Ерте мемлекеттік құрылымдар

I. Кіріспе

II. Негізгі бөлім
1. Сақтардың әлеуметтік құрылысы және көрші мемлекеттермен қарым.қатынасы.
2. Үйсіндер және қаңлылар (б.з.б.ІІ.б.з. V ғғ).
3. Ғұндар. Орталық Азиядағы тұңғыш көшпелі империя (б.з.б.ІІІ.б.з.І ғғ). Ғұн тайпаларының батысқа миграциясы.
III. Қорытынды
Б. з. д. I - II - б. з. V ғасырларда шығыстан батысқа қарай алғанда, Іледен Талас өзеніне дейін, солтүстіктен оңтүстікке қарай Балқаш көлінен Ыстықкөлге дейінгі аумақтаҮйсін мемлекеті жайлады.
Осы кезеңнен бастап ежелгі түркі тайпалары мекендеген аймақта көшпелі мемлекеттердің қалыптасуы мен дамуы басталды. Түрік қағанаттарында мемлекеттілік одан әрі жетіле түсті. Билік қағанның қолында болды. Түркілік қағандар мемлекетінің басты белгісі болды. Ол мемлекеттің ішкі және сыртқы саяси істерінің бәріне басшылықжүргізді.
Қағандар басқа мемлекеттерге шабуыл жасай отырып, билік құрды. Соғыс арқылы шекараларын кеңейтіп отырды. Бірақ даму барысында мемлекетті билеп отырған тайпадан күштірек тайпалар шығып, соғыс ісін негізгі кәсібіне айналдырған мемлекеттер бірін-бірі ауыстырған.
1. Жолдасбайұлы С.Ежелгі және орта ғасырдағы қазақ елінің тарихы, -Алматы, 2010
2. Қазақстан тарихы.(Ерте заманнан бүгінге дейін) 1 т. - Алматы, 1996
3. Қазақстан тарихы. Очерктер. - Алматы, 1993
        
        Марат Оспанов атындағы Батыс Қазақстан мемлекеттік   
медицина ... ... ... ... тарихы және қоғамдық-гумманитарлық пәндер
Курс:1
Тақырыбы: Ерте мемлекеттік құрылымдар
Орындаған: Есенғазиева Ақбота
Тексерген:Қалманова Г.Т.
Группа:101
Бағасы:____
Ақтөбе 2015 ... ... ... бөлім
1. Сақтардың әлеуметтік құрылысы және көрші мемлекеттермен қарым-қатынасы.
2. Үйсіндер және қаңлылар (б.з.б.ІІ-б.з. V ... ... ... ... ... ... империя (б.з.б.ІІІ-б.з.І ғғ). Ғұн тайпаларының батысқа миграциясы.
* Қорытынды
Кіріспе
Б. з. д. I - II - б. з. V ... ... ... ... ... Іледен Талас өзеніне дейін, солтүстіктен оңтүстікке қарай Балқаш көлінен ... ... ... ... жайлады.
Осы кезеңнен бастап ежелгі түркі тайпалары мекендеген аймақта көшпелі мемлекеттердің ... мен ... ... ... ... ... одан әрі ... түсті. Билік қағанның қолында болды. Түркілік қағандар мемлекетінің басты белгісі болды. Ол мемлекеттің ішкі және ... ... ... ... ... ... мемлекеттерге шабуыл жасай отырып, билік құрды. Соғыс арқылы шекараларын кеңейтіп отырды. Бірақ даму ... ... ... ... тайпадан күштірек тайпалар шығып, соғыс ісін негізгі кәсібіне айналдырған мемлекеттер ... ... ... ... және ... ... ... тайпаларының атауы әр елде әртүрлі: Гректер - ... ... ... - ... ... ... - жүйрік атты турлар.
Сақ тайпаларының негізгі 3 тобы: Парадарайя (теңіздің арғы ... ... - Қара ... солтүстігі, Арал теңізі маңы, Амудария мен Сырдарияның төменгі ағысын, ... - ... ... ... ... орта ... Тянь-Шань, Жетісу, Хаумаварга - (хаома сусының дайындайтын сақтар) Мұрғаб өзенінің жағалауын мекендеген.
Б.з.б. VІІ-ІV ғасырлар - сақ ... ... ... Сақ ... сипаты - әскери-демократиялық. 3 негізгі топқа бөлінген, әр топтың өзіндік дәстүрлі түстері болған: Жауынгерлер - ... түс, ... түс, ... ... - сары және көк түс. ... ... ... тобынан сайлады. Мейрамдарда садақ атып сыналған садақшылардың ең мергені тайпаны басқару құқығын ... Сақ ... ... ... - ... ... ... сақ патшасы - Көктемде жерге алғашқы соқа салушы, малшылардың үйретуші ұстазы, Құдайлардың қалаулысы, аспан мен жер арасындағы ... ... ... мәселелер халық жиналысында талқыланып, оған әйелдер де қатысты.Сақ әйелдері қоғамдық өмірге белсене ... ... ... ... ... ие ... ... жекеменшік пайда болып, мүлік теңсіздігі шықты. Соғыс ... ... ... үй шаруашылығында жұмыс істеледі.
Бұл кезең - алғашқы қауымдық қатынастар ыдырап, әскери демократия құрылысының пайда бола ... ... ... ... ... ... өту кезеңі болғандықтан, сақтар мемлекет құру ісінің қарсаңында тұрды. Грек ... ... ... ғ. ... жазылған еңбегі) және Полиен деректері: б.з.б. VI ... сақ -- ... ... ... және оның ұлы ... ... патшасы Кирмен соғысы (б.з.б. 529 ж., б.з.б. 519 -- 518 жылдардағы парсы ... I ... ... ... ... (сақ көсемі Скунха, малшы Шырақ ерліктері). б.з.б. ІV ғасырда Александр Македонскийдің ... ... ... шайқасы. (б.з.б. 330 -- 327 ж) Макендондықтарға қарсы 3 жыл ... ... ... жүргізген сақ көсемі Спитамен ерлігі.Сақтар парсы әскерлерімен қосылып Египетте, ... ... ... ... 480 ж) және ... ... ... үлгісін көрсетті. Гректерге қарсы парсылармен одақтасып, Марафон шайкасында соғысты (б.з.б. 490 ж). І Дарийдің ... ... сына ... сақтайпалары туралы қүнды деректер бар (б.з.б. 516 ж).Сырдария ... ... ... ... ... (шеткі Александрия) қаласы салынды. Мемлекеттің шекаралық тірегі есебінде салынған бұл кала б.з.б. IIIғасырда селевкидтер көтерілісі нэтижесінде қиратылды. Б.з.б. Iмың ж. ... ... ... мал шаруашылығы кең тарады. Сақтардың негізгі ... - ... мал ... Бұл далада тайпаларының өміріндегі үлкен экономикалық прогресс болып саналады. Сақтар мал шаруашылығьның 3 ... ... ... мал шаруашылығы -- ... жэне ... ... Жартылай көшпелі мал шаруашылығы - Шығыс Қазақстан, Батыс пен ... ... бір ... ... Алтай тауларының етегінде, отырықшы мал шаруашылығы - ... ... ... Шу, ... ... өзендерінің бойында. Осымен бірге бүл жерлерде суармалы егін ... ... ... Жылқы өсіру маңызды орын алды. Батыс және Оңтүстік ... ... және ... аудандарында түйе өсіру кең тарады. Тебіндеп жайлауға қабілеті болмағандықтан, ірі қара аз өсірілді. Сақтардың мал шаруашылығының ... ... -- қой ... ... ... ... грек ... Хэрил сақтарды қойшылар деп атаған. Балық аулау Ертіс жағалауында және Сырдария атырабында тараған.Сақтар мал шаруашылығымен ... өзен және сулы ... ... егіншілікпен айналысты. Ерекше суару жүйесі ... ... -- ... ... аңғарындағы Шырық-Рабат, Бәбіш-молда қоныстары. Тары, қарабидай,бидайөсірген. Сақ тайпаларында металл, ... оны ... ... ... пен ... ... ... дамыды.
өнері дәстүрімен сақтар Алдынғы Азия мен ... ... ... кезінде танысқан. Осы жерден алғаш рет атанған арыстан ... ... Бұл ... ... -- ежелгі аңыздарда сақталған ... ... ... шықкандығы туралы түсінік. Б.з.б. III -- IIғғ. Бұл өнер түрі ... ... Аң ... ... ... ... бейнесікүн және отпен байланыстырылады. Есік қорғанынан табылған патшаның бас киімінде бейнеленген қанатты аттар -- ... ... ... ... ... -- ... құдайы. Арыстандыбейнелеу Арал маңындағы сақтардың тұрақты тақырыбы болған. Сақтардың әлем құрылымы туралы ... Жер ... жер, көк ... ... ... төрт ... - оң жағы, сол жағы, алдыңғы жағы, артқы жағы. Сақтардың ғарыш туралы түсінігі Есік ... ... ... бас ... ... ... -- күн, қанатты 4 ат және 4 ... жебе ... Бұл ... үш ... билік жүргізуінің ерекше белгісі болып саналған. Сақ патшасы күн бейнелі құдай дәрежесінде көрсетілген. Сақ қоғамында діни нанымдар мен ... ... ... ... ... ... ... зираттарға мәйітпен қоса, оның дүние-мүлкін бірге жерлеген. Өлген ... ... ... о ... ... ... деп санаған. Мәйітті сактау үшін бальзамдау мен мумиялау әдісін қолдана білген.От пен Күннің символы -- ... ... ... ал ... ... от ... Сақтардың б.з.б. VII ғ. археологтар Жетісудан тапты. Отырықшы сақтар ... ... деп ... оған ... Ал ... сақтар күнге, отқа және соғыс кұдайына табынды. Сақ заманында анимизм, тотемизм және магия ... ең ... діни ... ... ... ... өнер ... дәрежеде жетілдірілді. Әсіресе ағаштан ойып жасаған бейнелер мен сәндік бұйымдарды ... ... ісі кең ... Есік және ... қоныстарынан табылды. Шырық-Рабат қаласы - апасиактардың (су жағасын ... ... ... Бұл қоныстын орны Қызылорда қаласынан оңтүстік батысқа қарай 300 шақырым жерде, Қызылқұм ... ... ... ... ... ғибадатхана, атақты адамдар жерленетін орын болған. Қабірден б.з.б. V-ІV ғасырларға тән пышақтар, ... ... жебе ... ... ... оңтүстік-шығысында орналасқан кесенеден халцедоннан жасалған гемма (мөр), алтын доғалар, алтын сырғалар табылды. Бұл заттар б.з.б. IV-ІІ ғасырларға ... ... пен ... ... ... егін ... астықпен қамтамасыз еткен. Олар тары, арпа, бидай еккен. Оңтүстік Сырдария алқабында ... ... ... ... ... қоныстары төңірегіндегі егістіктерді жарма тартып суарып отырған.
Кәсіптері мен сауда. Сақ тайпалары арасында металл өндіру және оны өндеу, ... қола ... ... ... мен кәсіптері жоғары дәрежеде дамыған еді. Қола дәуіріндегі ... ... мен ... қола мен ... ... мен ... бұрышынан белгілі кенді орындарында жұмыс толастап көрмеген. Мамандардың есептеуінше, кен рудаларын өндіру орасан зор көлемде жүргізілген. Мәселен, ... ... ... 3 млн.пұт мыс рудасы, ал Жезқазған мен Успенскіден - 10 мың және 26 мың пұт мыс руда ... ... сол ... дені ... ... ... анықталады.Сақ ісмерлері қоладан қанжарлар, оқ жебелері мен сүңгі ұштарын, аттың қайыс-әбзелдерін, әшекейлер мен ... сол ... ... мен ... ыдыстарын жасаған, олардың көбісі көркем өнердің тандаулы туындыларының қатарына ... ... ... мен құрбандық жозылары Жетісу жерінен Іле алқабымен мен Ыстыккөл маңынан өте көп табылған. Қазандары ... ... ... ... ... Және таған-бұттары малдың аяғы секілденіп жасалады. Қазандар тұтқасы тұзақ тәрізді, кейбіреулерінің жиектері жануарлар ... ... ... ... ... ... қазандардың бірі қанатты таутеке бейнесімен әсемделген.
Өнері мен мифологиясы.Сақ өнерінің зерттеушілері, бірінші жағынан, оның Иранның Ахеменид және Бактрияның көркем ... ... ... ... Чжоу мен Хань уірлері өнерімен тығыз байланысты болған деп есептейді. ... ... ... қай ... қай заманда пайда больп қалыптасқаны жөнінде алуан түрлі болжамдар бар. Бабажан мекені мен Сурх-Дум ғибадатханасында соңғы жылдары ... ... ... ... жаңа ... жер ... ... қабылан, қойдың басы тәрізді тұтқасы бар егеутас, бүркіттердің стильдендірілген бастары, ... мен ... ... мен ... ... ... ... Алайда зертгеушілер сақ көркем өнерін тек луристан стиліне жатқызып қоюға ... олар ... ... екі көркемдік стиль деп есептейді. Бәрінен де бұрын б.з. дейінгі 1-мыңжылдықтың бас кезінде қазіргі Иран ... ... ... ... кіре бастаған, солардың ықпалымен елге бірқатар соны әдет-ғұрыптар, кару-жарақ пен ... жаңа ... ... бастайды.
Оба бағы заманда тоналыпты, ... ... ... де көп-көп олжа қалыпты: түрі бүрісіп жатқан ілбісінге ... ... ... ... ең ... қола қаптырма, арқарлардың бейнелері, сабы қабан бейнесіндегі ең үлкен қола қаптырма, арқарлар бейнелері, сабы ... ... ... ... ... ... ... Оба б.з. дейінгі VIII ғ. тұрғызылған, сақ өнерінің одан кездескен заттары ең ескі дүниеліктер болып табылады. Соған ... ... Азия ... ... деп болжам жасауға болады. Оған дәйекті негіз бар, осы арада оның бастаулары да бар. Тіпті қола дәуірінің өзінде жергілікті ісмерлер ... ... ... ... ... ... ... салынған суреттер кеңінен мәлім. Сол сияқты б.з. ІІмыңжылдықтың басы кезінде ерекше бір көркем өнер туып ... ... ол әлі емес еді. ... ... Алдыңғы Азия мен Иранға жорық жасаған кезде танысқан ... ... ... ... ... Дәл сол кездері осы арада сақтар өнеріне арыстан, арыстан-самұрық, ... ... ... Бұл ... ... ... ... барыс, жолбарыс, бүркіт сияқты жергілікті жануарлар бейнелерімен сіңісіп кетеді. Осы аталған образдар тек ... ... ғана ... ... ... әрқайсысына белгілі мән берген.
Сақтар арасында зергерлік өнер мейлінше жетіліп, биік деңгейге көтерілген. Зергер-шеберлер алтын, күмісті балқытып құю, штампылап өндеу ... ... ... олар ... мен күмістен, ферузадан әсемдігі мен композициялық түзілімі кісіні таң қалдыратын бұйымдар мен ... ... ... ... үшін ... ... бұйымдар қатарында жануарлар басымен әсемделген өңіржиектер, сақиналар, лағыл мен феруза тізілген алқалар, алтын ... ... ... сәнін кіргізетін қаптырмалар болған. Сақтардың зергерлік өнері Есік обасы бұйымдарынан бәрінен де толығырақ көрінеді, сол бұйымдарға қарап, біз ... ... ... ... ... ... ... қару-жарағы туралы біраз мәлімет алдық.Сармат атауы антик деректерде б.з.б. IIIғасырдан белгілі. Б.з.б. IIғасырда ... ... ... ... ... Қазақстан жерінде баса-көктей еңіп, Қара теңіздің солтүстік аймақтарына дейін жетті. Бұл тайпалар жөнінде ... рим ... ... ... ... Плиний, Полибий) жазып кеткен.
Үйсіндер және қаңлылар
Үйсін - сақтармен, ғұндармен қатар жасаған ірі тайпалық одақтардың бірі. ... ... ... ... ... жазбаларында мәліметтер мен деректер олардың бір кездері Іле өңіріне келіп қоныстанғаннан кейінгі ... аса ... ... мемлекет ретінде тарих сахнасына шығып, өз тұсында едәуір ықпалды болғанын баян етеді. Ежелгі Қытай деректеріне үңілер ... ... ... ... жазбаларының ескі дәуірлердегі кітаптарында өте жиі кездеседі. Соның ең бастылары - ... ... ... ... ... 475 -221 ж.ж.) Чинь ... билік құрған тұста (б.з.б. 221-206 ж.ж.) Хань билік құрып ... ... ... Қытайдың терістігі мен батыс өңірлерінен мағлұмат беретін тарихи жазба деректерден табуға ... Онда ... ұлы жүз ... ... ... елін бостырып, жерін тартып алғаннан кейін Іле және ... ... ... ... ... II ... - ... тайпалары Орталық Азиядан Жетісуға қоныс аударды. Б.з.б. 160 жыл шамасы - үйсіндер тиграхауда - ... ... ... ... ... ... ... б.з.б. II ғасырдан бастап кездеседі. Үйсіндердің негізгі орналасқан жері -- Іле даласы. Территориясы: батысында Шу мен Талас ... ... ... ... ... ... ... Балқаш көлінен Ыстықкөлге дейінгі аймақ. Мемлекет 3-ке бөлінген: шығыс, батыс, орталық. Үйсіндердің астанасы - ... ... ... - 630 мың адам, тұрақты атты әскері - 30 мың. Үйсіндердің билеушісінің титулы - гуньмо. Тайпа көсемдері мен ... - ... ... ... -- мал мен жер. ... ... дипломатиялық және туыстық қатынаста болды. Олар ұйғыр тайпалары, Енисей ... Еділ бойы ... ... ... ... ... ... жайылым, сауда жолы үшін соғысқан. Археологиялық қазбалардан табылған заттық дәлелдемелерге қарағанда ежелгі заманда жоңғар ойпаты мен Жетісу ... ... ... жартылай көшпелі, жартылай егінші ел болған. Олардың көшпелі мал шаруашылығында жылқы мен қой, әсіресе құйрықты қой өсірген. ... ... ... ... ... жерлерде қодас өсірген. Бұлармен қатар қолөнер кәсібі, темір, ағаш өндейтін, үй кәсіпшілігі, өрмек ... да ... ... жүн ... ... ... ... тоқыған. Тастан жасалған қол диірмендер, олардың астық дәндерін ұсатып, ұн тартып жегендігін көрсетеді. Жер астынан ... ... ... ... ... ... ... жан-жақты өркендеген. Әсіресе, қыштан күйдірген, сан алуан ыдыс-аяқ, құмыра жасау ісі ... ... ... қару-жарақ, өндіріс құрал-саймандары, таға, қазан жасалған. Алтын мен күмістен алуан ... ... ... жүзік, білезік, сырға, алқа, түйреуіш, әшекейлі ою-өрнегімен сәнделіп істелген. Тері илеу, тоқымашылық, ағаш ... тас ... ... ... ... обаларынан табылған сәндік бұйымдарда көшпелі тұрмысты, аңшылықты және үйсіндердің нанымдарын, сенімдерін бейнелейтін суреттер: арыстан, ... ... ... ... ... бөкен бейнелері бар. Әйелдердің әшекейлі бұйымдарына түйелі көш, әр ... құс ... ... ... тайпасы жөнінде ежелгі қытай жазбаларында мәліметтер мен деректер олардың бір кездерде Іле өңірінен кейін ... ... аса ... ... мемлекет ретінде тарих сахнасына шығып, өз тұсында едәуір ықпалды болғанын ескертеді. Осы орайда ... ... ... үңілер болсақ, үйсін тайпасы Қытай жазбаларының ескі дәуірдегі кітаптарында өте жиі кездеседі. Соның ең ... ... ... қытай халықтары кезеңінде. Чин хандығы билік кұрған кезде, Хань билік құрып ... ... ... ... ... мен ... өңірлеріне мағлұмат беретін тарихи жазба деректерден табуға болады. Онда үйсіндер ұлы жүз тайпаларын ... ... ... ... ... ... ... кейін, Іле және Ыстықкөл өңіріне келіп мекендейді. ... ... олар аса ... мемлекет кұруды бастаған. Қытай жазба деректерінің анықтауына қарағанда, сол тұстағы үйсін тайпасының мекендеген және өздеріне бағынышты етіп ... ... ... ... Шу, Талас өзендерінен бастап, шығысы ерен қабырғаның сілемі болған Богда ... ... ... ... Ал солтүстігі Балқаш көліне жетіп, Ыстықкөлге дейінгі аралықты қамтыған. Бұл жөнінде ... ... мен ... ... қытайдың және атты шежіре кітаптарында ... ... , атты ... атты ... әрі ... әрі нұсқа үлгісімен былай делінген: >. Дәл осындай оқиға атты ... ... ... бар. Біздің заманымызда бұрынғы 553 жылдары үйсін тайпасы ішінде ... ... мен ... ... ... ... ... әйелінен туған балары мен хун әйеліне туған балалары арасында жаулық өршіп, өзді-өзі соғысады. Соның ... ... ... оңтүстігінде қытай әйелінен туған баларының билігіне, ал терістігі хун әйелінен туған балаларының билігіне өтеді. ... Шөже ... кұты ... ... бірлесе отырып, үйсіндерді ойсырата жеңеді. Біздің заманымыздан бұрынғы 44 ... ... ... жасалған шабуылда хундар мен қаңлы тайпалары үйсіндердің ... ... Цегу ... ... алды. Халкын тонап, малын олжалайды. Сонымен үйсіндердің батысындағы мың ... жер ... бос ... ... біздің заманымыздан бұрынғы 3-1 ғасырларда іргелі ел болған үйсін мемлеті түркі халықтарының түп ... ... ... ... ... ... сақтармен қандас , туыстас болып келеді. Үйсіндер монголоид нәсілімен араласқан еуропеидтер деген болжам бар. Сақтарға қарағанда үйсіндерде мұндай белгілер ... ... III ғ. ... осы ... ... ... ... мен Жетісу өңірін мекен етіп келген ежелгі ел болып есептеледі. Қаңлы елінің географиялық орны жөнінде мен былай дейді: ... ... ... б.з.б. II ғасырда кытай деректерінде жазылған. Б.з.б. II ғасырда деп аталатын оқиға нәтижесінде Орталық Азияда бірнеше жаңа мемлекеттік бірлестіктер ... ... бірі - ... ... ... III ғасыр - Қазақстанның оңтүстігінде қаңлылардың тайпалық бірлестігі кұ-рылды. Территориясы: Қаратау жотасы - ... орта ... ... ең ... ... - ... өзенінін орта ағысы. Астанасы - Битянь қаласы. ... -600 мың. 120 мың үй. ... ... - хан. ... ... ... жазбаша деректемелерде Кангха елінің аты б.з.б. ХІҮ ғ. бастап мәлім болғанымен, Орта ... ... ҮІ ғ. ... ... ... ... ... авторлары кангюйлерге тоқталмайды. Сырдария бойындағы аймақта б.з.б. III, дұрысында, II ғ. көтерілген деп жорамалдауға болады. Бұл сол ... ... ... ... болған еді. Егер б.з.б. II ғ. екінші жартысында Чжан-Цянь кангюй жерлерінің онтүстігінде юечжиге, ал солтүстігінде ғұндарға тәуелді ... ... б.з. I ғ. ... ... ... Егер ... юечжи әскерін 100-200 мың, ал кангюй әскерін 90 мың деп хабарлаған болса, Цань-Хань-шу енді кангюй әскерін 120 мың, ... ... 100 мың ... ірі ... ... ... Қытай, Рим, Кавказ мемлекеттерімен жан - жакты байланыс жасады. Қаңлылар әскери одақ құрып, көрші тайпалар - ғұн және ... ... ... ... өз ... ... Ұлы ... жолын үнемі бақылауда ұстауға ұмтылған. Археологтар қаңлылар мекендеген аудандардан қазба ... ... ... ... мен ... ... ... Қауыншы, Отырар - Қаратау, Жетіасар археологиялық мәдениеттері деп бөлді. Отырар ... - ... ... орта ... ... ... ... Талас өзеніне дейінгі аралық. Бұл мәдениет ескерткіштерінің маңызды орталығы - Отырар алқабы. Қауыншы мәдениеті - Ташкент төңірегіндегі ... Бұл ... ең ... ... ... - Сырдария жағалауындағы Шардараға таяу орналасқан Ақтөбе ... ... ... - ... мен ... ... ... Бұл - б.з.б. I мыңжылдықтың ортасы - б.з. I мыңжылдыктың ортасы аралығындағы Арал ... ... ... ... ... ... мәдениеті ескерткіштерінің шоғырланған жері - Қуаңдария бойы. Қаңлы тайпасының негізгі шаруашылығы -көшпелі мал шаруашылығы. Басты ... -- мал. ... ... мен қой өсірген. Мал жайылымы Орталық Қазақстан далаларына дейін жетті. Қыстаулары - негізінен Сырдария бойы. ... өнім ... ... ұралар, астық сақтайтын қамбалар, немесе қыш құмыралар. Қосалқы ... - ... пен ... аулау. Қаңлылар жеріндегі металл өндірісінің орталығы - Шаш-Илақ аймағындағы ... ... ... ... - металл өңдеудің ірі орталығы. Қаңлыларда сүйек ұқсату ісі дамыған, сүйектен пышақ пен қанжар, семсерлерге қын жасалған. Қаңлы әйелдері арасында ... жүн ... ... ... дамыған. Сауда байланысының дамығандығын осы аймақтан табылған 1300 ... ... ... ... ... ... -б.з. III - IV ғасырлар. Сырдария аймағынан табылған теңгелер - б.з. II ғасырларда табылды. Қаңлылар ата-баба ... ... ... ... ... ... құрбандық шалған. Сонымен қатар күнге, айға, жүлдыздарға табынған. Жыл санаудың негізі - ... ... ... ... ... ... егін егу ... белгілеп отырған. Б.з.б. I ғасыр - үйсіндер мен қаңлылардың соғысуынан екі мемлекет ыдырап, Түрік кағанатының құрамына ... ... ... ... ... империя (б.з.б.ІІІ-б.з.І ғғ). Ғұн тайпаларының батысқа миграциясы
Ежелгі ғұндар туралы ең алғашкы жазғандар Қытайдың әйгілі үш ... еді. Олар ... - ... ... ... деп ... ... Оның еңбегі 130 бөлімнен тұрады, соңғыбөлімінде Сыма-Цянь ғұндар, Орта Азия халықтары, оғыздар, қаңлылар, ... ... да ... ... ... - ... Ол жазған еңбек деп аталады. Бұл ... б.з. б. 206 ... ... б.з. 25 жылына дейінгі оқиғаны қамтиды. Үшінші тарихшы - Фай жоғарыда аталған екі тарихшының ізімен жазылған аса құнды ... Бір ... - ... халықтары туралы арнайы тарауы бар. Европа тарихшыларынан ғұндар туралы жазған - Аммиан ... ІҮ ғ. Рим ... Ол б.з. I ғ. Ү ғ. ... ... ... ... ... қалдырған. Ғұндар тарихнамасына айтарлықтай үлес қосқан ғалымдар - Н.А. Аристов, В.В. Бартольд, Л. ... К. ... т.б. ... тарихы қытай жазбаларында б.з.б. 403 ж. басталады. Б.з.б. 206 жылы ... ... Мөде еді. Ол ... қолбасшының баласы болғаны айтылады. Б.з.б. I мыңжылдықта Орталық Азияның байтақ жерін этникалық құрамы әртүрлі тайпалар мекендеген. Шаруашылықтың дамуы, тұрмыстың ... ... ... ... өзара жақындатып, ірі тайпалық бірлестіктер кұрыла бастайды. Б.з.б.ПІ ғасырдың аяғындағы Қытай деректерінде атауы кездеседі. Ал ... ... ... ... деп ... Б.з.б. 206 жыл - ғұндардың билеушісі Мөде шаньюй батыста үйсіндерге шабуыл жасады. Солтүстікте Саян - ... ... ... ... Қытайдағы Хань әулетін жеңеді.Қытай билеушісі Мөде шаньюйге бас иіп, туралы шартқа отырып, жыл сайын оған салық төлеп ... Осы ... ғұн ... ... ... Тибетке, Шығыс Түркістаннан Хуанхэнің орта ағысына дейінгі жерлер қосылды. Б.з.б 55 жыл ғұн ... ... ... ... Хань империясына бағынышты болды. Солтүстік ғұңдар Монғолияның солтүстік - ... ... көлі ... ... ... ... ... Орталык Азиядан келді.Бұл -атанған тарихи оқиғамен тұспа-тұс кезен. Ғұндардың ... ... ... ... ... ... ... Ғұн әскері талқандалып, қала қиратылды. Чжи-Чжимен бірге 518 адам тұтқынға түсіп, қатал жазаланды. 1200 жауынгер ... қол ... ... және ... билеушілеріне сыйлыкқа берідді. Ғүндар тарихы, әсіресе, жаугершілік жорықтармен белгілі. Аты аңызға айналған үлкен ақыл ... ... ... көреген қолбасшы, айлакер дипломат Атилла басшылығымен ғұндар еурапалық елдердің бірқатарын тізе бүктірген.
Ғүн ... ... - ... қатынастар үстемдік етті. Ғұндар руға бөлініп, әр руды ... ... ... 3 рет ... ... ... мемлекеттік іс талқыланып, аспан кұдайына арнап құрбандық шалынған. Мемлекет билеушісінің титулы - шаньюй. Олар өз ... ... ... ... жер ... берді. Ғұн қоғамында соғыс ісінің дамуы шарықтау шегіне жетті.Әскердің негізі - атты жауынгерлер. Басты қарулары -- ... ... ... ... ... және қамал бұзатын қарулары болған. Ғүндар таптық қоғамға және мемлекеттік басқаруға өте бастаған. Белгілері: жеке ... ... ... ... ... ... енгізілді, кұқық артықшылығының ережесі калыптасты. Ғұндар қоғамында мал шаруашылығы, егіншілік, аңшылық жақсы дамыды. Баспанасы - киіз үй. Ошақ тастан ... оның ... қола ... ... ... ошақты қадір тұтқан. Тарих ғылымында ғұн шаруашылығының жүйесі алғашқы қауымдық немесе экстенсивті мал шаруашылығы деп сипатталады.
Қорытынды
Б.з.б. ІІІ - ... ... ... ... ... тайпалардың әуелгі таптық мемлекеттері пайда болды. Өндірістік қатынастардың ... ... сақ ... ... ірі әрі ... ... ... құрылды.
* Жетісуда - үйсіндер
* Оңтүстік Қазақстанда - ... ... және ... Қазақстанда - ғұндар
Сонымен, көшпелілердің қоғамдық ... ... ... ... Олар ... материалдық мәдениеті мен өнері бар көщпелі өркениетті жасауда жоғары ... ... ... ... ... және орта ғасырдағы қазақ елінің тарихы, -Алматы, 2010
2. Қазақстан тарихы.(Ерте заманнан бүгінге дейін) 1 т. - ... ... ... тарихы. Очерктер. - Алматы, 1993

Пән: Қазақстан тарихы
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 13 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ерте темір дәуіріндегі тайпалық одақтар мен көне мемлекеттік құрылымдар9 бет
Басқару іс-әрекетінің теориялық негізі5 бет
18 ғасырдағы ерте буржуазиялық мемлекеттер(еуропа), Британдық Үндістан(18-19 ғғ.)5 бет
5-сынып оқушыларының қиялын ертегілер арқылы дамыту27 бет
«Батырлық ертегілер»14 бет
«ертедегі орта ғасыр феодалдық мемлекеттер»53 бет
Автолиздің ерте мерзімдегі жылқы және қой еті өнімдерінің технологиясын дайындау62 бет
Алматы қаласының тарихы, бүгіні мен ертеңі129 бет
Алтай – Тарбағатай аралығындағы ертесақ ескерткіштері87 бет
Алтай-Тарбағатай аралығындағы ерте темір дәуірінің археологиялық ескерткіштері (кезеңделуі, мерзімделуі және мәдени атрибуциясы)39 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь