Табиғи ресурстардың және ластанудың экономикалық және экологиялық есебі

Кіріспе
І.Негізгі бөлім
1.1.Табиғи ресурстардың және ластанудың экономикалық және экологиялық есебі
1.2.Қоршаған ортаны пайдаланудың экономикалық механизмі
1.3.Табиғаттың экономикалық нысандары
Қорытынды
Қолданылған әдебиеттер тізімі.
Табиғат – бұл бізді қоршаған орта. Ол адам баласының санасынан тыс, өздігінен пайда болған дүние. Демек, адам табиғатсыз өмір сүре алмайды. Табиғат өлі және тірі табиғат болып екіге бөлінеді.
Өлі табиғатқа – ауа, су, пайдалы қазбалар, топырақ құрайтын аналық жыныстар жатады.
Тірі табиғатқа - өсімдік дүниесі, майда ағзалар, насеком, құс, балық, аң мен біздер, адамдар жатамыз. Өлі табиғат тірі табиғаттың тірегі, ал тірі табиғат өзінің қалдықтарымен өлі табиғатты баытып отырады. Ал топырақ осының екеуіне де жатпайды. Табиғатта өте тамаша бір қасиет бар. Оның өзі бөліп шығарған қалдықтардан адамдардың көиегісіз-ақ өзін-өзі тазартып аала алады. Ал адам баласының бөліп шығарған көң-қоқсығынан ақыл-оймен өмірге келген халық шаруашылығының (ауыл, өнеркәсіп, транспорт, құрылыс) улы, зиянды қалдықтарынан өздігінен тазалануға табиғатта шама жоқ. Табиғаттың адам баласының қажетін тек уланбаған, былғанбаған тек таза қалпында ғана өтуге мүмкіндігі бар.
1. Қасымбекова Қ.Қоршаған ортаны қорғау – адамзаттық міндет.
Заман – Қазақстан. 2002ж. 4 қазан. №40. 6-бет
2. Шоқпытов А.Су мөлдір, ауа таза, көк шалғын мен орман – тоғай жайқалсын десек...Атамекен. 2002 ж. 10 шілде.
3. Қараева Ш. Қоршаған орта – қамқорлыққа зәру.Сақшы. 2002 ж. 19 қыркүйек. 5-бет
4. Жұмалиева Б. Экологиялық сақтандыру туралы заң керек. Бірақ, сақтауды ойлап жатқан ешкім жоқ.
5. Алтын Орда. 2004 ж. 5-7 тамыз 7-бет. Әбенбаева С. Табиғат та сұлулықтың кәусарбұлағы.Ұлт тағлымы. 2003 ж.
6. Бейсенова Ә. Мәселенің мәні неде? Парасат. 2005 ж.
7. Темірғали Ж. Экология – екінші реттегі мәселе емес. Заң газеті. 2001 ж. 28 мамыр 3-бет
        
        Жоспар
Кіріспе
І.Негізгі бөлім
1.1.Табиғи ресурстардың және ластанудың экономикалық және экологиялық ... ... ... ... ... ... ... әдебиеттер тізімі.
Кіріспе.
Табиғат – бұл бізді қоршаған орта. Ол адам баласының санасынан тыс,
өздігінен пайда болған дүние. Демек, адам ... өмір сүре ... өлі және тірі ... ... ... бөлінеді.
Өлі табиғатқа – ауа, су, пайдалы қазбалар, топырақ құрайтын ... ... ... - ... ... ... ... насеком, құс, балық, аң
мен біздер, адамдар жатамыз. Өлі табиғат тірі ... ... ал ... ... ... өлі ... ... отырады. Ал топырақ
осының екеуіне де жатпайды. ... өте ... бір ... бар. Оның ... ... ... ... көиегісіз-ақ өзін-өзі тазартып аала
алады. Ал адам баласының ... ... ... ақыл-оймен өмірге
келген халық шаруашылығының (ауыл, өнеркәсіп, транспорт, құрылыс) улы,
зиянды қалдықтарынан ... ... ... шама жоқ. ... баласының қажетін тек уланбаған, былғанбаған тек таза ... ... ... бар. ... ... ... байлығын қажетіне
пайдаланса, жазылмас ауруға ... ... ... ... ... ... таза табиғат – біздің ырыс – ... ал ...... ... ... Ал ... ... тек адам ғана.
Таза табиғат үшін күрес – адам үшін күрес, келешек үшін күрес. ...... ... Бұл ... ... ... Ал одан құтылудың
бірден бір жолы – ... ... ... ... ... тозуына қарсы күрес жүргізу. Ел біріксе, алынбайтын қамал,
жеңілмейтін ... жоқ. ... ... адамның саналы түрде табиғаттың
тозуына қарсы күресуі. әрбір кісіге табиғатты қорғау өзінің өмір қажетіне
керек. ... оны ... мен ... ... ... қорғауды
үйрету, бұл әрине, педагогикалық оқу мен тәрбиелеу ... ... ... ... ... ... ғылымының негізгі принципі болуы
керек. Адам бойында табиғатқа дос ... ... ... ... ... ... ... іс-әрекетінен басталады. Бұл бүкіл
халықтың дәстүрлік мәселесі. Мысалы, халқымыз ғасырлар бойы ... ... ... ... өз ауласын тазалап, үйінің айналасына гүл,
жасыл желектер егіп, су ағатын арыған жөнге келтіріп, ел ... ... ... ... көң – ... ... ... егін егіп,
тұрмыс, шаруашылық мейрамы деп өткізген. « бір тал ... он тал ... ...... аш» тағы ... өзін ... ортадан игілік атаулының
көзін ашуға шақырған. Табиғатты қорғауға байланысты ... ... ... іс – ... ... ... ... болады. «Жері
байдың – елі бай» деп халқымыз тегін айтпаған.
1.1.Табиғи ресурстардың және ластанудың экономикалық және ... ... ... мен ... ... тұрақты қозғалыста,
өзгеруде, дамуда болатын бейорганикалық және органикалық дүние. Бұл адамзат
қоғамының өмір сүруіне ... ... ... материалдық-энергетикалық,
информациалық және әртүрлі табиғи құбылыстардың жиынтығы.
Адам шаруашылық қарекетінде табиғатпен байланысты, оған ... ... ... ... мен ... арасындағы қарым-қатынас мәңгілікті және ... ... ... ... ... өмірлік қарекетіне, әсіресе денсаулығы
мен өсіп-өнуіне, тікелей немесе әлеуметтік-экономикалық жағдай арқылы
жанама түрде ... ... ... мен олардың жиынтығы - атмосфералық
ауа, табиғи сулар, топырақ жамылғысы, геологаялық ... ... ... ... қоса ... ... мен ... био-сферада жүретін
процестер ықпал жасайды. Табиғат ... ... ... ... ... ... күрделі "табиғат-коғам" жүйесінің бір белігіне жатады. Қоғамның
материалдық, мәдени, тағы да басқа мұқтаждығын ... үшін ... ... ... ... ... ортаның құрауыштары мен табиғи
құбылыстары табиғи ресурстар деп аталады. Оларға атмосфералык. ауа. ... кен ... күн ... ауа ... ... мен ... жер қабатындағы жылу энергиясы, т. б. жатады.
Табиғи ... ... ... «сіктследі: қол жетерлікке.Оған
асатын немесе ... және ... ... ... ... ... (органикалық, ми-нералдық) көздері мен орналасуына
(жер, су, кен, ... ... ... ... ... ғылыми,
эстетикалық, рск.рсаиия;іык), пайдалану өрісше (энергетикалык, ... оаи ... ... ... қатар бастаикы (тікелей алынатын) және
косымша материалдық (әртүрлі ендіріс утилдеуге ... ... ... ... ресурстардың жердегі қоры пайдаланған сайын азаймайды,
ал табиғи ортадан алынған сайын қоры ... ... ... орны толмайтын ресурстар сарқылатындарға жатады.
Сарқылатын табиғи ресурстар қалпына келетін және қалпына келмейтін
болып ... ... ... планетаның койнауындағы пайдалы
казбалар - металл (қара, түсті, асыл және сирек кездесетін, ... ... ... ... ... ... және басқа салаларына арналған шикізаттар), жер асты сулары,
құрылыс материалдары (мрамор, құм, гранит және т. б.), ... ... ... газ, ... ... сланец, жертезек) жатады. ... ... ... келу қабілеті жок, себебі олар откен
геологиялык дәуірде бірнеше миллиондаған ... ... ... Мысалы,
тас көмір мезозой дәуірінде болған өсімдіктер фотосинтезінін өнімі. ... кен ... ... процестердің жүруіне бұрынғыдай жағдай жоқ,
сондықтан олардың орнының тез арада толуы мүмкін емес.
Жер қойнауындағы ... ... ... ... уақытта
төмендемейтін болса, олардың коры азаятыны сөзсіз. Ғалымдардың болжамы
бойынша, мысалы, алюминий рудасының қоры 500-600 ... ... - ... ... - 200-230 ... ... - 20-30 ... жетеді екен.
Осындай дағдарыстан шығу үшін ресурстар қорын ... ... ... жаңа ... ... ... пайдаланатын шикізатты қолдану, металл
сынықтарын кайта еңдеу, ... және ... ... ... ... ... қайта жөндеу жәпе тағы да басқа ... іске ... ... ... ... жойылатын - олар қолдану
нәтижесінде жойылады, мысалы, газ, көмір, мұнай, жертезек пен т. с. ... ... ... ... бір ... ... ... айналатын
ресурстар, мысалы темір және басқа металдардың рудалары, фосфор, ... ... да ... ... ... пайдалану ережесінің бүзылуы салдарынан орны
толмайтын ресурстар қатарына ... ... түщы су, ... кәне т. ... ... ... шығындалуы табиғаттың өздігінен ... ... асып ... Сарқылатын ресурстардың кейбір түрлері мүлдем
сарқылған жағдайларға кеткені де қазіргі ... орын ... ... ... ... ... жер ... құстар мен сүткоректі жануарлардың 130 түрі
койылып кеткен, Қызыл кітапқа жыл ... ... ... жануарлар мен
осімдік әлемінің бірнеше түрлері де енуде. Атап ... ... ... ... ... ... омыртқалы жануарлар мен кейбір құрт-
құмырсқалар саны 10 мыңнан асып отыр. Кейбір жануарлар түрі тек зоопарктер-
ЧС сақталған.
Саркылмайтын және қалпына келетін ... ... ... және ... ... тоқталуға болады.
Топырақтың түзілуі өте күрделі және ұзақ ... ... ... Оның ... ... ... ... кара шіріктің
негізгі мөлшерін жинақтайтын 1 см калыңдығы беткі қабатының ... ... 20 см ... ... ... ... кемінде 5-7 мың жылға
дейін уақыт қажет. Ал осы қабатты жоюға түзілу мерзімімен салыстырғанда кеп
уақыттың ... де жоқ, ... ... ... ... ... шайылуы
немесе бір жолғы шаңды дауылмен үшырылуы) ең әрі кеткенде бірнеше жылда (20-
30 жылда жедел ... ... ... ... болады. Топырақты
өңдеуге дұрыс технология қолданылмаса, ауыл шаруашылығы экстенсивті түрде
жүргізілсе, ... ... ... ... бұл ... су және ... ... күшеюіне әкеліп соғады. Бұдан басқа да табиғатты
пайдалану жолдарының нәтижесінде колданылатын ... ... ... ... жыртынды жерлер, жойылып кетуі ... ... ... ... ... ... оны тек қатаң қолдану тәртібін ұстап күту ... ... ... ... ... ... ... Атап айтсақ, бүкіл
құрлықтың ауданы шамамен 149 млн. км2 (14900 млн. га) болса, оның 40,6 млн.
км2 (4060 млн. га), яғни ... ... алып ... тек 1450 млн. га ... ... жарамды, ал 2600 млн. га (17%-ті) жайылым мен шабындык, 45%-
тейі шөл және ... ... ... ... ... ... ... Ресейде әр адамға шеккенде келетін егістік жердің көлемі 0,94
га, АҚШ-та —0,63 га, ... -0,16 га, ... —0,15 га, ... ... га, ... — 0,04 га, ... — 2,25 га. Жылдан-жылға барлық
елдерде жарамды жер көлемі ... ... ... ... ... табиғи ресурстардың
маңызды түрлерінің бірі орман ресурстарын да, ... ... ... ... ... ... ... азаюда, оның бірден-бір
себебіне ағаштарды кесу, ауылшаруашылық дақылдарына және жайылымдарға жер
дайындау жатады. ... ... ... жер ... ... тропиктік ормандардың 70%-тейі, Азиядағы ормандардың 50%-тейі,
Америкадағы тропиктік ормандардың 35%-і ... ... ... ... ... сонымен қатар Ресейде, Қазакстанда (Қызылорда,
Жамбыл, Оңтүстік Қазакстан облыстарында сексеулді кесу мен ... ... ... ... қарқынды жүруде. 1980 жылдары тропиктік
ылғалды ормандар 11,3 млн. га-ға жойылған.
Табиғи-ресурсты потенциал. Әлемдегі ресурстардың ... ... ... деп ... ... барлық сұраныстарын
(минералдық, жерлік, ормандық, сулы ... ... ... ... ... ... Табиғи ресурстармен катар
табиғи жағдайларды да қарастырады. ... ... ... олар ... ... мен ... әсср ... даму жағдайында табиғат барлық ресурстарды» кені - өндірістік
( өнеркәсіптік ... пен ... ... ... ... ... және ... аймақтық және экологиялык
-ретінде қарастырылады.
Адамның шаруашылық іс-әрекетіне қодданылатын жер мен оған ... ... ... ... ... Көп ... ... Ресейде , табиғи ресурстардың, олардың ... ... ... ... ... ... ... кадастры жүргізіледі. Бұл ... ... ... аймақтық біркелкілігін көрсетеді. ... жер, су, ... ... ... негізгі
ресурстардың орналасуынан жаксы көрінеді.
Жер ресурсы. 1980 жыл аэрокосмостық ... ... ... жер көлемі бағаланды. Бұндай өңделмеген жерлер 38 млн.км ... ... ... ... құрылықтың 28%-ті. Барлық егінді жерлердің
жартысы толық арзығанша егін егуге ... ... ... ... ... мен өндірістік құрылыстардың ... ... ... құрғақшылықтың әсерінен шөлдену процесі ... ... ... ... ... ... шамамен 30 млн.км2 аймағына
(19%) қауіп тудыруда.
Жаңа терригорияларды ... ... ... ... тұрақты
тұруына (өмір сүруіне) ... ... ... ... ... ... ... -2°С жоғары және теңіз деңгейінен ... ... ... ... деп ... ... ... негізгі тіршілік иелері таза суды керек
қылады. Таза ауыз сулар да жер бетінде әр ... ... ... ... ... ... жауын-шашын көлемі 0-ден 12500мм-ге ... ... ... да әр қилы - ... 4000 мм. ... жерлердің 63%-
тін теріс су балансы бар аймақтар алып жатыр, бүл ... ... ... су мөлшері түсіртін ... ... кеп. ... ... су проблемалары ғаламдық масштабқа айналып отыруында.
Қоршаған ортаның ластануы.
Соңғы елу ... ... ... ... ... күрт ... орай ... жүздеген мың жаңа химиялық,
табиғатта бұрын болмаған, өз бетінше тумаған жасанды заттар шығарылып, ... ... ... ортадағы улы заттар үлесінің тынымсыз артып отыруы ең әуелі
адамның ... ... ... жүк ... ... соң ауыл ... мен ... сапасын аздырып, түсімділігін төмендетеді.
Ормандар мен су ... ... ... ... ... ... ... түсіру қажеттілігін туғызып, оларды ... ... ... артады.
Өзендер мен көлдерге мұнай және оның түрлі өкілдері органикалық улы
заттар құйылады. Мұның бәрі де біз өмір ... ... ... ... адам ... ... ... Сндай-ақ былғанған ауа мен
судың, ластанған топырақтың мұндай кері әсерлері бүгінгі ... ... кен қазу ... ... ... ұзақ ... бойы сақтала
береді.
Табиғатты сақтаудың экологиялық тұрғысы адамның жер үстінде, қазір
де, ... да ... ... ... өмір ... тікелей
қамтамасыз етуді мақсат тұтады. Бұл үшін өсімдік пен ... ... ... тұтаса өмір сүруіннің негізгі
сақталуы шарт. Халықтар санының артып, өсімдік ... жер ... және ... кен ... ... ... ... бұл мәселені
айрықша назарда ұстауды талап етеді. Бұл үшін адам ... ... сөз ... ғана ... іс ... де мойндап, оны тікелей
ұстануы, айналасындағылырды осыған көндіре білуі ... ... ... ... ... технологиялары
мен құралдарын дұрыс талдап, табиғатты сақтау шараларын жүзеге асырудың
арзан және пәрменді ... ... ... ету.
Қазақта бұрыннан келе жатқан « Адам мен табиғат егіз » деген қағида
бар болса, қазіргі күні сол адам мен ... ... ... ... ... күрделене түсті. Адамдардың ... ... ... мәселесі толықтай терттелмеген. Сонда да төмендегідей
заңдылықтарды атап өтуге болады:
Қалада тұратын адамдардың табиғи ортада демалуға ... ... ... өсіп, қала маңының жер бедеріне теріс әсерін тигізе бастады.
Әлеуметтанушылық зерттеулер қала ... ... ... ... аз ... ... ... (54-55%-ы) және көңілдес (39-40%-
ы) топтардың басым екендігін дәлелдейді.
Қала тұрғындары қала сыртына барғанда ... ... ... ... үлкен көңіл бөледі.
Қала сыртында пошымдық қатынастардан гөрі, адамның өзін-өзі еркін сезінуі
жоғары қойылады.
Жалпы жер шарындағы халық санының жедел өсуі және ... ... күрт ... ... ... ықпалын күшейтті. Мысалы, 1700 жылы
планетада 620 миллион адам болса, 1850 жылы оның саны 1 ... ... ... Яғни екі ... көбею үшін 150 жыл қажет болады. 1950 ... шары ... саны 2 ... 500 ... ... және 1850 жылдан
кейінгі кезекті ... 100 жыл ... ... 1986 ... орта ... ... 5 ... адам өмір сүріп жатты. Сонда еселену не бары 35 ... ... ... БҰҰ-ның болжамы бойынша 2050 ... ... ... саны 11,9 ... ... ... ... жылдам өсуі табиғатқа
деген «тұтыну қысымын» өсірді. Қазірдің өзінде ... ... ... ... алмайтындай дәрежеде пайдаланылуда. Сондай-ақ, елімізде
материалдық өндірістің көлемі еселеп өсіп ... ... ... шикі ... ... ... де артты. Республикамыздағы экологиялық ауа
бассейнінің ... ауа ... ... ... деңгейдегі табиғи
қолданыс пен ауа қозғалысының ... ... мен ... ... яғни ... заттардың жердің беткі қабатында
қалуынан деп есептейміз. Әсіресе, көшедегі автокөліктердің ... ... ... ... ауа ... ластануының негізгі көзі болып отыр.
Мысалы, ауа кңістігіндегі ... 80%-ы ... ... ... ... ... ... 2005 жылы әуені былғауға қатысушы тұрғылық
тұтынушы көздерінің саны 4243 ... ... ... ... яғни ... ... автокөлік саны 138 мыңға жетті және осы жыл ішінде ... ... 69 мың ... (2004 жылы 71 мың тонна) қозғалысты
көздерден 130,9 мың ... ... ... шыққан. Келтірілген 4243
тұрғылықты ұшынды көздері ішінде ... Іле ... ... ... Текелі қуатты кешені, «Талдықорған жылу қызмет», Қарасай; Іле
аудандары мен Қарабұлақ, Балпық би ... қант ... ... ... ұшындының басым бөлігін шығаратындардың ең ірілері болып
табылады.
Өткен жылы ауа ... ... ... ... 184,5 ... ... Бұл ... қоса, бір ғана Алматыдағы жанар-жағар май
стансаларының саны 300-ге ... Жыл ... ... 2,5 мың түп ... ... екен. Өкінішке қарай, халық алғашқы кездегі өзінің ... ... ... ... ... ... ... дұрыстап
түсініп келе жатыр. «Өссін десең өркенің, қамын ойла ертеңнің» демекші, ... ... ... ... қалдырғанынан қызармас үшін түрлі
әрекеттерді қолға алады.
Сондай-ақ, ... ... ... ... да ... ... келеді. Тек 2000 жылы ғана өндіріс орындарынан 2,49 миллион ... ... ... ... ... ірі өндірістік аймақ саналатын
Қарағанды, Павлодар және Шығыс Қазақстан облыстары қоршаған ортаны ластау
жағынан ... ... ... ... мен газ ... ... Қызылорда және Ақтөбе облыстарындағы ... ... ... ... ... Ғалымдардың есебі бойынша жыл сайын атмосфераға
250 миллион тонна көміртегі тотығы, 150 миллион тонна ... ... ... ... күл, 50 ... тоннаға жуық көмірсутегі, көп мөлшерде фтор,
сынап тарайды. Біріккен ұлттар ұйымының мәліметтерінше, осыларға қосымша
жыл сайын ... 2,5 ... ... ... 1,2 ... ... азот ... Жер бетіндегі тіршілік өрісіне ғаламат залал әкелетін химиялық
қосылыстардың 65%-тен астамы мұнай және ... ... ... ... өндірудің жүз жылдық тарихында жер бетінде 5 миллион тоннадан астам
мұнай жойылып, ол жерлерде ... 2 ... 8 ... ... ... істен шыққан. Соның салдарынан мұнайлы аймақ Атырау, Маңғыстау
облыстары жерінің төрттен бірі өлі ... ... ... да, ... өзінде табиғат ресурстары өзін-өзі қалпына
келтіре алмайтындай ... ... ... кері реакция беруіне ең
бірінші адамдар өздері кінәлі.
«Табиғат пен адам егіз» деген жоғарыдағы ... ... ... ... ... басынан кешіп отырған мүшкіл халді, адамзат басынан
өткеріп жатыр деуге ... ... ... ... экологиялық
бақытсыздықтар (атом бомба сынақтарының жарылуы, радиациялық қалдықтардың
ауаға жайылуы) адамзаттың өзіне көптеген бақытсыздықтар ... ... ... ... немесе мүгедек ұрпақтар келуде. Өкінішке ... еш ... бола тұра ... ... ... басына төнген
қатердің алғашқы құрбандарына айналғандығына жүрегің ауырады.
Мұндай экологиялық ... ... елді ғана ... ... ... ... бәрімізге белгілі. Мәлелен, Қытайда жүрегі сол жағында
емес, оң жағында, ... да оң ... емес сол ... ... ... орны ауысқан нәресте дүниеге келген. Оның жүрегі, қанды, сағат
тілі ... ... ... ... ... Дене ... бәрі де ... шатысып кеткен, бірақ, қытайлықтар мұны
ауру емес, сирек кездесетін ерекшелік ретінде есептейді.
Табиғаттың ... ... ... ... жөжінен әлемдік ауқымда қаралатын,
кейінге қалдыруға болмайтын және ... ... ... ететеін
мәселе болып табылады. Адам мен ... ...... – экономикалық қатынас ретінде қарала бастады.
Біздің республикамыздың ... ... ... ... орындға ие. Менделеев таблицасындағы 105 элементтің Қазақстан
қойнауынан 99 – ы ... 70 – інің қоры ... ... 60 –
тан пайдаланылуда.
Қазақстанда отын өндірісі: көмір ... ... және ... ...... металургия; мыс, қорғасын, мырыш, алюминий ...... ... қара ... : ... қара металургия
өндірісі дамыған. Осы өндірістер суды, ауаны, ... жер ... қана ... ... тіршілік дүнйесіне әсерін тигізеді.
Климатологтардың пікірі бойынша, республика териториясында
климаттық ... ... бар ... ... Өлім
деңгейі бұрынғы КСРО елдерімен салыстырғанда екі есе көп, ... ... ... әлемде ең арттағылардың қатарында.
Экология ең ... ... ... айналды. Қазақстан
экологиялық жағдайының мұншама қайғылы ... ең ... бірі өнер ... ... мен ведоиставаларға табиғатты
қорғау қазіргі кезде экономикалық жағынан ... ... ... реформа ғана бұл ... ... ... ... табиғи байлықтардың құны мен ... ... ... Табиғатты
пайдаланудағы бейбастықты тек қана ... ... ... ... ... ... күйзеліске ұшырауына кінәлілердің бірі
ғылыми техникалық прогрес.
Ертеңгі күннің ... ... ... ... ? Экологиялық
тұрғыдан қарағанда, табиғатты пайдалану технологиясын ... ... ... көшу бағыты дұрыс деп есептеледі.
Әлемнің ірі – ірі ... ... ... 2/3 ... ... ... ... Табиғатты бүлдіруге ат
салысып жүрген негізгі он бүлдірушінің ішіндн, БҰҰ – ның ... ... ... ... ... ... жүр.
Егеменді ел болдық деп ... ... ... ... ... күн санап азып барады. Бұрын ... ... ал ... ... ... ... табиғатқа деген
немқұрайлыққа ертең кімді кінәлар екенбіз? Қазір ... би, ... ... бе? Ел аман жұрт ... « жау ... от ... ... ең басты себебі экономика ... ... ... ... Бұл ... ... күнделікті баспасөз
беттерінде кездестіріп жүргеннен байлықтары, мұнай ... ... ... мен ... ... кен ... ... бір жақтылығын айтар ... ... ... ... ... ... жөніндегі табыстан бас айналып, көз
қарауытардай тапқанымызбен тарих ... жуап ... жөн ... ... ... ... ... экономиканың жүйесі анықталып келеді, ... ... ... ... ... ... ... «
Қоршаған ортаны қорғау туралы » заңы ... ... ... ... ... мәселелерге жеке бөліммен
бөліп береді.
Мұнда ... ... ... ... ... ... мен қаржыландыру ; табиғи қалаларды пайдаланған
үшін төлем ақы; ... ... ... ... төлемақысы;
қоршаған ортаны қорғау қорын ... 1998 ... ... табысты
бөлігі табиғи ресурстарды пайдаланғаны үшін салықтан түсті -16 ... ... Бұл ... ... ... 8,2% көлемінде.
Негізінен бұл қазба байлықтың төлем ... ... ... ... ; су, жер ... үшін ... ... түседі.
Төлемақы көлемі олардың ... ... ... ... ... Олар негізінен шартты түрде ... ... ... ... ... ... төмен.
Табиғатты пайдаланудан түсетін төлемақы оны қорғауға кететін
шығынды өтеуі ... ... ... ... ... ... ... төлемақының көлемін ұлғайту үшін құқықтық ... ... ... ... соған сәйкес ... ... ... ... ... ... ... өтеудің
міндетті сақтандыру шараларын енгізу ... ... ... стратегиясын енгізу үшін ... ... ... ... ... ... ... кедергілер бар.
Біріншіден, капитал рыногының шектелген дамуының. Мемлекеттік
бюджет пен ... ... ... ... ... ... ... көзі ретінде ... әлі ... ... жоқ. Оның зайымдар, бонустар беретін
басқа да финанстық құралдары ... ... ... ... ... баршылық, олар өте жоғары проценттік мөлшерде зайымдар
береді.Көпшілігінде мұндай ... ... ... ... төлемақысының жүйесі өте төмен белгіленген, ... ... ... ... ... күш ... бюджеттік
мәжбүрлікпен төмендейді, сөйтіп кәсіпорындарға бағалауды ... ... ... Бұл ... ... ... ... ... ... құрудың
басты себебі олар ... ... ... ... ... дейін арттыруға мүмкіндік туғызады. Сонымен қатар
қорлар ... ... мен ... ... ... әрі ... үнемдейтін технологияның да шығуына ықпал етеді.
-Елбасы жолдауында 2030 жылы ... ... ... ... ... ... елге ... тиіс. Өндіріс қалдықтары мен
радияция бұдан былай ... ... ... ... деп ... ... ... – болашақ бағдарламасы даген
сөз. Экология ел ... ... ең ... табиғатты сауықтыруымыз
керек.
Қазақстандағы табиғат қорғау ... ... ... ... ... алайда қаржыландыру деңгейі ... ... бір ... ... ... ол ұзақ ... ... Қалың бұқараның экологиялық сауатын көтеруге тек экологтардың шамасы
келмейді. Ол үшін орта ... ... ... коледж, жоғары оқу орындарында
экология пәні жоғары сапада, терең ... ... ... Экологиялық
білім беру – ұлттық педагогиканың негізгі арқауы. Ұлы Абай ... ... өз ... ... ... Ал ... білімнің негізін
салушылар А. Байтұрсынов, М. Дулатов, М. Жұмабаев,
Ж. Аймауытов қоршаған ... ... ... өмір сүру ... ... алғы ... жасады. Табиғат дегеніміз – ... ... ... ... ... ... Нақты білім – ұлан-ғайыр әлем тынысының
бүкіл логикалық жүйесін мейлінше дәл бейнелеу. Адамзат ұрпағының ... ... осы ... ... ... тынысының тереңіне бойлау,
қамқорлық жасау. Табиғат дауыс – ... үнін ... да, ... заң ... да ... ... тыңдауы тиіс. «Табиғатпен егесу, зиян
келтіру жақсылыққа апармайды, ... тек оның ... ... ... ғана
қалады», - деп ұлы ғалым К.Д.Ушинский айтқан жоқ па? Келешек ұрпақты
экологиялық ... ... ... ... ... тозып кетуін
болдырмаудың тағы бір жолы - әр ... ... ... ... оятып, олардың есіл-дертін табиғат қорғау жұмысына бұруды жоғары
шегіне дейін жеткізу. Бұдан бөлек бізде табиғатты, ... ... ... аман ... қалудың жолы жоқ. Ол жұмыс жүргізіліп те жатыр. Бірақ
нәтиже аз. Әлі де ... ... ... ... ... Бұрынғы істелінген жұмыстарды қайталай беруден шаршауымыз керек.
«Ұра берсе шайтан да ... ... сөз бар, ... ... бір үлкен
нәтижеге жетуіміз сөзсіз. Бәрі бір-бірімен байланысты. Яғни ... ... аз ғана ... ... өзі алыс жерде немесе алыс болашақта
едәуір және ұзақ уақыттық салдарға алып ... ... Сол ... ... ... ... дегенді қазылған кеннің құнды құрауыштарын толық
бөліп алу тұрғысында емес, ... ... ... ... ... ... ... болмасын, әйтеуір көзден таса болуы, бір жаққа жасырылуы
тығылуы, бір ... өз ... табу ... ... ... ... ... себебі сол – жер қойнынан орасан мөлшерде кен ... ... ... ... да, ... ... ... тигізер зиянды
ықпалдары ескерілмей әрі оның есебін шығарарлық ... ... ... ... тегін келмейді, ақысыз берілмейді. Экономикадағы сияқты
экотануда бұл заң мүлтіксіз ... ... яғни ... ... да құны ... Қазақ судыңда сұрауы бар деген. Сондықтан табиғаттан
алған әсіресе оның өз ... ... ... ... жер қойнынан
«күшпен», «зорлығын көрсете» отырып, қазып алынған, одан «тартып» алынған
нәрселердің орнын толтыру, ... ... ... ... Оның ақысын төлемей
кету мүмкін емес.
Еліміздің болашағы – жас ұрпақтың көздерін ашып, көкіректерін
оятып, оларды жеріміз, ... үшін жаны ... ... етіп ... салып, табиғат – анамызға ... ... ... ... ... ... Қасымбекова Қ.Қоршаған ортаны қорғау – адамзаттық міндет.
Заман – Қазақстан. 2002ж. 4 ... №40. ... ... А.Су мөлдір, ауа таза, көк шалғын мен орман – тоғай жайқалсын
десек...Атамекен. 2002 ж. 10 шілде.
3. Қараева Ш. ... орта – ... ... 2002 ж. ... ... ... Б. Экологиялық сақтандыру туралы заң керек. Бірақ, сақтауды
ойлап ... ... ... ... ... 2004 ж. 5-7 тамыз 7-бет. ... С. ... ... ... ... 2003 ... Бейсенова Ә. Мәселенің мәні неде? Парасат. 2005 ж.
7. ... Ж. ...... ... ... емес. Заң газеті. 2001
ж. 28 мамыр 3-бет

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 15 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Экология және табиғи ресурстардың қоғамда пайдалануы22 бет
Табиғи ресурстардың классификациясы. Кейбір қоршаған ортаны ластаушы заттардың тірі организмдерге әсері12 бет
Табиғи ресурстардың классификациясы.Кейбір қоршаған ортаны ластаушы заттардың тірі организмдерге әсері15 бет
Табиғат ресурстарын пайдалану төлемдері13 бет
Жер ресурстарын тиімді пайдалану4 бет
Мұнайдың литосфераға экологиялық әсері7 бет
Антропогендік ластанудың негізгі көздері15 бет
Білім берудегі электронды басылым мен ресурстардың әдістемелік талаптары Мұғалімдердің ақпараттық-коммуникациялық біліктіліктерін көтеру19 бет
Кәсіпорынның инвестициялық қызметін қаржыландырудағы тартылған ресурстардың рөлі57 бет
Мұнаймен ластанудың қоршаған ортаға тигізетін әсері13 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь