақты
дүниежүзілік бағалар белгіленеді, ... ... ... ... ... ... ... кезде Қазақстан тауар
өндірушілері шикізат ... ... ... ... және ... ... секторынан мемлекеттік бюджеттің кірістерін есептеп
шығарады. Шикізат тауарларының есептік ... ... ... ... сақтанпаздық болжауды негіздей отырып белгіленеді.
Қор республикалық және жергілікті бюджеттердің атқарылуы процесінде ... ... ... ... ... салық және өзге міндетті
төлемдердің республикалық және ... ... ... мына ... ... ... ... салығының, қосылған құнға
салынатын салықтың, үстеме пайдаға салынатын салықтың, бонустардың,
роялтилердің бекітілген ... асып ... ... ... жолымен
қалыптасады:
Ұлттық қор мына түсімдердің есебінен қалыптасады:
шикізат ... ... ... ... ... нақты
түсімдердің тиісті қаржы жылына арналған республикалық бюджет туралы ... ... ... көлемінен асып түсуі ретінде айқындалатын
республикалық бюджеттен берілетін ресми ... ... және кен ... ... жататын мемлекеттік
мүлікті жекешелендіруден түсетін түсімдердің ... ... ... берілетін ресми трансферттер;
шикізат секторы ұйымдарынан республикалық бюджеттке түсетін республикалық
бюджетте жоспарланған түсімдер сомасының оң ... ... ... ... ... ... трансферттер;
ауыл шаруашылық мақсатындағы жер учаскелерін сатудан түскен түсімдер
есебінен айқындалатын жергілікті ... ... ... басқарудан түсетін инвестициялық кірістер;
Қазақстан Республиикасының заңнамасымен тиым салынбаған өзге де ... ... ... ... ... ... ... анықтайды.
Негізгі қызметі табиғи ресурстарды өндіру мен өңдеу ... ... ... ... ... ұйымдары болып табылады. Шикізат ... ... ... Республикасының Үкметі белгілейді.
Шикізат секторының ұйымдарының түсетін түсімдер – шикізат секторы
ұйымдарынан бюджетке салықтың мынадай ... ... ... ... ... салығы;
Қосылған құн салық;
Үстеме пайдаға салынатын салық;
Бонустар;
Роялти;
Жасасқан келісім шарттар ... ... ... ... ... ... секторы ұйымдарынан түсетін түсімдер болжамы
шикізат секторының ... ... ...... орта ... ... айқындалған дүниежүзілік тұрақты есеп
айырысу бағалары ескеріле ... ... ... тармақшада көрсетілген ресми трансферттерді, сондай-ақ
республикалық меншіктегі және кен өндіруші және ... ... ... ... ... ... жоспардан тыс ... ... ... ... берілетін ресми
трансферттерді ... ... ... ... оны ... ... нақтыламай –ақ бюджетті атқару жөніндегі
орталық уәкілетті ... ... ... ... ... Ұлттық қорына аудару.
Үшінші тармақшада көрсетілген ресми трансферттер, ... ... және кен ... және өңдеуші салаларға жататын
мемлекеттік мүлікті жекешелендіруден түсетін жоспарлы түсімдер есебінен
айқындалатын республикалық бюджтеттен ... ... ... ... ... ... ... бюджет туралы заңмен бекітіледі.
Ауылшаруашылық мақсатындағы жер учаскілерін сатудан түскен ... ... ... тармақшада көрсетілген ресми трансферттер
мәслихаттың тиісті қаржы жылына арналған жергілікті ... ... ... ал жоспардан тыс түсімдер есебінен айқындалатын
ресми трансферттерді жергілікті ... ... ... ... ... орган жергілікті бюджетті атқару барысында оны
мәслихатта ... ... ... аударуды.
Қазақстан Республикасының Ұлттық қорын басқарудан түсетін
инвестициялық кірістер ... ... ... ... және, матаериялдық
емес активтерді қоспағанда, өзге де мүліктерге ... ... ... мына бағыттар бойынша жұмсалады:
Тұтас алғанда ағымдағы ... жылы ... ... ... ұйымдарынан
түсетін түсімдердің бекітілген және нақты ... ... ... анықталатын республикалық бюджет шығынын өтеу үшін. Өтем мөлшері
республикалық бюджеттің түсімдер ... ... ... жалпы
сомасынан аспауға тиіс. Түсімдердің нақты ... ... ... асып ... жағдайда өтем жүзеге асырылмайды;
Ұлттық қорда республикалық бюджетке ... ... ... ... арналып берілетін арнаулы трансферттер түрінде;
Ұлттық қорды басқаруға және жыл ... ... ... ... ... ... Ұлттық қоры:
Қазақстан Республикасының Ұлттық қоры;
Ұлттық қордың жеткілікті өтімділік деңгейін ұстап ... ... ... ... ұзақ ... ... қор табыстылығының жоғары деңгейін ұстап тұру;
инвестициялық кірістер алуды қамтамасыз ету мақсатында ... ... ... ... ... емес ... ... өзге де
мүліктерге орналастырылады.
Рұқсат етілген қаржы активтерін және, ... емес ... өзге де ... тізбесін Қазақстан Республикасының Ұлттық
қорын басқару жөніндегі кеңестің ұсынысы бойынша Ұлттық банкпен ... ... ... жеке және заңи ... ... ... және ... қамтамасыз ету ретінде пайдалануға болмайды.
Қазақстан Республикасы Ұлттық қорының есебінен республикалық
бюджеттің шығынын өтеу оның ... ... ... ... ... ... жөніңдегі кеңестің келісімімен ... ... ... ... ... Парламентінде республи-
калық бюджетті нақтыламай –ақ жүзеге асырылады.
Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ... ... құрамын
құрады;
Қор мәселелері жөнінде Кеңеске, Үкметке және Ұлттық банкке орындау ... ... ... ... ... қызметті бақылауды жүзеге асырады;
Ұсыныстар беру үшін Кеңеске қорды ... ... оған ... ... ... қордың қызметімен байланысты өзге өкілеттіліктерді жүзеге асырады.
Қазақстан Республикасының ... ... ... ... мына
өкілеттіліктерді жүзеге асырады:
есептемені жасау ережелерін, ақшаны қорға есепке алу және оны ... ... ... ... ... ақпараттық материялдарың және қорды басқарумен
байланысты қызмет бойынша қаржылық ... ... ... ... қордың қалыптастыруы және пайдаланылуы туралы есепті және
Парламентке қорды қалыптастыру және ... ... ... ... етеді;
қордың жыл сайынғы сыртқы аудитін жүргізуді қамтамасыз етеді;
қорды қалыптастыру мен пайдаланудың бухгалтерлік есебін қамтамасыз ... ... ... өзге ... ... асырады.
Қорды сенімгерлік басқаруды Ұлттық банк пен Үкімет арасында ... ... ... шарт негізінде Ұлттық банк жүзеге асырады:
Қорды оның бір ... ... ... ... ... қоса ... ... жүзеге асырудың ережелерін әзірлеп, бекіту;
Үкметке қорды сенімгерлік басқарудың нәтижелері туралы есепті ұсыну;
сенімгерлік басқару туралы ... мен ... ... ... ... сенімгерлік басқаруды қамтамасыз ету мақсатында Ұлттық
банктің шешімімен арнаулы лауазымды тұлғаны - ... ... ... ... ... банктің атынан қорды сенімгерлік басқару жөнінде
шешімдерді оперативті қабылдау кіреді.
ҚР-ң Үкіметі мен Ұлттық банк ... ... ... ... ... ... әрекеттер мен қол жеткен нәтижелер туралы бір – біріне ақпарат ... ... ҚР-ң ... қорын басқару жөніндегі кеңес ҚР-ң Президенті
жанындағы ҚР-ң Ұлттық қоры тиімді пайдалану және оны ... ... өзге де ... орналастыру жөнінде ұсыныстар талдап –
жасайтын консультациялық – кеңесші ... ... ... ... негізгі
міндеті қорды пайдалану мәселелері бойынша Президентке ... ... ... ... ... Кеңстің мәжілістері Президенттің немесе
оның ... ... ... ... бірінің төрағалық етуімен
жүргізіледі және хаттамамен ресімделінеді.
Кеңестің ... ... ... ... ... ... ... Республикасының Ұлттық қорын басқару ... ... ... ... мен ... ... арттыру жөнінде
ұсыныстар талдап – жасау;
қорды пайдалану көлемері мен бағыттары ... ... ... ...... Ұлттық қорын орналастыру үшін рұқсат етілген қаржы активтерін ... емес ... ... өзге де ... ... ... талдап – жасау болып табылады.
ҚР-ң Ұлттық ... ... ... ... құру туралы шешімді, оның
құрамы мен ол ... ... ... ... ... ... ... кейінгі жылдың 1- сәуіріне дейін ... ... ... ... және пайдаланылуы туралы жылдық
есепті ҚР-ң Үкіметі жасайды және оны ... ... ... жыл ... ... 1- ... кешіктірмей Президентке бекітуге табыс
етеді.
Ұлттық қордың қалыптастырылуы және ... ... ... ... ... ... Үкімет оны ақпарат ретінде ҚР-ң Парламентіне
ұсынады.
Қордың қалыптастырылуы және ... ... ... ... ... ... ... түсімдері және пайдаланылуы туралы есеп;
ҚР Ұлттық банкінің Ұлттық қорды сенігерлікпен ... ... ... ... ... басқару жөніндегі өзге де мәліметтер.
Ұлттық қорды басқаруға байланысты қызметтің транспаренттілігін ... ... жыл ... ... ... ... немесе аудиторлық
ұйымды тандау конкурстық негізде және Үкімет беліленген тәртіппен жүзеге
асырылады.
Ұлттық қорды ... және ... ... ... есеп және ... ... туралы ақпарат бұқаралық ... ... ... ... қор ... туралы 2003 жылғы ... ... таза ... өсімі 2002 жылғы 57,5%- дың орнына өткен
жылы 76,6% ... ... ... ... құны жыл ішінде 1919
миллионан 3662,7 миллионға өсті. ... ... ... ... шикізат секторы кәсіпорындарының нормативтен тыс ... ... ... ... ... ... жоғары әлемдік
бағаның арқасында қалыптасып отыр.
Қор активтерінің орташа пайдалылығы оның қызметінің ... ... ... -ға бағаланады.Ұлттық қор қаражаттарының жылдам ... ... ... ... ... ... тудырмай қоймайды. Қор
табысының толымдылығы ... ... ... ... ұзақ уақыт бағаның мұнайға жоғары болуымен ... ... ... ... ... ... ... көздері республикалық
бюджеттен түсетін ... ... ... ... түсетін
жоспарланған түсімдердің 10%), сондай-ақ шикізат ... ... ... олардың жоспарланғанынан асып түсу көлемі ... ... ... ... ... ... сияқты болғанымен бірақ бұл
оның тұрақты толымдылығына кепілдік бермейді.
Инвестициялық ... ... ... ... ... ... ... қордың инвестициялық кірістері оған түсетін түсімдердің тұрақты
көзі ретінде қарастырылмайды.
Қорытынды
Қазақстанда мемлекеттік бюджеттен тыс қорлар 1999 жылдан бастап ... ... ... саясатын жүргізуге байланысты мақсатқа
сәйкес емес деп танылады: қорлардың ... ... ... ... ... ... қоғам тарапынаң
қаражаттардың жұмсалуына бақылауды қамтамасыз еткенде мемлекеттің ... ... ... ... оларды дербес қалыптастыруды
орталықсыздандырудың және пайдаланудың тиімділігін растайды.
Мемлекеттік бюджеттен берілетін трансферттер сияқты ... ... ... мен ... бағаның ұзақ уақыт төмендеуі кезінде олар
едәуір қысқарады. Бұл ... ... ... ... ... ... ... тура келеді. ... ... ... ... мен ... ... болып табылады,
оларды да қорды қалыптастырудың тұрақты көзі деп атауға болмайды.
Сараптаушылардың көзқарастары ... тап ... ... ғана ... ... көзі болуға тиіс және де оны алу кен өндіруші ... ... ... ... ... рентаны алу кен-
геологиялық жағдайлары әр түрлі кәсіпорындар ... ... ... ... ... ... ... республикалық бюджеттен түсетін трансферттер (шикізат
салаларынан бюджетке түсетін ... ... 10%), ... ... ... нақты түсімдердің олардың жоспарланғанынан
асып түсу ... ... ... ... қорды қалыптастыру көздері
жеткілікті ... ... ... бұл оның ... ... ... ... бірде болуы, бірде болмай қалуы мүмкін,
сондықтан ... ... ... оған ... ... ... ретінде қарастырылмайды.
Пайдаланған әдебиеттер
Мельников Васили «Қаржы»
Құлпыбаев Серік , Илиясов . «Қаржы»
Журнал « Қаржы қаражат»
«Қазақстан Республикасының Бюдждет кодексі» 2006 ...

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 23 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Бюджеттен тыс қорлар және олардың қызметі28 бет
Бюджеттен тыс қорлар, олардың қаржы жүйесіндегі орны39 бет
Бюджеттен тыс қорлар, олардың қаржы жүйесіндегі орны жайлы24 бет
Бюджеттен тыс қорлар, олардың қаржы жүйесіндегі орны туралы27 бет
Қазақстан Республикасының бюджеттен тыс қорлары және олардың қызмет ету ерекшеліктерін талдау22 бет
"Бюджеттен тыс қорлар."14 бет
Бюджеттік хұқ25 бет
Бюджеттік құқық және мемлекеттік бюджет10 бет
Бюджеттен тыс қор17 бет
Бюджеттен тыс қорлар туралы15 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь