Бағалы қағаздардың нарығының қызметі және оның маңызы

Бағалы қағаздар нарығы басқа нарықтардан өзінің айрықша тауарымен ерекшеленеді. Ол өзгеше тауар бағалы қағаздар. Олар біріншіден, меншік белгісі, екіншіден, қарыз міндеттемесі, яғни олар бойынша табыс алу құқы мен табыс төлеу міндеттемесі пайда болады. Бұл тауардың өз құны аз болса да, өте жоғары нарық бағасымен сатуға болады. Бағалы қағаздардың көрсетілген құны өте төмен болғанымен, мысалы өндіріс кәсіпорнына жұмсалған нақты капиталдың белгілі бір мөлшерін көрстетеді. Егер бағалы қағаздарға нарықтық сұраныс оның ұсынысынан жоғары болса, онда оның бағасы көрсетілген құннан жоғары болады. Мұндай нарықтық бағаның номиналдан ауытқуы, бағалы қағаздардың «жалған капитал» екенін көрсетеді.
Жалған капитал – нақты капиталдың қағаз белгісі, яғни өндірістік капиталдың оқшауланып шыққан бір бөлігі (сауда, несие капиталдары).
Сонымен қатар, бағалы қағаздар «қордың инструменті немесе құралы» болып та есептеледі. Себебі, тек сол құралды пайдаланып, нақты құндылықтарға қол жеткізуге немесе сол құндылықтар бір субъектіден екіншіге ауысыуына болады. Сонымен бағалы қағаздар нарығы капитал нарығының, яғни ақша және басқа материалдық құндылықтардың нақты қызметін көрсетеді. Қорытындылай келе бағалы қағаздар нарығы – экономикалық өрлеуді көп жағдайда қаржыландыратын ең оңай және ең қолайлы қаржы көзі.
        
        Тақырып 1.  І. Бағалы қағаздардың нарығының қызметі және оның маңызы.
Бағалы қағаздар нарығы ... ... ... айрықша тауарымен
ерекшеленеді. Ол өзгеше тауар бағалы ... Олар ... ... екіншіден, қарыз міндеттемесі, яғни олар бойынша табыс алу құқы
мен табыс төлеу міндеттемесі пайда болады. Бұл ... өз құны аз ... өте ... ... ... ... болады. Бағалы қағаздардың
көрсетілген құны өте төмен болғанымен, мысалы өндіріс ... ... ... ... бір ... ... Егер ... қағаздарға
нарықтық сұраныс оның ұсынысынан жоғары болса, онда оның бағасы көрсетілген
құннан жоғары болады. Мұндай ... ... ... ... бағалы
қағаздардың «жалған капитал» екенін көрсетеді.
Жалған капитал – нақты капиталдың ... ... яғни ... ... ... бір ... ... несие капиталдары).
Сонымен қатар, бағалы қағаздар «қордың инструменті немесе құралы»
болып та есептеледі. ... тек сол ... ... ... қол ... ... сол ... бір субъектіден екіншіге
ауысыуына болады. Сонымен бағалы қағаздар нарығы ... ... ... және басқа материалдық құндылықтардың нақты қызметін ... келе ... ... ...... ... ... қаржыландыратын ең оңай және ең қолайлы қаржы көзі.
ІІ. Экономикалық реформаларды жүзеге асырудағы құнды қағаздар нарығының
ролі.
ҚР-ның ... ... ... ... ... ... ... өтуі елімізде қаржы нарығын және оның ... ... ... ... ... ... Бұл өте ... және
ауқымды мақсат. Көптеген жылдары бойы елімізде шын мәнінде ия ... ... оның ... яғни жеке ... және инвестициялық банктер,
биржалар, сақтандыру қоғамдары ... жоқ. ... ... барлығын
мемлекет айрықша құқықпен өзіне қаратып, барлық кіріс көздерін халықтың
қажетін өтемейтін міндеттерге жұмсап отырады.
Шаруашылықты ... ... ... ... ... мол
мүмкіндігін пайдалануды талап етеді. Қаржы нарығы – мемлекеттің бүкіл ақша
қорларының жиынтығы. Бұл ... ... ... ... мен ұсынысы әсерінен өзгеріп және үнемі қозғалыста болады.
Бағалық қағаздар нарығы экономиканың кез-келген ... өз ... ... алуына жол ашуда. Мысалы, акция шығарып, осы қорды үнемі, яғни
кәсіпорын жабылғанша пайдалануға ... ал ... ... ... ... тиімділеу жағдай жасайды. Бұл айтылғандар бағалы қағаздар
нарығын өрістетуге мүмкіндік береді.
ІІІ. Құнды қағаздар нарығын мемлекеттік ... ... ... ... мемлекеттің ең маңызды міндеті. Оның
мақсаты – бағалы қағаздармен ... ... ... мүдделерімен
құқығын сақтауды қамтамасыз ету.
Бқн. Қызмет атқаратын қаржы институттарының ісін бағыттау мен ... ... ... Ол ... Бқ ... ... Қаржы Министрлігі, ҰБ, Мүлікті басқару жөніндегі Мемлекеттік
комитет және Жекеменшіктендіру жөніндегі ... ... ... Бқ
нарығын реттейтін ең негізгі орган – бқ жөніндегі Ұлттық комиссиясының
құрамы 1995 ж. ... ... сол жылы ... 21-де Республика
Президентінің “Бағалы қағаздар және қор биржасы туралы” жарлығына сәйкес
оның құқықтық ... ... және ... ... ... жөніндегі Ұлттық комиссия оның ... және ... ... ... Олар ... ... міндеттелген
жауапкершілікпен толық өкілеттікті атқарады. Комиссия төрағасы мен ... ... ... ұсынуымен 5 жыл мерзімге Республика Президенті
бекітеді. Комиссияның тұрақты қызметін қамтамасыз ету үшін оның атқарушы
аппараты ... ... бқн ... ... 2 ... ... ... органдар уәкілі қатысуымен тікелей араласу,
сонымен қатар, іс-шаралар арқылы ... ... ... ... шараларына:
• бқн мәселелері жөнінде заң шығаратын өкілетті органдрдың жұмысы;
• осы ... ... ... ... ... қаулылары мен
бұйрықтары;
• бқн жұмысына жаңа ... ... ... ... ... ... мемлекеттік органдардың іс шаралары. (бқн ... ... бқ ... ... ... шек қою ... оны тоқтату, бқ
тіркеу және с.с. жұмыстар.
Жанама араласу тетіктеріне:
• несие үшін процент мөлшерін өзгерту арқылы айналымдағы ақша массасын ... ... ... ... ... салық саясаты;
• депозиттерге, несиелерге, қарыздарға үкімет кепілдігі т.б.
ІV. Жекешелендіру барысы және оның құнды қағаздар нарығының дамуына әсері.
Мемлекеттік меншікті жаңа ... ... сай ... тек ... ... ғана іске асады. ТМД ... бқн ... келе ... ... ... ... тікелей
байланысты. Жекеменшіктендіру бқ жаңа түрі – ... ... ... Бұл мемлекеттік ққ, өз иесіне мемлекттің иелігінен алып,
жекеменшіктендірілген меншіктің бір ... ... ... құқық
береді.
Ірі және орта кәсіпорындарды ж екеменшіктендіру оларды АҚ ретінде
қайта құрудан басталды. АҚ иесі ... ... ... құқы ... ... чекутеріне кез-келген жекеменшіктендірілген
кәсіпорынның акциясын сатып алуға ... Ал ... ... мүшелері өз кәсіпорынының акциясын жеңілдікпен сатып алуға
құқы бар. Ондай ... ... да ... ... ... ... ... басқа АҚ айналған кәсіпорындардың акциясын сатып
алу аукциондарда жүргізіледі. Аукцион ... ... ... ала ... ... ... ... жекеменшіктендіру чегіне арнаулы
инвестициялық қорлардың да акциясын сатып алуға болады. ... ... ... ... ... оған басқа АҚ акциясын сатып
алады. Инвестициялық қорлардың ... ... ... сол ... ... ... ... Қор оған өз пайдасының бір бөлігін
төлейді. Инвестициялық қорлар – жеке мекеме. ... ... ... ... ... бермейді.
Қорыта айтқанда, жекеменшіктендіру бір жағынан, бқ жаңа түрі ... ... ... ... ... жағынан кәсіпорынның жаңа
ұйымдастыру-құқықтық формасы – АҚ ... ... және ... жол ... Бұл ... жаңа акциялар мен облигацияларды
эмиссиялаумен қатар, бқ басқа да ... ... ... болды. Сонымен,
кәсіпорындарды жекеменшіктендіру – бқ нарығының ... ... 3. ... ... түрлерінің жалпы сипаттамасы және оның эмиссиясының
ерекшеліктері
1. Құнды қағаздар биржалық тауар ретінде
2. Құнды қағаздардың өмірлік циклі
3. ... ... ... ... қағаздардың эмиссиясының кезеңдері мен процедуралары
5. ҚР – дағы құнды қағаздардың эмиссиясының ... ... ... ... ... Облигация: толық сипаттамасы
8. Вексель: түрлері және айналу механизмі
9. Депозиттік және пәтер сертификаттары
10. Листинг
ІІ. Құнды ... ... ... қағаздардың өмірлік циклі 3 кезеңнен тұрады:
• Эмиссиялардың құрастырылуы;
• Алғашқы тарату (құнды ... ... ... Айналым (сатып алу - сату).
1. Эмиссиялардың құрастырылуы мынадан тұрады:
• Қаржы өнімдеріне ... ... және ... ... табу;
• Эмитенттің шығындарын бағалау;
• Құжаттардың сәйкестігін анықтау;
... ... ... және ... ... ... ... қағаздар эмиссиясының проспектін мемлекеттік тіркелуі, яғни
болашақтағы ... ... ... ... ... ... ... Құнды қағаздарды алғашқы орналастыру-құнды қағаздарды алғашқы иелеріне
сату келесіден тұрады:
• Құнды қағаздардың бланкілерін дайындау (шығарудың ... ... ... ... ұстаушыларының реестр жүргізуіне тәуелсіз тіркеушімен
келісім жасау;
• Эмиссия проспектісін жариялау және баспасөзге шығару ... ... ... ... акция сату (құрылтайшылық орналастыру);
• Алғашқы эмиссияларды орналастырудың қорытындылары жөнінде ... ... ... ... есепті уәкілдік органдарда тіркеу;
• Бекітілген есепті ақпарат ... ... ...... қағаздар «өмірлік жолында»кезедесетін аса
қиын кезең, өйткені мұнда инвесторлар жағынан осы ... ... ... болады, соның ішінде эмитент потенциалды инвесторлардың өзінің
ұзақ мерзімді жоғары ... ... ... ... және ... ... көздерін жеткізеді.
ІІІ. Құнды қағаздардың жіктелуі
1) Экономикалық маңызы бойынша:
• Пайлы құнды қағаздар (акциялар)
• Борышты немесе қарызды құнды қағаздар ... банк ... ... ... Құнды қағаздарға құқықты беру тәсілі бойынша:
• Атаулы (тиісті тізімге иесінің аты жазылғаннан кейін оған құқық өтеді);
• Ордерлік (құқық қ.қ. келесі ... ... ... бергеннен кейін келесі
иесіне беріледі);
• Ұсынушылық (ққ құқығын қарапайым тапсыру арқылы беріледі).
3) ... ... ... ... (қағаз);
• Құжаттық емес.
4) Айналу мерзімі бойынша:
• Қысқа;
• Орташа;
• Ұзақ;
• Мерзімді.
5) Айналым территоиясы бойынша:
... ... ... Эмитенттің түрі бойынша:
• Мемлекеттік;
• Жергілікті органдардың құнды қағаздары;
• Бірлескен қоғамдардың қ.қ. (немесе корпоративтік);
• Шетел инвесторларының қ.қ.
7) Табысты төлеу тәсілі бойынша:
... ... ... ... ... ... ... (ерекшеленген акциялар);
• Бір рет беретін табыс (купонсыз облигация);
• Дисконт түрінде (дисконтты облигация);
• Айналмалы пайызды ставка ... ... ... бойынша:
• Эмиссиялық (акция, облигация) – жалпы тираж ойынша және құрылтайшылар
органдарында тіркелу арқылы жүргізіледі;
... емес ... ... – бір рет ... және ... ... тіркелуге жатпайтын қ.қ.
ІV. Құнды қағаздардың эмиссиясының кезеңдері мен процедуралары
Эмиссияның процедурасы келесі кезеңдермен жүзеге асырылады:
1. қ.қ. шығару туралы эмитентпен ... ... қ.қ. ... тіркеуі;
3. қ.қ. сертификаттарын жасау;
4. қ.қ шығару туралы есебін (қорытындысын) тіркеу.
Эмиссиялық құнды қағаздар сертификатында ... ... болу ... ... ... атауы, заңды мекен-жайы;
• құнды қағаздардың түрлері;
• мемлекеттік тіркеу нөмірі;
• эмиссиялық қ.қ. орналастырудың тәртібі;
• иегерлердің ... ... ... эмитенттің міндеттемесі;
• эмиссиялық қ.қ. саны.
Атаулы эмиссиялық қ.қ. сертификатының міндетті реквизиті – ... ... ... өткеннен кейін қ.қ. нарықта орналастыруы жүзеге асырылады.
Бұл ... 2 ... ... ... мүмкін:
1) жеке орналастыру – қ.қ. шығаруды көпшілік хабарландырусыз тіркеу,
эмиссияның проспектісін дайындамау, ... ... ... ... ... Ашық түрде сату – қ.қ. эмиссиясы шығарылымы мен проспектісін ... ашу. ... ... ... арасындағы таралым.
Эмиссия проспекті:
• Эмитент жөнінде мәлімет;
• Эмитенттің қаржы ережелері жөніндегі мәлімет;
• Қ.қ. – дың ... ... ... ... ... (қ.қ. ... туралы, мерзімі, табысы, қатысушылары туралы);
• Орналастыруды жүзеге асырған соң ... қ.қ. ... ... ... ... ... жариялау қажет.
V. ҚР – дағы құнды қағаздардың эмиссиясының заңдылық аспектілері
Айналымға қ.қ. шығару ... ... ... ... ... ... Акция эмиссиясы жолымен корпорацияның жарғылық капиталын мөлшері көбейген
кезде;
... ... мен ... да ... ... арқылы эмитенттердің
қарыз капиталдарын тарту процесі кезінде жүзеге асады.
Құнды қағаздар эмиссиясы – оларды тарату бойынша заңмен ... ... ... құнды қағаздар мынадай түрде шығарылуы мүмкін:
• Иесі бар (атаулы) құжатты ... Иесі бар ... ... ... ... ... қ.қ.
Эмитентпен таңдалған қ.қ. түрі оның құрылған құжатында, эмиссия
проспектінде бір мағынада анықталады.
Эмитенттердің талаптарды ... қ.қ. ... ... ... ... ... эмиссиялық қ.қ. шығару кезінде олардың иелеріне
барлық алынған қ.қ. үшін ... ... ... және номиналды бағасы
көрсетілген бір ғана сертификат берілуі мүмкін. Сертификаттар ... ... ... ... бар ... қ.қ. құжатты түрде де, құжатсыз түрде де шығарылуы
мүмкін.
Талапкерге деген эмиссиялық қ.қ. тек қана ... ... ... ... ... өз ... заңға сәйкес қ.қ. эмиссиясын өткізуге
құқылы, бірақ мұндай ... ... ... ... ... олар ... көмегін қажет етеді, өйткені делдалдар өз
есептеріне әрі қарай сату мақсатында ... баға ... қ.қ. ... ... шығарылымның тартылмаған бөлігін сатып ала алады.
ІХ. Депозиттік және пәтер сертификаттары
Депозиттік сертификат ...... ... ол басқа иегерге
және тіркелген пайыз ұтысына берілетін (немесе берілмейтін) белгілі ... ... ... ... ... ... салынған ақшаларды тек
дұрыс толтырылған сертификаттарды көрсету арқылы алуға болады. ДС ... еніп ... ... ... ... ... ал олардың
пайыздары алынған күннен бастап есептелінеді. Банк ... ... ... ретінде қаралады, өйткені ... ... ... ... пайыз мөлшеріне шамасы келеді. Олар банктің кездейсоқ
төлемдерді жүзеге асыру үшін қосымша ... ... тиіс ... ... ... табылады.
Шетелдерде ДС мерзімі кең ... – 10 ... 8 ... ... ... ... ... мөлшері мен мерзіміне байланысты.
Көптеген сертификаттар басқа тұлғаларға берілмейді. Ақшаларды ... ... ... ... ... ... ... алғаны үшін айыппұл
төленеді.
ДС бойынша пайдалық есеп-айырысу:
ДК = ( Д / Іо ) * ( 360 / ... ДК – ... ... ... ...... бойынша түсімнің абсолют мөлшері;
Іо – эмиссия кезіндегі сертификат бағасы;
Т – сертификат айналысын өтеуге ... ... ... үй ... – бұл облигацияның индекстелген номиналды құны бар
ерекше түрі. ТС –ның индекстелген номиналды ... ... ... ... ... ... оның меншік иесінің құқын қанағаттандырады. Қожайын
ретінде қоғамның құқықты ... және ... ... бола ... ТС номиналы
пәтердің жалпы ауданы бірлігімен, сонымен қатар оның ... ... ТС ең аз ... 0,12 ... кем ... ... ТС эмитенті
заңды тұлға болуы мүмкін. Эмитент дегеніміз – жер ... ... ... үй ... ... беруші ретінде құқықты ТС ... ... ... ... ... ... және қор биржалары
бола алмайды. ТС күшінің арнайы мерзімі бар.
Терминдер
Коносамент – тасушы ... ... ... ... оны ... ... және ... заңды иесіне беру жөнінде міндеттеме
берілгенін куәландыратын құжат. Коносамент ... ... ... ... ... және тауар бөлу құжаты ролін атқарады.
Коносаменттер мынадай болады:
1. атаулы, онда белгілі бәр жүк ... ... ... онда ... ... ... «алушының бұйрығы»
көрсетіледі;
3. талап етушіге коносамент бірнеше дана етіп жасалады, олардың саны туралы
әрқайсысында белгі соғылады.
Жүк бір дана ... ... ... қалған коносаменттер күшін жояды.
Құнды қағаздардың құжатты түрі – қ.қ. шығарудың ... ... ... ... тәсілі ретінде қағаз түрінде шығарылған құжат болады (бланк
немесе қ.қ. сертификаты). Айналым қолайлы болу үшін ... ... ... оның ... деп ... ... сақтауға бере алады.
Құнды қағаздардың құжатсыз түрі – иегерлер құқық ... ... ... Бұл ... ... қағаздармен бекітілген құқықтарды жүзеге
асыру мен беру үшін қ.қ. ... беру ... ... тек ... (жәй ... ... қағаздан мүлік құқы тұлғсына
дәлелдемелер бекіту жеткілікті.
Тақырып 4. Мемлекеттік құнды қағаздар
І. Мемлекеттік құнды қағаздардың ролі мен қызметтері.
Экономикалық ... ... ... МҚҚ ... ... банк ... ... қолдауда, жалпы экономиканы
дамытуда маңызды роль ... ... ... ... мемлекеттер ұсынған несиелер,
әртүрлі заемдар көмегімен қаржыландыруға болады. Бірақ тәжірибе ... ... ... ... осы жүйенің жетіспеушіліктерін
көрсетіп отыр. Бұл ... ... ... ... соқтырады. Егер
қ.қ. эмиссиясына кететін шығындарды талдайтын болса, олар анағұрлым төмен.
Толықтырудың тағы бір тәсілі – ... ... ... ... бұл ... дұрыс қолданылмаған жағдайда инфляцияның көтерілуіне әкеп соғады.
Сондықтан да мемлекеттік бюджет шығындарын қаржыландыру ... ... ең ... ... ... ... эмиссиясын жүзеге асыратын бағыттарды көрсетейік::
1. Мемлекеттік бюджеттің тапшылығын қаржыландыру;
2. Бұрын шығарылған, мерзімі өткен құнды қағаздарды қайта қаржыландыру;
3. Мемлекеттік ... ... ... ... ... ... Ақша қаржыларын күрделі капитал салу жобаларына, бюджеттен тыс қорларға
тарту;
5. Жоспарланбаған шығындар кезінде, мысалы апат ... ... ... ... ... мемлекеттік тұрғын ... ... ... ақша ... баланстау бойынша тиімді ақшалай қаржы
саясатын өткізуі.
ММҚ – дың артықшылықтары:
1. ... ... ... ... ... қағаздарға қарағанда ереже бойынша шындық пен
пайда төменірек. Ең сенімдісі, олар барлық ... ... ... ... ... ... ... тәсілдері
1. Аукцион түрі – құнды қағаздарды бастапқы орналастыруға тән. Экономика
жағынандамыған көп елдерде ... ... ... қысқа мерзімді
қарызды міндеттер, ал жеке мемлекеттерде – орта мерзімді және ұзақ ... ... ... ... ... ... ... алдын
– ала өтініште сатып алуға көрсетілген баға бойынша құнды қағаздар ... ... ... ... ... ... түрде және жай түрде
болуы ... ... ... ... ашық түрде сату Орталық банк немесе басқа
да қаржы институттарының ... ... ... Бұл ... ұзақ ... ... ... айға дейін) созылады, сату ... ... ... ...... ... ... тапсырмасы бойынша ірі
инвесторлармен қарыздық міндеттемелер ... ... ... екі ... жүргізіледі. Несие алудың шарттары келісіледі (шығару көлемі, пайыз
ставкасы және ... ... ... ... ... және оларды орналастыру мен
сатудың механизмі
ҚР-да мемлекеттік органдар мен ... ... ... ... – дағы ... құнды қағаздардың өзіндік сипатына қарай
төмендегідей кестеден көруге болады.
|Түрі ... ... ... ... ... құны |
| | ... ... | ... ... ... ақша ... |7 күннен 90 |100 теңге ... ... ... ... | ... ... | ... | | | | ... ... ... ... ... ... күн |100 АКШ ... валюталық|валюта бағамына |ЖЗҚ айырбастау | ... ... ... ... | | | |
| |ЖЗҚ ... | | | |
| ... | | | ... ... ... ... |5 жыл |100 АҚШ ... ... ... | ... |
|облигациялар | ... ЖЗҚ | | ... | ... | | ... ... ... | |10 жыл |1000 ... ... ... қарызын| | | ... ... ... | | | ... | | | | ... ... |Аукцион |3,6,9 және 12|100 АҚШ ... ... ... | |ай ... ... | | | ... ... | | | ... ... | | | ... ... ... |3 ай және |1000 ... ... | ... ... | ... ... |ағымдағы | | | ... ... | | | ... ... | | | ... ... ... |2 және 3 жыл |1000 ... ... ... | | | ... ... | | | ... |тапшылығын | | | ... ... | | | ... ... ... |3,6,9 және 12|100 ... ... мерзімді |бюджеттің | |ай | ... ... | | | ... ... | | | ... |қаржыландыру | | | ... ... ... ... |364 күн |1000 ... ... ... |бюджеттің | | | ... ... | | | ... ... | | | ... ... | | | ... ... ... ... ... 3 ... бөлінеді:
1. Дисконттық, мұндай қ.қ. алғашқы нарықта инвесторларға жеңілдікпен
(номиналдық құнынан төменгі бағамен) сатылып, ... құны ... 91 ... ... ... құны 100 ... ... баалы қағазды 75 теңгеге сатып алсаңыз, онда одан ... ... – 75 = 25 ... ... теңге: 75 теңге (бастапқы салынған инвестиция) * 100% = 33,3%
Сонымен ... 91 ... ... онда бір ... ... : 91 күн = 0,3659% ... ... бір жылдық табыс: 0,3659%*364
күн = 133,19% тең.
2. Купондық, яғни ... ... ... бейнеленген табыс әкелетін
бағалы қағаздар. Купон мерзіміне қарай ... 2 не 4 ... ... ... яғни ... және дисконт түрінде қатар табыс ... ... Бұл ... ... ... екң ... ... және купон мөлшерлемесі түріндегі табыстардан құралады.
Бүгінгі таңда ҚР-дағы екінші деңгейдегі банктердің инвестициялық
операцияларға бағытталған ... ... ... ... ... ... отырғаны жасырын емес. Себебі мұндай бағалы қағаздарға
салған активтер: біріншіден, өтімді, яғни банк ... ... тез ... ... айналдыра алады, екіншіден, олардан алатын табыс төмен
болғанымен тәуекел ... ... жоқ десе де ... ... ... бір ... ... корпоративтік бағалы қағаздарға ... ... ... ... ... жатады:
• Акциялар;
• Облигациялар;
• Депозиттік және жинақ сертификаттары;
• Ипотекалық куәліктер;
• Депозитарлық қолхаттар.
Осылардың ... ... ... акциялар мен
облигацияларға байланысты көп болады. Ал қалғандарының ... әлі ... дами ... жоқ.
Акция – бұл акционерлік қоғамның жарғылық капиталына үлес ... және ... ... ... құқық беретін, сондай-ақ иесіне
табыс әкелетін бағалы қағаз.
Дивиденд- ... ... ... ... жай ... ... ... Жай акция, оның иесі акционерлік қоғамның
табысына байланысты табыс әкеледі және ... ... ... ... ... ... құқық береді. Ал артықшылықты акция иесіне қоғамның
табысына байланыссыз тұрақты табыс алуға құқық береді, ... ... ... ... ... жиналысына қатысуға құқық бермейді.
Артықшылықты акцияның келесі бір ...... ... тұрақсыздыққа
ұшыраған жағдайда мүлікті жай иесінен бұрын алуға мүмкіндік беруі.
Акциялар шығару формасына ... да ... ... ... және ... ... ... жазулар арқылы).
Облигация – оның иесінің ақшалай қаражат салғандығын куәландыратын
және эмитенттің осы қаражат соммасы (номиналдық ... мен ... ... ... міндеттемесін растайтын бағалы қағаз.
Қазақстандағы айналыста жүрген облигациялар ... ... ... ... ... ... – инвестор-банкке пайыз мөлшерлемесі формасында,
яғни 6 айда немесе жылына 1 рет табыс әкелетін түрі;
• Дисконттық облигация – ... ... ... ... төменгі бағада сатып алып, оны ... ... сату ... ... ... ... ... әкелетін түрі.
Мысалға, облигацияның ағымдағы бағасы – 100 теңге, купон ... 10%, онда ... ... ... былай есептеуге болады:
Купон/баға*100=10/100*100=10%
Егер облигация бағасы өсіп, 150 теңгені құраса, онда ағымдағы табыс:
10/150*100=6,66%
Бүгінгі таңда ҚР-дағы екінші ... ... ... ... активтерінің басым бөлігі ... ... ... ... ... емес. Себебі, мұндай бағалы
қағаздарға салған активтер: біріншіден, өтімді, яғни банк ... ... ... ... ақшаға айналдыра алады, екіншіден, олардан алатын табыс
төмен болғанымен тәуекел төмен немесе жоқ десе де ... Ал ... ... қағаздардың өз деңгейінде дамымауына және олардан ... ... ... ... ... соғұрлым жоғары болып
келетініне байланысты банктер оларға қаражат салуда әлі де ... ... ... ... ... банктер операциялары.Оқу құралы. 2-ші басылым,
қайта өңделген және толықтырылған. – Алматы: ИздатМаркет, 2004. – 272 ... 6. ... ... ... ... және ... нарықтың салыстырмалы сипаттамасы
2. Ұйымдастырылған және ұйымдастырылмаған нарық
3. Фьючерсті шарттың стандарттылығы
4. Форвардты шарттың стандартталмауы
5. Фьючерсті нарық клирингінің шарттары.
6. Фьючерс ... ... ... ... ... ... ... қалуы.
8. Фьючерс пен форвардтағы құқық - міндеттерін қайта ... ... ... ... нақтылығы
10. Бірыңғай стандартты тұтыну құны - форвардты шарттың базасы
1. Туынды құнды ... ... мен ... ... ... және айналым механизмі
3. Форвард және фьючерс мәмілелер
4. Коносаменттер
5. Варанттар
І. Туынды қ.қ. ... ... деп ... ... қ.қ. бұл өзіндік
құнын жүзеге асырмайтын басқа негізгі қ.қ. сату немесе сатып ... ... қ.қ. ... туынды қ.қ-дың құны басқа қаржы активпен белгіленеді.
Туынды қ.қ. негізгі ерекшеліктері, олардың құны қаржы активтерінің
туынды қ.қ. айналым ... ... қ.қ. ... ... ... ... ... қаржы активтерін қарастырайық, оларды сатып алу және
сатудың мерзімі шектелмеген.
Туынды қ.қ. келесі түрлері қарастырылады:
1. Фьючерстік мәмілелер;
2. Форвардтық мәмілелер;
3. Опциондар;
4. ... ... қ.қ. өз ... ... ... ... немесе сатып
алуға мүмкіндіктер береді.
ІІ. Опцион дегеніміз – бұл әртүрлі қаржы ... ... ... немесе
сатуға мүмкіндік беретін құқық. Опциондардың келесі түрлері бар: 1-ші сатып
алынған опцион бұл меншікті алдын – ала ... баға ... ... ... ... ... Опционды сатып алған тұлға оны қолдануға немесе ... ... ... ... ...... ... алдын-ала келісілген
баға бойынша сатып алу немесе сату, опционда жазылған тұлға егер оны сатып
алған тұлға ... ... оның ... орындауға міндетті. Сонымен,
опциондар бойынша – екі тұлға қарастырылады. Біріншіден ... ... бұл ... ... ... ... Екінші – опционды сатушы.
Опционның үшінші түрі – колл опционы. Бұл ... ... ... ... құқық береді. Осы құқық тек ... ... ... ... ... түрі – пут опционы. Бұл ... ... ... ... ... алушының құқығы тек оған пайдалы болса жүзеге асырылады.
Европалық опцион – тек алдын-ала келісілген мерзімде өңдеуге болады.
Американдық ...... ... ... ... кез-келген
мерзімде өңдеуге болады.
Стеллажды опционы – бағалы қағаздарға байланысты жедел мәміле нысаны,
мұнда 2 жақтың бірі (стеллажды ... ... ... ... ... мен ... ... жағдайының бірін таңдау құқығына ие болады.
ІІІ. Бағалы қағаздардың туынды (қосымша) түрлерінің бірі – ... ... ... Ол ... ... ... сатушының сатып алушыға меншік құқын беретін міндеттемесі.
Варрант иемденушісі ... ... ... бір ... ... ... онда белгіленген жай акциялар санына айырбастауға құқы бар.
Варрант – ұзақ мерзімді ... ... ... оны ... және ... ... қоса шығарады. Бұл, бір
жағынан, бағалы қағаздарды алғашқы орналастырғанда тартымды ... ... ... ... ... ... ... опционнан
айырмашылығы – егер опционды эмитент те және ... ... ... де ... ал варрантты тек қарыз міндеттемесінің эмитенті ... ... ... ... ... қоса ... олардан бөлініп, өз алдына айналымға түседі. Ол туралы ... ... ... керек. Варрант бөлінгеннен кейін бағалы
қағаздың сатылу бағасы варрант бағасына ... ... ... ... ... ... ... ие болады. Варранттың жаңа бағалы қағазға
айырбасталу бағасыварранттың ... ... деп ... Коносамент – тасушы беретін жүктің ... ... ... портқа жеткізу және коносаменттің заңды иесіне беру ... ... ... ... Коносамент тасушының жүкті
қабылдау шарты ... ... және ... бөлу ... ... ... мынадай болады:
1. атаулы, онда белгілі бәр жүк алушы көрсетіледі;
2. ... онда ... ... ... ... ... талап етушіге коносамент бірнеше дана етіп жасалады, олардың саны ... ... ... бір дана ... берілген жағдайда қалған коносаменттер күшін жояды.
V. Форвардтық мәміле бұл ... ... ... ... екі ... Бұл ... орындалуы бекітілген уақытта жүргізіледі. Форвардтық
мәміленің объектісі ретінде тауарлар, шикізаттар, құнды қағаздар, валюталар
пайдаланылады.Форвардтық мәмілені сатып алған ... ұзын ... ... оған ... жоғарылауы тиімді. Мәмілені сатқан тұлға қысқа позиция
ашады және ол бағаның төмендеуін күтеді. ... ... ... ... ... ... – бұл форвардтық мәмілелерге ... ... ... ... ... және фьючерстік мәмілелер арасындағы ... ... ... тыс ... банкаралық |1. Қор ... ... ... | |
| Х |2. ... мәмілелерінің шарттары |
| ... ... ... ... ... сату қиын |3. ... деңгейлі нарықта өтімділігі |
| ... ... Тек ... ... жүзеге |4. Келісілген мерзім аралығында ... ... ... ... ... |
| ... ... Х |5. ... нарықта есептік палаталар|
| ... ... ... Х |6. ... нарықтарда операциялар |
| ... ... ... ... |
| ... ... Х |7. ... мен міндеттердің еркін |
| ... ... Х |8. ... ... ... заңдармен |
| ... ... ... ... ... ... Партнерлар белгіленбеген |
|белгіленген | ... 7. ... ... ... ... ... ... қағаздар нарығы және институттары
2. Номиналды ұстаушының институты
3. Құнды қағаздар нарығындағы тіркеушінің институттық ... ... ... және негізгі міндеттері
5. Инвестициялық қорлардың және жинақтаушы зейнетақы қорларының қызметі
І. Құнды қағаздар ... ... ... сату және ... алумен
айналысатын инвестициялық институттар ... ... ... тіркеушілер, инвестициялық компаниялар,
инвестициялық кеңес берушілер және т.б. ... ... ... ... ... басқа өз қызметтерін лицензия бойынша жүргізу
керек. Инвестициялық институттың қызметі инвестициялау ретінде жүргізілу
керек, ... ... ... салынған. Мысалы: инвестициялық кеңес
беруші. Оның қызметі кәсіпкерлік қызмет ретінде тіркеледі және ... жоқ. Өз ... ... беруші құнды қағаздарды сату ... ... ... ... ... – бұл тура және портфельді инвесторларды
жүзеге асыратын және коммерциялық банктердің кейбір ... ... ... екі түрде қарастырылады. 1-ші қаржылық
холдинг компаниясы. Бұл компанияның 50% ... ... ... ... және басқа қаржы активтерден құрастырылады. Осы компанияның
қызметі инвестициялық түрінде жүргізіледі. ... ... ... ... ... топ – бұл өз ... ... біріктірген
банктермен кәсіпорын субъектілерінің жинақысы. Осы топ ... ... ... ... Құнды қағаздарды номиналды түрде ұстауға беру ... бұл ... ... ... ... деген сөз емес. Номиналды ұстау
клиенттеріне тән құнды қағаздар осы номиналды ұстау ... ... ... ... жүзеге асыру үшін номинал ұстаушы құнды қағазбен
мәмілелерді тіркеуді жүзеге ... ... ... ... ... орын алып ... бола алады.
Құнды қағаздарды номиналды түрде ұстаушының қызметі:
... ... ... мен ... ... ... құнды қағаздарының құқықтарын бекіту;
• Клиенттердің ақпарат алуын қамтамасыз ету.
ІІІ. Тіркеушінің қызметі.
Тақырып 8. Қор биржасы қызметінің ұйымы
І. Қор биржасын құру және ... ... ...... қағаздармен сауда жасайтын биржа. Қор биржасы
бағалы қағаздарды сату-сатып алу нарығы бойынша құрылған және ... ... Қор ... ... ... ... қағаздарды сату арқылы
уақытша бос ақшаларды ... ... ... ... ... қою.
Қор биржасының жекеменшік акционерлік қоғамының ұйымдық-заңдық түрі не
мемлекеттік институттар түрі ... ... ... ... аса ... ... ... Өнеркәсіпке, саудаға, халық шаруашылығының т.б. салаларына ... ... ... ... ... ... ... Қор биржасы
капиталды орталықтандыру ... ... ... ... ... ... ... мен облигациясы және мемлекеттік заемның
сатылады, сатып алынады. Мемлекет облигация сатудан түскен ... ... ... ... ... ... ... биржада бағаланатын
бағалы қағаздарсомасында мемлекеттік ішкі заемның үлес салмағы үнемі өсіп
отырады. Қор биржасында негізінен 2 түрлі бағалы ... ... ... жеке ... ... акциялары
2. мемлекет тарапынан шығарылған облигациялар және ... жек ... ... ... қағаздардың қарқыны биржада қалыптасады. Бағалы қағаздардың
курсы әдетте одан ... ... ... ... ... ... түрінде) сол соманы жинақ банкісіне салғандағы
әкелетін проценттік өсіміне салыстыру арқылы белгіленеді. ... ... ... ... төмендейді, өндірістің тұрақтануы мен өрлеуі
кезінде көтеріледі. Биржаны ... ... ... ... ... 3 типке бөлінеді:
1. жариялау – құқықтық (публично);
2. жекеменшік;
3. аралас.
Жариялау – құқықтық қор биржалары әрдайым ... ... ... ... ... ... ... қатысады және олардың
орындалуын бақылайды, саудаласу кезінде биржада тәртіп орнатуды қамтамасыз
етеді, ... ... ... және ... ... ... мұндай типі Германия мен Францияда орын алған.
Қор биржасы жекеменшік компания болып ... ... ... Мұндай биржалар биржа саудасын өз бетінше ұйымдастырады.
Биржадағы барлық ... заң ... ... егерде заң бұзған
жағдайда жауапкершілікке тартылады. Мемлекет биржа саудасының тұрақтылығын
қамтамасыз етуге және сауда мәмілелерінің ... ... ... ... ... типАнглия мен АҚШ-тың сипатында.
Егерде қор биржалары акционерлік қоғам ретінде құрылып, бірақ ... ... 50% -і ... ... онда ол ... ... ... Мұндай биржаның басқармасы таңдаулы биржалық комиссар ... ... ... және ... ... ... ... бекітеді.
Мұндай биржалар Австрияда, Швейцарияда және Швецияда қалыптасқан.
ІІ. Қор биржасының ... ... ... ... ... ... ... мүшелерінің жалпы жиналысы
Таңдаулы органдар
Ревизиялық комиссия
Биржалық кеңес
(комитет)
Кеңес төрағасы
Кеңес хатшысы
Кеңес мүшелері
Биржаның орындаушы органдары
Бас бақармасы (Гл. управляющий)
Бас басқарманың орынбасары
Бөлім басшылары

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 18 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстан Республикасындағы төлем операцияларының маңызы67 бет
Бағалы қағаздар нарығының теориялық және әдістемелік негіздерімен қатар оның жоғарыда аталған ұйымдық-экономикалық құрылымдарының нарықтық экономикадағы маңызын көрсету және бағалы қағздардың биржада сатылуы мен олардың үстінен қосымша үлестерді есептеу32 бет
Адвокатура мен адвокаттық қызметтің түсінігі мен маңызы95 бет
Атмосфералық ауа гигиенасы14 бет
Ақпараттық технология. Оның ұғымы, мақсаты, принциптері, түрлері6 бет
Жануарлар биотехнологиясының жалпы биологиялық негіздері6 бет
Жылу энергетикасы және қоршаған орта6 бет
Жыныстық және жыныссыз көбеюдің ерекшеліктері және биологиялық маңызы14 бет
Италия11 бет
Макро-, микро-және ультрамикроэлементтер6 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь