Қазақстандағы шағын бизнестің даму жағдайын талдау

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3
1. КӘСІПКЕРЛІКТІҢ ДАМУЫНЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ ... ... 4
1.1 Кәсіпкерліктің даму эволюциясы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
1.2 Кәсіпкерліктің экономикалық мәні ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 7
1.3 Шағын және орта бизнес ерекшеліктері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 10
2. ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ ШАҒЫН БИЗНЕСТІҢ ДАМУ ЖАҒДАЙЫН ТАЛДАУ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 13
2.1 Қазақстан Республикасындағы дамыған шағын бизнестің қазіргі жағдайы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
2.2 Қазақстанда шағын бизнесті дамытудағы потенциалды салалар ... 16
2.3 Қазақстан Республикасындағы шағын бизнесті дамыту жолындағы проблемалар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 19
3. ШАҒЫН БИЗНЕСТІ ДАМЫТУДАҒЫ ПРОБЛЕМАЛАРДЫ ШЕШУ
ЖОЛДАРЫ ЖӘНЕ ДАМУДЫҢ ПЕРСПЕКТИВТІ БАҒЫТТАРЫ ... .. 23
3.1 Шағын және орта бизнесті дамытудағы проблемаларды стратегиялық даму негізінде шешу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
3.2 Кластерлік жүйе шағын бизнесті дамытудың негізгі перспективті бағыты ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 26
ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 29
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 31
Қазақстан экономикасы әкімшіл-әміршілдіктен нарықтық экономикаға өтуде қиын кезеңдерден өтті.Негізінен ТМД елдерінің үкіметтері нарықтық экономикаға өтуде қажетті мынадай бағыттарды ұстануда-мемлекеттік меншікті жекешелендіру,қаржылық,несиелік саясат,құнды қағаздар нарығын құру,жалпы нарықтық инфрақұрылымды қалыптастыру.Кезек күттірмейтін шаралар қатарында кәсіпкерлікті қолдау,шағын және орта бизнесті дамыту мәселелері тұр.
Экономикалық дамудың экономикалық моделі қазіргі заманғы экономикалық даму теорияларының арасында ең соңғы орында емес,оның мәні-экономика жағдайын жақсартуда жаңа шағын және орта кәсіпорындардың үлкен потенциалы екендігінде.Осы теорияға сәйкес мемлекет кәсіпкерлік белсенділікті ынталандырудың жеткілікті дәрежеде тиімді және оңтайлы әдістерін табуы тиіс.Өтпелі экономика кезеңінде экономикалық дамудың кәсіпкерлік моделі жалпы экономиканы сауықтырудың маңызды факторы және дағдарыстан шығу жолындағы алғашқы қадамы болып табылуы мүмкін.
        
        Мазмұны:
КІРІСПЕ
............................................................................
........................ 3
КӘСІПКЕРЛІКТІҢ ДАМУЫНЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ........ 4
1. ... даму ... ... ... ... 7
3. ... және орта ... ерекшеліктері
........................................... 10
ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ ШАҒЫН БИЗНЕСТІҢ ДАМУ ... ... ... ... ... дамыған шағын бизнестің қазіргі жағдайы
.........................................................................
..............................
2.2 Қазақстанда шағын бизнесті дамытудағы потенциалды салалар ....16
2.3 Қазақстан Республикасындағы ... ... ... ... ... ... ... ДАМЫТУДАҒЫ ПРОБЛЕМАЛАРДЫ ШЕШУ
ЖОЛДАРЫ ЖӘНЕ ДАМУДЫҢ ПЕРСПЕКТИВТІ БАҒЫТТАРЫ ...... 23
3.1 Шағын және орта ... ... ... ... ... ... жүйе шағын бизнесті дамытудың негізгі перспективті бағыты
.........................................................................
............................... ... ... ... ... экономикасы әкімшіл-әміршілдіктен нарықтық экономикаға өтуде
қиын кезеңдерден өтті.Негізінен ТМД ... ... ... өтуде қажетті мынадай бағыттарды ұстануда-мемлекеттік меншікті
жекешелендіру,қаржылық,несиелік саясат,құнды қағаздар ... ... ... ... ... шаралар қатарында
кәсіпкерлікті қолдау,шағын және орта ... ... ... ... ... ... моделі қазіргі заманғы
экономикалық даму теорияларының ... ең ... ... ... мәні-
экономика жағдайын жақсартуда жаңа шағын және орта кәсіпорындардың үлкен
потенциалы ... ... ... ... ... ... жеткілікті дәрежеде тиімді және ... ... ... ... кезеңінде экономикалық дамудың
кәсіпкерлік ... ... ... ... ... ... және
дағдарыстан шығу жолындағы алғашқы қадамы болып табылуы мүмкін.
Бұл зерттеудің өзектілігі ... ... ... белсенділіктің
төмендеп кетуінен туындап отыр.Қайта құрылған кәсіпорындардың көбісі барлық
мүмкін болатын нұсқауларға,салықтарға,шектеулерге ... ... ... ... фирмалар ғана емес, сондай-ақ ірі өндірістік алыптардың да
жабылып қалу ... ... ... экономиканың белсенді
қоректендірушісі бола ... жоқ, ... ... ... бар ... алғандай, жаңа жұмыс орындарын аша алмауда. Мұндай жағдайлардың
себептерінің бірі ... ... ... ... мен ... ... және ... деңгейде қамтылған кәсіпкерлікті басқарудың
тұтас жүйесінің жоқтығы, сондай-ақ жеке ... ... ... ... ... ... жоқтығы болып табылады.
КӘСІПКЕРЛІКТІҢ ДАМУЫНЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ
1.1 Кәсіпкерліктің даму ... ... ... ... ... рет 1725-1730 жылдары
Ричард Кантиллионның еңбектерінде баяндалды. Кейінгі 250 жыл ... ... ... ғалымдар мен экономистердің еңбектерінде
дамытылды да, олар бірте-бірте кәсіпкерлік-бұл ... ... ... ... ... ғана емес, қорыта айтқанда жаңа ... ... ұғым ... келді.
Алғашқыда «кәсіпкерлік» термині тәуекел сөзімен, ал кәсіпкердің өзі
тауарды ... мен ... ... бір ... мен ... өз
мойнына алатын адаммен байланыстырылды. Мысалы, 1725 жылы ... ... ... ... байланыстырылды,сонымен қатар ол
капитал салушы кәсіпкерлер мен өз еңбегін, ресустарын ... ... ... ... өзі ... орнын жасайтын адам ретінде
қарастырды. Адамды белгілі бір төлемақы, ... үшін ... ... ол өз ... жүзеге асыру жолдарын іздей бастайды,
сөйте келе ол кәсіпкерге ... ... ... ... ... ... тұрлаусыз жағдайларда жұмыс істеулері.
Кейінірек ХVIII-ғасырдың екінші жартысында ... ... ... концепциясын кеңейте түсті. Олар ... ... ... ... деп санады, бірақ ілгері ... ... ... ... ... ... ... бірге кәсіпкерлердің
пайда табуы үшін белгілі экономикалық ресустарға ие болу ... ... ... ... кәсіпкер өнім өндірісін ұйымдастыру, жаңа
әдістерді енгізу және жаңа өткізу нарықтарын іздестіруі қажет.
Басқа бір ... дін ... ... Бауде өндірушілер мен
фермерлер топтарының гүлденуі, олардың жаңалықтарға яғни ... ... ... ... байланысты деп санады.Бауде еңбек
өнімділігінің ұлғаюындағы ... мен ... ... ... көңіл аударып отырды. Ол кәсіпкер мен меншіктенушінің өзара
айырмашылықтары бар деп ... ... ... ... ... олар өз ... бұл қаржы құралдарын шикізат ... ... ... ақы ... ... отырып,тәуекелге барды.
Өз ілімінде ол жаңа енгізілімдерді басқарудың қажеттілігін, ... ... тек ... ... ... ... дәлелді түрде
сипаттады. Ол сондай-ақ кәсіпкерлердің кемшіліктерін және оларды өндірісті
ұйымдастыру өнері ... ... ... ... ... ... көрсетті
әрі мемлекетті өзінің әкімшілік билігі мен заңдарын осындай адамдарды
қолдау үшін ... ... ... қатар , ол сол кезде-ақ
монополиямен күресу қажеттілігін және ... ... ... жоқтығын
көрсетті.Көріп отырғанымыздай, XVIII ғасырдың ... ... ... үшін де ... ... көтерген.
1776 жылы Адам Смит өзінің «Халық байлығының табиғаты мен себептері
туралы ... атты ... ... ол негізгі өндіріс факторларын бөліп
көрсетті: жер, еңбек, ... ... ... рөлі ... ... 1810 жылы Жан ... Сэй ... рет кәсіпкерліктің рөлі мен
мәнін негізгі өндіріс ... бірі ... ... ... ... ... қатар кәсіби менеджменттік төңкерістің де сап ете
қалатынын айтты. Сэйдің ... ... ... келесі
қасиеттер мен дарындарға ие ... ... ... қабілетті, тәртіпті, сақ, адал және ... ... ... ... ... ... білу және несиені уақытында
қайтара білу;
• Өз бойына әділеттік ... жете ... пен ... ... ... ... Сол ... басқа тауардың ерекшелігі мен маңыздылығын, оны
өндіру әдістері мен болжамды ... ... ... ... білу жағдайында болу.
Кәсіпкерлер әрдайым алдына қойылған ... және ... ... ... ... керекті қызметкерлерді тарта
білулері керек,қажетті материалдарды ала білулері және ... ... ... керек, сонымен қатар, басқаша айтқанда олар әкімшілік ету мен
басқару шеберлігіне ие болулары керек.Олар өнімді ... ... ... мен ... ... ... ... керек. Көрсетілген сипаттамалардан,
Жан Батист ... ... ... ... ... ... көрініп тұр.
1.2. Кәсіпкерліктің экономикалық мәні
Кәсіпкерлік процесін қозғалысқа келтіретін іргелі ... ... ... ... және ... ... ... табылатын кәсіпкердің
өзі, бизнесті жүзеге асыруға қолайлы мүмкіндік пен ... қор ... ... процесінің қозғаушы күштері
|Кәсіпкерлік процесінің қозғаушы күштері ... және оның ... ... ... ... ... ... қолайлы |болуы ... | | ... 1 - ... процесінің қозғаушы күштері
Тағы да ескеретін маңызды фактор, ол - кәсіпорынның болжамсыздықпен,
қарама-қарсылықпен және ... ... ... ... ... Сондықтан кәсіпкерлік процесі - бұл технологиядағы, маркетингтегі,
менеджменттегі ... ... ... ... ... сәтсіздіктер және
қателіктер арқылы ... ... ... ... іздестіру
процесі. Жаңа фирманың шешуші мезеттері (кәсіпкер, табыскерлігіне қолайлы
мүмкіндік және қорлар) тек қоршаған ... ғана ... ... қатар бір-
біріне де бейімделген болулары қажет. Кәсіпкер тек жаңа ... ... қана ... сондай-ақ осы мүкіндіктерді іс-жүзінде
қалай жүзеге асыруды білетін, жаттыққан пікірлестер командасыиа ие болуы
тиіс. ... ... бәрі ... ... ... ... үшін және ... әрі
қарай жұмыс істеуін жалғастыра беру үшін жеткілікті қорларға ие ... ... ... кәсіпкерлік процесінің негізгі қозғаушы
күштерінің ішінде кәсіпкерлер (қүрылтайшылар, негізін салушылар) ... ... ... ... мен өте ... ... табысты алдын-ала анықгайтын 5 аса маңызды факторларды түгендеп
беруді сұрағанда олар мұны тағы да растады. Олар: 4 рет ... және ... ... ... соң ... ... әлеует деп, қарапайым жауап
берді. Кәсіпкер — бастамашыл негізде, толық экономикалық жауапкершіліктен
қорықпай тәуекелге баратын және ... ... ... етіп ... ... ұтымды түрде біріктіруге қабілетті ұдайы өндірістің
субъективті факторы.
Қазіргі нарықтың қиын ... ... ... жоғары білікті
командасы бар фирмалар, кәсіпкері жеке жұмыс істейтін фирмаларға ... ... ... ... ... ... командасына келесі
анықтаманы беруге болады. Менеджерлер командасы деп тек ... ... ғана ... ... ... оны тиімді пайдалана алатын, бәсекелік
күрестегі өзгерістерге тез жауап ... ... ... тек ... және ... ... қамтамасыз ету болып табылатын жоғары білікті
мамандар тобын айтамыз.
Команда негізді және ... ... ... ... тәжірибесіне
машықтанған болуы керек. Сөйте тұра кәсіпкер негізгі жауапкершілікті ... алуы ... және ... ... ... кіру стратегиясына ие
болуы керек. Кәсіпкерлік процесінің екінші қозғаушы күші - ... ... үшін ... ... ... ... әлем кәсіпкерлік жарылыс
нәтижесінде пайда болған "үнсіз" ... ... ... Шет ... ... ... ... орынды ой (Idea) және оларды іске асыру
мумкіндіктері сияқты категорияларға береді. Ойды іске ... ... ... ... асу ... мен ойды іске ... ... ашық
тауашасының бар болуын айтуға болады. Дегенмен осы жерде ойлар оларды іске
асыру үшін қолайлы мүмкіндікгерге қарағанда ... көп. ... ... ... ... ... ... болғанда, қүрылыстар мен
ғимараттарды қайта құру ... ... ... ... берушілердің
жаңадан туындаған қажеттіліктерін қанағаттандыруда тапшылық пайда болғанда
немесе тапсырыс берушілердің бар ... ... ... ... ... қанағаттандыру мүмкіндігі ... ... үшін де ... ... болады. Кәсіпкер үшін осы
мүмкіндікті уақытысында байқау ғана емес, ... оны ... ... ... уақыт аралығы бойында пайда және табыспен қамтамасыз ететін ... ... ... тауашасын таба білу қабілетіне ие кәсіпкерлер, табысты
кәсіпкерлер болып саналады. Кәсіпкердің қызмет ... ... ... ... мен қызмет көрсету нарығы тұрлаусыздықпен, мәліметтің
жетіспеушілігімен және ... ... ... ... ... дегеніміз — бұл басқаларға әлі көріне қоймаған,
көрінсе де не өте ерте, не өте кеш ... ... ... құру ... ... ... ... көру. Кәсіпкерлік процесінің ... күші - бұл ... ... ... Қорларды басқаруда келесі
көзқарасты ұстану ұсынылады: Шағын фирмалардың негізгі өндіріс ... ... ... ... ... ал жалға алынумен қамтамасыз етілетін
ең aз мөлшердегі қорлармен жоғары нәтижелілікке жету.
3. Шағын бизнес ... ... ... айналымы бар корпорацияларға жол ашық,
ал ... ... ... ... ... жоқ ... ... Басты дәлел - шағын фирмалардың ... ... ірі ... ... Шын ... ... ... бірнеше себептерге байланысты
ірілермен сәтті бәсекелесе алады. Мысалға ірі ... ... үшін 6 жыл ... ... ал жаңа ... ... үшін 10 жыл ... көп уақыт қажет етеді. Шағын фирмалар үшін бұл ... ... - ... ... 1 ... ... Одан әрі, технологиялық жаңалықтар ... ... ... ... ... саласы деп саналатын, бірақ статистикаға
қарасақ, 2-ші ... ... ... радикалды технологиялық
жаңартпашылықтардың 95% ... ... ... ... ... ... мәліметтер бойынша ірі фирмаларға қарағанда, шағын ... ... көп ... мен ашылымдар жасауда.
Сондықтан Европа Достастығында (EC) экономиканың жеке секторындағы ... ... ... ... ... және орта ... түрінде болуы
кездейсоқтық емес. Шағын бизнес кәсіпорындары 70% ... ... ... ... ете ... ... ... айтарлықтай үлес қосты,
статистикалық мәліметтср бойынша 16 млн. адам ... және 46 млн. ... ... ... ... ... бастады.
Көптеген жылдар бойы әртүрлі елдердің ғалымдары шағын бизнеске анықтама
беруге тырысып келеді. АҚШ Конгресс Комитетіне шағын ... 700-ге ... ... ... бизнесті сипаттаудың түрлі критерийлері бар,
мысалы, өндіріс көлемі, жұмыс істеушілердің саны, ... ... ... ... ... ... өлшемі, басқару аппаратының
өлшемі, кіріс мөлшері. Ең кең таралған ... бірі ... ... ... ... саны 100-ге ... тағы ... 1000-ға дейін, үшіншілері 100-ден ... ... ... шағын бизнес кәсіпорындары деп санауды ұсынуда.
Германияда ереже бойынша, жұмыспен қамтылған адамдар саны 1-ден 500-ге
жететін кәсіпорындарды ... ... ... ... тұра олар ... ... ... 20-дан 49-ға дейін, 50-ден 99-ға дейін, 100-ден 199-
ға дейін, 200-ден 449-ға дейін. Германияда жылдық ақша ... ... ... ... ... құрайтын фирмалар, шағын фирма деп саналады.
Германиядағы шағын кәсіпорындардың тиімділігі АҚШ-пен ... ... ... 12,3% ірі ... және ол ... ... ... жұмысшылардың үлесіне ұлттық табыстың тек 52,6% ғана ... ... ... екісінен көбі шағын кәсіпкерліктің арқасында ашылуда.
Жапонияда заңды түрде белгіленген кәсіпорындар критерийлері ... ... жөне ... — 300 ... көп ... ... ...
100, бөлшек сауда және қызмет көрсету ... — 50, олар ... ... шағын және орта кәсіпорын статусын ала алады. Сондай-ақ
жарғылық капитал мөлшері де шектелген: өнеркәсіп, құрылыс және ... ... мың ... ... ... көтерме саудада — 230 мың ... ... ... 77 мың ... ... казіргі қолданып жүрген заңдарына сәйкес, шағын
кәсіпорындарға:
• өнеркәсіпте - 200-адамға дейін;
• құрылыста - 100 ... ... ... ... - 50 ... дейін;
• ауылшаруашылығында -50 адамға дейін;
• ғылымда және өндірістік емес салада — 25 адамға дейін;
• бөлшек саудада - 15 ... ... ... ... ... адам саны айтарлықтай аз кәсіпорындар шағын болып саналады.
Қазақстан Республикасының 1997ж. ... № 499 ... ... ... өндірісте, құрылыста және шаруашылықта — 50 адамға дейін;
• саудада және түрмыстық қызмет көрсетуде - 30 адамға дейін;
• көлік және байланыста -25 ... ... ... және ... ... - 20 ... дейін;
жұмыс істейтін кәсіпорындар жатады. Жұмыс істеушілер саны 200 ... ... орта ... ... ... ... жұмысшылардың саны, капитал айналымы, өндіріс
көлемі сияқты және т.б. көрсеткіштер ... ... ... ... ұсынатын зерттеулер де бар. Оның орнына ... ... ... ... ... ... ... көңіл бөлуді ұсынуда,
атап айтқанда: нарық үлесі, негізін салушылардың кәсіпорынды басқарулары,
шешім қабылдау процесіне ірі ... ... ... ... ... ғалымдар да ұстануда, олар қаржы, бухгалтерлік ... ... ... ... өндіріс немесе қызмет
көрсету мен сатуды қамтамасыз ету саласында 1 ... 2 ... ... жеке ... ... ... ... шешімдерді
қабылдауға өкілеттігі бар бизнесті шағын деп есептеуді ұсынады.
2. ... ... ... ДАМУ ... ... ... Республикасындағы дамыған шағын бизнестің қазіргі жағдайы
Қазақстан Республикасы өз алдына дербес мемлекет болғаннан бері шағын
және орта ... ... саны ... ... ұлғая түсуде. Олардан
түскен табыс мөлшері де ... өсе ... ... ... болсақ, осы
тәуелсіздік алғаннан бастап 2000 ... ... ... және орта ... 6 есеге көбейген. Қазақстан Республикасы ... ... ... ... ... сәйкес 2005 жылы 1
қаңтарда республикада 626 187 ... және орта ... ... бұл ... өткен 2003 жылдың соңымен салыстырғанда 20,1 ... ... ... ... ... ... 76,9 % ... болып табылады.
Жалпы тіркелген шағын бизнес субъектілерінің ішіндегі заңды тұлғалар
145 087 (23,2 % ), оның ... ... ... ... ... ... (
кәсіпорын ) – 103 291 (16,5 % ). Жеке ... саны және ... 378 332 ... бұл 2003 ... 18,8 % ... дамуының негізгі көрсеткіштерінің бірі 1000 тұрғынға
шаққандағы жұмыс істеуші шағын бизнес субъектілерінің саны болып ... 1000 ... ... ... ... ... ... саны 6,9 бірлік, шаруа қожалықтары-22,5, жеке кәсіпкерлер –
15,4 бірлік. Жалпы республика бойынша 1000 ... ... ... ... саны ... 3 - 1000 ... шаққандағы жұмыс істеуші ... ... ... |1000 ... ... ... ... шағын бизнес |
| ... саны |
| |2003 аяғы |2004 аяғы |% өсу ... ... |6,3 |6,9 |9,5 ... ... |22,5 |17,8 ... ... |13,1 |15,4 |17,6 ... бизнес субъектілері өзінің классификациясына байланысты жұмыс
істеуші және ... ... ... екіге бөлінеді. Соның ішінде жұмыс
істеушілердің құрамы:
белсенді – 51 339 ... 49,7 % ... - әлі ... ... – 21 068 ... ( 20,4 % ) ... ... – 30 884 ( 29,9 % );
Жұмыс істемейтіндердің заңды тұлғалар бөлінеді:
жойылу процесінде – 1818 ( 4,3 % ... ( ... ... ) – 39978 ( 95,7 % ) ... ... ( тауалар, қызмет көрсету ) өткізуден түскен шағын бизнес
субъектілеріндегі қаржы 2004 жылы 762 728,2 млн. ... 2003 ... млн. ... ... ... ... 2003 ... кірістің
сомасы 92212,3 млн теңгеге өскен, номиналды түрде 13,8 % өскен.
Кесте 1 - ... ... ... саны
| |2003 |2004 |2003 |2004 |
| ... ... ... ... |
| ... ... ... ... |20486 |21917 |88960 |112389 ... |760 |987 |1896 |2288 ... |969 |982 |4903 |3093 ... |955 |962 |2110 |2877 ... |469 |620 |1605 |3967 ... ... |1869 |1993 |14046 |8011 ... |535 |571 |374 |653 ... Қазақстан |504 |532 |911 |959 ... |1535 |1580 |4327 |4220 ... |1060 |932 |3408 |2207 ... |335 |417 |435 |2405 ... |366 |386 |2770 |2696 ... |718 |749 |2559 |2544 ... ... |754 |689 |1397 |1079 ... ... |1239 |1307 |1655 |2071 ... ... |1205 |1433 |3957 |6952 ... қаласы |7213 |8077 |42607 |66367 ... ... ... ... ... 2000 ... салыстырар болсақ ,
2004 жылы ол 23 % өскен. ... ... ... ... өз
бизнестерін жүргізе алмауда. Бұлардың банкротқа ... ... ... ... ... ... ... хабардың
жоқтығы, бизнес жоспардағы кемшіліктер, кадр ... ... ... ... ... ... ... деңгейі тағы сол сияқты.
Мемлекттің шағын және орта бизнесті дамыту ... ... ... ең басты аялары ол:
- салықтық нормалар ;
- еңбек заңдылықтары ;
- бюрократиялық процедуралар ;
2. . Қазақстандағы шағын бизнесті дамытудағы ... ... ... ... ... ... бизнестің дамуының
бағыты болып саналады. Еліміздің әр аймағында қалыптасқан өндіріс ... ауыл ... ... ... ... шағын кәсіпорындар ашу
оның даму жолындағы тиімді қадамдардың бірі болып табылады. ... ... ... және орта кәсіпкерлік бойынша республикалық ақпараттық
көрме орталығы » шағын кәсіпорындардың өнімді өткізудің ... ... ... анықтау үшін зерттеу жүргізді. Бұл ... ... ғана ... ... бірге мемлекеттің де қызығушылығын
тудырып отыр. Зерттеу ... ... ... ... ... ... ... екі бағыт ашылады:
1 Азық-түлік және азық-түлік емес тауарлардың потенциалды ... ... Жаңа ... енгізу мен франчайзинг принципі бойынша жұмыс істейтін
кәсіпорындарды құру және ұйымдастыру;
Жаңа өндірістерді ... ... ... ... ... таңдауда
әртүрлі өнеркәсіп салаларында немесе қызмет көрсету аяларындағы шағын ... ... ... ... керек.
Кейбір салаларда шағын және орта бизнесті дамытуда сол жердің ... және ... ... ... алу керек.
Жүргізілген зерттеулер бойынша шағын кәсіпорындар үшін потенциалды салар
анықталды. Төмендегі қызмет түрлері ... ... ... ... ... кеңеюіне алып келеді.
1. Тамақ өнеркәсібі
- ет және ет өнімдерін қайта өңдеу және консервілеу;
- балық және балық ... ... ... және консервілеу;
- өсімдік және жануарлар майын өндіру;
- кондитерлік тағамдар мен нан өнімдерін және печенье өндіру;
- ликер және ... ... ... ... ... ... және ... өндіру;
2. Жеңіл өнеркәсіп
- сыртқы және трикотажды киімдер тігу;
- жүннен иірілген жіп өндіру;
- тері бұйымдарын өндіру;
- теріден ... ... ... ... синтетикалық және пластикадан тауарлар жасап шығару;
- ыдыстар шығару;
- сантехникалық бұйымдар;
4. Ағаш өндіру және ... ... ағаш ... ... және ... өңдеу;
- арнайы жиһаздар жасап шығару ( шкаф- купе, компьютерге арналған
үстелдер, орындықтар және тағы ... );
- ... ... үйге ... бұйымдар;
5. Құрылыс және құрылыс материалдары өнеркәсібі
- цемент өндіру;
- кірпіш, тротуар плиткаларын шығару;
- құрылыс қағаздары;
- түрлі-түсті бояулар және ... ... ... ... Ауыл ... ... шикізаттар дайындау;
- ұлттық сусындар ( қымыз, шұбат ) өндіру;
- шаруа қожалықтары мен фермерлікті дамыту;
Қазіргі таңда осы аталған салалар даму үшін ең ... ... ... Бұл ... қоры мен ... ... ... Қазақстанда
осы салаларды дамыту үшін келесі нормативті актілер қабылданды:
- « Тауарларды импорттауда ішкі нарықты ... ... » ... ... ... №3371
- 20.08.2001ж №1088 ҚР ... « ... және ... ... ... алмастыру тауарларының 2001-03ж.ж. арналған
бағдарламасын бекіту » туралы қаулысы
- 22.12.1997ж №1817 ҚР « Қазақстан ... ауыл ... ... ... даму ... » ... қаулысы
- 11.09.2000ж №1378 ҚР Үкіметінің « 2001-05ж.ж. Қазақстан аймақтары
бойынша ауыл шаруашылық өнімдерін өндіру, ... ... ... ... ... » ... ... 12.12.2001ж №1621 ҚР Үкіметініің « Қазақстандағы 2010 жылға ... және ... ... ... ... » туралы қаулысы
- 25.07.2001ж №1003 ҚР Үкіметінің « 2001-03ж.ж. ... ... және ... өнеркәсібін дамыту бағдарламасын бекіту » туралы
қаулысы
- 15.11.2004ж №1719 ҚР Үкіметінің « 2004-2006ж.ж. ірі ... ... сүт ... ... » ... қаулысы
- 30.11.2004ж №1548 ҚР Үкіметінің « 2004-06ж.ж. құрылыс материалдарын
өндіру, батыс аймақтарда конструкциялау ... ... » ... ... ... ... ... қызметінің табыс критерийіне болып кәсіпорынның жеткілікті
пайда және табыс тауып қабілеті жатады, яғни тек ... ... ... қоймай өндірісті кеңейту мүмкіндігінің болуы керек. Кері жағдайда
кәсіпкер өзін ... ... ... ... әрең қамтамасыз етіп, өмір
сүру үшін күреуіне тура келеді. ... ... ... ... ... ... жағымсыз жағдайдан сәтті құтылуда, бірақ
банкротқа ұшырау ... ... ... ... ... ... Зерттеулер бойынша алғашқы жылдар ағымында 23,7 %, алғашқы төрт
жыл ішінде – 51,7 %, ... алты жыл ... 62,7 %, ... ... отыр. Банкротқа ұшыраудың себептері мыналар:
- экономикалық негізгі факторлар – 47,4 %,
- қаржылық қиыншылықтар – 38,4 %,
- кәсіпкерлік ... ... – 7,1 %,
- ... ниеттің жаман болуы – 3,4 %,
- басқалар – 3,7 %.
Банкротқа ... ... ... және ішкі де ... ие болуы мүмкін.
Сыртқы факторларға жалпы экономикалық ... ... ... ... саясаттағы өзгеріс, инфляция, жаңа бәсекелестің пайда
болуы, саладағы ... ... ... құрылыс материалдары мен
құрылыс өндірісі технологиясының пайда болуын жатқызуға болады. ... ... ... ... ... ... бірақ кейбіреулері оларға
төтеп беріп, қызметін одан әрі тиімді жүргізе алуда, ал басқалары ... ... ... ... ... алып ... көптеген себептер
тиімсіз менеджментпен байланысты және оларды үш бағытта топтауға болады:
- стратегиялық сипаттағы қателіктер
- жалпы менеджмент проблемалары
- ... ... жүйе мен ... ... ... ... ... не екендігін дәл түсіндіретін
бір мәнді түсінік жоқ. Біреулер бұл түсінікті ... ... ... ұшыраумен қатар кәсіпорынның бірігуі, басқа
компания тарапынан сатып алынуы сияқты әр ... ... ... ... да ... ... ... ұшырау себептері
|Кәсіпорындардың | Фирмалардың банкротқа ұшырау себептерінің ... ... ... ... | ... ... |1.1 ... ... жете бағалай алмау. |
|сипаттағы ... жаңа даму ... ... ... |орнына пайдалылығы төмен өндіріс қуаттылығын арттыру.|
| ... ... ... ... ... тапшылығына |
| ... |
| |1.2 ... ... жоқ ... ... ... |
| ... жатқан бизнестің ақша ағынын маңызды негізі жоқ|
| ... тұра ... ... ... |
| |1.3 ... тек жақынды ғана көруі. Бизнестің |
| ... ... ... ... болған |
| ... ... ... Бизнесті |
| ... ... ... маркетинг |
| ... ... |
| |1.4 ... ... ... ... ақша ... |
| ... ... ... ... ... ... ал |
| ... ... ... ... күшеюі мен |
| ... ... ... ... нәтижесінде ақша |
| ... ... ... де арта ... ... |
| ... ... бастау үшін жеткілікті ақша |
| ... бар ... көз ... керек. |
| |1.5 ... дағы ... ... ... |
| ... кідіруінен немесе тапсырыстардың |
| ... ... ... ... ... сияқты |
| ... ... ... ... ... ( |
| ... ... ... ... және т.б.) |
| ... қажет. ... ... |2.1 ... ... мен ... және « |
|менеджменттегі |ноу-хау»-дың жетіспеушілігі. Кәсіпорынның өсу ... ... ... өз ... ... |
| ... ... ... ауыстырулары керек.|
2-ші кестенің жалғасы
|1 |2 |
| |2.1 ... ... мен ... және « |
| ... ... ... өсу |
| ... ... өз ... ... |
| ... ... ... ауыстырулары керек.|
| | |
| |2.2 ... ... ... Жаңа |
| ... ... ... қаржылық міндеттер жәй |
| ... ... ... ең басынан |
| ... ... болу ... |
| |2.3 ... ... ... ... |
| ... ... ... мүмкін, әсіресе қандай да бір|
| ... ... ... ғана ... білі ... |
| ... ... ... ... ... |3.1 Баға ... салалық стандарттар мен |
|жүйесі мен ... ... ... өнім ... ... ... мен оның ... дәрежесін алдын ала |
|кемшіліктер ... ... ... |
| |3.2 ... ... ... ... талдауының|
| ... ... ... жоқ ... ( |
| ... құндылықтарды , жұмыстардың |
| ... ... және т.б. ... |
| |3.3 ... ... ... ... орнына |
| ... ... ... көңіл аудару, бизнесті |
| ... ... ... ... ... ... фирма тапсырыс берушілердің, акционерлердің, жұмысшылардың,
жеткізушілердің және тұтынушылардың алдында өз ... ... ... ... ... қатарына жатады деген пікір бар. Көптеген зерттеушілер
кәсіпорын қызметінің тоқтатылуын келесі бағыттар ... ... ... ... ... ... ... залалдардың алдын-алу мақсатымен.
3. Қажетті нәтижені ала алмау себебіне байланысты, мысалы, ... ... ... ... ... Зейнеткерлік жасқа жетуге немесе денсаулық жағдайына байланысты кету,
пайда табу ... ... ... ... сату ... ... ғалымдармен жүргізілген зерттеулер бойынша бизнестегі
сәтсіздіктер пайызының ... ... ... әр ... пікірлерге қарамастан,
банкротқа ұшырағандардың үлесі 3,4 % ғана, алдағы болатын залалдардан
құтылу ... 8% ғана өз ... ... ... ... БИЗНЕСТІ ДАМЫТУДАҒЫ ПРОБЛЕМАЛАРДЫ ШЕШУ ЖОЛДАРЫ ЖӘНЕ ДАМУДЫҢ
ПЕРСПЕКТИВТІ БАҒЫТТАРЫ
3.1 Шағын және орта бизнесті дамытудағы проблемаларды ... ... ... ... қазіргі түбірлі өзгерістің ... ... ... ( ... 1991 ... 2004 ... ... ) әкімшіл -әміршіл
жүйеден қазіргі нарықтық экономикаға өтумен белгілі. Ал ... ... ( 2005 ... бастап ) « жергілікті » экономикадан ... ... ... Ендігі жерде кәсіпкерлер алдында
стратегиялық таңдау жатыр. Ештеңені ... ... ... ... қызметте түбірлі өзгерістер жасап глобальды экономикада бәсекеге
қабілетті болу.
Қазіргі Қазақстан экономикасын тұйық су ... ... ... ... ... ... ... өз өнімдерін тек белгілі бір
территорияда ғана ... ... ... ... ... аренада
көрінбейді. Үкімет осы шығанақтың қоректенушілеріне қолайлы жағдай жасап,
тырысуда. ... тірі ... ... ... белгілі бір су
темпуратурасында тыныш өмір сүреді. Келешек Қазақстан ... ... ... осы ... ... ... ... деп
аталатын толқыны қатты, тасқынды өзенге құйылады. Сол ... ... үшін бір ... өзендегі ағыспен бірге жүзетіндей жаңа
мүмкіндіктер туады, екінші ... ... ... ... ... ... Қазақстанның кәсіпорындары басқа ортада жұмыс істеуге дайын ба,
әлде дайын емес пе ? Егер ... ... ... ... ... ... не істеу керек ?
Бүгінгі таңда шағын және орта бизнес субъектілерімен ... ... ... болсақ, онда олар бірден қазіргі проблемаларын айтып шыға
келеді. Қазіргі мәселелер тұрғанда, болащақ туралы сөз ... ... ... ... ... шешу алып ... ... кәсіпорын
стратегиялық даму туралы ойлау керек.
Кәсіпкерлер немқұрайлы қарағандықтан, ... ... ... ... ... бір ... ... болсақ, отандық зейнетақы
қорлары өз ... ... ... АҚШ ... ... құп ... ... долларға қарағанда күшейе түскен сәтті жіберіп салды да
нәтижесінде ... ... ... ... ... арада Біріккен Сауда Ұйымына кірмекшіміз.Үкімет
осыған байланысты ... ... ... ... ... бола ... етіп дайындау керек.Осыған байланысты үш сұрақ
туындайды:
- 3,5 және 10 ... ... ... кәсіпорындар қандай деңгейде болуы
қажет ?
- Қазіргі кезде отандық кәсіпорындар қандай жағдайда ?
- Қандай әдістермен қалағанымызға жетуге болады ?
« ... 2015 ... ... ... ... » ... және ... талап етуі бойынша үкімет
отандық кәсіпорындардың ... ... кіру ... біз ... ... қалу ғана емес, сонымен қатар батыс компанияларымен
бәсекелес бола алатындай деңгейге жетуге шақырады. Бұны екі ... ... ... ... ... ... экспортқа шыға алатын
тауарларды ғана өндіру керек, яғни әлемдік нарыққа шығару, екіншіден ... ... құны бар ... ғана игеру керек.
Қазіргі заманғы әлемдік тәжірибеде экономиканың ... ... құн ... ... даму стратегиясын жасау және талдау әдісі
кеңінен қолданып жүр.
|Шикізат | ... ... ... ... |
|өндірушілер | | | | ... тігу | ... ... ... сату ... | | | | |
2 – ... Қосылған құн тізбегі.
Қазақстанның шағын және орта бизнесті 10-15 ... ... ... ... ... шығарып көрді бірақ ештеңе шықпады деген ... ... Бұл ... ... ... ... жағдайдың өзгеруін елемеу ;
- өткен тәжірибеге ізденіспен қарамау ;
- хабар алуда болжам ... ;
- ... ... қараудан бас тарту.
Кез келген елде экономиканың екі типі бар: біріншісі – « ... » ... ... тауар жеткізіп отырады, екіншісі – « глобальды » ... ... ... ... ... ... ... арасында қарама-қайшылықтар туындайды. ... елде ... ... саны ... да, ... ... да өсіп келе ... жалпы ішкі өнімінің 50 ... ... ... ( ... ... ... және Ирландияда бұл көрсеткіш одан
да ... ), ал ... ... үшін орта ... 30 пайызды құрайды.
Қазақстан өзінің индустриялды-инновациялық даму стратегиясында Малайзия,
Гонконг, Сингапур сияқты елдердің ... ... ... жүйе ... бизнесті дамытудың негізгі перспективті бағыты
Бүгінгі таңда көптеген ғалымдардың, кәсіпкерлердің және ... бас ... ... ... ... ... ... кең мағынасы фирмалардың шетелдік нарықтарды жаулап
алу және ... ... ... ... Американдық ғалым Майкл Портер,
жақында Қазақстанда ... ... ... ... түсіну үшін алдымен
кемелденуге не жеткізетінін білу ... ... Ол ... ... ... ... ... нарықтық экономикаға өту кезеңінде көптеген жұмыстар атқарды.
Макроэкономикалық саясат өте мықты болды, құрылымдық ... ... ... ... ... Қазақстан сіз бірнәрсе істей
алатыныңызды басып көрсетті. ... ... ... дамудың келесі
сатысына өтуге дайын».
Портердің артықшылық бәсекелесі ... ... кез ... даму
деңгейі бірдей ел белгілі бір артықщылықтар иеленеді. Ол артықшылықтар:
еңбек ... ... ... ... ... ... ... және қызмет көрсету сапасы, басқару әдістері және ... ... ... ... жері ол – елдің бәсеке қабілетігінің «
ұлттық проблемасы » болып табылады.
Факторлы – елдің өндіріс факторларымен қамтамасыз етілуі. Бұл – ... ... ... ... ... және ... ... «мирасқорлық» ( табиғи ресустар, квалифицияланған еңбек және т.б.)
және құрылған болып ... ... ... үшін ең ... ... «мирасқорлық» факторы саналады.
Яғни сол елде құрылған. Бұл жағдайда институционалды ... ... ... иеленген елдер бәсекеге қабілетті бола ... ... ... ... ... және ... сияқты
факторлар өте маңызды. Қазақстанда, Портердің айтуы бойынша, даму ... бар, ... ... әрі ... ... ... ... қажетті
активтер бар. Алайда мұнай және басқа табиғи ресурстасрды мақсатқа ... ... ... ... ... – тауарлар мен өнеркәсіп ... ... және ... ... да ... ... ... нарығы
шектеулі және ... ... ... сыртқы нарық бәсеке
қабілеттігінің анықтаушы талаптарының бірі болып табылады. ... ... жоқ, ... нарық жоқ. Кейбір елдерде инвеститциялық компаниялар өз
инвестицияларын үлкен ... үшін ... ... тағы бір ... - өзара байланысқан және қолдаушы
салалар. Бұлар фирмалардың бәсеке қабілеттігін көтеру үшін өте маңызды. Бұл
саланың ... « ... » ... ... ... ... талап кластер құруда шешуші роль атқарады.
Фирма стратегиясы, құрылым және ... « ... ... ... табылады. Мұнда инновация және тиімді қызмет етуді ендіруде ... ... ... ... ... ... өте маңызды.
Күшті бәсеке тек жергілікті нарықта артылықшылықтарды ойлап табуда ғана
емес, сонымен ... ... ... ... ... Тек ... ғана ішкі ... лайықты бәсекені кездестірмей, халықаралық
нарықта жақсы бәсекелес ретінде көрінуі мүмкін.
ІІ этапқа өту кезеңінде қазақстандық, аймақтық және ... ... ... және оның 223 ... ... мен сегментерінің
динамикасы бағаланды. Осы талдау тек Қазақстанда ғана емес, ... ... ... даму ... және оны 9 кластерге ... ... ... 9 ... ... ... ... материалдарын өндіру
3. Текстилдік сала
4. Жиһаз өнеркәсібі
5. Тамақ өнеркәсібі
6. Инвестициялық банктердің қызметі
7. Жүк ... ... ... ... ... ... ... өнеркәсібі
Осы аталған 9 кластер бойынша қазақстандық өндірушілердің шетелдік
бәсекелестерге ... ... ... Аймақтық нарықта
экспорттағы тауарлардың мүмкіншілігі бағаланды.
Қорытынды
Кәсіпкерлік қолда бар қаржы,материал және еңбек қорларын игеру базасында
қызмет ... ... ... ... ... бір ... жаңа ... құру процесі ретінде қарастырылады.
Кәсіпкерлік феномені жер, еңбек және капитал ... ... ... істеуге
мәжбүрлейтін қозғаушы күш болып табылады. Сондықтан кәсіпкерліктің соңғы
уақытта негізгі өндіріс факторларымен бір қатарға қойылып ... ... ... ... ... 90-жылдардың басында қайта құрудың
басталуымен айтыла бастаған. Бұл кезде ... ...... басталды, көптеген белсенді жас адамдар, негізінен комсомол
жетекшілері, жастардың шығармашылық ғылыми-техникалық орталықтары негізінде
кооперативтер құра ... ... ... ... Кеңес Одағы
кезінде 1987 жылы ... ... ... жеке ... ... заңы ... рет ... Кооперативтер мен серіктестіктердің
жаппай құрылуы басталды.
Қазақстан Республикасы 1991 жылы тәуелсіздік алғаннан кейін кәсіпкерлік
қызметті ... ... ... заңдар шықты. Өз еліміздегі шағын,
орта және ірі бизнес ... ... ... ... саны ... 1994 жылы ... ... қамтылғандардың саны
164 мыңға жетті.Кәсіпкерлік қызмет салаларының ішінде біріншіорынға сауда
шықты.
Нарыққа көшу барысында бәрімізге белгілі көптеген ... ... ... шағын және орта бизнеске аса көңіл бөлінді. Шағын және орта
бизнесті қолдауға мемлекет көптеген кәсіпкерлер үшін ... ... ... ... ... саны қазіргі кезде біршама ... ... ... кезде шындап бетбұрыс болмағанмен кейіннен жүре
түзелдік. Қазақстан Республикасы Статистикалық ... ... ... және орта бизнес субъектілерінің саны 626 187 ... ... ... ... ... ... ... Шағын және орта бизнестің даму
көрсеткіші ретінде оның жалпы ішкі ... ... ... 25 ... бізде көптеген кемшіліктер ... ... ... ... ... ұзаққа бармай жабылып қалатын жағдайлар көп
кездеседі. ... ... әлі ... ... кәсіпкерлердің білімінің жоқтығы.
Атап айтсақ, маркетинг, менеджмент, қаржы, есеп жүйесі ғылымдарынан
хабарсыз ... ... бар ... ... ... алмауы, өндіріп отырған
өнімге немесе қызмет көрсетуге деген сұраныс деңгейінің дұрыс ... т.б. ... ... ... ... БСҰ-на кіруге дайындалуда. Осыған байланысты,
еліміздің отандық кәсіпкерлікті қолдау үлкен роль ... ... ... ... арттыру еліміздің шағын және орта
бизнестің әлемдік ... ... ... ... ... ... шикізат өндіру
бағытынан шикізаттық емес бағытқа ... ... ... отыр. Табиғи
байлықтардың шектеулі екенін ескере отырып, нақты емес ... ... ... ... ... орай ... кластерлік жүйеге көшуді алдағы
уақытта міндеттерінің біріне ... Ол ... ... ... ... кәсіпорындар бірігу керек. Үкімет 5-7 сала кластерінде
нақты жобалар жасайтынын мәлімдеді.
Шағын және орта ... ... ... нарықта мықты
бәсекелес болуы елдің әл-ауқатының жақсаруының кепілі. Кәсіпкерлік қызметке
қолайлы жағдай жасап, өркендеуіне жол ... ... ... ол ... ретінде елдің әлеуметтік-экономикалық жағдайын жақсартады. Болашақ
кәсіпкерліктің өркендеп келе ... ... ... айналатынына біз сенімдіміз.

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 21 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Бағалы қағаздардың қалыптасуы мен даму48 бет
Қазақстан Республикасындағы шағын бизнестің дамуы16 бет
Қазақстандағы шағын және орта бизнес субъектілерін несиелеу: дамуы мен жетілдіру жолдары29 бет
«Ата-тек-Астана» шағын бизнес орталығының басқару жүйесін талдау43 бет
«ЦентрКредитБанкі» АҚ ұйымдық экономикалық сипаттамасы және қаржы жұмысының ұйымдастырылуы29 бет
Арнаулы салық режимдері57 бет
Астана қаласындағы «Баққон» кәсіпорны негізінде кәсіпкерлікті жүзеге асыру жағдайы31 бет
Астананың гүлденуі - Қазақстанның гүлденуі30 бет
Венчурлық кәсіпкерлік түсінігі, маңызы және инновациялық жүйенің экономикадағы рөлі6 бет
Каспий банктегі”несиелік операциялар есебін ұйымдастыру жолдары70 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь