Нарық механизмі оның қызмет етуіндегі ерекшеліктері

КІРІСПЕ

І НАРЫҚТЫҚ МЕХАНИЗМІНІҢ ҚЫЗМЕТТЕГІ ҚҰРЫЛЫМЫ ЖӘНЕ ОЛАРДЫҢ МӘНІ

1.1 Нарықтық қатынастардың теориялық негіздері

1.2 Нарықтық механизмнің экономикалық элементтері және қызмет ету принциптері

ІІ НАРЫҚТЫҚ ҚҰРЫЛЫМ ТҮРЛЕРІ ЖӘНЕ СЕГМЕНТТАЦИЯСЫ

2.1 Нарықтық қатнастардың шеңбері

2.2 Нарықтық экономиканың үлгілері

ҚОРЫТЫНДЫ

ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
Экономикалық байланыстар өнімдердің өндірушілерден тұтынушыларға қозғалысын қамтиды: бір жақтан, өндірушілер, басқа жақтан, тұтынушылар арасында көп түрлі айырбас жүріп отырады.
Осындай айырбас процестері қоғамдық еңбек бөлінісімен белгіленеді. Бұл бір жақтан, өндірушілерді ажыратады, еңбек әрекеттеріне сәйкес оларды бір-бірінен оңашаландырады. Екіншіден, олардың арасында тұрақты функционалдық қатынастар тудырады. Бірінші жағдай әр өндірушілердің шаруашылық жүргізуде экономикалық жекеленуіне, тәуелсіздігіне ұласады, сөйтіп нарық қатынастарының субъектерінің қалыптасуының экономикалық негізін құрайды. Екінші жағдай,тауарларды сатып алу-сату эквиваленттік негізде жүріп отыратын айырбастар процестеріне айналады.
1. Қазақстан Республикасы Президентінің жарлығы "Қазақстан Республикасында 1998-2000жж. бухгалтерлік есеп және аудитті дамыту жөніндегі мемлекеттік бағдарлама" 1998ж., 28 қаңтар.
2. Қазақстан Республикасы Президентінің жарлығы, Заң күші бар "Бухгалтерлік есепке алу" туралы, 1995.
3. Субъектілердін қаржы-шаруашылық қызметінің бухгалтерлік есөп шоттарының Бас жоспары. 1996.
4. Сатмурзаев А.А., Абдыкалыков Т,А. "Бухгалтерский учет в рыночной экономике". Алматы: Эк., 1998.
5. Әбдіқалықов Т.Ә., Сатмурзаев А.А. Шағын кәсіпорындарда бухгалтерлік есепті ұйымдастыру.
6. Тасмағамбетов Т.А., Радостовец В.К., т.б. Қаржы есебі. Алматы: Дәуір, 1998.
7. Дюсембаев К.Ш. и др. Аудит и анализ финансовой отчетности Дюсембаев К.Ш., Егембердиев С.К., Дюсембаева З.К. Алматы: Қаржы-қаражат, 1998.
8. Елисеева И.И., Терехов А.А. Статистические методы в аудите. М.: Финансы и статистика, 1998.
9. Ержанов М.С. Теория и практика аудита. Национальная Академия наук РК; Международная аудиторская компания "Артур Андерсен Казахстан" -Алматы: Ғылым, 1994.
10. Казахстанские стандарты по аудиту. С. Х. Кошкимбаев и др. Алматы: Қаржы-қаражат, 1995.
11. Барышников Н.П. Организация и методика проведения общего аудита. Изд. 4-е, перераб. и доп. М.: Филинъ, 2000.
12. Барышников Н.П. Организация и методика проведения общего аудита. Изд. 5-е, перераб. и доп. М: Филинъ, 2000.
13. Белуха Н.Т. Аудит: Учебник. Киев: Знання, 2000.
14. Бурцев В.В. Управленческий аудит системы сбыта бытовой продукции. - М.: Маркетинг, 1999.
15. Бухгалтерческий учет и аудит в строительстве Под. ред. В.А. Лукинова. М: Юрайт, 1998.
16. Бухгалтерский учет и аудит. 500 вопросов и ответов Сост. И.Полонская. Ростов н/Д: Феникс, 1999.
17. Бычкова С.М. Аудиторская деятельность. Теория и практика. СПб.: Лань, 2000.
18. Бычкова С.М, Доказательства в аудите. М.: Финансы и статистика, 1998.
19. Витулева Т.П. Бухгалтеру об аудите. М.: Бико, 2001.
20. Волковой В.М., Лахова Е.В. Международные стандарты бухгалтерские учета. Основные принципы и приемы конвертации. Изд. 2-е, перераб. и доп. М.: Аудитор, 2000.
        
        НАРЫҚ МЕХАНИЗМІ ОНЫҢ ҚЫЗМЕТ ЕТУІНДЕГІ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ
ЖОСПАРЫ
КІРІСПЕ
І НАРЫҚТЫҚ МЕХАНИЗМІНІҢ ҚЫЗМЕТТЕГІ ҚҰРЫЛЫМЫ ЖӘНЕ ОЛАРДЫҢ МӘНІ
1.1 Нарықтық қатынастардың теориялық ... ... ... ... ... және ... ... НАРЫҚТЫҚ ҚҰРЫЛЫМ ТҮРЛЕРІ ЖӘНЕ СЕГМЕНТТАЦИЯСЫ
2.1 Нарықтық қатнастардың ... ... ... үлгілері
ҚОРЫТЫНДЫ
ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
КІРІСПЕ
І НАРЫҚТЫҚ МЕХАНИЗМІНІҢ ҚЫЗМЕТТЕГІ ҚҰРЫЛЫМЫ ЖӘНЕ ... ... ... ... негіздері
Экономикалық байланыстар өнімдердің өндірушілерден ... ... бір ... ... ... ... тұтынушылар
арасында көп түрлі айырбас жүріп отырады.
Осындай айырбас процестері ... ... ... ... Бұл
бір жақтан, өндірушілерді ажыратады, еңбек әрекеттеріне сәйкес оларды бір-
бірінен оңашаландырады. ... ... ... ... функционалдық
қатынастар тудырады. Бірінші жағдай әр өндірушілердің шаруашылық жүргізуде
экономикалық жекеленуіне, тәуелсіздігіне ... ... ... ... ... ... ... құрайды.
Екінші жағдай,тауарларды сатып алу-сату эквиваленттік негізде ... ... ... ... ... жабайы өндірушінің
нарық қатынастарының ... ... ... ... ... ... өндіріске айналады. Өндірушілер өнім
өндіруді жөне оны өткізуді, шығындарды ... ... ... және
жетілдіруді - барлығын өз еркімен ... ... ... қатынасы
жағдайында айырбас процестері нарықтық қатынастар формасын алады.
Осы қатынастардың мазмүны неде? ... ... бұл ... ... емес. Оның ең жабайысы: нарық адамдардын. сатушы және ... ... ... ... ... ... ... экономикалық
әдебиетте жиі қолданыла-тын нарыққа анықтаманы француз экономисі ... 1877 жж.) мен ... ... ... жж.) ... ... сатылатын және сатып алынатын белгілі нақты нарық алаңы ... ... ... мен сатушылардың бір-бірімен өте еркін жағдайда ... кез ... ... аудан; еркіндік сонда — бірдей тауарлардың бағасы
көп үзамай тез арада теңеледі» (Маршалл А. Принципы политической ... 1984. Т. 2. С. 6.). Бұл ... ... еркіндігі мен бағаның
белгіленуі нарықтьщ басты критериі деп корсетілген.
Ағылшын экономисі У. ... ... жж.) ... критериі деп
сатушылар мен ... ... ... ... ... назар аударады. Бұның айтуы бойынша, тығыз іскерлік қатынасқа
түскен және қандай болмасын сондай тауарлар ... ... ... кез
келген адамдардың тобы, нарық болады.
Байқасаңыздар, келтірілген анықтамаларда нарықтың мазмұны тек айырбас
сферасымен шектеледі.
Нарықтың мәнін аныктағанда, оның екі ... ... бар ... ... ... ... ... деген түсінік өзіндік мағынада
откізу деген түсінік, Бұл айырбас, айналыс ... орын ... ... — өндіріс, болу, айырбас және тұтыну процестерін қамтитын,
адамдар ... ... ... ... Бұл ... әр алуан
формаларын, тауар-ақша байланыстарын, қаржы-несие жүйесін ... ... ... ... ... ... ... қатынастарына мыналар жатады:
• екі субъектін өзара байланыстары нарық ... ... және ... ... ... ... ... байланысты
қатынастар;
• еңбек биржасы арқылы жұмыс күшін жалдап пайдалану ... ... ... мен ... кәсіпорындардың айырбас процестері;
• белгілі процентке несие берудегі несие қатынастары;
• тауар, кор, валюта ... мен ... ... ... ... ... ... қызметтерінің белгілі шарттары болады. Ақырғы уақытқа дейін
Қазақстанда нарық қатынастарынын, дамуын тежейтін ... ... ... ... ... ... пайдалануға бағытталған
копсубъектілік шаруашылық жүйесі; макродәрежедегі өндірістік-экономикалық
процестердің тым қатал ... ... ... өмірде
экономикалық бостандықтың шектелуі; барлық шаруашылық. құрылымдарды
материалмен бір ... ... ... осы шектеулер жойылдымыс болып отыр. Бірақ олардың орнына басқа
шектеулер, кедергілер келді: шамадан тым асып ... ... ... ... жол ашу, ... ... ... — рөкет,
мемлекеттік-коммерциялық құрылымдарда заңсыз келісімдердің көбейуі, т.б.
Осылардың ... ... ... ... өндірістік-шаруашылық іс-
қимылдарға негативтік ықпалын асыра түседі.
Осыған байланысты, өркениеттік нарық ... ... тез орын ... жол ... шарттардың зәрулігі өте жоғарылап
отыр. Бұндай шарттарды екі топқа ... ... ... ... ... ... ... шаруашылық шарттарға жол ашумен
байланысты:
• меншіктің алуан түрлі формаларына (жеке ... ... ... меншікке) жол ашу. Бұл ... ... ... ... ... ... бұзбайтын етіп) жол
беру керек;
• мемлекеттік реттеушілерді ... ... ... ... есте болатын жағдай: нарық экономикасы өзін-өзі
реттеп шексіз өркендеп тек жетіліп жандана беретін жүйе ... үш ... ... ... ... мен ... ... факторларының нарығын, қаржы ... ... ... жасау.
Факторлардың екінші тобына құқықтық зандарды жасаумен ... ... және ... жүргізудің нарықтық әдісіне көшу туралы
экономикалық тәртіптерді қабылдау жатады. Біріншіден, меншік пен шаруашылық
жүргізудің көптүрлі ... ... және ... ... ету кезеңінде,
талан-тараждыққа және орынсыз пайдалануға жол ... ... ... ... ... ... жетекші салаларында құрылымдық
өзгерістер жүргізіп тапшылықты жою ... ... ... ... және ... ... құру ... экономиканы ашық
жүйеге айналдыру қажет.
Нарықтың мәні оның функциялары арқылы толығырақ анық-талады. ... ... ... ... ... өндірісінің өзін-өзі реттеу қызметі. Бұл мына жағдай арқылы
көрінеді: тауарға сұраныс өскенде өндірушілер өздерінің ... ... ... ... ... өндіріс қысқара бастайды;
• ынталандыру қызметі. Баға ... ... ... ... ... олар жаңа ... технологиялар енгізу, еңбек
ұйымдастыруды жетілдіру арқылы шығындарды азайту ... ... ... өнім мен ... шығындарының қоғамдық маңыздылығын
айқындау кызметі. Бірақ Бұл қызмет тек тапшылық жоқ ... ... аса ... ... ... тандауы бар болғанда, өндірісте
монополия болмағанда, бірнеше өндірушілер болып олар ... ... ... ... ... арқылы экономикадағы, өндірістегі және
айырбастағы негізгі микро және макропропорциялар белгіленеді;
• шаруашылық өмірді демократияландыру, ... ... ... асыру қызметі. Нарықтық құралдар әсерімен қоғамдық ... ... ... ... ... ... және осының
арқасында тауар ... ... ... ... ... яғни
дифференцияланады.
1.2 Нарықтық механизмнің экономикалық элементтері
және қызмет ету принциптері
Нарық экономикасының ... ... ... ... ... ... ... Осылардың жиынтығы нарық жүйесін қүрайды.
Нарық экономикасының біріиші және өте маңызды элементі — өндірушілер
мен тұтынушылар. Бұлар қоғамдық ... ... ... қалыптасады —
біреулері тауарды өндіреді, екіншілері оны ... ... жеке ... ... тұтыну болып бөлінеді. Жеке тұтынуда ... ... ... ... жеке ... пайдаланылады.
Өндірістік тұтыну өндіріс процесін әрі қарай жалғастырып жүргізу ... ... ... басқа өндірушілер әрі қарай өндеуге пайдаланады.
Бұл жағдайда ... мен ... ... ... ... нәтижелерін айырбастау арқылы ... ... ... Бұл ... тұрақты болады, ... және ... ... нарықтық келісімдер формасында жүреді.
Нарық экономикасының екінші элементін өндіріс ... ... ... ... жеке ... аралас
формаларымен болжанған экономикалық оңашалану құрайды.
Нарық экономикасынын, үшінші маңызды ...... ... жеке
талдап танысайық. Бұл жерде тек екі мәселені ... ... ... пен ұсыныс нәтижесінде ... ... ... ... ... (тербеліп) отырады. ...... ... ... ... ... ... әсерінің сферасын
баға анықтайды.
Нарық экономикасының төртінші, орталық ... — екі ... және ... ... ... сұраныс тауарларға қажеттілік
болып көрінеді. Осы тауарларды тұтынушылар қалыптасқан бағамен ... ... ... ... ... ең ... әдісін қолданудың және
ресурстарды тиімді пайдаланудың стимулы болып табылады. Сұраныс пен ... ... ... мен ... ... ... ... ететін, нарық механизмінің өте маңызды
элементтері.
Нарық механизмшің бесінші элементі — ... Бұл ... ... және осының негізінде өндіріс масштабын кеңейтуді қамтамасыз етеді.
Бәсеке нарық субъектерінің ... ... және ... ... ... ... ... А.Смит бәсекені нарықтың
«көрінбейтін қолы» деген. ... қол» ... ... өз мүдделеріне сәйкес, өздерінің қара басының қамын ойластырып
әрекет етеді. Осы әрекеттердің жиынтығы ... ... ... ... жандандырады. Бәсекенің басты қызметі экономиканың
реттеушілерінің — бағаның, ... ... ... т.б. ... болып табылады.
Нарықтың маңызды элементтеріне нарықтық инфрақұрылым жатады. ... ... ... және ... ... ... құрыльш, қызмет
етуін талап етеді.
Нарық экономикасы әрекеттерінің механизмі үш басты принциптерге
негізделеді:
... ... ... ... тандау шығындарына,
• экономикалық рационалдық.
Маржиналдық талдау принциптері ... ... ... іс-
қимылы жүріп отырады. Олардың әрекеттеріне әсер ететін ... ... ... болады. Осының нәтижесінде нарықты тауарлармен толық. қамту,
нарықтық бағаның ... ... ... бір ... ... бірте-бірте жүріп отырады. Жаңа, шекті субъектшің пайда болуы нарық
экономикасына, ондағы ұсыныс пен сұраныскд, ... әсер ... ... жағдаиында, яғни үлкен және үнемі болатын ұсыныс ... ... өте коп ... олардың әрқайсының нарықтағы жеке үлес
салмағы ... аз ... ... ... ... ... ортаның үзілмей
қызмет етуін қамтиды деуге болады; сұраныс пен ұсыныстың күрт ... ... ... ... мен ... ... ... етіп отырады.
Балама тсщдау шыгыпдарыиың припциптері. Балама тандау шығындарына,
тікелей шығындар және ресурстарды пайдалану-дың, ... ... ... басқа, озгеше әдістерінен бас тартудың салдарынан
түспеген, табыстың және тікелей ... ... ... ... ... ... ... қодданылмаған мүмкіндіктердің
варианттарының ішінен, ен үнамсыз болса да, ... ... ... ... тандап алынады. Балама тандау шы-ғындары принципі
өндірушілерді, олардағы бар ... ... ... ... ... ... ... пен шығындарды салыстырып
отыруға непзделеді. Рационалдык, тандау озгеріп тұратын ... Осы ... ... ... ... пайда ең аз көлемде
болса да, күмонсіз ... ... ... ... ... ...... тотен-ше қүқықтың болуымен байланысты.
Фирма неғүрлым озінін, пайдасын көбейтуді коздейді, ал ... ... ... ... ... барынша оздерінің қал-ахуалын
жақсартуды көздейді. Нарық ... осы ... ... ... ... ... ... камтамасыз етеді. Осы бол-мыс ... ... ... Бұл жағдай екі қарама қарсы ... ... — бір ... сұраныс пен ұсынысты, екінші жақтан,
нарықтағы бағаны.
Сирек кездесу нарық экономикасының өте маңызды шарты болып ... ... ... ... үшін өте ... ... қүрал,
осіресе тауардың пайдалылығын долелдеуде қолданылатын. Демек, ... ... ... ... ... негізгі және ешкандай
түсіндірме тілемейтін, ... ... ... табылады. Сиректік
моселелерін зерттеу, белгілі бір ... ... ... ... ... ... мектептің окілдері Д.Рикардо, А.Смит «сиректік» түсінігін
құнмен байланыстырады. Олардын, айтуы бойынша, сиректік еңбектің санымен
қатар, тауардың құнын ... ... ... ... Осы ... ... теориясында «сиректіктін» түсінігі белгілі
трансформацияға ұшырап отыр. Егер бүрын ... ... және ... ... ... ... сиректік нарықтың қызмет ету
мерзімімен байланыстырылып отыр. Сұранысы мол жаңа игілік бір мезетте ... ... ... ете алмайды. Бұл үшін белгілі уақыт
мерзімі ... ... ... ... мол ... ... осы ... санын ендіруге соншама мол уақыт керек..
ІІ НАРЫҚТЫҚ ҚҰРЫЛЫМ ТҮРЛЕРІ ЖӘНЕ СЕГМЕНТТАЦИЯСЫ
2.1 Нарықтық қатнастардың ... ... өте ... ... және ол ... каның барлық
сферасында әсерін ... ... ... ... ... ... меншік формаларымен (мемлекеттік, жеке, үжымдық, аралас);
• шаруашылық субъектілерінің әр түрлі формаларының эко-номикадағы үлес
салмағымен белгіленетін, тауар ... ... ... кооперативтік, жеке меншік кәсіпорындары, т.б.);
• тауар айналымы сферасының ерекшеліктерімен;
• шаруашылықтың ... ... ... ... ... ... дәрежесімен;
• осы елде пайдаланатын сауданың түрлерімен.
Осы жағдайлар нарық жүйесіне ерекше қасиеттер береді. Құрылымы ... ... ... ... ... ... Нарық қатынастары объектілерінің атқаратын экономика-лық қызметі
бойынша:
- игіліктер мен қызметтер нарығы;
- өндіріс қүралдарының нарығы;
- ғылыми-техникалық жұмыстар нарығы;
- ... ... ... жұмыс күші нарығы.
Нарықтын коп түрлшігі кәсіпорындардың ... әсер ... ... ... өзгерістер енгізуді талап етеді, тауардын, огкізілуін
тікелей баііланыс негізінде жүргізуді, сату-сатып алу-
дағы ... ... ... сату-сатып алумен алмасты-руды,
шаруашылық байланыстарындағы серіктестерді еркін танда-уды ... ... ... қүралдарына тауар және қор ... ... ... орталықтар, көтерме сауда орындары, т.б. жатады.
2. Нарықтарды тауарлық топтар бойынша жіктеуге болады:
- өндірістік қызметке ... ... ... ... ... ... ... тауарлар нарығы;
- шикізат пен материалдар және т.б. нарықтары.
Ауылшаруашылық шикізаттары нарығында азық-түлікке және ауыл шаруашылық
шикізаттарына қажеттіліктерді қамтамасыз ... ... ... ... Тұтыну тауарлары на-рығының қалыптасуы осы тауарлардың
өндірілу көлемінің елеулі дәрежеде өсуін тілейді, сатып алушылық, ... үшін ... кен ... ... ... ... ... (территориялық) критериі бойынша мынадай на-рықтар болады:
- аймақтар ішіндегі;
- ... ... ... ... (әлемдік) нарықтар.
Осындай нарықтардың қалыптасуы республиканың мемгіекепік ... ... ... ... ... бойыныша мынадай нартщйыф болады:
- монополиялық;
- олигополиялық;
- салааралық нарықтар.
5. Нарық қатынастарының субъектілері бойынша мынадай ... ... ... ... ... ... сатып алушы мен сатушы-лар болып
косіпорындар және үйымдар ... ... ... ... ... ... ... алушылар — жеке азаматтар.
- ауылшаруашылық өнімдерш мемлекеттік сатьш алу ... ... ... мемлекет, сатушылар — ауылшаруашы-лық онімдерін ... ... ... ... ... екі түрі болады. Бірінші түрі — ... мен ... ... тікелей байланыс жа-сау. Бұл түр
еңбек кооперациясы тұрақты ... ... ... ... ... ... ... және шина жасайтын заводтар) ... ... шарт ... қалыптастырудың басты және ... ... ... ... ... түрі — ... ... Бұл түр оніммен қамтамасыз етушілерді көптеген үсақ ... орын ... ... ... тек белплі экономикалық және
олеумеггік жағдайларда мүмкін болады.
6. Экономикада заңдылықты сақтау ... ... ... ... ... ресми нарықтар;
- занды емес, «колеңкеленген» нарықтар, т.б. Нарықтардың ... ... ... ... ... ... мен ... нарыгы. Бұл топқа жататын нарық-тар:
- тұтыну тауарларының нарықтары — ... және ... ... ... қызметтер нарығы — түрмыстық, көлік, коммуналдық қыз-меттер:
- түрғын үй және ... емес ... ... ... ... ... ... жылжымайтын мүліктер нарығы;
- еңбек қүралдарының;
- шикізат пен ... қуат ... ... ... нарықтары, Қаржылар нарыгы:
- капиталдар нарығы, ... ... ... ... ... ... қағаз нарықтары — акциялар, облигациялар, ... және ... ... ... ... ... ... ... — инновациялардың, ойлап табулардың,
информациялық қызметтердің, ... жөне онер ... ... куші нарыгы. Бұл еңбек ресурстары ... ... ... ... ... зандарына сәйкес жұмысшы күші миграция
жасап отырады.
Аймақтық нарықтар: ... ... ... сыртқы, ха-лықаралық
нарықтар.
Нарықтарды сегменттеу. Нарықтың негізгі түрлері әртүрлі субнарықтарға,
нарықтық сегменттерге бөлінеді. Нарықты сег-менттеу — ... ... ... қоятын осы тауардың тұтынушыларын жеке-жеке топтарға болу
болып табылады. На-рықтың сегменті — Бұл ... бір ... ... ... ... ... тұтынушылар, онімдер, ... тобы ... ... Сегменттеу әртүрлі жол-дармен, әртүрлі
факторларды (керсеткіштерді) ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... Оңтүстік;
- ... ... ... ... ... аудан,
қала;
- ... ... ... ... ... ... ... бойынша: теңіз, континенталдық, орташа,
ыстық, ... ... ... ... ... топтау;
- ... ... ... мүшелерінің санына қарай топтау;
- ... ... ... ... ... ... — ғылыми қызметкерлер,
мемлекеттік кәсіпорындардың жұмысшылары, қызметкерлер, зейнеткерлер, т.б.
- ... ... дши ... сәйкес;
- ұлттық қүрамға сөйкес топтаулар;
3. Психографиялық:
- халықты әлеуметтік қүрамына сәйкес топтау;
- ... ... ... өмір ... сәйкес: жастар, спортпен шүғылданатындар, ақсүйектер;
- жеке ... ... ... ... ... Мшезқулықтық (тауарларды таңдауда):
- тауарды кездейсоқ сатып алады;
- сатып алуда ... ... ... ... ... төмен бағалы заттар алады;
- клиент болудың тұрақтьшығы, енімнің қажеттілік ... ... анда ... ... өнімге эмоционалдық қатынасы: позитивтік көзқарас, нега-тивтік
көзқарас.
2.2 Нарықтық экономиканың үлгілері
Нарық теориясында ... ... ... ... шекараны
белгілеудің маңызы зор. Бұл мәселеде ... ... ... ... шарт болып табылады. Нарық жағдайында тауарларды өткізу
мен тұтынуға байланысты шығындарды К.Маркс таза шығыңдар деп атаған. ... ... ... сферасындағы шығындар «трансакци-ондық
шығындар» деп аталады. Бұл түсінікті американдық ... ... ... ... ... негізгі типтерін ... ... ... ... іздеумен жөне сол
нарықтағы тауарлар мен қызметтер қозғалысының ... ... ... ... ... белгілеумен және оларды
жасаумен байланысты шығындар;
- ... ... ... ... ... ... белгісін қорғауда жүмсалған шығындар;
- заң ... ... ... тәртіпіі қорғауға
жүмсал-ған шығындар;
- ... ... ... ... ... шығындар.
Шығывдардың осы формасын пайдалану өте көп тараған. Шекгі пайдалылық
теориясының өкілдері ... ... ... көп бүрын,
бәсеке мен нарықтық баға белгілену процестеріне көңіл аз бөлінді деушілікке
сүйене отырып, ... ... ... сферасына аударған. Қазіргі
замандағы экономи-када, бухгалтерлік өндіріс шығындары қодданылады. Бүған
тікелей шығындардан ... ... және ... ... жатады.
Бухгалтерлік шығындар мен «әдеттегі кәсіпкерлік пайда» бірігіп толық
бәсекелік пайданы ... ... ... теория жагынан дәлелдеу, өндіріс
зандары мен бөлу ... ... ... болып табылады — олар, немесе, бір-бірінен дербес, немесе,
біріншілер екіншілерге теуелді ... Егер ... ... болу ... емес ... онда ... ... нөлге тең болу керек.
Бірақ, нақты омірде ... ... ... ... тең ... өндіріс процесіне бөлу нарықтық механизм арқылы тікелей ... ... ... білу үшін А.Смит пен Р.Коуздьщ теоремаларымен
танысайык.
А.Смит теоремасы, немесе, айырбас теоремасы бойынша, еркін ... ... да ... ... Осы ... аркылы нарық, еңбек бөлінісі ... ... ... ... ... ... ... және айырбас арқылы қол жеткен пайда, еңбек болінісіне
негізделген ... ... ... рационалдық косіпкерлік іс-қимыл
аркылы қам-тамасыз етіледі. Осы аркылы өндіріс колемі және айырбастың мас-
штабы ... ... ... ... сферасының кеңейуі
трансакциондық шығындардың өсуімен қатар жүреді. Бұл арада қайшылық ... Бір ... ... ... ... ... ... басқа
жақтан, нарықтық қатынастар-дьщ территориялық деңгейінің ... ... ... ... ... ... ... пайда-лылығы, трансакдиондық шығындардың осуінің саддарынан
жоққа айналуы ... ... ... ... ... ... ... мен трансакциондық шығындар ... ... ... ... осы ... ... субъектерішң шекарасы болып
табылады.
Р.Коуздың теоремасының мәнін былай сипаттауға болады: егер меншік қүкы
нақты белгіленген болса, онда ... ... ... ... үнамсыз
нәтижелерді мемлекеттің кірісуінсіз шешуі мүмкін. Бұл теорема ... ... ... ... ... ... болатын
трансакциондық шығындар екіге — меншіктің өзінің орекет ... ... және ... ... ... ... ... бөлінуін
реттеп отыруға жүмсайтын қосымша шығындарға болінеді. Бұл ... ... ... ... ... ... ... қос кедергі
тудырады. Біріншісі жеке меншік әсер ... ... ... ... ... ... тортібінің анклавы). Екіншісі мемлекеттің бөлуді
реттеу арқылы көрсеткен ... ... ... Бұл ... шығындар
күрт есіп кетеді де нарықтық қатьшастар деңгейі ... ... ... ... ... ... көздеп, ынталы жақтар
өздерінің мәселелерін жасырын (жария емес) ... ... ... және осы ... олар ... ... ететш деңгеиін
кеңейтуге мүмкіндік алады.
Қазіргі заманда споттық және мерзімді нарықтар кең ... ... осы ... ... ... байланыста болады. Споттык ... ... ... ... ... болды.
Споттық нарық дегеніміз колма-қол жеткізілетін нақты тау-арлармен
сауда-саттық жүргізу нарығының бір ... ... — Бұл ... ... ... яғни келісім шарттар
бойынша көрсетілген мерзімде материаддық ... ... ... ... активтерді, бола-шақта жеткізу туралы контрагештердің
бір-бірімен жасасқан келісімі.
Споггық нарықка хеджерлер мен ... ... ... ... ... тағайындалмаған тауарлар арқылы кдлып-тасады. Хеджерлер
контрактыларды сату және сатьш алу келісімдерін жүргізеді. Олар тауарды осы
сәтте ... ... ... немесе, мерзімді контрактыны ... ... ... отыра алады. Хеджерлер нақтысында ... ... ... ... ... осы, ... ... тауарлар
бағаларының тербелуі нәтижесінде мүмкін болатын шығындардан сақтандыруды
қамтамасыз етеді.
Саудагерлер болашақта болып қалуы ... спот ... ... ... ... ... Саудагерлер өз әрекеттерін мерзімді нарықтағы
ағымды споттык бағамен, ... ... ... ... ... ... отырып жүргізеді. Мерзімді контрактылардың орындалуы ... және ... ... ... ... ... контракт — Бұл контрагенттер арасында биржадан тыс жасасқан
контракт ... ... ... ... ... ... ... мерзімде, көрсетілген шартқа сәйкес жүзеге асырылады.
Әр түрлі активтер — ... ... ... валюта, т.б.
келісімінің предметі бола алады.
Әдетте, форвардтык контракт шартында жеткізудің белгілі бір датасы
корсетіледі.
Фьючерстік ... — Бұл ... ... болашак-та жеткізу
туралы келісім. Фьючерстік контракт тек ... ... Оның ... өзі ... ... болып материалдық активтер — алтын, бидай,
бензин және қаржы қүралдары (валюта, ... ... кор ... ... ... ... есеп ... палатасы фьючерстік кошрактылардың
орындалуына кепілдік алады.
Опциондық контракт. Опцион — Бұл белгілі базистіх активтерді, белгілі
бағамен, белгілі ... ... алу, ... сату қүқығын беру
туралы, екі жақтық келісім шарт. Контрактыда екі жақ ... ... ... (Бұл ... ... алу, ... сату ... алатын
жақ) және сатушы (сатып алушының талабы бойынша активті жеткізу, ... ... ... жақ). ... күкы үшін опционды сатып алушы сатушыға
силық толейді.
Орындалу мерзіміне байланысты, опциондар екі ... ... ... ... ... ... ... біткенге
дейін қай құн болмасын сол құнде орындалуы мүмкін. Еуропалық — тек контракт
орындалған құнінде ғана орындалады.
Дүниежүзілік практикада жасалатын ... көбі ... ... ... жөне опциондар-дың айырмашылығы томенгі
кестеде келтірілген.
5.5. Нарықтық экономиканың үлгілері.
Қазіргі уақытта Қазақстанда барша шаруашылық жүргізудің экономикалық
жуйелік ... ... ... ... ... ... ... жоғары дамыған елдер қолданып отырған
үлгілердің ерекшелігін білу өте қажет. Алдымен назарымызды ... ... және ... даму ба-ғыттары тәуелді болатын жағдайларға ... ... ... ... ... бар болуы;
... даму ... ... ... әдет-ғүрыпы;
... ... даму ... ... ... ... жүргізудің нарықтық шарттарының әр елдердің өзше тән
ерекшеліктері болады.
Сонымен қатар барлық нарықтық ... ... ... ... ... әр ... формаларының болуы;
... мен ... ... еркін баға
болуы;
... ... ... жүйесі;
... ... кең ...... ... реттеудщ белгілі жүйесі.
Қазіргі заманда қолданылатын нарықтық үлгілердің бірнешесіі атап ... ... Бұл үлгі ... ... ... деп
аталады. Ерекшеліктері:
... ... рөлі өте ... ... ... ... көбшесе
экономикалық дағда-рыстармен (XX ғ. 30-70-ші жж.), немесе, экономиканың
күрт өсуімен (XX ғ. 60-шы жж. — ... ... ... ... ... ... болады.
... ... ... (XX ғ. 80-ші жж. ... кіші ... жаңа ... орындарының 80% қамтиды);
... бай, ... ... ... ... ... ... тым алшақтығы.
Фирманың бастығының жалақысы жабайы қызметкердің жалақысынан 110 есе ... ... ... ... ... ... ... жарамды
дәрежеде.
Жапониялық улгі. Осы замандағы шаруашылық жүргізу үлгісі ... ... ... Әскери шығындардан бас тартып, Жапония
барлық, мүмкіндіктерін «бейбіт максатқа», ... ... ... ... ... Осы ... ... көмек берген
жағдайлар: американ-дык және ... ... мен ... ... алу, дүниежүзілік шикізаггар мен отын нарықтары бағала-рының
төмендеуі, жапониялық жұмысшы ... ... ... ... ... ... Жапондык үлгінің негізгі белгілері:
... ... ... мемлекет әсері өте жоғары. Алдымен мемлекет танкерлер өндіруді
қолдады, содан кейін — аз ... ... ал XX ғ. 70-ші ... ... — электроника мен ... ... ... ... XX ғ. 70-ші жж. ... дейін Жапония елеулі ... ... және ... үнамды даму адды;
• өзін өзі ... ... ... ... ... ... ... 1991-1995 жж. қамтитын 8-ші
бес жылдық жоспар аяқталды. «Жапондық кереметтің» ... ... ... ... және ... ... ... жасаудың 30 жылдык,
жоспары жасалған;
... ... ... барлық өмірлік мерзімге жаддайды; жұмысшыларды
ортақ ынта арқылы біріктіру; ... ... және ... ... ... ... ... емес — ... ... ... жабайы жұмысшылардыкшен 17 есе артық;
... ... ... ... шешу ... ... мен
бірлестіктерге жүктелген.
Неміс үлгісі. Әлеуметтік-экономикалық мазмүны жағынан Бұл ... ... ... Әлеуметтік нарық экономикасының бас ... ... Ол өз ... немістің жаңа эко-номикасының қызмет етуінің
негізгі принциптерш ... ... ... ... ... зор өсер ... Бұл ... әсіресе әлеуметтік мәселелерді шешуде
байқалады. Мемлекет елеулі өлеумепік міңцеттер атқарады: тегін медицина,
білім, және т.б.
• XX ғ. 70-ші ... ... ... ... ... ... қол-дану жүзеге асырылған. Осымен қатар жұмысшьшар көсіпорын
меншігіне де ... ... ... ... шешуші рөл атқарады. Орталық банк толық автономия
негізінде ... ... ... ... ... ... ... емес — фирма бастығы мен ... ... ара ... 23 есе.
Шведтік улгі. Бұл үлгінің ... ... ... ... ... жеткілікті түрде қамта-масыз
етілмегендерге қамқорлық жасау. ... швед ... ... ... деп атайды. Швецияда өмір дәрежесі мен ... ... ... ... ... ... ... Мемлекеттік сектордың
дәрежесі өте жоғары. Қызметтердің басым ... ... ... ... Баға ... мемлекет белсенді кіріседі.
Француздық улгі. Бұл үлгінің ... ... ... ... үлгісінің орта шамасы. Франиуздық үлгіде мемлекеттің реттеуші ролі
күшті. 1947 ж. ... бес ... ...... ... жүзеге
асырылып отыр. Бұл үлгіге мемлекеттік кәсіпкерліктің жоғарғы дөрежесі ... ... ... ... ... ... ... Осы үлгі Оңтүстік Кореяны қысқа мерзімде
алдыңғы қатарлы индустриялдық жоғары дамыған елге айналдырды. Бұл ...... ... ... өте зор әсер ... Бұл ... ... -экономикалық дамуды жоспарлау. XX ғ. 70-ші жж. бастап
дирекгивтік жоспарлау индикативтік жоспарлаумен алмастырылды.
Оңтүстік Кореяда көп ... ... ... ... ... Жеке ... ... инсти-туттары XX ғ.80-ші жьшдары
пайда бола бастады; сыртқы-эконо-микалық сфераны мемлекет реттейді.
Экспорт моселелері ерекше бақылауға ... ... ... ... жж.) ... реанимация
жасалған соң үкімет олеуметтік бағдарламаларды орындауға кірісті.
Қытайлық улгі. Қытайда экономиканы реформалау ауыл ... ... ... ... ... ... ... (1984ж.
аяқталды). Отбасының мердігерлігі ша-руашылықты отбасының күшімен ... ... Жер ... 15-20, ... 30 жылға беріледі.
Еңбек ... мен ... ... ... ... үйдің
меншігінде болады. Шаруалар ендірілген өнімдердің бір болігін келісім аркы-
лы мемлекетке тапсырады, келесі бөлігін — ... өтеу үшін ... ... болігін жергілікті үкімет қорларына откізеді.
Қазіргі жағдайда ауылдың ілгері дамуы талқыланып ... ... ... ... ... және ... ... шаруашылыққа
шоғырландырып жалдама жұмыс күшін колдану мәселелері қозғалып отыр.
Реформа 1984 жылдан қалада басталды. Қытай ... ... ... ... ... Бұл ... ... Венгрияда, Чехия
мен Словакияда пайдаланылған болатын. Осы үлгінің мәні: нарық механизмі
мемлекеттік реттеу жағдайында әрекет ... Бұл ... ... ... ... ... және үш ... мүдделерін үштастырады —
мемлекеттің, көсіпорынның және жұмыскердің. Бұл ... ... және ... реттейтін әр алуан нарықтардын. әрекет жасауын талап
етеді. ... ... ... ... ... ... ... экономикасының» үлгісіне көшу ... ... ... мәні ... ... ...... өндіріс,
тауар өндірушілердің өзара әсері тауар-ақша ... ... Осы ... ... ... ... ... және макродәрежеде орталықтанған жоспарлау шешуші рөл атқара-ды.
Теориялық зерттеулерге сүйене отырып, ККЛ XVII ... ... ... ... ... ... ... бастысы: меншік
қүқын шаруашылық ... ... ... ... ... ... ... жандандыру. Бұл үшін шаруашылық
жүргізудің
әр түрлі формаларын — ... ... мен жеке ... ... ... ... көсіпорындардың акциясын шығару — пайдалану көзделіп
отыр. Көсіпорындар арасындағы тікелей ... ... ... ұсынылады. Нарық-тар жүйесін, оның ішінде қор, ... ... және ... ... ... ... ... беріліп
отыр. Шаруашылық жүргізудің нарықтық әдістеріне көшу, макроэконо-микалық
регіеуді жетіддіру мен нығайтуды қатар жүргізу ... ... ... ... ... ауыдца енеркәсіптің дамуын жан-дандырды. Өткен
10 жылда ауылда 80 млн. жұмыс орындары ... ... ... ... ... меншіктщ әртүрлі
формаларын және шаруашылық жүргізудің әрқилы ... ... ... ... ... ... болды. Бүрынғыша жетекші рөл меншікгің
қоғамдық ... ... ... ... ... 56%
мемлекеттік сек-торда шығарылды, 36% - үжымдык кәсіпорындарда және 5% ... ... ... Жаңа механизм кәсіпорындарына жоспар
шеңберінен тыс өнімдерді сатып алу, ... сату ... жол ... ... жоспардан артық өнімдер өндіру молайды. Кәсіпорындар
жоспардан ... ... ... ашық ... ... ... ... қымбат дәрежеде сатуға мүмкіншілік алды. Осының барлығы эко-номиканы
жандандыруға жол ашты. ... ... ... ... ... ... ең ... дәрежеге жетті.
ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1. Қазақстан Республикасы Президентінің жарлығы ... ... ... есеп және ... дамыту
жөніндегі мемлекеттік бағдарлама" 1998ж., 28 ... ... ... ... ... Заң күші бар
"Бухгалтерлік есепке алу" туралы, 1995.
3. Субъектілердін ... ... ... ... Бас жоспары. 1996.
4. Сатмурзаев А.А., Абдыкалыков Т,А. "Бухгалтерский учет в рыночной
экономике". Алматы: Эк., 1998.
5. Әбдіқалықов Т.Ә., Сатмурзаев А.А. ... ... ... ... ... Т.А., ... В.К., т.б. Қаржы есебі. Алматы:
Дәуір, 1998.
7. Дюсембаев К.Ш. и др. Аудит и ... ... ... Дюсембаев
К.Ш., Егембердиев С.К., Дюсембаева З.К. ... ... ... ... И.И., ... А.А. ... ... в аудите. М.:
Финансы и статистика, 1998.
9. Ержанов М.С. Теория и ... ... ... ... наук
РК; Международная аудиторская компания "Артур Андерсен Казахстан" ... ... ... ... по ... С. Х. ... и др. Алматы:
Қаржы-қаражат, 1995.
11. Барышников Н.П. Организация и ... ... ... ... 4-е, перераб. и доп. М.: Филинъ, 2000.
12. Барышников Н.П. Организация и методика ... ... ... 5-е, ... и доп. М: ... ... Белуха Н.Т. Аудит: Учебник. Киев: Знання, 2000.
14. Бурцев В.В. Управленческий ... ... ... бытовой продукции.
- М.: Маркетинг, 1999.
15. Бухгалтерческий учет и ... в ... Под. ред. ... М: ... ... ... учет и аудит. 500 вопросов и ... ... ... н/Д: Феникс, 1999.
17. Бычкова С.М. Аудиторская деятельность. Теория и ... ... ... ... С.М, ... в ... М.: Финансы и статистика,
1998.
19. Витулева Т.П. Бухгалтеру об аудите. М.: Бико, ... ... В.М., ... Е.В. ... ... ... Основные принципы и приемы конвертации. Изд. 2-е, перераб. и доп.
М.: Аудитор, 2000.

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 19 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Банкралық несие29 бет
Материалдың механикалық сипаттамаларына әр түрлі факторлардың әсер етуі10 бет
Нарықтық қатынастар жағдайларында экономиканың сапасын көтеру механизмінің қызмет етуінің теориялық және әдіснамалық негіздерін зерттеу124 бет
Қосылған құнға салынатын салықты есептеу механизмі және қызмет етуі33 бет
Акционерлік қоғамды басқару жүйесін жетілдіру113 бет
Бюджет салық және ақша несие саясатының теориялық негіздері25 бет
Жеке табыс табыс салығы және оны жетілдіру жолдары48 бет
Жер салығы туралы ақпарат57 бет
Кремний диоксидінің әртүрлі полиморфты модификациясының жануын зерттеу23 бет
Мемлекетке төленуі тиіс міндетті төлемдер мен түсімдердің теориялық негізі, оның ішінде корпоративтік табыс салығының алыну механизмі, осы салық түрін салудың ерекшелігі83 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь