Қазақстан Республикасының коммерциялық банктері туралы

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .3
I Қазақстан Республикасының коммерциялық банктері
1.1. Коммерциялық банктердің мәні ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .4
1.2. Коммерциялық банктердің функциялары мен
жүргізетін операциялары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...4
II Банктің дәстүрлі операциялары
2.1. Банктің несиелік операциялары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...5
2.2. Банктің депозиттік операциялары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...8
2.3. Банктің пассив операциялары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...13
III Банктің дәстүрлі емес операциялары
3.1. Факторинг операциялары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 17
3.2. Траст операциялары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .19
3.3. Форфейтинг операциялы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 21
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 23
Қосымшалар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 24
Қолданылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .28
Қазіргі ақша-несие саясатының тиімділігі және тұрақты экономикалық өсу көп ретте ел экономикасының қаржы секторының жай күйімен байланысты. Ал осы қаржы секторының маңызды құрамдас бөлігінің бірі банк жүйесі екені анық.
Екінші деңгейлі банктердің экономикадағы маңызын олардың атқаратын операциялары анықтайды.
Нарықтық экономикада несие-банк жүйесі маңызды роль атқарады. Ол арқылы кәсіпорындардың, ұйымдардың және халықтың ақшалай есеп айырысулар мен төледері жүргізіледі, ол уақытша бос ақшалай қаражаттарды, халықтың жинақтары мен табыстарын жұмылдырады және белсенді түрде жұмыс жасайтын капиталға айналдырады, сондай-ақ көптеген түрлі несиелік, сақтандыру, делдалдық, инвестициялық, сенім, кеңес беру және басқа да операцияларды орындайды.
Банктің қаржылық жағдайының тұрақтылығын қамтамасыз ету жалпы экономика дамуының басты шарты.
1) С.Т. Міржақыпова “Банктегі бухгалтерлік есеп” Алматы 2004 ж.
2) Сейткасымова Г.С “Банковское дело”
Алматы 1998 г.
3) С.Б. Мақыш, А.Ә. Ілияс “Банк ісі”
Алматы 2004 ж.
4) Усоскин В.М. “Современный коммерческий банк”
Алматы 1998 г
5) Роза Қалығұлова, Нәзира Ғұмар “Банктегі бухгалтерлік есеп және есеп
беру” Алматы 2000 ж.
6) Мақыш Серік Биханұлы “Коммерциялық банктер операциялары”
Алматы 2004 ж.
7) Жукова Е.Ф. “Банки и банковские операций” Алматы 1997 г.
8) Ғ.С.Сейітқасымов. “Ақша, несие, банктер”
9) Р.Қалғұлова. “Екінші деңгейлі банктердегі банк операциялары”
10) сайт: http://www.google.kz/ - ТұранӘлемБанкі
11) сайт: http://www.NurBank.kz.
12) Көшенова Б.А. Ақша, несие, банктер, валюта қатынастары. – Алматы:
Экономика, 2000.-432 бет (98,221).
13) Мамыров Н.Қ., Тілеужанова М.Ә. Макроэкономика – Алматы:
Экономика, 2003. – 432 бет. (212, 217, 221).
14) Мақыш С.Б. Жобалық несиелеудің ерекшеліктері. Вестник КазНУ. – 2004.
№6.-32-34 бет
15) Әубәкіров Я.үӘ., БайжұмаевБ.Б., Жақыпова Ф.Н., Тәбеев Т.П.
Экономикалық теория. – Алматы: Қазақ Университеті, 1999-280 бет (162)
16) Сейтқасымов Ғ.С. Ақша, несие, банктр.-Алматы: Экономика, 2001-466 бет.
72-130-232-162-276.
17) Әкімбеков С.Ә., Баймұхаметова А.С., Жанайдаров У.А. Экономикалық
теория. – Астана: Астана полиграфия, 2002.-398 бет. (296,299).
        
        Мазмұны
Кіріспе………………………………………………………………….…..3
I Қазақстан Республикасының коммерциялық банктері
1. ... ... ... банктердің функциялары мен
жүргізетін
операциялары…………………..................................4
II Банктің дәстүрлі операциялары
1. Банктің несиелік операциялары ... ... ... операциялары……............................…......8
3. ... ... ... ... емес операциялары
1. Факторинг операциялары…………………...............................17
2. ... ... ... ... ... ... ... және тұрақты экономикалық өсу
көп ретте ел экономикасының қаржы секторының жай күйімен байланысты. ... ... ... маңызды құрамдас бөлігінің бірі банк жүйесі ... ... ... экономикадағы маңызын олардың ... ... ... ... ... ... роль ... Ол арқылы
кәсіпорындардың, ұйымдардың және халықтың ақшалай есеп ... ... ... ол ... бос ... ... халықтың
жинақтары мен табыстарын жұмылдырады және белсенді түрде жұмыс ... ... ... ... ... несиелік, сақтандыру,
делдалдық, инвестициялық, сенім, кеңес беру және ... да ... ... ... ... қамтамасыз ету жалпы экономика
дамуының басты шарты.
Коммерциялық банктер бір жағынан, шаруашылық субъектілерінің уақытша
бос ақшалай қаражаттарын тартатын ... ... ... бұл ... ... мен ... әр түрлі қажеттерін қанағаттандыратын
арнайы ... ... ... ... ... ... ... асырылуы үшін қажетті банк ресурстары жинақталады.
Курстық жұмыстың өзектілігі – Қазақстан Республикасының коммерциялық
банктері, олардың қызметтері мен ... ... кең ... әрі ... ... жұмыстың мақсаты – коммерциялық банктердің ... оның ... ... және ... емес операцияларын
қарастыру, қаншалықты қолданылатынын зерттеу.
Курстық ... ...... ... ... қарастыру,
депозиттік операциялардың саясатын зерттеу, пассивтік операцияларға мазмұн
беру, факторинг, форфейтинг және траст ... ... ... ... ... жұмыс үш бөлімнен тұрады.
Бірінші бөлімде – екінші деңгейлі банктердің жалпы қызметтері мен
операциялары ... ... ...... банктердің дәстүрлі операциялары туралы,
соның ішінде несиелік операциялар ... ... ... ... ... ... ... туралы жаздым.
Үшінші бөлімде – ... ... ... ... дәстүрлі емес операциялары туралы, соның ішінде факторинг
операциялары ... ... ... ... және форфейтинг бойынша
жүргізілетін операциялары туралы жаздым.
І. Қазақстан Республикасының коммерциялық банктері
1.1 Коммерциялық ... ... ... ... ... банктердің алатын орны өте
зор. Олар қарыз капиталы нарығының әр түрлі саласында жан-жақты іс-әрекет
етеді. Коммерциялық ... ... ... ... бөлігін
шоғырландырып, өз клиенттеріне несие ... ... ... есептесу,
бағалы қағазды, шетел валютасын сатып алу, сату мен ... ... ... да ... ... ... ... Коммерциялық банктер нарықтық
экономикада несие жүйесінің ... ... ... міндеті – ақша айналымы
мен капитал айналысының үздіксіз ... ... ету, ... ... пен ... ... ... шаруашылығына қор жинау
үшін жағдай жасау болып табылады. Қазіргі коммерциялық банктер
қаржы делдалдары ретінде ақша капиталы, ... және ... ... ... қамтамасыз етіп маңызды халық шаруашылық қызмет атқарады.
Капиталды салалар мен жүйелерге бөлу және ... ... ... ... ... ... ... шаруашылықты дамытуға
экономиканың құрылымын өзгертуге мүмкіндік туғызады. Қазіргі коммерциялық
банктер несие ... ... ... ... ... көрсететін
қызметтерін үнемі дамытуда және көптеген жаңа түрлерін меңгеруде. Бүгінде
кейбір мемлекеттердің коммерциялық ... ... 300-ге жуық ... ... ... бар. ... ... бір-бірінен
көптеген өзгешеліктеріне байланысты ажыратылады. Олар:
1 Жарғылық капиталын ... және оны ... ... ... ... ... ... тарайтын жер көлемі жөнінен
4 Экономикалық әр түрлі салаларына қызмет көрсету ... ... ... ... ... ... Ақша ... шоғырландыру және тарту (депозит)
2 Несие беру
3 Шаруашылықтармен есеп және төлем жұмыстарын жүргізу
4 Төлем ... ... ... ... ... және ... ... Сенім хат бойынша клиенттердің мүлкін
7 Клиенттерге кеңес беру
Коммерциялық банктердің жүргізетін операциялары
салымдар жинақтау, депозиттік, кассалық, ағымдағы шоттарды ... ... ... ... ( несие қабілеттілік тексеру
және несие беру), бағалы ... және ... сату және ... ... ... ... ... сатып алу және сату, халықаралық есеп
айырысу, аккредитивтер), жанама және сыртқы байланыс (жаңа клиенттер ... ... және ... Банктің дәстүрлі операциялары
2.1. Банктің несиелік операциялары
Банктік несие латын тілінен аударғанда ... ... ... ... клиенттерге қаражаттар ұсынуы кезінде пайда болған ... ... ... ... ... ұсынуды Ұлттық банктің банктік
операцияларды жүргізу үшін ... ... ... ... ... ... ... Ұлттық банкі «банктер және банктер
қызметі туралы», сондай-ақ қысқа мерзімді несиенің тәртібіне сәйкес ... да ... ... ... ... ... ... Қысқа
мерзімді несиелендіру банктермен мына шарттар ... ... ... ... қамтамасыз ету, қарыздың мақсатты
жұмсалуы.
Несие бөлу туралы несиелік комитеттің ... ... ... ... ... бірігіп несиелік келісім мен кепіл келісімін дайындайды. Несиелік
бөлім қажетті қолдарды жинап, оны мөрімен куәландырады.
Несиелік келісім, ... ... және ... да ... ... ... органдарға сәйкес кепілді тізімге алу үшін немесе
ҚРҰБ талаптарына сай рәсімделген кепілдеме ... ... ... ... ... ету бойынша басқа құжаттарды рәсімдеу үшін ... ... ... ету ... ... кепілдендірмесе де, банктің
жоғалту тәуекелі біршама төмен болады. Сонымен ... ... ... ... ... қаражатты қайтару кепілдігі ғана ... ... ... Аталған байланыста тапсырмалар мен кепілдемелерді беру, кепілдік
міндеттерді рәсімдеу, оның ішінде жеке және ... ... ... ... және ... мүліктердің кепілін рәсімдеу
тәжірибесі кеңейе түседі. ... ... ... ... ... ... керек. Ол ... ... ... ... ... Егер ... міндеттемені орындау
мерзімі көрсетілмесе, онда тапсырма шартын ... ... ... ... ... ... ... нысаны кепілдік беру болып
табылады.
Шаруашылық субъектілер берген кепілдіктер кепілді банкте ... ... банк ... ... ... кепілді банктің хабарламасын
бірге ұсынады. Егер несиені қамтамасыз ету ретінде оны ... ... ... болса, онда несиені беру туралы шешім ... ... ... сақтандыру шартын және сақтандыру полисін ұсынады.
Несиелік мәмілені рәсімдеу ... ... ... ... жасалады және
оған қарыз алушы мен кредитор ... ... шарт ... туралы қарыз
алушының анкетасы қосылады. Несиелік ... ... ... ... анықталуы тиіс:
• несиенің мақсаты;
• берілетін несиенің жалпы сомасы;
• несиенің валютасы;
• несиені өтеу әдісі;
... ... ... ... ... ... несие бойынша клиент ұсынған ... ... ... ... ... ... ... жауапты
орындаушы карточканы қарап отырып, өтеу мерзімі келген міндеттемелерді
алады. Несиені бөліп өтеу ... ... ... ... ... ... ... белгі қойылады. Сол жерде қарыз алушы ... ... ... ... ... несиелік құжаттамаға кез келген несиені
ұсынуда талап етілетін негізгі құжаттардың болуы жеткілікті.
Несиелік құжаттамаға жылжымалы мүлік ... ... ... алушының
міндеттемелерін орындауын қамтамасыз ету жағдайына ұсынылғаннан ... ... ... заты ... ... және олардың құнын анықтау әдісі
ұсынылады.
Несиелеуді ... ... мен ... ... ... ... ... жатады. Сол себептен банкті несиелендіру
кәсіпорыны деп аталады. Банк активінің біршама бөлігі ... ... ... ... Қазақстанның екінші деңгейдегі
банктерінің орналастырылған ... 2003 жылы ... ... әр ... ... 72% келді. Сондықтан табыстың 85%-і ұсынылған қарыздарды
төлеу түрінде алынған. Банктер бір мезгілде ресурс ... ... ... ... ... ... ... шығындар құрылымын 80%-ға жуық
салымдар мен депозиттер бойынша несиенің пайыз төлеу шығындары құрайды.
Қысқа мерзімді несие – ... ... бір ... үш ... ... Олар тауарлы-материалдық құндылықтарға, төлемдердің ағымдағы
қажеттіліктері мен шығындарына беріледі. Ұзақ мерзімді несиеге ... ... ... ... жатады. Берілген несиелер қаржылық активтерді,
айналым құралын, негізгі қорлардың қалыптасуы үшін ... ... ... осы ... дейін қолданылып келген кәсіпорындардың,
ұйымдардың халықты несиелеу жүйесі енді неғұрлым оңтайлы жүйе ... ... ... ... өзі қызметін пайдаланғысы келетін
несиелік ұйымды өзі таңдайды. Клиент несиеліку шотты тек бір ... ... ... ашуға құқылы.
Қалыптасқан несиелік механизм коммерциялық сипатта. Осыған байланысты
сауда, экономика мәтіндеріне ерекше көңіл ... Тек ... ... ақша ... ... қажеттілігін
қанағаттандыру, сондай-ақ несие мекемесінің өтімділігіне негіз ... ... ... табылады. Бұл клиенттердің депозиттері мен
несиелеріне және де банкаралық несиеге деген қатысты. Бірақ екінші ... ... ... ... алып қана ... ... бірге оны басқа
банктерге сатады. Коммерциялық банктің жұмысына талдау жүргізу оның ... ... ... тек жартылай ғана қолданылатынын
көрсетеді. Сонымен бірге ресурстарды сату ... және ... ... ... ... ... оң ... ретінде сипаттауға
болады.
Қазіргі несиелеу ... ... ... ... ғана ... ... ҚРҰБ ... пруденциялдық
нормативтерге байланысты. Қазіргі пруденциялдық нормативтер тартуға ... ... ... ең аз ... ... несие беруінің екті
сомасын, оны ... ... ... банк ... ... ... ... жасауды реттейді. Қазіргі несиелеу ... ... оның ... негізі болып табылады. Несиелеу ... ... ... банк пен ... ... ... келісіп шешеді.
Шартқа сәйкес әрбір жақ белгілі бір міндеттемелерді ... ... ... сақтауға бақылау жасау үшін белгілі құқықтарға ие болады. Айта
кететін жайт, несие шарттары бұрын да жасалған, бірақ олардың ... ... ... Тек ... ынта ... болған кезде, банк пен
кәсіпорын арасындағы шарттың бұзылуы сезілген кезде ғана ... ... ... де, ... ... да жауапкершілігін арттыратын күш болып
табылады.
Қалыптасқан нессие жүйесінің маңызды ... – оның ... ... ... өту ... табылады. Бұрын қолданылған
несиелеу жүйесі несиелеу объектісіне ... ... ... ... ... шығындардың болуы клиентке несие алуға
мүмкіндік береді; несиені қайтару ... ... ... ... ең ... деп автоматты түрде несиені қайтаруға кепіл беретін жоспар
есептеледі. Сонымен бірге тауарлы-материалдық құндылықтардың ... ... ... ... ... несиелеу жүйесі дәстүрлі және жалпы ... ... оның ... ... және қамтамасыз етушілігі, несиенің
төлем сипаты ескеріледі. Оның бірқатар құрамдары өзгеріске ... ... ... ... ... саралау режимі қолданылатын жақсы және
жаман жұмыс істейтін қәсіпорындар категориясы болғаны ... ... ... ... олардың жоспарлы көрсеткіштерінің орындалуы
алынған. Қазіргі уақытта қалыптасқан жүйеде ... ... ... ... клиенттің несиеге қабілеттілігін ескереді. Ең
алғаш рет қарыз алушының ... ... ... ... банк ... банктің қатысуымен белгілеген әкімшілікке
жедел басқаруға беруге, оларды қайта құру және жабу мәселелерін қарастыруға
құқықтары пайда болды.
Өзгертулер ... ... ету ... да әсер ... ... ... ... уақытында қайтаруға кепілдік етпейтінін
көрсетеді. Кәсіпорында несиелеу жүйесінің жаңа белгілері ретінде ... банк ... ... ... ... түріне өту
қарастырылады. Несиені қайтаруды қамтамасыз ету ... ... ... ... ... ... қағаздар кепілдігі, кепілге
салу), кепідік беру және кепілдеме, жалпы алғанда ... ... ... құқы ... ... ... ... іске қосатын несие механизмі
банкке өзінің тәуелсіздігін күшейтуге ... бере ... ... ... қол ... ... ... және халыққа
қаржы-несиелік қызмет көрсететін ұйымдар шаруашылық ... ... рөл ... механизмінің қызмет ету тиімділігі уақытында әр түрлі
шаруашылық бірліктерінен ақша алу ғана ... ... ... ... өсу қарқынына әсер етеді. Несие жүйесінің қызмет ету механизмі
оның ұйымдық құрылымдарының, несиелік операцияларды жүзеге асыратын ұйымдық-
құқықтық формаларда, ... ... мен ... ... әсеріне
байланысты әрқашан ауысып отырады. ... алу ... ... ... ... ... түрі ... ұсну болы табылады.
Қаражатын әр түрлі ... ... ... ... банк ... ... клиенттердің қажеттілігін қанағаттандырады әрі өздері де табыс
алу көзі деп ... ... ... ... ... ... бар.
Мысалы, банк кейбір жағдайларда ғана басқа ... мен жеке ... ... бере ... ... ақша талаптарының аталған түрінде екінші
реттеі нарық жоқ, бұған тұрғын үйді ... салу ... ... ... ... банк ... «несиелік қоржын» ішінде ақша ... ... ... ... ... төлеу, сауда-өнеркәсіп
компаниялары, жылжымайтын мүліктер сияқты несие түрлеріне бөлу. Ондай
бөлудің ... ... ... ... табысы, әр түрлі шектеулері бар
несиелерге сұраныс қарастырылады. Банк қаражаттарын әр ... ... ... әр ... ... мен ... актілерге байланысты.
«Қаражаттардың жалпы қоры» әдісіне сәйкес орналастырылуына ... ... ... ... ... әр түрлі көздерден түседі, оның ішінде
талап еткенге дейінгі салымдар, жинақтық, мерзімдік салымдар және ... ... ... Бұл әдіс ... ... ... ... Одан кейін жинақ қаражаты сәйкес деп саналатын активтер
түрінің арасында бөлінеді. Қаражатты ... ... ... ... ... ... ... қарастырылатын анықтаудағы белгілеу.
Көп жағдайда алғашқы резерв рөлінде «басқа банктердің қарыздары және қолда
бар ... ... ... ... ... Оған ... банктің корреспонденттік шотындағы ақша және де инкассолау
үрдісіндегі басқа да ... ... ... ... екінші
мәселе, белгілі бір табыс алып келетін «кассалақ ... ... ... ... ... депозиттік операциялары
Банктер өзінің активті операцияларын жүргізу үшін пассивті операцияларды
өткізу нәтижесінде пайда болатын тартылған қаржыларды қолданады.
Депозиттік операциялар ... және ... ... ... ... ...... уақытша бос ақша қаражаттарын басқа
корреспондент-банктердегі шоттарда орналастырумен байланысты операциялар.
Олар банктің ... ... ... яғни ... активтердің өте аз
бөлігін алады.
Пассивті депозиттік операциялар – бұл ... ... бос ... ... ... және пайыз төлеу шартымен тартумен байланысты
операциялар. Бұл операциялар ... ... ... ... ... ... ... және банктік ресурстарын қалыптастырудың негізгі көзі.
Коммерциялық банктің пассивті операциялары келесі нысанда жүзеге ... банк ... ... және ұлғайту үшін банктердің пайдасы есебінен
аударулар;
• басқа заңды тұлғалардан алынған несиелер;
• депозиттік операциялар.
Депозиттік операциялар – бұл ... және жеке ... ... ... белгілі бір мерзімге немесе талап ету ... ... ... ... ... ... кез келген банк өздері
дайындаған депозиттік саясатты ... және олар өз ... ... ... ... операциялар банктің пайда табуына немесе болашақта пайда
табуға мүмкіндік жасауға негізделіп ұсынылады;
• депозиттік операцияларды ... ... ... ... әр ... және ... әр түрлі
нысандарының үйлесімділігіне ұмытылыс болады;
• депозиттік операцияларды жүзеге ... ... осы және ... ... ... ... мен сомалары бойынша несие ұсыну
операциялары арасындағы өзара байланыс пен ... ... ... ету ... депозиттік операцияларды ұйымдастыру үдерісінде банк балансының
өтімділігін жоғары деңгейде қамтамасыз ететін мерзімдік депозиттерге
ерекше ... ... ... ... ... ... ... банк депозиттік
шоттардағы бос қаржы резервтерінің (активті операцияға тартылмаған)
ең аз ... ... ... ... тартуға әсер ететін банктік қызметтерді дамыту және
қызмет көрсету сапасы мен мәдениетін жоғарлату шараларын қарастырған
жөн.
Халықаралық ... ... ... ... төрт ... бөлінеді:
o мерзімді депозиттер;
o талап етілмелі депозиттер;
o жинақ салымдары;
o бағалы қағаздар.
Сондай-ақ, оларды төмендегідей белгілеріне ... ... ... ... ... салым иелерінің категорияларына қарай;
o қаражаттарды салу және қайтарып алу ... ... ... ... тәсіліне қарай;
o банктің активтік операциялары бойынша жеңілдіктер алуына қарай;
o басқа.
Салым ... ... ... депозиттік шоттар мынадай
түрлерге бөлінеді:
o жеке тұлғалардың шоттарына;
o кәсіпорындар және акционерлік қоғамдардың ... ... ... ... ... ... мекемелердің шоттарына;
o шетелдік азаматтарының шоттарына.
Бірінші топ – талап етілмелі ... олар ... ... деп те ... ... ... ... – бұл салым иелерінің бастапқы ... ... әр ... ... ... ... ... ақшаларын алатын
әр түрлі шоттардағы қаражаттар. Талап ету ... ... ... тарту
кезінде банк пен салымшы арасында келісімшарт жасалады.Чектік ...... ... ... тиісті, салымшыға чек жазуға құқы беретін шот.
Чектік депозиттердің ыңғайлылығы ... ... және чек ... төлем жүргізу қарапайымдылығымен түсіндіріледі. Сонымен қатар олар
бірінші талап бойынша нақты ақша ... ... ... Чектік
депозиттерді жүзеге асыру үшін есеп операциялары мен ... ... ... ... банктер осы шарттарды қолданғаны үшін
төлем белгілейді. Бұл кезде төлем мөлшері бір ай ... ... ... мен ... ... өзгеруімен өзгертіледі. Егер салымшы бір ай
көлемінде шотта банктің өзінің коммерциялық мақсаттары үшін қолданылатын
жеткілікті ... ... ... ... ... ... бұл
төлемдерді алудан бас тартады.
Талап ету депозиттік ... ... ... жатқызуға болады:
• ақшаны салуға немесе алуға шектеудің болмауы;
• ақша шоттан қолма-қол түрде, ... ... ... ... шот иесі банкке тұрақты айлық мөлшерде немесе әрбір жазылған
чек үшін комиссия төлеуі;
... ... ең аз ... мерзімдік депозиттермен
салыстырғанда үлкен үлесінің сақталуы.
Отандық банктік тәжірибеде талап етуіне дейінгі депозиттерге мыналар
жатады:
... ... ... ... әр ... ... ... ағымдық шоттарындағы
сақталатын қаражаттары;
• әр түрлі мақсатқа тағайындалған қорлардың қаражаттары;
• есеп айырысудағы қаражаттар;
• жергілікті ... ... және ... шоттарындағы
қаражаттар;
• басқа банктердің корреспонденттік шоттарындағы қаражат
қалдықтары.
Талап етуге дейінгі депозиттік ... ... ... ... ... өтімділігіні байланысты сипатталады. Талап етуге дейінгі депозиттік
шоттарға қаражаттар, ... және ... да ... ... барысында түседі және пайдаланылады.
Ал, кемшілігі – бұл шот ... ... ... төленбейді немесе біршама
төменгі мөлшерде төленеді. Міне осыдан келіп талап етуге дейінгі шоттардың
төмендегідей өзіндік ерекшеліктері қалыптасады:
- ақша салу және оны алу кез ... ... ... да ... ... шот иесі ... осы шотты пайдаланғаны үшін пайыз түрінде немесе
комиссиондық ақы алып ... ... ... ... дейінгі шоттарда ақшалай қаражаттарды сақтағаны
үшін өте төменгі деңгейде пайыз төлейді, кейде ... де ... ... ... ... ... бойынша, коммерциялық банк Орталық
банкте сақталатын міндетті резервтерге жоғарғы мөлшерде аударымдар жасайды.
Талап ету депозитінің бір түрі ... ... ... операциялары
есептелетін контокоррент – бірыңғай шот болып табылады. Контокоррентте банк
қарыздары, сондай-ақ шоттан клиент тапсырысы бойынша ... ... ... ... ... аударым және т.б. түрде түсетін барлық қаржы көрсетіледі.
Контокоррентті шот ерекше ... ... ... тек ... және ... ... қарызшыларға ашылады. Шот иесі шығындардың
түсімдерден артуы кезінде әрбір жеке жағдайда, арнайы ... ... ... ... анықталған сома шегінде несие алуға
мүмкіндігі бар.
Талап ету депозитіне сондай-ақ ағымды овердрафт шотын жатқызуға ... – банк пен ... ... келісімге сәйкес, банк анықтаған
мөлшерде шотта бар қаржы көлемінен артық ... ... ... беретін
шот, бұл да несие алмасуды білдіреді. Овердрафттың ... ... ... ... Атап ... жайт, овердрфт шоты
қосымша депозиттік ... ашу ... ... ... ағымды шоты
жеке және заңды тұлғалардың уақытша шығындарын жабу үшін ашылады.
Талап ету депозитінің басқа бір түрі – ...... ... шегі жоқ ... яғни ол ... болуы мүмкін. Супер-нау-шоттар –
бұл қолма-қол ақшаны қолдану шоттары, оларды ашу қызметтер кешенін ұсынады.
Депозиттік ... ... түрі – ... ... ... ... Жинақ шоттарынан ақша қаржыларын автоматты түрде аударуға
мүмкіндік ... ... жабу үшін ... ... пайыз әкелетін
депозиттің түрі. Банктер салымшының келісімін жетекшілікке ала ... ... ... ... етуге несиенің артуын жабу немесе чектік
шоттардағы ең аз балансты көтеру талабы туындаған ... ... ... ... ... салымшыға өте аз соманы салымда талап етуге дейін
сақтауға және бір мезетте шоттар ... ... ... ... алуға мүмкіндік береді.
Бұл депозиттерден тыс көптеген ... ... есеп ... ... ... ... және ... чектер» деп аталатын
шағын баптар енгізіліп жүр. Куәландырылған чектер – банк ... ... ... ... ... ... куәландыру кезінде,
куәландырылған чекте көрсетілген соманы салымшы шотынан алады және оны ... ... ... ... чекті банк қызметкерлерінің бірі ... ... ... ... үшін ... ... ... соңғысы ол
бойынша төлемдердің жүргізілуін күте отырып, қызметкерлер жазған ... ... ... ... ... ету ... бойынша
эксплициттік (анық түрде белгіленген) ... ... ... ... ... ... осы ... депозиттердегі
қаржыларының мөлшерін төменднтуге тырысады. Шығынды азайтудың осы тұрғыдағы
әдістерінің бірі ... ... ... ... мүмкіндіктерді
пайдалану. Мұндай шоттармен ағымды ... ... ... ... ... аз ... асатын кез келген ақша сомасынан шотты
«тазартады» (немесе оларды ... ... ... ... ... құралдарға орналастырады, мысалы, қайта сатып алу туралы ... ... банк ... ... күн ... орындайды. Мұндай
жағдайларда, банкке бұл операцияны ... ... ... ... ... ... талап ету депозитіне аударылады.
Көптеген банктер өзінің клиенттерінен компенсациялық балансты ұсынуды
талап етеді, бұл талап ету салымдары ... ... ... ... яғни ... банктік қызметтерді төлеу үшін қажет.
Компенсациялық ... яғни ақша ... ... орташа шығындарды азайту
жолымен қорлардың ... ... ... айтарлықтай тиімділік береді.
Кейбір жағдайларда компенсациялық баланс несие ұсыну, сондай-ақ банктік
қарыз ... ... ... ... ... ... қызметтері үшін
төлемді ұсынады.
Мерзімді депозит – бұл банктерде ... бір ... және ... ... ... клиенттердің уақытша бос ақша қаражаттары.
Бұл депозит түрі алдын ала хабарлаудан кейін немесе ... ... ... ... ... ... көмегімен пайдаланылмайды, бірақ
қолма-қол ақша түрінде еркін аударылады немесе ағымдағы шотқа аударылады.
Егер мерзімге ... бұл ... ... ... онда шот иесі ... міндетті.
Бұл салымның ерекшелігі – талап еткенге дейінгі депозитке қарағанда,
оларға міндетті резервтердің төменгі мөлшері ... бұл ... ... ала хабарлау негізіндн немесе уақыты ... ... иесі ала ... ... депозиттерді чектер арқылы алуға
болмайды. Мерзімді депозиттерді басқа шоттарға аударуға болады.
Мерзімді депозиттер мынадай түрлерге ... ... ... ... ала алуыескерілетін мерзімді депозиттер.
Меншікті-мерзімді депозиттер сақталу мерзіміне қарай жіктеледі:
- 30 күнге дейінгі;
- 30-90 күнге дейінгі;
- 90-180 ... ... 180 ... 360 ... ... 360 ... ... депозиттер бойынша, салым иесінен алдын ала хабарлау депозиті
бойынша міндетті ... ... ... ... Өтініш беру уақыты алдын ала
келісіледі және депозит бойынша, соған сәйкес ... ... ... ала алуын хабарлау мерзімі жеті күннен жоғары болып келеді.
Мерзімді депозиттердің мынадай ерекшеліктері болады:
- есеп айырысу үшін ... әрі ... ... ... ... ... ... толтырылмайды;
- шоттағы қаражат;
пайыз мөлшерінің ең жоғарғы деңгейі Ұлттық банкі тарапынан реттеліп
отырады;
- ақшаны алуы ... ... ... алдын ала хабардар етуі талап
етіледі;
- бұл ... ... ... ең ... ... ... келесі тобы – жинақ салымдары. Жинақ депозит туралы келісім
негізінде ашылады. Қазіргі кезде ... ... ... типі ... ... ... ... жағдайы туралы жазбасы бар шоттар,
сондай-ақ ақша нарығының депозиттік шоттары ... ... ... мерзімі жоқ, қаражатты алуда ескертуін талап етпейді,
салымның жоғары шегі шектелген, ақшаны салу және алу ... ... ... ... ... ... – бұл ... алуға болатын, пайыз әкелетін
чектік емес депозиттер.
Олардың ерекшеліктеріне ... ... ... ... ... ... ... болмауы;
- банктер салымшылардан ақша қаржысын алу туралы алдын ала хабарлауды
талап етуге құқылы ... да, бұл ... ақша ... ... ... ... аз қояды;
- шоттың жоғары шегін белгілеу мүмкіндігі;
2.3.Банктің пассивтік операциялары
Банктердің экономикадағы маңызын олардың ... ... ... ... ... операциялары негізінен мына топтарға
бөлінеді: пассив (қаражат ... ... ... ... ... ... бойынша комиссиалық ақылы) және
сенімді операциялары.
Пассив операциялары – олар өз қарауына әр түрлі салымдарды ... ... ... ... ... бағалы қағаздарын шығарып және с.с.
басқа да қаражат тарту операцияларын жүргізіп, банк қорын құру және ... ... Олар банк ... ... ... ... негізінде банктің ресурстары жинақталады.
Сондықтан да пассивтік операциялардың екінші деңгейлі банктер қызметіндегі
рөлі ... ... ... ... ... ... ... клиенттерге шоттар (оның ішінде корреспондент банктерге) ашу ... ... ... ... қағаздарын шығару (облигация, вексель, депозиттік
және жинақ сертификаттары);
... ... алу, оның ... ... ... репо ... еуровалюталық несие алу.
Пассивтік операциялар көмегімен банктер нарықтан несиелік ресурстарды
сатып алады.
Пассивтік операциялардың мынадай формалары болады:
• коммерциялық банктердің бағалы ... ... ... банк ... капиталдарды немесе қорларды ұлғайту және құру;
• Басқа да заңды тұлғалардан несие алу;
... ... ... ... деп - ... ... үшін қаражатты
сырттан тарту ... ... ... мына ... ... ... ... акционерлерінің, инвесторларының қосқан
үлесінен жинақталған қаражаттарды айтамыз. Меншікті қаражаттар мынадай
топтарға ... ... ... ... ... ... ... Әлеуметтік мақсаттағы капиталдар
- Банк пайдасы
- Бөлінбеген пайда
Акционерлік капитал деп – акционерлер қосқан акция ... ... Бұл ... ... ... ... деп те ... капитал – жарғылық капиталдың 15-20 % есебінде құрылатын
капитал.Бұл капитал банкте ... ... ... кезде, сәтсіздіктер
болған кезде орнын жабу үшін ұсталынады. Кейде ... ... ... ... капитал – банк әр түрлі мақсаттарда шағын-шағын капиталдар
жинайды.
Әлеуметтік капитал - ... ... ... арналған
капитал.
Банк пайдасы – банктің түскен табыстарынан ... ... ... ...... өтеп, мемлекетке салық төлеп
болғаннан кейін, ... ... ... ... ... қаражаттарды
жинақтағаннан кейін олардың көмегімен сырттан қаражат жинақтауға тырысады.
2. ... ... ... ... қаражаттары.
3. Банкті басқа банктерден,Ұлттық банктен, басқа компаниядан,
фирмалардан ... ... ... өз ... ... ... және эмиссияланған
қаражаттардан құралады. Банктің өз қаражаттарына акционерлік және резерв
капиталы, сонымен бірге ... ... ... ... ... ... қор ... қағаздар нарығында акцияларды орналастыру ... ... ... мөлшері, оны қалыптастыру арқылы және өзгерту
банктің жарғысында ... ... ... сомасы заңмен
шектелмейді, дегенмен банктің ... ... ету үшін ... банк
оның төменгі аз мөлшерін бекітеді. Батыс елдерінің коммерциялық банктерінің
жарғылық капиталы 10-15 млн. ЭКЮ болады. Жарғылық ... ... ... ... ... ... ... пайда шоты деген – ол арадағы транзит ... ... ... ... ... ... және ... түспеген
пайда жинақталады. Пайданы резервке бөлу төлейтін салықты төмендету ... ... ... көп түрі ... ... Қазіргі екінші
деңгейлі банктердің ресурс қорында өз қаражатының үлесі 10% шамасында.
Екінші деңгейлі банктердің өзгешелігі – ... ... ... ... ... ... ең үлкен мөлшері банктің өз ... ... Әр ... өз ... мен ... ... әр ... болады. Ол нормативтер 1:10 ... ... ... ... Мысалы, Швейцарияда ол 1:12 қатынасы болса, ал
Жапонияда 1:83 қатынасына тең.
Екінші ... банк ... ... ... және ... ... қаражаттарын тартуы мүмкін. Тартылған
ресурстар белгіленген мерзіміне қарай басқарылатын ... және ... ... бөлінеді.
Басқарылатын расурстар банкке тартылған мерзімді депозиттер және
банкаралық ... ... ... ... ... және ... ... құрылады.
Банкаралық несие корреспонденттік қатынастар шеңберінде беріледі, яғни
бір банк басқа банкте бір-бірінің тапсырысы бойынша ... және ... ... үшін корреспонденттік шот ашады. Банкаралық несиені
тарту тікелей сөйлесу ... ... ... Егер ... ... ... туралы келіссе онда ол келісім арнаулы шартпен
рәсімделеді. Бұл ... ... ... бір ... ... ... банктердің пассив операцияларына олардың орталықтанған
несие ресурстарынан несие алуы жатады. Орталық банк коммерциялық банктерге
несиені жарыс негізінде қайта ... ... ... ... ... ... ... қаражат тартуының келесі бір әдісі – кері сатып
алу келісімі немесе репо операциясы. Бұл келісім банк пен ... ... ... ... ... ... ... жасалады.
Егер фирма қолма-қол ақшаның ірі сомасын өте қысқа мерзімге банкке салғысы
келсе, онда ол ... ... ... ... алады да кейін оларды кері
сатып алуы туралы келіседі. Фирма қаражатты ... күні ... ... алатын процент мөлшері депозиттік сертификаттан әлде қайда төмен
болады. Бұндай келісім уақытша бос ... ... бір ... ... ... ... ... үшін пассивті
операцияларды ... ... ... ... ... ... ... операциялар – бұл клиенттердің уақытша бос ақша
қаражаттарын белгілі уақытқа және пайыз ... ... ... ... Бұл ... көмегімен тартылған депозиттер пассив жағының
көп бөлігін алады және банктік ресурстарын қалыптастырудың негізгі көзі.
Екінші деңгейлі ... ... ... келесі нысанда жүзеге
асырылуы мүмкін:
- банк қорын қалыптастыру және ұлғайту үшін банктердің ... ... ... ... ... ... ... депозиттік операциялар.
Депозиттік операциялар – бұл заңды және жеке тұлғалардың тартылған
қаржылары бойынша белгілі бір мерзімге немесе ... ету ... ... ... ... ... кезінде кез келген банк ... ... ... ... және олар өз ... ... негізделеді:
- депозиттік операциялар банктің пайда ... ... ... ... мүмкіндік жасауға негізделіп ұсынылады;
- депозиттік оперцияларды ұйымдастыру үдерісінде депозиттік операциялар
субъектісінің әр ... және ... әр ... нысандарының
үлесімділігіне ұмтылыс болады;
- депозиттік операцияларды жүзеге асыру барысында осы және депозиттер мен
несиелік салымдардың мерзімдері мен ... ... ... ... ... ... байланыс пен өзара келісімділіктің болуын
қамтамасыз ету қажет;
- депозиттік ... ... ... банк ... ... ... қамтамасыз ететін мерзімдік депозиттерге
ерекше назар аударған жөн;
- депозиттік ... ... ... банк депозиттік шоттардағы
бос қаржы резервтерінің (активті операцияға тартылмаған) ең аз ... ... ... тартуға әсер ететін банктің қызметтерді дамыту және қызмет
көрсету мен мәдениетін жоғарылату шараларын қарастырған жөн.
Көптеген ұсақ және ... ... үшін ... ақша ... көзі ... ... ... қаржынарығындағы қаржылық делдал
ретінде басқа кәсіпорындар мен ұйымдардың, тұрғындардың уақытша бос ... ірі ... ... ... бұл ... ... олардың сақталуын қамтамасыз етеді және қарыз алушыларға
табысты ... ... ... жеке ... ... ... компаниялар, жеке кәсіпорындар, коммерциялық емес ... ... ... кәсіпорындар, жергілікті органдар өз
қаржыларын коммерциялық банктерге салады.
Халықаралық банктік ... ... ... төрт ... бөлінеді;
- мерзімді депозиттер;
- талап етілмелі депозиттер;
- жинақ ... ... ... топ – ... етілмелі депозиттер, олар сондай-ақ чектік
депозиттер деп те ... ... ету ... түрінде қаржы тарту кезінде
банк пен салымшы арасында ... ... ... ...... ... өтелуге тиісті, салымшыға чек жазуға құқы ... ... ... ... ... қауіпсіздігімен және чек жазу
арқылы төлем жүргізу ... ... ... ... ... ... ... нақты ақша алуға мүмкіндік береді. Чектік
депозиттерді жүзеге ... үшін есеп ... мен ... ... ... көптеген банктер осы шарттарды қолданғаны үшін
төлем белгілейді. Бұл кезде төлем ... бір ай ... ... саны мен ... мөлшерінің өзгеруімен өзгертіледі. Егер салымшы
бір ай ... ... ... ... ... ... ... жеткілікті баланстық қалдықты сақтаса,, бактер кейбір кездерде
бұл төлемдерді алудан бас тартады.
III. Банктің дәстүрлі емес операциялары
3.1. Факторинг операциялары
Коммерциялық банктердің ең көп ... ... ... бір түрі ... ... алғашқы кезде XIX ғасырдың аяқ кезіне таман АҚШ-та
пайда болып, кейіннен өнеркәсібі жағынан дамыған ... ... ... ... банктер факторингті соңғы 25-30 жыл ... ... ... ... ... Батыс Еуропа елдеріндегі тұрақты
экономикалық өрлеу кезеңінде кеңірек таралды. 90-шы ... ... ... 3,6 есе ... ... ... ... (ішкі және халықаралық факторингті қосқанда) мынадай: Еуропа – ... – 30%, Азия және ... ... жағалауындағы елдер – 13%, Африка –
1%.
Шетелде факторинг бұл ұсақ және орта ... үшін ... ... ... ... ... сатушылардың сатып алушыларға сатылған тауары ... ... ... ... ... формасындағы және ашық шот түрінде
рәсімделетін коммерциялық несиенің болуын сипаттайды.
Факторинг клиенттің айналым капиталын ... ... ... ... бір ... Бұл жерде факторингтік компания
клиенттердің шотын 90%-ға деійн төлеу шартымен сатып ... ... ... ... ... ... ... сатып алуды білдіреді. Факторингтің мақсаты – кез ... ... ... ... ... ... ... қалпына
келтіру. Нарық экономикасы дамыған елдерде төлемдердің сақталу ... ... ... ... ... ... мен банктердің фактор
бөлімдерінің қызметі ... мен ... ... ... тәуекелдер мен төлемдер мерзімдеріне байланысты мәселелерді
шешуге бағытталады.
«Фактор» сөзі ағылшын тілінен «factor», аударғанда ... ... ... білдіреді. Экономикалық жағынан алғанда бұл – ...... ... ... мен көрсеткен
қызметтері үшін төленбеген төлем талабын (шот-фактурасын) банкке ... ... ... ... талабының иесі ретінде, борышқордың несиелік
қабілетін тексермегенімен де олардың төленбей қалуына байланысты ... ... банк ... ... ... ... қарамастан төлем талабындағы соманы төлеуге алады. Дәл
осы жерде факторинг пен ... ... ... айырмашылық
байқалды. Яғни, банктік кепілдеме бойынша банк өзінің есебінен, оған тиісті
соманы ... ... ... ... ... ... табылады.
Факторингтік қызметтің мақсаты төлеушінің төлем қабілетіне байланыссыз
фактоингтік келісім-шартта ... ... тез ... алу ... экономикасы дамыған елдердегі факторингтік компаниялардың
көбіне еншілес фирмалары ірі банктермен бірігіп ... ... ... үш ... ... ... компания (банктің факторинг бөлімі) - ... ... ... ... ... ... ... (тауарды жабдықтаушы, несие беруші) – факторинг компаниясымен
келісімшарт жасасушы өнеркәсіптік немесе сауда фирмасы.
3. Кәсіпорын (қарыз алушы) – тауарды сатып ... ... ... операциялар банктер және
арнайы ұйымдар арқылы жүзеге асырылады. Ол үшін банктерде ... ... ... ... ... ... ... талаптарды төлеу;
2) Несиелеу;
3) Клиентке қызмет көрсету;
4) Сыртқы сауда бойынша операциялар;
5) Несиелік ... ... ... ... ... Қарыз бойынша талаптарды алдын ала төлеу;
8) Қарызды инкассациялау;
9) Ашық және жабық факторинг;
10) Ішкі ... ... ... ... ... ... ... «сенім» деген сөзді білдіреді. Траст
бұл сеніммен басқаруға берілген мүлікке деген құқықты анықтайтын және
меншікті иеленудің ерекше нысаны.
Траст операциясы – клиенттің сенімді ... ... оның ... және тапсырмасы бойынша басқа да қызмет көрсетуге байланысты
банктің операциялары.
Траст операциясына қатысушыларға мыналар жатады:
1. Траст ... ... оның ... ... – сенімді меншік
иесіне сенім хат арқылы басқаруға ... ... ... ... ... ... ... құрылтайшысы ретінде кез келген
қолында мүлкі бар заңды немесе жеке ... бола ... ... ... (сеніп тапсырған тұлға) – траст келісім-
шартындағы көрсетілген жағдайға сәйкес, ... ... ... ... ... Мұндағы мүлікке жылжитын және жылжымайтын
мүліктер де жатады.
3. ...... ... ... ... жарататын кез
келген заңды және жеке тұлға. Яғни ол, трастыны иемденушіге берілген
мүліктен түсетін табысты алып отыруға ... ... ... ... операциясы – бұл банктің өз клиенттеріне (заңды
және жеке тұлғаларына) көрсететін әр ... ... ... ... ... қызметіне: біріншіден, жылжымайтын және жылжитын мүліктерді
басқару; екіншіден, инвестициялық портфельды қалыптастыру және оны ... ... ... қабылдау; қабілетсіз меншік иесінің
мұраға қалдырған мүлкін басқару; төртіншіден, тұрақсыздыққа ұшыраған
фирмаларға қатысты несие берушілердің қоятын талаптарын реттеу; ... ... ... ... ... қызметтері жатады.
Коммерциялық банктің траст-бөлімінің атқаратын қызметі үлкен үш топқа
бөлінеді:
I. клиенттердің мұраға қалған мүлкін иемдену;
II. сенім-хат ... ... ... ... ... қызметтер.
Траст қызметі жеке тұлғаларға, сондай-ақ фирмаларға да көрсетіледі.
Жеке тұлғаларға көрсетілетін траст қызметі
Мұраға қалдырған мүлікті иемдені. ... ... ... ... ... – бұл сот ... алу үшін ... қалдырған мүлікті жинау
және оның қауіпсіздігін қамтамасыз ету, әкімшілік шығыстарды төлеу ... ... ... ... ... қалған мүлікті жанұя мүшелері
арасында бөле отырып, оларға ... ... ... ... ... ... ... мүлкін басқару. Бұл операция сенім
білдірген тұлға мен сенім иесінің арасындағы мүлікті жауапкершілігі бар
тұлғаға берумен ... ... ... ... (делдалдық) қызметтер.
2 Активтерді сақтау:
• бағалы қағаздарды сақтауға қабылдау;
• бағалы қағаздар бойынша табыс алу;
• бағалы қағаздар бойынша ... ... ... ... ... ... хабарлап отыру;
• бағалы қағаздарға айырбастау;
• мерзімі өткен облигациялар бойынша қарызды қайтару;
• активтердің ... ... ... ... ... сақтап қалу
мақсатында бағалы қағаздарды сатып алу және сату;
• мүлік куәлігі бойынша сомаларды алу;
• клиенттерге бағалы қағаздар ... ... ... ... ... ... немесе өкілі ретінде клиенттің активтерін басқару:
• бағалы қағаздарды сатып алу-сату;
• бағалы қағаздар қоржынындағы сақталған бағалы қағаздардың бағамдарын
бақылап отыру және ... ... ... ... ... ... ... барлық табыстарды алу;
• сенім білдірушінің шоттарын төлеу;
• сақтандыру полисін ... ... ... ... ... ... ... өзінің атынан агенттік қызметті жүзеге асыруды тапсырады. Ол үшін
банктің ... ... ... ... ... ... келісім-шарт жасау;
• акциялар мен облигацияларды беру;
• ссуда алу;
• чек жазу;
• вексельді аударып жазу және т.б.
Траст операциясын жасау үшін, ең ... ... ... банк пен ... ... ... болу ... Осы келісім шарт негізінде
мынадай қызметтерді атқарады:
• бағалы қағаздарға деген меншік құқығын беру;
... ... ... ... және өзге де ... ... ... пайыздарды төлеу, қарыздарды өтеу және т.б.
• облигациялық займдар бойынша қарызды өтеу ... ... ... ... босату;
• корпорациялардың (зейнетақы қорларының) және т.б. қорларын басқару;
• сенім-хатқа сәйкес бір бағалы қағазды алып, басқасын ... яғни ... ... ... агенттік қызметті жүзеге асыру;
• акционерлік қоғамдардың акциялар бойынша дивиденттер төлеу.
3.3. Форфейтинг операциялары
Форфейтинг пен ... ... ... ... ... ... ... факторингтен айырмашылығы – форфейтинг сатқан тауарлар мен
қызметтерге деген құқықтарды ... сату ... ... ... ... ... бір рет жасалатын операцияны білдіреді. Сондай- ... ... ... орта мерзімді немесе ұзақ мерзімді
несиелеумен байланысты болса, ал факторингте несие беру ... ... айды ... сөзіфранцуз тілінде «a forfait», аударғанда «құқықтан бас
тарту» ... ... ...... ... ... ... барысында пайда болатын және алдағы ... ... ... ... ... ... үшін пайдаланатын
термин.
Форфейтинг қызметі халықаралық сауданы орта мерзімде қаржыландырудың
балама ... ... – бұл ... яғни коммерциялық банктің немесе арнайы
компанияның экспортерға импортердің төлеуге тиісті төлем ... ... ... бойынша, алдымен экспортер өзінің тауарын несиеге
алушыны – ... ... Ал ... ... оған жай ... аударма
векселін, яғни қарыздық міндеттемесін ... ... ... Егер ... беделі немесе қаржылық жағдайы жақсы болса, онда вексельге кепіл
беру талап етілмеуі мүмкін, дегенмен де ... ... ... ... ... ... беруші тұлғаны) табады. Осы жерде басты мән
берілетіні мыналар: банк ... ... мен ... ... ... ... ... берушінің қаржылық жағдайы.
Форфейтинг мәмілесінде үш қатысушы болады:
Экспортер, яғни тауарды орта мерзімді несиеге ... яғни ... ... ... яғни ... ... банк немесе арнайы ұйым.
Форфейтинг мәмілесі 15- суретте беріледі.
Форфейтинг мәмілесі бірнеше кезеңнен ... ... ... ... Бұл кезеңде экспортер, экспортер банкі немесе импортер
мәмілені ... ... ... үшін ... қатысты
форфейтордың талабын білу маңызды.Сонымен бірге, осы кезеңде ... ... ... ... ... ... ... туралы
ақпараттар жинастырады. Содан кейін барып, форфейтор- банк несиелік талдау
жүргізеді. Келесі кезеңде экспортер вексельді ... және оған ... яғни ... бір ... ... ... ... етеді.
Форфейтинг механизмін мынадай екі мәміле түрінде пайдаланады:
1. Қаржы ... – орта ... ... тез арада іске асыру
мақсатында.
2. Экспорттық мәміле бойынша – ... ... ... ... ... үшін ... қолма- қол ақшада түсім түсуге ықпал ету
мақсатында.
Форфейтинг мәмілесінің ... 180 ... 5 ... ... ... кей жағдайларда – 7жыл.
Экспортер үшін форфейтингтің мынадай артықшылықтары бар :
- векселін форфейтор- банк ... ... ... ... ... ... бармайды, яғни бұл тәуекелді банктің өзі кешеді;
- уақытын кешіктіріп төлеуге берген операцияның қолма- қол ... ... ... ... ... ... тез ... яғни экспортер тауарын жөнелткеннен кейін бірден банктен
қаражат алады;
- пайыз ... ... да ... болмайды, себебі
форфейтингтік ... ... ... ... негізінде
жүзеге асырылады;
- құжаттаудың қарапайымдылығы және оны рәсімдеудің жылдамдамдығы;
- ... банк ... ... ... өте ... ... екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Еуропа елдеріне алғаш
пайда болған.Қазіргі кезде ... ... ... ... орында
Швейцария алады және ол осы ... ... ... ... біздің елімізде бұл операция түрі маңызды болғанымен, дамымай
отыр, оның себебі вексельайналысының ... ... ... байланысты
және т.с.с.
Форфейтинтеуге әдетте, сауда тратталары (аударма вексель) немесе жай
вексельдер қабылданады.
Форфейтинктегі ... ... ... ... ... еуровалюталар нарығындағы несиенің құны ( ЛИБРО – Лондондық банкаралық
пайыз мөлшерлемесі);
- импортер елінің ... құны және ... ... ... ... 0,5- тен 6% - ға дейін жылдық мөлшерде ауытқиды;
- несиені басқаруға қатысты форфейтордың шығындары (0,5% - ға ... ... ... үшін алынатын комиссия (1-1,5% жылдық).
Қорытынды
Қорыта келгенде – коммерциялық банктердің ... – бұл ... және ... емес операцияларынан табатын табыстары.
Қазақстан несиелік жүйесін құру үшін үш ... ... ... күні
дамудың келесі кезеңіне аяқ басуда. Осы ... ... ... ... ... ... тұрақты банк
жүйесі қалыптасты.
Мемлекеттің әртүрлі ... даму ... ... ... ... ... ... нәтижелеріне баға беруге
болады, ал үкімет органдарының несиелеудің өсу динамикасы экономикамыздағы
дамудың неготивті тенденцияларын ... ... ... түсу ... мен ... ... ... алғашқы және екінші болып бөлінеді. Алғашқы нарықта ... ... ... ... алғашқы иемденушілеріне сатады; екінші
нарықта бағалы қағаздардың айналысы, яғни олардың иемденушілерінің ауысуы.
Бағалы қағаздардың атаулы (атаулы құн – ... ... ... ... ... ... ... көрінісі), эмиссиялық және нарықтық бағасы
болады.
Басқа ... есеп ... ... ... аккредитив формасы
жабдықтаушыға төлемді ұсынуға кепіл береді.
Форфейтинг қызметі халықаралық сауданы орта мерзімде қаржыландырудың
балама ... ... – бұл ... яғни ... банктің немесе арнайы
компанияның экспортерға импортердің төлеуге тиісті төлем талабын ... ...... сенімді тұлғасы ретінде оның ... және ... ... ... да ... ... ... операциялары.
Сенімгерлік қызметіндегі «актив» және «міндеттеме» терминдері әр түрлі
болып анықталады. «Активтер» ... ... ... ... ... ... типтерін бөлу кезінде, қолма - қол, негізгі ... ... ... ... ... бір ... болып табылады.
Сонымен қорыта келетін болсақ, банктердің операцияларының ... ету – ... ... ... ... ... ... әдебиеттер
1) С.Т. Міржақыпова “Банктегі бухгалтерлік есеп”
Алматы 2004 ж.
2) Сейткасымова Г.С ... ... 1998 ... С.Б. ... А.Ә. ... “Банк ісі”
Алматы 2004 ж.
4) Усоскин В.М. “Современный коммерческий банк”
Алматы 1998 ... Роза ... ... ... ... ... есеп және
есеп
беру”
Алматы 2000 ж.
6) Мақыш Серік Биханұлы “Коммерциялық банктер операциялары”
Алматы 2004 ж.
7) Жукова Е.Ф. “Банки и ... ... 1997 ... ... ... ... ... Р.Қалғұлова. “Екінші деңгейлі банктердегі банк операциялары”
10) сайт: http://www.google.kz/ - ТұранӘлемБанкі
11) сайт: http://www.NurBank.kz.
12) Көшенова Б.А. ... ... ... ... ...... ... бет (98,221).
13) Мамыров Н.Қ., Тілеужанова М.Ә. Макроэкономика – Алматы:
Экономика, 2003. – 432 бет. (212, 217, ... ... С.Б. ... ... ... ... ...
2004.
№6.-32-34 бет
15) Әубәкіров Я.үӘ., БайжұмаевБ.Б., Жақыпова Ф.Н., Тәбеев Т.П.
Экономикалық теория. – Алматы: Қазақ ... 1999-280 ... ... Ғ.С. ... несие, банктр.-Алматы: Экономика, 2001-466
бет.
72-130-232-162-276.
17) Әкімбеков С.Ә., ... А.С., ... У.А. ...... Астана полиграфия, 2002.-398 бет. (296,299).

Пән: Банк ісі
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 27 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстан коммерциялық банктері арасында бәсекелестіктің пайда болуы4 бет
Қазақстан Республикасының коммерциялық банктері41 бет
Қазақстан Республикасының коммерциялық банктері, оның қызметтері мен операциялары35 бет
Қазақстан Республикасының Коммерциялық банктерінің несиелік ресурстарын қалыптастырудағы депозиттер107 бет
Қазақстан Республикасының коммерциялық банктеріндегі қолма-қолсыз есеп айырысуды ұйымдастыру88 бет
Қазақстан Республикасының нарық экономикасындағы коммерциялық банктері69 бет
Қазақстанн Республикасының коммерциялық банктерінің өтімділігі мен бәсекеге қабілеттілігін талдау мен бағалау43 бет
Қазақстанның коммерциялық банктері, олардың қызметі мен операциялары26 бет
ҚР коммерциялық банктерінің несиелік процесін жетілдіру жолдары83 бет
ҚР-ның коммерциялық банктері18 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь