Қазақстан Республикасындағы ұлттық қауіпсіздік саясаты

І. Кіріспе бөлімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..2

ІІ. Негізгі бөлімі
1. Қазақстан Республикасындағы ұлттық қауіпсіздік саясаты туралы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..4
2. Қазақстанның ұлттық қауіпсіздігі және оған Қытай миграциясының қатері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..10
3. Кедейшілік проблемасы оның ұлттық қауіпсіздікке ықпалы ... ... ... ... ..19

ІІІ. Қорытынды бөлімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..27

ІҮ. Пайдаланылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...29
Менің жұмысымның тақырыбына арқау болып отырған Қазақстан Республикасындағы ұлттық қауіпсіздік тұрғысындағы мәселелер өзіндік ерекше өзекті сипатқа ие болып отыр деуге болады. Оны мынадан аңғаруға болар еді, яғни бүгінгі күнгі ұлттық қауіпсіздігін қорғау мәселесі тек Қазақстанға тән проблема ғана болып қана қоймай сондай-ақ ол барлық әлемдік қауымдастыққа мүше елдердің үлкен де өзекті ірі мәселесіне айналып отыр. Мәселен, ұлттық қауіпсіздігін қорғау мәселесі шын мәнінде қазір тәуелсіз мемлекеттердің дербес қорғаныс саласы болып қалыптаса бастағаны да белгілі. Сондықтанда біздің елімізде ұлттық қауіпсіздігін қорғау және оны құқықтық тұрғыдан қамтамасыз ету мемлекеттің маңызды мәселелерінің бірі болып табылады. Қазақстанда ұлттық қауіпсіздігін қорғаудағы басты мақсаты мен қағидалары еліміздің тәуелсіздігін нығайтып барлық даулы мәселелерді бейбіт жолдармен шешу, басқа елдің қауіпсіздігіне қатер төндіруді болдырмау және күш қолданудан немесе қандай да бір нысанда болсын күш колдану қаупінен тартыну, сондай-ақ қандай да бір іс-қимыл қолданбайтындыққа негізделген. Осы тұрғыда Қазақстан тәуелсіздік алған алғашқы жылдардан бастап еліміздің екінші тарапқа қарсы бағытталған қандай да бір әскери-саяси одаққа қатысудан, екінші тараптың мемлекеттік егемендігі мен ұлттық қауіпсіздік мүдделеріне нұқсан келтіретін қандай да бір үшінші тараппен шарт немесе келісім жасасудан бас тартатынын мәлімдеді.
1. Қазақстан Республикасының Сыртқы істср Министрлігінің электронды дерек көздерінен.
2. Шимырбаев Г. Хартия безопасности // Каз. Правда, 1993. 23 ноября.
3. Ананьев А.Н. Новые процессы в занятости населения в условиях перехода к рыночной экономике. // Автореф. Дисс. Экон. Наук.-А., 1994..
4. Тоқаев К.К: ООН: Полвека служение миру. Алматы, 1995.
5. Международной конференции труда, 1996г./Издание международного бюро труда.-Женева, 1996.
6. Толипов Ф. Теория и практика региональный в Центральной Азии / Центральная Азия и Кавказ. 2002. № 2 (20).
7. Тұрапбайұлы А. «Егемен Қазақстан». 2003
8. Кушкумбаев С К. Влияние глобализации иа Центральную Азию: региональная интеграция и безопасность // Аналитик. 2004. №2.
9. Бекхожаева А.К. Кедейшілік проблемасы. Саясат. №3-4. 2004.
10. Мұхтарова К.С. Кедейшілік және Қазақстанның экономикасы. Саясат. №3-4. 2004.
11. Садовская Е.Ю. Панорама 2004. №33. август.
        
        Кіріспе
Менің жұмысымның тақырыбына арқау болып ... ... ... ... тұрғысындағы мәселелер өзіндік ерекше
өзекті сипатқа ие болып отыр деуге болады. Оны мынадан аңғаруға ... ... ... ... ... ... қорғау мәселесі тек Қазақстанға тән
проблема ғана болып қана қоймай ... ол ... ... ... ... ... де ... ірі мәселесіне айналып отыр. Мәселен, ұлттық
қауіпсіздігін қорғау мәселесі шын мәнінде қазір тәуелсіз мемлекеттердің
дербес ... ... ... ... ... да ... ... елімізде ұлттық қауіпсіздігін қорғау және оны құқықтық тұрғыдан
қамтамасыз ету мемлекеттің маңызды ... бірі ... ... ... ... ... басты мақсаты мен қағидалары
еліміздің тәуелсіздігін нығайтып барлық ... ... ... ... ... елдің қауіпсіздігіне қатер төндіруді ... және ... ... ... да бір ... ... күш ... қаупінен
тартыну, сондай-ақ қандай да бір іс-қимыл қолданбайтындыққа негізделген.
Осы тұрғыда ... ... ... алғашқы жылдардан бастап еліміздің
екінші тарапқа ... ... ... да бір әскери-саяси одаққа
қатысудан, ... ... ... ... мен ұлттық қауіпсіздік
мүдделеріне нұқсан келтіретін қандай да бір үшінші тараппен шарт ... ... бас ... ... ... ... және діни ... туралы Қазақстан Рсспубликасының Президенті Н. ... ... ... ... бұл курстық жұмыс барысында Қазақстан Республикасының ұлттық
қауіпсіздігінің қазіргі жай-күйін және оған әсер ... әр ... ... ... ... ... кеткім келеді.
І.Қазақстан Республикасындағы ұлттық қауіпсіздік саясаты
Қазіргі таңда жаңара түскен ғаламдық даму жағдайында жаһандану ... ... ... ... алып ... ... ... бөлінбес бір бөлігі
ретінде бүгінгі күні елеулі ... ие ... ... ... ... ... келе жатқан, болуды ... ... ... ... ... ... қозғаушы күштері екенін атап айтқан
ләзім. Әлемдік қарым-қатынастар жүйесіне енді ғана ... ... ... да ... оқиғалардан тыс қала алмайды.
Жаһандану үрдісінің дамушы елдерге тигізетін түрлі ықпалдары бар
екенін ескерсек аталмыш даму ... ... үшін ... ... сыртқы
байланыстар бағытын айқындау, осыған орайластыра сыртқы саяси ... - ... ... ... ... ... ... арасындағы бәсекеде жұтылып кетпеуді мақсат тұтатын
Қазақстан үшін ... ... ... ... ... төңірегіндегі
туындауы мүмкін қайшылықтар мен қауіптерді нақты бағалай отырып, өз мүддесі
үшін оңтайлы ... ... — күн ... ... ... атап ... аймақтық интеграциялық ұйымдардың, Қазақстан
мен олардың арасындағы екіжақты, әрі сан-салалы ... ... ... әрі тереңдей түсуі Қазақстан ... ... ... ... ... түрлі деңгейдегі елдерімен өзара пайдалы қарым-
қатынастар орнатуына, сол арқылы ... ... ... ... ... біршама жағдай жасайды деп ойлаймыз.
Қазіргі таңда Қазақстан үшін ... ... ... ... ... ... ... дербес
араласуға, әлемдік үрдістер шеңберінде өзіндік орнын белгілеуге біршама
қолайлы мүмкіндіктер бар. Ол үшін ... ... ... ... ... орай ... қадамды дұрыс қалыптастыра білу, мемлекеттік
мүддеге сай барынша ... ... алуы ... ... әлемдік экономикалық дамудың негізгі ... ... ... бет алу, яғни ... ... белең алып келе
жатқаны белгілі. ... ... өзі осы ... ... ... ... ... емес, бұл процестің негізін құрайтын оның жүзеге асуына
белгілі бір ... ... ... ... экономикалық қарым-қатынастар
да күн өткен сайын жандана түсуде.
Осындай аймақтық ... ... Азия ... Экомомикалық
Ынтымақтастық Ұйымы (ЭЫҰ) жатады. Ол 1985 жылы құрылған. Ол үш бірдей
құрылтайшы мемлекеттер ... ... ... 1977 жылы 12 наурызда қол
қойған Измир Келісім - Жарғысының негізінде ... ... Даму ... Әріптестік Ұйымының тікелей мұрагері болып табылады.
1992 жылдан бастап аталмыш Ұйымға Қазақстан, Қырғызстан, Өзбекстан,
Әзірбайжан, ... ... ... сынды мемлекеттердің
бірігуімен оның жұмысы айтарлықтай деңгейде ... ... ... ... ол 300 миллионнан астам халық мекендейтін, 7 млн. ... ... ... ірі ... және әлеуметтік-гуманитарлық потенциалға
ие құрылымға айналды 1.
Экономикалық Ынтымақтастық Ұйымы шеңберіндегі ... ... ... өзара теңдік және ... ... ... ... қатынастарда көбіне экономикалық
әріптестікке баса назар аударады.
Осы ... да, ... ... ... ... ... экономикалық дамуға анағұрлым жайлы жағдай туғызу,
осындай ... ... ... отырып, аймақ елдері арасында ... ... ... кеңейтіп және қоғам өмірінің түрлі
салаларында (әлеуметтік-мәдени және ... ... ... ... ... ... бірте-бірте Экономикалық Ынтымақтастық Ұйымы
біріктіретін аймақ елдерінің халықаралық қауымдастықтың әлемдік шаруашылық
қатынастарына қосылуын ... ... ... ... Ұйымы экономикалық және ... ... ... ... екі жылда бір рет ... ... ... мүше ... басшылары бас қосатын
Саммитте қозғалып, оның саяси және стратегиялық шараларының кең көлемде
іске асуы ... ... бола ... де, бұл ... ... жаңа ... ... көшкеніне қарамастан, әлі де ... ... ... ... аймақ дәрежесінен аса алмай отыр. ... осы ... ... тән ... бірі - ... өмір сүріп
жатқан ел мен жердің шын мәніндегі иесі ретінде әлі де болса ... ... ... ... ... ал ол ... үрдісі белең алып келе жатқан
шақта тек қана кері әсерден басқа-ештеңе де бере қоймайды. Жаңа ғасырдағы
әлемдік ... ... ... өзгерістерге және олардың негізгі салдарлары
осы аймақтар маңында өтіп жатқанына қарағанда әлемдік ойыншылар назары ... етіп ... ... тігілгеніне оңай көз жеткізуге болады.
Орталық Азия және Каспий бүгінде әлемдік ... ... ... ... ... ... Осы ... Орталық Азия
интеграциясы, Ресей, Қытай, Иран. Сонымен қатар Еуразияның ішкі ... ... ... үшін ... ... АҚШ ... ірі
державалардың күшті әсері мен тұрақты қатерінің астында оңай ... ... ... ... ... ... ... шығанағындағы
жеңісінен соң НАТО блогы күштерінің орталық Азияға сұғына кіре ... ... де ... ... ... ... ортақ қауіпсіздікті қамтамасыз ету мақсаты сипатындағы
Вашингтон – ... ... ... Осыдан да болар ЭЫҰ-ң мүше-
мемлекеттері ішінде ендігі жерде бибағыттық үрдіс белең ... ... ... Азия ... әлі де ... ... ... әрі аса алмай, ұлттық мүддеден жоғары жайттарға
тосырқай қарау жалғасып келе ... ... ... керек. Осыдан келіп,
алдағы уақытта біз сөз етіп отырған ... үшін ... идея ... мүдде ме, әлде ұлттық мүддеден жоғары аймақтық мүдде ме деген сауал
туындайды.
Бұл аймақ елдерінің қауіпсіздік шеңберіндегі терроризм, экстремизм ... ... ... ... және Арал ... ... шекаралық
өзендердің суларын ортақ және теңдей пайдалану, ядролық қарудан еркін аймақ
құру, т.с.с ортақ ... ... тек осы ... ғана ... ... ... ... қатысуымен жүзеге асатын істерде белгілі бір ортақтық
өзара қатынастар ... ... ... тұратыны немесе осы
жайттардан-ақ аталмыш елдердің ... ... ... ұйымға
бірігу керектігі көрініп тұрған жоқ па? ... ... ... тағы ... ... ... принциптерінің бөлінбестігі мен аймақтың
бөлінуі тіпті де ақылға сыйыспайтын ұғымдар деген ойға ... Азия ... үшін ... бір ... ... ... ... үшін, ең алдымен, аймақ ішіндегі басты мәселелерде өзара пайдалы
түсіністік негізінде жұмыс ... ... ... ... бәсекелестік
тұрғыда өркениетті елдер қатарында көріне білу, әлемдік ... ... тән ... ... мен ... ... қолдана білу
т.с.с. шешілуге тиісті мәселелер күн ... ... дер ... ... жақын уақыттарда күн тәртібінен түсе коймайтыны ақиқат.
Әзірге Орталық Азия ... кол ... ... ... ... отырып, әлемдік деңгейде таныла бастауы, яғни
әлемдік ұйымдар мен ... ... ... дәрежесі (геосаяси
және геоэкономикалық әлеуметінің арқасында), аймақтық қақтығыстарға жол
берілмегені. Алайда аймақтық басымдылыққа ұмтылудағы ... ... ... ... ... ... Орталық Азия елдері мен
Каспий маңындағы (тиісінше ЭЫҰ мүше-мемлекеттері) елдерге ... ... ... ... ... ... негізгі құрушыларының қатарынан
саналатын Иран, ... ... ... аталмыш ұйымдағы өзара пайдалы
экономикалық байланыстарға деген қызығушылығы қандай, жалпы олар өздері
негізін қалаған ұйымның одан әрі ... да өмір ... ... ... мәселелер бізді қызықтырады. Ұйымның пайда болу идеясының өзі осындай
құрылымға деген сұраныстан туындағанын ... ... ... ... кейінгі геосаяси тұрғыда кеңейе түсуі оның құрылтайшы-мемлекеттері
мен мүше-мемлекеттерінің өзара тоқайласқан ... ... ... көз ... ... ұйымның құрылтайшылары арасында Экономикалық ... ... дем ... ниет ... ... олар да ... мен ... маңындағы әріптестері сияқты көбіне сыртқы күштердің ... ұйым ... ... ... ... саясат жүргізе
алмайтыны байқалып қалып отырады. Алайда құрылтайшы-мемлекеттердің өзара
ортақ мүдделері қатарында - ... ... ... ... идеялармен күрес, өзара тауар айналымын өсіру
т.б. жайттарды атауға болады.
Территориялық тартыстар маңайындағы ... ... да ... ішкі және ... саяси-экономикалық позицияларында едәуір
қиындықтар туындауда. Мысалы, әлемдік дәрежеде көтеріліп отырған ... ... ... осы ... ... ... деп есептелетін
экстремистік-террористік әрекеттер аталмыш елдердің халықаралық дәрежедегі
беделін ғана ... ... ... ... оның ... ұлттық тәуелсіздіктеріне және мемлекеттің экономикасы мен
халықтың әл-ауқатына айтарлықтай дәрежеде зиянын тигізеді2.
Жалпы, Экономикалық Ынтымақтастық ... ... алға ... онда жоспарланған жобалардың маңындағы және осы ... ... оң ... ... ... байланысты деп ойлаймыз.
Сонымен қатар жоғарыда айтылып кеткен осы ... ... ... ... олардың аталмыш Ұйым аумағындағы ... ... әсер ... де ескергеніміз жөн шығар.
2. Қазақстанның ұлттық қауіпсіздігі және оған Қытай миграциясының
қатері
Қытай Халық Республикасы мен Қазақстан ... ... ... ... мәселе қытай миграциясының Қазақстан Республикасының
ұлттық қауіпсіздігіне тікелей ... ... яғни оған ... ... деп айтуға болады.
Мәселен, қазір Қазақстанда демографиялық жағдай нашарлауда ал Қытайдың
экономикалық ықпалы күшеюде. ... ... ... ... ... ... ... байланысты кейінгі жылдары Қазақстан ... ... ... ... ... ... көңіл бөлуі
бұрынғыдан да ... Бұл ... ... мигранттарының деңгейінің
жылдам өсуінен болып отыр.
1989 ж. Бүкілодақтық халық санағының материалдары бойынша, ... 11 мың ... ... ... Ал 2001 - 2004 ... Қазақстандағы қытай ұлтының өкілдерінің саны жөнінде айтар
болсақ, Республикамыздың прокуратурасының мәліметтері бойынша, 130 ... ... пен ауыл ... ... ... орналасқан, 3
мыңдай бизнесмен мен банкирлер келген, 1720 студенті Қазақстанға оқуға
келген. Кейбір авторлар, мәселен, ... ... еш ... келтірместен,
олардың саны 500 мыңға дейін жетті, ... ... ... ... ... ... деп ... қағуда.
Қытай Халық Республикасының ... ... ... ... ... ... алып отыр. Алайда
Қытай Халық Республикасының басшылары мәлімдегендей, орташа ... ... ... деңгейіне жету үшін, Қытай Халық
Республикасына «Жер шары атындағы» тағы бір планетаның ... ... ... «демографиялық-империализм» тезисі алға шығарылған еді. Бұл
тезистің авторлары
У. ... және Ван ... ... «Дэн ... кейінгі Қытай: ең
маңызды он проблема» деген еңбектерінде былай деп ... ... ... өз ... ... бір жаққа кетер болса, дүние жүзінің қайсысы
болмасын, еліне дағдарыс төнеді. Осы тезис ... ... ... мен ... ... ... Ал ... алатын болсақ қытайлықтар заңды және заңсыз
каналдар арқылы дүние жүзінің 72 мемлекетін «игеруде».
Бұл мәселені Қазақстан ... ... ... ... ... та ... ... жағдайындағы Қазақстан
Республикасының ... ... ... ... ... ... Мұнда
былай айтылған: «Кейінгі жылдары көптеген саясаттанушылар мен ... ... ... жүр. ... үшін бұл процесс жаңа экономикалық
гиганттың пайда болуы ретінде бағаланады. Басқалары, мәселен, С. Хантингтон
батыс ... ... ... ... ... блоктың пайда
болатындығын болжауда. Үшіншілері ... ... ... жазуда»3.
Жоғарыда айтылғандармен қоса, қазақстандық социолог Е.Ю. Садовская да
өзінің еңбегінде былай деп жазады: ... ... ... оның ... - ... ... ... геосаяси үстемдігі
Қазақстандағы миграциялық процестерге әрқашанда ықпал ететін ... ... ... Осымен қатар Қытайдағы ұйғырлардың автономия құру
проблемасы да ... ... ... К.К. 00Н: ... ... миру. Алматы, 1995.
Егер, Қытай Халық Республикасының ... ... ... ... ... Қазақстан облыстарына босқындар ағымы да
күшеюі мүмкін (бірінші кезекте ұйғырлар мен қазақтардың)»4
Бүгінгі күні Қазақстандағы қытайлықтардың саны ең ... ... 200 мың ... ... отыр ... ... олардың саны өткен
онжылдықта 20-есе көбейгенін көреміз. Ал ... ... ... қытайлықтар саны 7,8 есеге көбейген.
Екіншіден, келешекте қытайлықтардың саны азаяды ... ... ... ... де ... жоқ. Себебі, Қытай Халық Республикасындағы тууды
шектеу саясатына байланысты (қытай отбасысы тек бір ғана ... ал ... ... ... ... - ... ... және т.б. екі
немесе үш бала) қытайлықтар жасырын түрде бала тууда. ... ... ... Республикасында, әсіресе Қытайдың ауылдық жерлерінде ... және ... ... балалар тұрып жатыр. Ал осы демографиялық
қысым салдарынан Қытайдан жақын ... ... ТМД ... ... ... ... іздеген қытайлықтар мың-мыңдап,
жүз мыңдап, миллиондап келуде. ҚХР-дан қарқынды ... 1990 ж. соң, ... - ... ... ... кейін өрістей бастады. Бұлар
біздің елімізді тұрақтап қалды немесе біздің мемлекетіміздің территориясын
транзит ретінде пайдаланды. Осы ... жыл ... ... ... ... транзит ретінде пайдаланғандар саны 130 -150 мың қытай
азаматын құрап отыр5.
Американдық ғалым З. ... «Ұлы ... ... ... ... өте ... ... осы себептен одан Ресей де,
_________________
4 Садовская Е.Ю. ... 2004. №33. ... 4 ... ... Г. ... ... // Каз. правда, 1993. 23 ноября. 3 бет.
Орта Азия ... де ... Ал ... ... яғни ... ... әлжуаз Қазақстанда ... ... ... ... өзін ... және ... алпауыт
ретінде ұстанып, Қиыр Шығысқа, Кореяға, саяси ықпал күшейтеді, - ... Осы ... ... ... ықпалы» деген ХХІІ картасында
Қазақстан әлемдік ... ... ... ... аймағы ретінде
белгіленген.
Үшіншіден, Қазақстан халқының санының қысқарып кетуімен қатар, ... де баяу ... ... ... ... ... ... Германия,
Франция. т.б. елдер тәрізді жұмыс күшінен ... ... ... ... жағдай және қытай ұлтының өкілдерінің дәстүрлі
еңбексүйгіштігі ... олар ... ... бәсеке тудырушылар
болады. Яғни, Қазақстан ... ... ... ... ... 1460 к\м ... қытайлықтардың саны ұлғаюы
мүмкін. ... ... ... Қиыр ... ... ... ... пайда болуы мүмкін. Мәселен, И. Федотов пен Л. ... ... ... ... Қытай ұлтының өкілдерінің ... ... ... үшін өте ... үшін ... ... ... қытай ұлтының миграциясының
құдіктері бар. Осы шынымен негізделген бе деген сұраққа дәлелдер келтіре
отырып жауап беріп көрейік. ... ... ... ... ... нүктесі
ретінде біріншіден, Қазақстан мен ... ... ... ... ... ... өсіп - ... және
шекаралық проблема жағдайын күрделендіреді. Екіншіден ... ... ... ... қатеріне деген ... ... Бұл ... де ... жер ... 6 ... ... 1,2
млрд. қара ... ... ... ... ... ... өсу ... қарастырар болсақ, 1949 ж. Қытайда 542 млн. адам
болған, ал 36 жылдан соң, яғни 1985 ж. адам саны 1 046 000 000 ... ... ... - 36 ... ішіндегі өсім 504 млн. адамды құраған. Ал
1999 жылдағы халық саны 1259 млн. құраған. ... 1985 ... 1999 ... 14 жыл ... өсім 213 млн. ... ... ... Қазақстан басшылығының алдында Қытай сияқты
ірі әрі көп жағдайда бірегей мемлекетпен жаңа қарым-қатынастар орнатудың
байсалды міндеті тұрды. ... ... да ... ... ... туралы еді, өйткені оның алдындағы ... ... мен ... ... ұзақ ... созылды. Бұл орайда Даманский аралы мен
Жалаңашкөл көліндегі қарулы ... ... екі ... ... ... ядролық қару қолданылуы мүмкін ауқымды соғыс
алдында болып ... ... та ... ... ... ресми текетірес М. Горбачевтің 1989
жылғы мамырдағы Пекинге сапары барысында ... Сол ... ... ... Дэн ... «Өткенді ұмытайық әрі болашаққа көз салайық» деген
сөзі әлемді шарлап кетті.
КСРО мен ҚХР ... ... ... Н. ... ... де атап өту ... Ол 1985 жылғы қыркүйекте Қытайдың жоғары
басшыларымен келіссөздер жүргізу үшін ... ... ... ... басқарды. Бұл ұзақ жылдарға созылған екі жақты ... ... ... және ... ... ... бойынша қандай да бір ... ... ... ... ... ... ... болды.
Сондықтан саяси қайраткер және Қазақстанның басшысы ретіндегі Н.
Назарбаевтың ... ... ... ... Азия
республикаларында ғана ... ... да ... ... ... Оның
үстіне Н. Назарбаев КСРО-ның ... сәл ... 1991 ... шілдеде
Қазақстан Президенті ретінде Қытайда тағы да болды. Мұның бәрі, сөз ... ... одан әрі ... оң ықпалын тигізді.
Қазақстанда біздің жас мемлекетіміздің қауіпсіздігінің сенімді кепілі
ретінде Қытаймен тұрақты, тату ... ... құру ... ... Текетірестік және өзара күдік келтіру ... ... ... ... ... еді. ... ... өркениетті
елдердің әлемдік қоғамдастығына кіру және экономикада құрылымдық қайта
құрулар жүргізу сияқты ... ... ... ... ... ... ... айтсақ, оның тарапынан екі елдің арасындағы өзара қарым-
қатынастардың барлық аспектілері бойынша ... кең ... ... дайындық білдірілді.
Көршілес мемлекеттің басында Н. Назарбаев сияқты ескіше ... ... жаңа ... өмір ... барабар қабылдай алатын
тәжірибелі саяси қайраткердің болғандығы Пекинге де ұнайтын. Оның ... ... ... басқа мемлекеттерімен байланыстырушы буын ретінде
және экстремизм мен діни ... ... ... ... ... ... ... есепке алды. Осы тұрғыдан Қытай
саясаткерлерінің қорытындысы назар аударарлық: ... ... ... ... ... олар ... ислам фундаментализімнің
таралу өрісіне қатаң түрде шектеу қояды»6.
Әлемдік экономикалық қоғамдастықта Қытай ... зор ... ... рыногы ұлан-ғайыр мемлекет ретінде қаралады.
Мемлекеттік шекара аркылы өткізу пункттерін ашу туралы келісім (Қорғас
(Қазақстан) - ... ... ... ... - ... ... (Қазақстан) – «Покиту» (ҚХР) өткізу пункттеріне халықаралық мәртебе
берілді.
_______________
6Журнал «Чжун я яньцзю» (Изучение Центральной Азии), ежегодник, 1993 г., ... жылы ... ... министрлері өзара сапарлар алмасты. Тиісті
келіссөздердің қорытындысы ретінде Инвестицияларды көтермелеу және ... ... ... ... қол қойылды (1994 жылғы 18 ... ... ... ... Тараптар өзара инвестициялардың шарттары,
принциптері, режимі және туындайтын дауларды шешудің ... ... ... деңгейдегі алғашқы байланыстар, сөз жоқ, сауда-
экономикалық қатынастарды дамытуға серпін ... ... ... араласу,
ынтымақтастықтың перспективалық салаларын іздестіру процесі ... ... ... ... ... оның үстіне Қытайда оларға
сыртқы экономикалық қызметте өте ... ... ... ... да ... түрде дами бастады.
Тараптар барлық даулы мәселелер бейбіт жолдармен шешілетінін, екінші
тараптың қауіпсіздігіне қатер төндіруі мүмкін күш ... ... ... бір ... болсын күш қолдану қаупінен тартынатынын, қандай да бір іс-
қимыл қолданбайтынын қуаттады. Тараптардың әрқайсысы ... ... ... ... да бір әскери-саяси одаққа қатысудан, екінші ... ... мен ... ... ... ... ... да бір үшінші тараппен шарт немесе келісім жасасудан бас тартатынын
мәлімдеді.
Декларацияда ... мен ... ... ... ... мән беретіндігі атап өтілді. Шекаралық
мәселелер бойынша кеңес-қытай ... қол ... ... принципті маңызы болды.
Өзара қабылдауға болатын, әділетті және ұтымды шешім үшін жалпыға
бірдей қабылданған ... ... ... ... екі ел ... ... ... шарттардың негізінде шешілмеген мәселелерді
талқылауды жалғастыру туралы ... қол ... Н. ... ... ... ... ... тұрғыдан сипаттау туралы екі жақты
келісімге қол ... ... екі ... ... кейінгі келіссөздерде
қаралатын болып шешілді.
Қазақстанның сепаратизмді және діни ... ... ... ... ... Қытайға тиесілігіне қатысты біздің
еліміздің принципті көзқарасы туралы Н. ... ... екі ... ... дамытуда оң сипатты рөл ойнады. Бұл
Пекинде ынтымақтастықты дамытудағы шынайы ... ... ... ... ... ... жалғасып отырған ядролық жарылыстар
Қазақстан тарапыпан алаңдаушылық туғызбай қоймайтындығы ... ... және ... мен ... ядролық сынақ алаңдарын зерттеу үшін
бірлесксен сарапшылар тобын құруды ұсынды. Сол жылы «Шығыс Түркістанды ... ... деп ... ... ... ... Синьцзянда
шиеленісе түскен ішкі саяси жағдай Қытай мен Орталық Азия ... ... күн ... тағы бір ... проблеманы -
этникалық сеператизм проблемасын шығарды. Осы ... ... ... ... ... ... ... Қытай үшін Орталық
Азия мемлекеттері тарапынан, бірінші кезекте ... ... ... ... ... ... ... ішкі істеріне
араласпау туралы сенімді кепілдіктер алу аса ... ... ... ... оның ұлттық қауіпсіздікке ықпалы
Тек Қазақстан Республикасы ғана емес ... ... ... ... оның ... қауіпсіздікке ықпалы болары сөзсіз. Осы
тұрғыда бұл ... ... ... ... жөн деп білемін. Өйткені
әлеуметтік тұрақсыздық мемлекеттің қауіпсіздігіне тікелей әсер ... ... ... ... күні әлемдік проблемаға айналып отыр
және кедейшілік әлемде барлық уақытта да орын алып ... яғни ол ... ... бар әлеуметтік, әлемдік проблема деп айтуға болады.
Кедейшілік проблемасы дұрыс және дер кезінде шешілмеген ... ... ... ... ... ... ... тудыруы мүмкін, яғни жәй
сөзбен айтқанда әр түрлі революциялық төңкерістердің басталуына басты себеп
болуы ... ... ... бұл ... тек қана әлеуметтік немесе
экономикалық мәні бар емес, сонымен бірге оның ... ... ... ... ... шарындағы бүкіл адамзат басына түсіп отырған кедейшілікті түп-
тамырымен жою мүмкін ... Әлем ... саны алты ... ... ескерсек, онда бұл мәселенің әлемдік деңгейде қарастырылуы да
заңды.
Кедейшілік пен қайыршылық күйі, жұмыссыздықпен тікелей байланысты, бұл
жағдай өзінің әсерін ... ... ... да ... ... бара жатқан қазіргі кезде мемлекет ... ... тиіс ... ... осы мақсатта үлкен бетбұрыс жасауы тиіс.
Жұмыссыздықтың көбеюі, жұмыс орынның ... ... ... әсер ... ... және бұл ... қоғамның өмірі
құбылыстары болып өз белгісін сақтап қалуда. Кедейшілік барлық жерде бүкіл
экономикалық, әлеуметтік және саяси саламен ... ... ... айтпағанда, Қазақстанда жергілікті үкіметтен өзге осы
науқанға Біріккен Ұлттар Ұйымы мен Азия Даму ... қызу ... ... ... ... ... шеңберінде кедейшілікті түбірімен жою
жөніндегі Халықаралық күн дс ... ... ... бас ... ... жыл ... ... 7-де атап өтіледі. Осы күн қарсаңындағы
есеп берулерде екі ... ... ... нәтижесіне оң бағалар
беріліп жатады. Егер ... ... ... ... онда ... ... ... әжептеуір төмендеріне сенгімң-ақ келеді. Алайда ресми
мәліметтерге қарасақ жұмыссыздық ... ... ... ... ... ... негізінде қаржы бөлу артып келеді.
Бұл тұрғысынан келгенде, Қазақстанда 2003-2005 ... ... үшін ... және ... ... 610 ... бөлу көзделген. Бұл қаражатты пайдалану ... ... тура ... жанама шешетін мемлекеттік және ... ... ... асырылмақ. Қазіргі таңда да ... ... ... ... және өзге де ... көрсетіліп
келеді. Бұған соңғы жылдары ... ... ... жеткіліктілігі
әсер етсе, екіншіден 2000 жылы Нью-Йорктегі Мыңжылдық саммитіндс барлық
мемлекеітердің ... ... ... ... қол ... 2015 жылға қарай Мыңжылдықтың даму мақсаттарына жету міндеттемесін
алды. Енді еліміз осы жылдар аралығында кедейшіліктің деңгейін екі ... ... ... алып ... ... ... ... арналған кедейліктпен күрес туралы
бағдарламаның да бар екенін айта кеткен жөн.
Статистика агенттігі берген мәліметтерге ... ... ... тоқсанында өмір сүру деңгейінен төменгі халықтың үлес ... ... ... ... ... ... ... (38,8), Атырау (36.5), Жамбыл
(38.1), және Қызылорда (36, 8) ... ... ... ... орта және шағын кәсіпкерлік әлі күнге қарқын ала ... ... ... жағдайдан шығу үшін, яғни кедейлікпен күресу үшін аймақтарда
«Мемлекеттік әлеуметтік көмек туралы» Заңы ... өмір ... ... 40 ... ... жалақы алатындарға арнайы ... ... ... ... органдарының аймақтардағы
бөлімшелерінің ақпараттарына сүйенсек, ... ... ... ... ... ... ... алуға 820,8 мың адам тіркеліпті.
Ағымдағы жылы осы әлеуметтік мәселені шешуге 261,5 ... ... 24 мың адам ... дайындықтан өткен. Солардың біразы екі
қолға бір жұмыс тапқандарымен. ... 48,8 ... әлі ... ... ... ... ... Қалай болған күнде үкімет сол жандарға тек
жәрдемақы ... ... ... ... ... жағдай жасаса, сонда ғана
кедей отбасылардың ынтасы да артар еді. ... ... ... ... ... ... көлемі көбеймесе, кемімей келеді. Экономикадағы
көрсеткіштердің артуымен жұмыссыздық та кеміп, халық ... ... тиіс ... кедейлікпен күрес саясаты толыққанды жүргізілуде деп айтуға
әлі ерте. Олай дейтін себебіміз, көптеген әлеуметтік ... ... ... ... отыр. Қолдарында нақты ақшасы мен билігі
болмағандықтан, олар ... өз ... ... де ... ... өзі ... ... аймақтағы кедейлік көрсеткішін төмендетіп,
орталыққа ақпарат беруге машықтанып алған деуге ... бар. ... ... ... ... ... қамтылып жатқанымен нәтиже көрінер
емес.
Сондықтан да елді ... ... ... ... оларға жан-жақты
кәсіпшіліктің қыр-сырын меңгеруге ықпал жасау керек-ақ. Осы арада бір малы
бар екен деп ... ... ... ... ... қою ... болмайтын
шығар. Қарап отырсаңыз сол малды ұстауға да қосымша ... ... онда бұл ... ... еді.
Әкімдер осы істі қолға алғанда ғана кедейшілікті азайтуға мүмкіндік
туады. Бұндай шараны халқы сирек орналасқан ... ... ... ... ... Ал ... 40 пайыздайын осы ауыл тұрғындары
құрап отырғандығын ескерсек, ... ... ... ... ... одан да ... әлемдік деңгейде жұмыссыздық пен кедейшілік проблемасы барлық
кезде қатар жүріп келеді деуге ... ... ... ... ... өсуі мүмкін емес және өте ... ... ... ... ... және осы ... дүрбелеңнің
басты себептерінің бірі болып табылады деп ... ... ... Қазіргі кезде
жалпы бүкіл әлем бойынша жұмыссыз адамдар мен кедейлер, яғни күн көріс көзі
өте төмен ... саны 3 ... ... ... ... ... мәлімет
бар. Солардың біразы әлеуметтік жағдайдың тым ... ... ... ... ... ... қазіргі кезде таза су мәселесі өте өткір
сипатқа еніп отыр және оны көптеген мемлекттер өз ... ... ... жоқ. Тағы бір аса ... ... ... ... туындайтын тубуркулез ауруы, мысалы қазір жер шарында 3 млн.
артық адам жыл сайын туберкулез және ... ... ... ... ... Ал 130 млн бала, оның ішінде көбіне қыз ... ... ... ... ... отыр.
Кедейлер категориясына әр түрлі адамдар кіреді ол: әйелдер, балалар,
жастар, мүгедектер, қарттар, эмигранттар, қашқындар т.б. ... ... әр ... ... өте бай ... де болуы мүмкін. Ол көбіне
жұмысын жоғалтуға байланысты. Бірақ бұл елдерде ... ... ... ... ... ... ... оларға, яғни
кедейлерге ұзақ уақытта, ұсақ жұмыс істеуін немесе төленетін ... ... ... ... ... пен ... өте кедей және
жетілмеген елдерде тым көп болады.
Мысалы, Қазақстанның ... ... ... таза су жоқ ... ... ... аурулар саны
көбейіп, жұмыссыздық кезінде ол да осы ... одан ... ... ... мен ... ауруларды емдеу
үшін ауруханаға мемлекеттен қаржыны көп талап етеді. Ауру адамдар көбейіп,
жұмыс жасайтын адамдар ... да ... саны ... саны ... ... соңғы жылдары жетім балалар саны да ... ... Әке ... баға ... ... ... ... үйіне өткізуде, кейбір
жағдайларда мүлдем қараусыз балаларын далаға ... ... ... ... пен жұмыссыздықтың әсері.
Әсіресе ауылдық жерлерде де жұмысқа мәжбүр ... ... ... ... мен ... көп, ... бүкіл әлемде
адамдардың тең жартысынан көбі ... ... ... Кедейлердің ішінде
олардың саны тым көп. Кедейішілік проблемасы әйелдер арасында өте ... ол ... ... елде ғана емес, ол индустриясы жақсы елде ... ... ... бері ... ... өте ... ауыл ... бұл нарықтық экономикаға дайын болмады, ... ... ... тез ... ... ... ... түсті. 1990
жылы бүкіл әлем жаңпа ... Ал ... ... ... және ... ... ... экономикаға
көшкелі осы ... ... ... ... ... ... ... 2003. 2-3.бет.
Сондай-ақ қазір әлемде жастар арасында жұмыссыздық жаппай көбейіп
кетті және де ол, ... өте ... ... ... ... саналады.
Жұмыссыздар саны иидустриясы жақсы дамыған елдерде де көбейіп кетті
деуге болады. Бұл елдердің ... ... мен ... және Американың
елдері кіреді, әсіресе жұмыссыздық ... ... көп ... ... жылы бұл ... 14 % -ке АҚШ - та , 15 - % -ке ... ... ... 33-% -ке ... 34 -% -ке ... Ал ... статистикаға
жүгінсек, ол 2025 жылы жастар ішінде жұмыссыздық 16 %-ке жетеді ... бар, ал ... ... ... оның 4/5 ... ... ... енді өз елімізде, яғни Қазақстанда казіргі кезде жастар арасынан
нашақорлыққа салынғандар саны ... ... ... ... ... және ... ... Бұл ұлттық қауіпсіздікке ... ... ... бірі болып табылары ешбір дау тудырмайды.
Мәселен, казіргі уақытта, тұрмысы нашар, ... ... ... жатыр, оның себебі, оның жанұясында бір адам ғана ... ... ұзақ ... жалақысын төлемейтін еңбек демалысқа жібереді. Осы
жұмыссыздардың әсері ... ... ... теріс әсерін тигізіп отыр
деуге толық мүмкіндік бар. Осы ... ... ... еңбек ақысы өте
төмен деп айтуға болады.
Қазақстанда, мысалы, көп балалы отбасылардың саны көп ... ... ... ... түсуге, олардың материалдық немесе киімдері
жоқ болып отбасының ... ... яғни ... ... Олардың көбісі балаларына жоғарғы білім
_________________
8 Қазақстандағы кедейшіліктің себебі. Саясат. №3-4. 2002, 27. бет.
9 Пресс-релиз выступления Генерального секретаря ООН.
бере алмайды, казіргі ... ... бәрі ... ... ... ... ... де қаралуға мүмкіндіктері жоқ.
Еліміздегі кедейлікпен күрес саясаты ... ... деп ... ... Олай ... ... ... әлеуметтік мәселелерге жергілікті
әкімшіліктер жүрдім-бардым қарап отыр. Қолдарында нақты ақшасы мен билігі
болмағандықтан, олар алдымен өз ... ... де ... ... өзі ... отырған аймақтағы кедейлік көрсеткішін төмендетіп,
орталыққа акпарат беруге машықтанып алған деуге негіз бар. ... ... ... жұмыссыздар еңбекпен қамтылып жатқанымен нәтиже көрінер
емес. «Баяғы жартас - сол ... ... ... ... ... ... уақытша, мезгілдік жұмыстарға тартылған азаматтарға төленетін
жалақы мөлшері мардымсыз, шамамен 5-6 мың теңге төңірегінде. Мұндай ... гөрі ... сол ... ... ... алып ... беру әлдеқайда тиімді. Сондықтан да елді табыс табуға баули отырып,
оларға жан-жақты кәсіпшіліктің қыр-сырын меңгеруге ықпал ... ... ... бір малы бар екен деп жағдайы ... ... ... ... ... ... шығар. Қарап отырсаңыз сол малды ұстауға да қосымша
шығындар кететінін ескерсек, онда бұл ... ... ... осы істі қолға алғанда ғана кедейшілікті азайтуға мүмкіндік
туады. Бұндай шараны халқы сирек ... ... ... ... ... ... Ал қазақстандықтардың 40 пайыздайын осы ауыл тұрғындары
құрап ... ... ... ... ... ... ... одан да киын. Өйткені, бұл жандарға тұрғын үй ... ... екі ... бір жұмыс тауын берудің өзі оңай шаруа болмақ емес.
Қалаларда жаңа технолояиялар алып келіп, жұмыс орындары ... ... ... табуы екі талай ... ... бар. Оның ... барлығы дерлік шстелдіктердің қолында болғандықтан, тауарлардың
өзіндік құны жоғары. Біз қаншалықты еңбеккерлер мен ... ... ... ол ... ... кетіп жүр. Әсіресе, осындайда кедей отбасылар қатты зардап шегері
жасырын емес. Олай болса, мұндай жағдайдан шығудың бірден бір жолы - ... ... ... түзеу болып табылады. Бұл өз кезегінде
еліміздің ұлттық ... ... ... ықпал ететін елеулі мән-
жайлардың бірі болып табылатыны сөзсіз.
Қорытынды
Сонымен мен ... ... ... қортындылай келіп мынадай
тұжырым жасағым келеді. Қазіргі таңда ұлттық қауіпсіздікті сақтау ... ... ... ... байланыстарын
бекемдей түсуге, дүниежүзілік қауымдастыққа етене араласуға, әлемдік
үрдістер шеңберінде ... ... ... ... колайлы мүдделі болуға
тиіс. Ол үшін ... ... ... ... ... өзгерістерге орай
қазақстандық қадамды дұрыс қалыптастыра білу керек және ... сай ... ... жасалуы тиіс. Сондай-ақ қазіргі кезде әлемдік
экономикалық дамудың негізгі ... ... ... ... бет ... жаһандану үрдісінің белең алып келе жатқаны белгілі. ... өзі осы ... ... ... ... қалуы мүмкін емес
бұл процестің негізін құрайтын оның ... ... ... бір ... ... ... ... қарым-қатынастар да күн өткен сайын
жандана түсуде.
Қазақстанда біздің жас мемлекетіміздің ... ... ... ... ... тату ... ... құру қажеттігін жақсы
түсінеді. Текетірестік және өзара күдік келтіру Қазақстанның стратегиялық
мүдделеріне қайшы ... ... еді. ... ... ... ... қоғамдастығына кіру және экономикада құрылымдық қайта
құрулар жүргізу сияқты күрделі ... ... ... ... ... ... айтсақ, оның тарапынан екі елдің арасындағы өзара қарым-
қатынастардың барлық аспектілері бойынша ... кең ... ... ... ... ... ... басында Н. Назарбаев
сияқты ескіше ойлау стереотипінен таза, жаңа геосаяси өмір болмысын барабар
қабылдай алатын ... ... ... ... ... ... ... көбейіп бара жатқан қазіргі кезде мемлекет ... тиіс және ... ... осы ... ... ... жасауы тиіс.
Жұмыссыздықтың көбеюі, жұмыс орынның қысқартылуы, кедейшіліктің ... әсер ... ... және бұл қазіргі қоғамның өмірі ... өз ... ... ... ... барлық жерде бүкіл
экономикалық, әлеуметтік және саяси саламен тығыз байланысты.
Тараптар барлық даулы ... ... ... шешілетінін, екінші
тараптың қауіпсіздігіне қатер төндіруі мүмкін күш қолданудан ... ... бір ... ... күш ... ... тартынатынын, қандай да бір іс-
қимыл ... ... ... ... ... ... ... қандай да бір әскери-саяси одаққа қатысудан, ... ... ... мен ұлттық қауіпсіздік мүдделеріне нұқсан келтіретін
қандай да бір үшінші тараппнен шарт немесе келісім жасасудан бас ... ... ... мен ... сауда-экономикалық
ынтымақтастықтың дамуына ерекше мән ... атап ... ... бойынша кеңес-қытай келіссөздерінде қол ... ... ... ... ... кедейлікпен күрес саясаты толыққанды жүргізілуде деп айтуға
әлі ерте, бұл ұлтық қауіпсіздікке қатер төндіруі мүмкін деп болжаймын.
Пайдаланылған әдебиеттер
1. ... ... ... ... Министрлігінің электронды
дерек көздерінен.
2. Шимырбаев Г. Хартия безопасности // Каз. ... 1993. 23 ... ... А.Н. ... ... в ... ... в условиях
перехода к рыночной экономике. // Автореф. Дисс. Экон. Наук.-А., 1994..
4. Тоқаев К.К: ООН: ... ... ... Алматы, 1995.
5. Международной конференции труда, 1996г./Издание международного бюро
труда.-Женева, ... ... Ф. ... и ... ... в Центральной Азии /
Центральная Азия и ... 2002. № 2 ... ... А. ... ... ... ... С К. Влияние глобализации иа ... ... ... и безопасность // Аналитик. 2004. №2.
9. Бекхожаева А.К. Кедейшілік проблемасы. Саясат. №3-4. 2004.
10. Мұхтарова К.С. Кедейшілік және ... ... ... ... ... Е.Ю. ... 2004. №33. август.
ЖОСПАР
І. ... ... ... ... Қазақстан ... ... ... ... ... ... қауіпсіздігі және оған Қытай миграциясының
қатері......................................................................
............................................10
3. ... ... оның ... қауіпсіздікке
ықпалы..................19
ІІІ. ... ... ...

Пән: Мемлекеттік басқару
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 21 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ұлттық банк: оның мақсаттары, міндеттері мен қызметтері27 бет
10 сынып оқушыларына ұлттық киім стиліндегі киім үлгісін дәстүрлі емес әдістер негізінде әзірлеуге үйрету68 бет
Африканың ұлттық саябақтары7 бет
Ақша-несие саясатының теориялары8 бет
Біріккен Ұлттар Ұйымы туралы мәлімет43 бет
Біріккен Ұлттар Ұйымы қазіргі кезеңдегі халықаралық қатынастағы рөлі82 бет
Біріккен Ұлттар Ұйымының дамыту бағдарламасы11 бет
Жоғары оқу орнында болашақ география мұғалімдерін этнопедагогикалық даярлауды жетілдіру34 бет
Мектеп жасына дейінгі балаларға ұлттық ойындарды үйретудің ғылыми педагогикалық негіздері116 бет
Мектеп жасына дейінгі балаларға ұлттық тәрбие беру66 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь