Ауыр металдардың өсімдіктерде таралуы және олардың әсері

І. КІРІСПЕ
ІІ. Негізгі бөлім
1.1. Ауыр металдардың өсімдіктерде таралуы және олардың әсері
1.2. Өсімдік тіршілігіндегі химиялық элементтер қатынасы
1.3. Мыс
1.4. Кадмий
1.5. Ауыр металдардан қоршаған ортаны залалсыздандыру жолдары
1.6. Органикалық қышқылдар және олардың өсімдіктегі ауыр
металдарды залалсыздандыруы металдардың әсері
ІІІ. ҚОРЫТЫНДЫ
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
Қазіргі кездегі дүние жүзі ғалымдарын алаңдатып отырған мәселелердің бірі - ауыр металдардың тірі ағзаларға әсерін әлсірету болып табылады. Ауыр металдардың қоршаған ортаға таралуы тек табиғи жағдайда ғана емес, сонымен қатар антропогенді жолмен де таралуда. Олардың қатарына өндіріс қалдықтары, тау-кен өндірісі, транспорт, түсті және қара металл өндіру, жалпы урбанизацияны жатқызуға болады.
Осыған байланысты эколог мамандардың алдына қойып отырған бірінші мәселе - ауыр металдардың қоршаған ортадағы жалпы және белсенді мөлшерін анықтау. Екінші мәселе, табиғи объектілердің ластану деңгейін болжау мақсатында ластаушы заттардың таралуына қарапайым және айтарлықтай сенімді моделдерін жасау. Үшінші кезекте, ластанудың келеңсіз әсерлеріне жол бермеу мақсатында ауыр металдарды ғылыми негізделген түрде залалсыздандыру және нормалау тұр.
1. Соколов М.С. Возможности получения экологически безопасной продукции растениеводства в условиях загрязнения агросферы // Агрохимия. 1995г. №6. С.107-125.
2. Растения в экстермальных условиях минерального питания П. ред. Школьника Н. Я. Л. Наука, 1983 с. 176
3. Израэль Ю. А. Экология и контроль состоянии природной среды и пути их решение Л. 1984 с. 560
4. Минеев В. Р.Экологические проблемы агрохимии М. изд. МГУ 1988 с. 285
5. Кошелова К. Е. Прогнозная модель миграции ТМ в агроландшафтах // ТМ в окр. ср. тезис докл. / межд. Симпоз – Пущино 1996 с. 146,147
6. Алексеева Ю.В. Тяжелые металлы в почвах растении.// Л.: Агропромиздат. 1987.141 с.Кулешов Л. Н. Научные основы мониторинга земель РФ // М. АПЭК. 1992 с. 33 – 50
7. Aliculov Z.A., Boguspaev K.K. The phytomediation of soils polluted with toxic metals in Kazakhstan. Биотехнология теория и практика № 1-2.(13) 2000г. Стр.5-11.
8. Кузина К. О. О распределении бора и других элементов в растениях // Биохимия растений Бурят 1969 с. 76 – 81
9. Багдановский Г. А. Химическая экология М. изд. МГУ 1994 с. 237
10. ТМ в окружающей среде М. 1980 с. 112
11. Павлов Б. К., Бейм А. М. Оценка уровней техногенного накопления ТМ компонентами растительности лесных экосистем, существенно различающихся биохимическим фоном // Проблемы экологического мониторинга и моделирование экосистем 1998 т. 12 с. 204 – 210
12. Ильин Б. В. Биохимия и агрохимия микроэлементов в Южной части Западной Сибири. Новосибирск. Наука 1973 с. 389
13. Добровольский В. В. География микроэлементов М. Мысль 1983 с. 278.
14. Godzik B. Accumulation of heavy metals in Biscutella Laevingata (Cruciferae) as a function concentration in substrate // Pol. Bot.Stud. 1991. V.2.Pp. 241-246.
        
        ЖОСПАР
І. КІРІСПЕ
ІІ. Негізгі бөлім
1.1. Ауыр металдардың өсімдіктерде таралуы және ... ... ... ... ... ... ... Мыс
1.4. Кадмий
1.5. Ауыр металдардан қоршаған ортаны залалсыздандыру ... ... ... және ... ... ауыр
металдарды залалсыздандыруы металдардың әсері
ІІІ. ҚОРЫТЫНДЫ
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
КІРІСПЕ
Қазіргі кездегі ... жүзі ... ... ... ... - ауыр металдардың тірі ағзаларға әсерін әлсірету болып табылады. Ауыр
металдардың қоршаған ортаға ... тек ... ... ғана ... ... ... жолмен де таралуда. Олардың қатарына өндіріс қалдықтары,
тау-кен өндірісі, транспорт, ... және қара ... ... ... ... ... байланысты эколог мамандардың алдына қойып отырған бірінші
мәселе - ауыр металдардың қоршаған ... ... және ... ... Екінші мәселе, табиғи объектілердің ластану деңгейін болжау
мақсатында ластаушы заттардың таралуына қарапайым және ... ... ... ... ... ... келеңсіз әсерлеріне жол бермеу
мақсатында ауыр металдарды ғылыми негізделген түрде ... ... ... ортаны ауыр металл ионынан тазарту және оны ... ... ... мәселе болып саналады. Ластанған қоршаған ортаны
қайта қалпына келтіру жолдарының физикалық, химиялық және ... ... ... ... ең ... ... әдіс. Әсіресе,
ластанған ортаны өсімдіктер көмегімен қайта қалпына келтіру жолдарын ... ... аса ... ... ... ... ... мемлекеттерде кеңінен
пайдалана бастағаны белгілі. Сонымен қатар, әр елде климат ... ... және ... емес өсімдік түрлерін табумен қатар оларды
кеңінен қолданып төзімділік табиғатын анықтау жұмыстары ... ... ... келтірумен қатар, әр елде халықты таза сапалы
өніммен қамтамасыз ету үшін ауылшаруашылық және мәдени ... ... ... ... шығару физиология, селекция, ... ... ... ... ... ... ауыр ... иондарының кең тараған
өсімдіктерге әсерін ... ... ... зор ... ... жататыны белгілі. Себебі, ... ... ... алатын орны ерекше.
Жұмыстың мақсаты - әртүрлі астық тұқымдас өсімдіктеріне ... әсер және ... ... ... қышқылдардың
ролі.
Осы мақсатқа жету жолында алға келесі міндеттер қойылды:
1.Өсімдіктердің биометлік ... ауыр ... (Cu, Cd) ... ... ауыр металдарға төзімділігінің органикалық қышқылдарға
қатынасын анықтау.
1. Ауыр ... ... ... және олардың әсері.
Жалпы ауыр металл дегеніміз - салыстырмалы атомдық салмағы 40 – тан,
тығыздығы 5 г/см 3 – тан ... ... ... ... ауыр ... әртүрлі жолдармен қабылдайды. Топырақтан
ауыр металдарды тамыр арқылы сіңіріп, ауадан жапырақ устьицалары арқылы
негізінен ... ... ... Ауыр ... сулы ерітінділерден
устьица және кутикула арқылы пассивті диффузиялану, ... ... ... Ауыр ... ... әсер ... алғашқы белгілері:
өсімдік өсуінің баяулауы, ... ... ... ... ... бұзылуы, өнім сапасының төмендеуі болып табылады (2(.
Ауыр ... ...... - ... ... ... кең
таралған қауіптіліктің бірі болып табылады.
Топырақ - ... ... ... ол ... ... ... ... тобын толықтырады және атмосфералық ауаның, жер
беті және жер асты суының сапасына әсер ... ... ... ... ... ... ... - қатер ауылшаруашылық дақылдарының
өнімділігінің төмендеуіне және оның гигиеналық сапасының нашарлауына
әкеледі. Бұл ... ... ... көрнектіі белгілерінсіз ақ,
адамдарға және жануарларға қауіп ... ... ... ... мен ... ... жағдайларда өсімдік сапасымен байланысты
(3(.
Болашақтағы тапсырмаларды шешу үшін агрохимиялық заттарды ... ... ... ауыр металдардың топырақтарды және
өсімдіктерді ластау деңгейі және оның ... ... ... ... ... ... үлкен мүмкіндік береді. Бұл үшін, әр
түрлі формалы ауыр металдардың топырақтардағы және ... ... ... ... ... керек. Бұл мәліметтерді алу үшін
математикалық талдаудың жаңа ... ... ... білім керек.
Бұл - информациялық ресурстарды эффективті пайдалануға және ... ... ... ... баға беру үшін мүмкіндік
береді, сондай – ақ олардың улылығын төмендетіп және ... ... ... ... ... ... туғызады (4(.
Минералды органикалық тыңайтқыштарды және ... ... ... дәнді – дақылдардың жоғарғы және тұрақты өнімін алу
мүмкін ... ... және ... ... ... белгілі бір
мөлшерде микроэлементтердің болуымен сипатталады, топырақта жетіспеушілігі
ауылшаруашылық дақылдарының көлеміне және ... ... кері ... Көптеген ғалымдардың айтуынша, топырақта әртүрлі улы заттардың
жинақталуы, соның ... ауыр ... ... ... ... және мелиоранттарды қолдану белгілі деңгейде топырақтың
химиялық элементтерін өзгертуі мүмкін. Біріншіден, топырақтарға ... ... ... Екіншіден, топырақтағы элементтердің
қозғалыстарының өзгеруін, оның өзгерістерге ... Бұл ... ... ... ... физиологиялық сілті бола тұрып, ортаның
реакциясын өзгертеді. Физиологиялық қышқыл, тыңайтқыштардың топырақтағы
кадмийдің, никельдің және цинктің ... ... ал ... ... - ... (5(.
Топырақтардың және өсімдіктердің ауыр металдармен ластану ... ... ... ... Бұл бір ... ... ... ауыр
металдардың жоғары болуы, адам және жануарларға зиянды екендігімен және көп
жағдайда тағам немесе жем ... ... ... ... ... Екінші жағынан, топырақтың ауыр ... ... ... ... жарамсыз ету қаупі бар.
Көптеген ғалымдардың жұмысына сүйенетін болсақ, өсімдіктердің химиялық
құрамы мен ортаның элементтер құрамының байланысы бар, ал ... ... ... ... ... ауыр металдардың түсуі мынадай факторларға байланысты:
өсімдіктер түрлерінің ерекшеліктері, топырақтың түрі, ... ... болу ... топырақтың рН және оның ... ... ... болуы, топырақтардың катионды жұту ... ... ... ... ... ... ауыр ... түсуінің негізгі көзі тамыр абсорбциясы
жолымен жүзеге асады. Бұл процесс пассивті және активті болуы ... ... ... ауыр ... ... ... ... топырақтағы болу
мүмкіндігінің қорымен өзара байланысады.
Ауыр металдардың активті ... ... ... ... және оған ... ... Топырақ ерітіндісінің ... ауыр ... ... тамырдың өзінің ішіндегі
метоболиттік процестері арқылы бақыланады.
Топырақтағы метал иондарының ... ... ... арасындағы қарым-қатынас және олардың әрқайсысына қатысты ролі
өзгеруі мүмкін (7(.
Металдардың ... ... ... мынаған әсер ететіндігі
көрсетілген: тамырлық жүйедегі катиондардың ... ... ... ... ... ... ... топырақтың қозғалыс жағдайына байланысты әртүрлі компоненттері ... ... ... тасымалдануына әсер етеді. Бұл қоршаған ортаның
әртүрлі рН деңгейіне байланысты әрқалай болып ... ауыр ... ... ... ... ... ... тыс жеңіл сіңірілетіндері: Cd, B, Br, Cs, Pb. Мынадай
элементтер: барий, титан, цинк, ... ... және ... деңгейде
темір және цезий өсімдіктерге әлсіз сіңеді (8(.
Ауыр металдардың ... ... ... ... химиялық
құрамына сай, екі басты факторлардың болуымен түсіндіріледі: генетикалық ... әр ... ... ... орта ... өзгеруіне
тәуелді ауысып ... ... ... ... ... ... ... элементтік құрамына қатысты,
негізінен генетикалық бақылаудың негізін қалыптастырады. Бұл ... ... ... және ... ... ... ... сіңірілуі сақталады. Бұған экологиялық фактор тек өмір ... ауыр ... ... ... ... ... ... (9(.
Өсімдіктердің және оның мүшелеріндегі, ұлпаларындағы элементтердің
концентрациясының қарым – қатынасы өте ... және бұл ... ... ... – ақ ... құрылымдарымен байланысты.
Көптеген ғалымдар ауыр металдардың максималды жинақталуы өсімдіктердің
тамырларында деп ... ... ... ролі ... ... ... жағдайларда қабық ұлпаларының, тамырларының
жалпы массасында, металдардың ... ... ... А. ... ... ... олардың өсімдік мүшелеріне
жинақталуына байланысты екі топқа бөлді:
- базипетальді (олардың жылжуы жапырақтан сабаққа және ... ... ... ... көп ... тамырда байқалып, сабақ ... ... ауыр ... ... аз болады, тек қорлық
мүшелерге ғана тән (жеміс, тамыр және түйнек) екендігі анықталған. Бұл осы
мүшелерге аздаған ... ауыр ... ... ... түсіндіреді.
Ауыр металдарды өсімдіктердің жер үсті және жер асты мүшелері бойынша ... бір ... ... ... ... ... бойынша оның ауылшаруашылық өсімдіктерінің тамыры мен ... ... ... ... ... ... көрсетілген.
Бірнеше өсімдіктерде кадмийдің белсенді жинақталуы тамырда жүргізілгендігі
анықталған. Көптеген зерттеушілердің мәліметтері ... (11( ... ... ... ... ал ... зерттеушілер (12,13( ауыр
металдар өсімдіктердің жер үсті мүшелерінде жинақталатынын көрсетеді.
Негізінен ... ... ... ... ауыр ... ... ... өсімдік түріне, сортына, элементтің физикалық және
химиялық қасиетіне байланысты (14,15(. Ауыр металдардың ... ... ... туғызбайды. Металға төзімді өсімдік тамыры мен топырақ
ерітіндісі арасында олардың жылжымалы ... ... және ... ... ... өсімдікке сіңірілуі артады (16(. Ауыр
металдардың тамырда шоғырлану механизмі өсімдіктер ... ауыр ... ... ... ... (17(. ... ... бойынша (18,19( көбінесе өсімдіктерде тамырдың
өсуі тоқтатылып, ... ... мен ... ... Ауыр металдар
әсерінен ең бірінші меристима аймағы, одан соң созылу және тамыр түктерінің
түзілу процесі жүретін өсу ... ... ... заттардың тамыр
арқылы сіңірілуін төмендетеді. Нәтижесінде жалпы ... ... ... ... ... азаяды да, соңынан тамырдың өлуіне әкеледі.
Сонымен қатар, ауыр металдар жер үсті бөліктерінің де өсуін тежейді. ... ... ... ... ... сіңіру қабілеті бұзылып,
құрғақ биомассасының жинақталуы азайып, өсімдіктің тіршілікке қабілеттілігі
төмендейді. Ақыр соңында өсімдіктің өсіп – ... ... ... ... Ортада ауыр металдардың тым көп болуынан, өсімдіктердің ең алғаш
қорғаныс жүйесі - ... ... ... ... мәлім, олар жапырақтың
фотосинтездік ұлпасына енуіне жол бермей ауыр металдарды тоқтатады, осының
әсерінен ... ... ... ... ... ... ... бойынша [22,23] көп жағдайда
ауыр металдардың әсерінен тамырының өсуі тежеледі, тамыр ... ... ... ... ... Ең бірінші меристема аймағы бұзылады, содан
кейін тамыр түктерінің түзілу процессі жүретін клеткалардың ... ... ... ... ... мен тамырдың жалпы және сіңіруші ... бұл ...... ... ... ... Тамырдың жұту
қабілеті мен қоректі заттарды сіңіруінің төмендеуінің нәтижесінде өсуі
мен ... ... бұл ең ... ... ... ... ... үсті бөлігінің өсуі тежелгенде ассимиляциялаушы мүшелердің
дамуы бұзылады, құрғақ биомассаның жинақталуы ... бұл және ... өсу ... әлсіреуіне әкеледі.
Панин М. С. (2000 ж.) мәліметтері бойынша Cu мен Mn элементтерінің
өсімдіктер мүшелерінде таралу реті ... ... > гүл > ... > ... мырыш, кобальт, молибден элементтерінікі болса: жапырақ > гүл > ... ... ... қоса, өсімдіктердің тіршілік формаларының әртүрлілігіне
байланысты олардың металдарды жинақтау қабілеті де әртүрлі болады. Мысалы:
Mn – ... ... ... және шөптесін өсімдіктерге қарағанда ағаш
өсімдіктерде 2,3 – 3 есе ... Ал, Cu мен Co ... ... ... Zn – ... ... бұтақты өсімдіктерде, Мо – шөптесін және
жартылай бұтақты өсімдіктерде көп ... (25(. ... ... ... ауыр ... мөлшерін салыстыра отырып, топырақ пен
өсімдіктердегі тәуелділік дәрежесі дара ... мына ... Cd > Zn >Cu > Pb > Cr. Ал қос ... бұл ... өте ... ... ... және табиғи өсімдіктердің түр аралық, түр
ішіндегі өсімдіктерін салыстыра отырып, ауыр ... улы ... ... ... жіктеген: Cu > Cd > Zn > Ni > Pb > Mn (26(.
2. Өсімдік тіршілігіндегі химиялық элементтер ... ... улы әсер етуі ... ... бір – бірімен
қатысының бұзылуынан болуы мүмкін. Бір ... ... ... ... ... ... жетіспеуіне әкеледі. Бұл металдардың «бақталастық»
қатынасына байланысты. Иондар антоганизмі макроэлементтердің Ca, Mg, Cd, ... ауыр ... ... ... ... Ауыр ... ... ерімейтін
фосфаттарды түзеді де, фосфордың жетіспеушілігін туғызады. Топырақ типі,
ондағы ... ... ... ... мөлшері, рН көрсеткіші басқа
элементтердің қатысуы әсіресе, Са және ... ауыр ... ... мүмкін. Өсімдіктегі металдардың улы әсері ... ...... жасау әрекеттерінің нәтижесі деп болжауға болады. Сонымен
қатар, қоршаған орта факторларының ... ауа және ... ... ... өсімдіктегі ауыр металдардың ... ... ... C. C. (1989 ж.) ... (28( ... пальмасын таза
құмда өсіріп, оны белгілі уақытта ауыр ... ... (Cd – ... Bi – Ni – ... Pb, Cr, Ba, Ti – 5-20мг/л) қоректендіріп отырған.
Осы тәжірибедегі өсімдік жапырағынан алынған әртүрлі ... P, ... Mn, Cu, Zn ... ... ... Ауыр ... ... қышқылдарында, белоктарда және полисахаридтерде төмендеткен. ... Cr, Ba, Ti, Ni ... бір ... өсімдік жапырақ фракцияларында
(лигнин, целлюлоза, органикалық қышқылдар, ... ...... ... ... ауыр ... ... қышқылдарда,
пигменттерде, липидтерде Са – элементін төмендетсе, нуклеин қышқылдарында,
полисахаридтерде төмендеген. Ауыр металдар Mn – тің ... ... ... Cr, Bi, Cd және Ba әсерінен Zn ... ... ... Роса ... ауыр ... ... ... белокта, пектатта Cu жинақталса, полисахаридтерде,
органикалық және нуклеин ... ... ... ... ... ... ... өскен ортадағы ауыр металл концентрациясының
жоғарылауы, ... ... ... басқа элементтердің тіршілігін
бұзады. Ауыр ... ... ... ... ... ... ... ығысуына әсер ететінін көруге ... ... ... ... ретінің бұзылуы олардың өсіп –
дамуына теріс әсерін беретіні белгілі.
3. Мыс
Мыс – ауыр металдар арасындағы ... ... ... ... ... Бұл ... ... негізгі көзі мыс – никель балқыту
заводтары (50%), жанар – жағар май (22%), ағаш жағу (11%) және ... ... (11%) ... ... мыс бар ... ... алқаптарында кеңінен
пайдаланады. Бұл осындай аймақтардың мыспен ластануының бірден – бір жолы.
Россияда ... ... 1416 мың га ... алып ... (29(.
Мыс – адам, жануар және өсімдіктер үшін ең қажетті микроэлемент. Ол
мынандай ферментер құрамына кіреді: ... ... ... ... және т. ... бір ... төменгі концентрациясы маңызды биологиялық
микроэлемент ал, екінші жағынан жоғарғы концентрациясы қауіпті ауыр ... ... ... ... негізгі құрамы ретінде тотығу –
тотықсыздану ... ... ... Оның ... ... ... фермент орталығының электрон ... ... ... ... Мыс ... ... қорғау мамандарының
(ЮНЕП) 1980 жылғы шешімі бойынша басқа элементтермен қоса (сынап, ... ... ... ... ең улы ауыр ... ... кіреді. Сонымен
қоса бұл металдың антропогендік жолмен таралуы ... ... ... ... тірі ... өте ... Бұндай
жағдайда улану ... ... ... активтілігіне,
биосинтезіне кері әсерін тигізеді. Жоғары сатылы өсімдіктерде мыс ... ... ... кейінгі орынды алады (Hg > Cd > Cu > Pb > Cr
> Ni > Zn) (32(.
Өсімдіктерге мыстың ... ... ... симптомдар: өсуінің
баяулауы, жапырақтың хлорозы, тургордың ... ... ... ... ... ішіндегі ең улы және қоршаған ортаға кеңінен таралған
- кадмий элементі болып табылады. ... ... ... ластануы
кейінгі кезде Швецияда, АҚШ – та ... есе ... ... айтарлықтай бөлігі топыраққа және суға жауын – шашын арқылы
түседі. Жыл ... ... ... 2000 ... ... ... оның 45% - ы
ауадан келеді. Бұл элемент тірі ... ... ... ... жатқызылады. Кадмий адам мен жануарлар ағзасында жиналуға қабілетті
және жүрек қан тамыр әрекетіне, басқа да ... ... ... ... ... 10 мг ... жинақталуы улану белгілерін білдіреді (34(.
Кадмийдің басқа ауыр металдармен салыстырғанда ... ... әлі ... ... Бірақ осы металдармен ластанған ортада
оның өсімдікке түсуі жоғары. Зерртеушілердің көрсетуі ... ... ... шаққанда 0,1- 1 мкг/кг кадмийдің болуы қалыпты ... ... улы ... ... ... болып: өсімдік
өсуінің баяулауы, биомасса жинауының кемуі, хлороз түсімінің азаюы т.б.
физиологиялық процестер жатады (35(.
Cd-дің ... ... және ... ... ... ... ерітіндісінің қышқылдануының әсері ... ... ... ... қышқыл жауын – шашын мен қышқыл
тыңайтқыштардың ... ... ... ластанған топырақтың қышқылды
ортасы рН 6 – 6,5 – тен төмен болмауын ұсынады. Табиғи жағдайда топырақтағы
кадмийдің ... ... 1 ... – ға ... ... ... топырақтағы
өсімдікке оңай сіңетін жылжымалы формасы көп емес (топырақ ерітіндісіндегі
еріген формасы 0,07% ... Бұл ... ... өте ... ... ... (36(. ... өсімдікке сіңуіне және
мүшелер арасына ... оның ... ... ... фактор болып
табылады.
Өсімдіктің табиғи жағдайда кадмийді сіңіруі әртүрлі, оларды үш ... ... ... бұл ... ... ... мөлшерін
сіңіретін бұршақ тұқымдастар ... ... ... ... ... астық, асқабақ тұқымдастар, шатыршагүлдер, лилия тұқымдастары
ал, үшінші топқа бұл элементтің ... ... ... ... ... ала ... жатады. Бұл тұқымдастардың
ішінде кадмийдің төменгі немесе жоғарғы концентрациясын жақсы сіңіретіндер
немесе ... ... де ... ... ... ... қара ... бидай өсімдіктерін салыстырғанда, бидайдың кадмийді өзіне көп жинауы
осы ... ... ... ... ... ... және ... қабат
болса, оған сезімтал - салат, шпинат және т.б. ... ... ... (37(.
Сәбіз,қызылша өсімдіктері және жапырақты жемісті өсімдіктер, топырақта
кадмийді көп ... және осы ... ... ... ... байланысқан күйінде қалса, жарты бөлігі ... ... ... мүшелерге тарайды. Кадмийдің өсімдіктергі сіңірілуі мен тасымалдануы
дара жарнақты және қос жарнақты өсімдіктерде ... ... ... ... ретпен таралады. Ең көп мөлшерде
тамырда, жер үсті мүшелерінде аз, ... пен ... ең ... ... және ... ... өсімдіктердің дәніндегі қалыпты жағдайдағы
кадмийдің мөлшері 0,7 – 0,27 мг/кг және 0,13 – 0,22 мг/кг ... ... ... кадмийдің топырақ - өсімдік
жүйесінде қасиетінің өзгеше екендігі ... Төрт жыл бойы ... ... ортада жүргізілген тәжірибе ... ... ... жылы қорғасынның өсімдікке түсуі жоғары болған, бірақ
төртінші жылы оның өсімдіктердегі ... ... ... ... ... ... салмағына шаққанда) дейін төмендеген ал, кадмийдің мөлшері
төртінші жылы да жоғары (5 – 8 ... ... ... Бұл ... кадмийдің топырақ - өсімдік жүйесіндегі жылжымалы белсенді күйі
ұзақ уақыт сақталатынын көрсетеді.
5. Ауыр металдардан қоршаған ортаны залалсыздандыру жолдары.
Ауыр ... ... ... ... ... қалпына келтіру
гомогенді ортамен салыстырғанда айтарлықтай қиын да, ... ... ауыр ... улы ... ... үшін және
олардың жылжымалы формасын азайту үшін ... ... ... ... және т.б. әдістерді атап айтуға болады. ... М. М. 1996 ... ... ... [40] ... ... ауылшаруашылық өсімдіктерінің өнімділігін арттыратынын көрсеткен.
Гайсин И. А. (41( әріптестерімен орманды сұр топырақта жүргізілген
тәжірибеде картопты пайдаланған. Онда ... жылы мыс – 165, ...... – 281 ... ... ... ... көрсеткен. Олардың қалыпты
өткізу концентрациясы мыс пен мырышта – 3 есе, ... – 9 есе ... атап ... ... 6 ... избест сіңіру арқылы ауыр
металдардың улы әсерін төмендетуге қол жеткізген. Алғашқы жылғы ... ... ... ... ... мыс, мырыш – 2,5,
қорғасын – 8 есе ... ... ... ... және ... өсімдіктегі ауыр
металдарды залалсыздандыруы.
Органикалық қышқылдар – бұл сұйық ерітіндіде диссоциация ... ... түзе ... органикалық заттар. Көбінесе жануарлардың
және өсімдіктердің ... ... ... ... ... ... болып табылады.
Құрамындағы карбоксил тобының санына қарай олар бірнегізді (сірке
қышқылы, ... ... май, сүт, ... қышқылдары), екінегізді
(алма, янтар, қымыздық қышқылдары) және көпнегізді (лимон, ... ... ... ... ... қышқылдар ұшатын және
ұшпайтын ... ... ... ... ... ... пропион, май
қышқылдары және т.б. жатады. Бұлар тез буланады, өткір иісті. Барлық қалған
органикалық ... - ... ... ... көп
бөлігін карбон кетоқышқылдары алып жатыр. Сонымен қатар ... ... ... ... ... жатады
Органикалық қышқылдар тірі организмдердің зат алмасуында маңызды орын
алады. ... ... ... ... түскен кезінде, олар
катиондар мен аниондардың ... ... ... ... ... рН мәні бар буферлік қоспа түзеді және де ... ... ... және ... ... ... Өсімдіктердің
сабағында, жапырағында, жемісінде едәуір мөлшерде, бос күйінде және ... ... ... ... және оның өсімдік бойымен жылжуына
ксилема ағымындағы органикалық қышқылдар және ... да ... ... мен ... ... ... арқылы сіңірілгенмысксилема арқылы теріс зарядталған
комплекс түрінде, мүмкін АҚ байланысқан ... ... [43] ... ... мыстың 99%-ы комплексті түрінде болады. АҚ ... ... ... ... ... АҚ-дарына асбұршағында аспарагин мен
гистидин, ал ... ... және ... ... НА ... ... сөлінде мыстың негізгі тасымалдаушысы.
24 сағат 2,5х10-4М цитрат ерітіндісінде ұсталған томат өсімдігінде Cd-
дің тамырданжер үсті ... ... ... ... ... ... көтергенде оның жылжуы бақылау вариантымен және ... бар ... ... 6-8 есе артқан.Басқа зерттеулер
бойынша цитраттың қатысында ... ... ... ... арқылы
адсорбциялануы төмендеген.
Сұлы тамырында Cd-дің негізінен оттегі немесе азот легандаларымен
байланысатыны абсорбциялық спектроскоп ... ... ... де,
тамырдағы Cd күкірт лигандасымен де,болжам ... ... ... ... ... ... түзуі цитратпен хилаттауымен
сәйкестенеді.
Ксилема сөлінде лимон ... мен ... да ... ... ... ... [44 ... ксилемаға өткеннен кейін комплекс түзеді, ал оның тұрақтылығы
лимон қышқылының ... ... ... ... ... ... Cd – цитрат электрофорез әдісімен күріштің ксилема ... [45] ... ... ... нәтижелері бойынша ксилема
сөліндегі Cd-дің 50 %-ы ... ... ... Cd2+ немесе
Cd(ОН)2 түрінде болуы мүмкін. Ал ... ... ... ... ... ... және ... дикарбонды қышқылдар,
Cd2+ және Mg2+ индары ксилема қабырғасына байланысудабір-бірімен бәселесе
отырып, Cd-дің жылжуын жеңілдетеді. Металл ... ... ... ... ... ... ... және
тиолдармен байланысуы, одан әрі олардың вакуольде жинақталуы.
Өсімдіктердің төзімді түрлері улы иондарды тамырлары мен ... ... ... жапырағына жеткен металдар ... және оның ...... ... бездерінде жиналады,
олар өсімдік организмінен металдарды шығару ... ... ... ... ... ... тонопластқа шығару
мүмкіншілігі аз, сондықтан олар металдарды ... ... ... ... ... ... гипеаккумулятор болатын өсімдіктерді зерттей
отырып, никельдің алма және лимон қышқылдарымен ... ... Ал ... ... ... ... жоғарғы мөлшері малон
қышқылының жоғарғы мөлшерімен сәйкестенеді.
Кейінгі әдебиет мәліметтеріне қарағанда, өсімдіктердің ауыр металдарға
төзімділігінің ... ... ... Өсімдік толеранттылығы ген
деңгейінде реттеледі деген мәліметтер бар.
Ауыр металдардың өсімдіктерде ... ... ... ... соның ішінде органикалық қышқылдар синтезінің артуы, шок белоктар
синтезінің индукциясы, ... ... Міне ... ғана ... ... ... ... негізін түсіне отырып,
оларды ауыр металдармен ластанған аймақтарды тазартуға, яғни фиторемидиация
үшін ... ... Мыс пен ... иондары өсімдіктердің өсімі мен ... ... ... Көп ... өсімдіктің жер үсті ... ... өсу ... ... ... сорттардың
төзімділігіндегі айырмашылықтар, ауыр металдарға олардың ... және ... ... ... көрсетеді.
2. Арпа өсімдігі мен жабайы астық тұқымдас өсімдіктерінің ... ... ... ... екі металмен әсер еткенде де,
көп жағдайда, тамырларында жоғарылаған, ал жер үсті мүшелерінде, керісінше,
цитрат мөлшерінің ... ... ... түрлермен салыстырғанда, тәжірибе
варианттарында төменірек болды. Бұл, берілген түрлердің ауыр ... ... ... ... өсе ... және ... қарағанда олар
төзімдірек болып келетінін айтады. 3. Өсімдіктердің жер үсті мүшелеріне
келіп түскен ауыр ... ... ... ... ... тым күшті токсикалық әсер көрсетпей, жалпы метаболизмнен ... ... ... ... М.С. ... ... экологически безопасной продукции
растениеводства в условиях загрязнения агросферы // Агрохимия. 1995г.
№6. С.107-125.
2. Растения в ... ... ... ... П. ... Н. Я. Л. Наука, 1983 с. 176
3. Израэль Ю. А. Экология и ... ... ... ... и пути их
решение Л. 1984 с. 560
4. Минеев В. Р.Экологические проблемы агрохимии М. изд. МГУ 1988 с. ... ... К. Е. ... модель миграции ТМ в агроландшафтах // ТМ в
окр. ср. тезис докл. / межд. Симпоз – Пущино 1996 с. ... ... Ю.В. ... ... в ... ... Л.:
Агропромиздат. 1987.141 с.Кулешов Л. Н. Научные основы мониторинга
земель РФ // М. АПЭК. 1992 с. 33 – ... Aliculov Z.A., ... K.K. The ... of soils ... toxic metals in ... ... ... и практика № 1-
2.(13) 2000г. Стр.5-11.
8. Кузина К. О. О распределении бора и других ... в ... ... ... Бурят 1969 с. 76 – 81
9. Багдановский Г. А. Химическая экология М. изд. МГУ 1994 с. ... ТМ в ... ... М. 1980 с. ... ... Б. К., Бейм А. М. ... уровней техногенного накопления ТМ
компонентами растительности ... ... ... ... ... // Проблемы экологического
мониторинга и ... ... 1998 т. 12 с. 204 – ... ... Б. В. ... и ... ... в Южной части
Западной Сибири. ... ... 1973 с. ... ... В. В. География микроэлементов М. Мысль 1983 с.
278.
14. Godzik B. ... of heavy metals in ... ... as a function ... in ... // Pol.
Bot.Stud. 1991. V.2.Pp. 241-246.

Пән: Экология, Қоршаған ортаны қорғау
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 15 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Металдар топырақта және өсімдіктерде51 бет
Жетібай мұнай кенішінің топырақ, өсімдік құрамындағы мұнай және мұнай өнімдерін, ауыр металдарды анықтап, қоршаған ортаны ластау деңгейін зерттеу26 бет
Зертханалық жағдайда топырақтың мұнай және мұнай өнімдерімен (дизель жанармайы мысалында) ластануы жағдайындағы (Heliantus annuus L. және Avena sativa L) өсімдіктерінің вегетативтік мүшелерінің анатомиялық құрылымының өзгерістерін зерттеу жолдары50 бет
Стресс жағдайындағы өсімдік33 бет
Қазіргі кездегі қоршаған ортаның химиялық заттармен ластануы66 бет
"Қазақ жеріндегі исламның таралуы."96 бет
1. Вирустардың организмге енуі, таралуы, орналасуы. Инфекция түрлері және оларға сипаттама. 2. Иммунитеттің механизмдері. Иммунитеттің гуморальдық, клеткалық, жалпы физиологиялық фактролары11 бет
1946-1970 жылдардағы Қазақстан ауыр өнеркәсібіне инженер кардларды даярлау63 бет
Cu, Pb, Ni, Cr ауыр металдарының күріш алқаптарындағы топырақтардағы сандық және сапалық құбылымдары (Қызылорда облысы, Шиелі ауданының мысалында)30 бет
«Қараарна мұнай кен орындарының топырағының ауыр металдармен ластануы»51 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь