Атмосферадағы ауа және оның ластануы

Кіріспе
І. Негізгі бөлім Атмосферадағы ауа және оның ластануы
1.1.Атмосфера және ауа
1.2.Ауаның ластануы. Атмосфераның антропогендік ластануы
1.3. Ауа тазалығын сақтау.
Қорытынды.
Пайдаланылған әдебиеттер.
Тірі табиғат пен тірі емес табиғат өзара тығыз байланыста болады. Бұл байланыс бірінші кезекте атомдардың ары бері сапырылысуы,яғни заттар мен күш қуат түрлерінің шексіз айналымға түсіп, табиғатта үнемі қайтадан таралып тұруы түрінде көрінеді және оның өзі тіршілік етушілердің ат салысуымен жүзеге асырылады.
Адам табиғаттың сан-алуан кен байлықтарын пайдалана, өңдей отырып, оларды түрлі қалдықтар түрінде кері қайтарады. Яғни, адам мен табиғат арасында белгілі бір алмасу орнайды. Осы қатынас барысында заттардың табиғатта таралуы мен шоғырлануы елеулі өзгеріске ұшырайды. Әрине, ол заттардың үнемі қозғалыста болып, бір орыннан екінші орынға жылжып отыруы табиғи жайт. Алайда адам қатысында бұл қозғалыс шапшаң түрде өтетін болады. Аз уақыт ішінде заттар мен атомдар бір жерде азайып, екінші жерде күрт көбейе түседі. Заттардың бірі тарыдай шашылып кетіп, екіншісі шоғырлана бастайды. Мысалы: адам кеніштердегі миллиондаған жылдар бойы қалыптасқан қандайда қазбаны аз жылдың ішінде-ақ әлде бір затқа айналдырып, жер жүзіне таратып жібереді.
1) Жұмалиева Б. Экологиялық сақтандыру туралы заң керек. Бірақ, сақтауды ойлап жатқан ешкім жоқ. Алтын Орда. 2004 ж. 5-7 тамыз 7-бет.
2) Әбенбаева С. Табиғат та сұлулықтың кәусарбұлағы. Ұлт тағлымы. 2003 ж.
3) Фурсов В.И. экологические проблемы окружающей среды – Алматы 1991-192 б.
4) Бордский А К Жалпы экологияның қысқаша курсы. Оқу құралы Алматы ғылым 1997 -192 б.
5) Әлімбаев Т. Адам мен қоршаған орта. Қазақ тарихы 2003 ж. №3.
6) Экология : Г.С. Оспанов , Г.Т. Бозшагаева.
7) Табиғатты қорғауда өнеркәсібіміз. 1999 ж.
        
        ЖОСПАР
Кіріспе
І. Негізгі бөлім Атмосферадағы ауа және оның ластануы
1.1.Атмосфера және ауа
1.2.Ауаның ластануы. ... ... ... Ауа ... ... ... ... пен тірі емес табиғат өзара тығыз ... Бұл ... ... ... ... ары бері ... мен күш қуат түрлерінің шексіз айналымға түсіп, табиғатта үнемі
қайтадан таралып ... ... ... және оның өзі ... ... ... ... асырылады.
Адам табиғаттың сан-алуан кен байлықтарын пайдалана, өңдей отырып,
оларды түрлі қалдықтар түрінде кері ... ... адам мен ... ... бір ... ... Осы қатынас барысында заттардың
табиғатта таралуы мен шоғырлануы елеулі өзгеріске ұшырайды. ... ... ... ... болып, бір орыннан екінші орынға жылжып отыруы
табиғи жайт. Алайда адам ... бұл ... ... ... ... ... ... ішінде заттар мен атомдар бір жерде азайып, екінші жерде ... ... ... бірі тарыдай шашылып кетіп, екіншісі ... ... адам ... ... ... бойы қалыптасқан
қандайда қазбаны аз жылдың ішінде-ақ әлде бір затқа ... жер ... ... ... ол кенді өңдеп, пайдаға жаратамын деп ... ... ... ... ауасын, суын, табиғатында екінші бір ... ... ... қоса адам өте көп ... түрлі жанғыш заттар
бөлінетін күш-қуаттарын пайдаланады. Оларды тіршілік аясының әр тұсына
немесе одан тыс ... ... ... ... ... ... ... бәрі адамның ішіп - жеуге байланысты қажеттіліктерін ... ... ... ... ... ... өсіп бара жатқан әлеуметтік
тұтыныстарын қанағаттандыруға бағытталған. Ғаламшардың тіршіліктік қорлары
мен көздері адамның тамақ ішіп тірі ... өмір ... үшін ... ... жер
қойнауындағы кендер мен қуат қорлары адамның, қоғамның алуан түрлі ... көзі ... ... ... ... елу жылдағы ғылыми-техникалық ... ... ... күрт ... орай ... ... мың жаңа химиялық,
табиғатта бұрын болмаған, өз ... ... ... ... ... ... ... үстінде.
Қоршаған ортадағы улы заттар үлесінің тынымсыз артып ... ең ... ... ... ... жүк ... ... соң ауыл шаруашылығы
өнімдері мен дақылдарының сапасын аздырып, ... ... мен су ... ... ... құнарлығы төмен жаңа
жерлерді айналысқа түсіру ... ... ... ... ... ... артады.
Өзендер мен көлдерге мұнай және оның түрлі өкілдері органикалық улы
заттар құйылады. ... бәрі де біз өмір ... ... ... ... адам ... ... төндіреді. Сндай-ақ былғанған ауа мен
судың, ластанған топырақтың мұндай кері ... ... ... бітпейді.
Олар кен қазу жұмыстары тоқтағаннан кейінде, ұзақ ... бойы ... ... ... ... ... жер ... қазір де,
болашақта да қайғы-мұңсыз, аман-есен жайлы өмір сүруін тікелей ... ... ... Бұл үшін өсімдік пен жан-жануарлар ... ... ... өмір ... ... ... шарт.
Халықтар санының артып, өсімдік жамылған жер қыртысының азаюы және ... ... ... ... ... бұл ... айрықша назарда ұстауды
талап етеді. Бұл үшін адам ... даму ... сөз ... ғана ... ... де ... оны тікелей ұстануы, айналасындағылырды осыған
көндіре білуі қажет.
Техника-экономика тұрғыда өндірісті ... ... ... ... ... ... ... сақтау шараларын жүзеге асырудың
арзан және пәрменді жолдарын табуды талап ету.
Адам ... ... ... ... ... бірі
стратосфераға да тиіп жатыр. Атмосфераның бұл ... ... ... ... ... және ... сәулелерден қорғайтын
озон қабаты орналасқан. Соңғы кезде осы дұрыс озон ... ... ... жиі ... жүр. Оның бұзылуына тропосфера мен стратосфера
шекарасында ұшатын түрлі ұшақтар санының көбеюі себепкер ... ... ... ... озон ... бұзылуына әсер етеді. ... озон ... ... ... ғарыш аймағы орналасқан
Орталық Қазақстанда байқалған. Сол маңайдағы жайылымдар шөбінің құрамының
өзгеруі, сол жерді ... ... ... ... ... ... тыс ... осының салдары.
Атмосфераның антропогендік ластануы.
Атмосфера табиғи жолмен және ... ... ... ... ... ... жыныстарының
үгітілуіне,шаңды дауылдардың тұруына,орман өрттеріне,теңіз тұздарының
желмен ... ... мен ... су ... ... ... ... іріп-шіру процестеріне байланысты. Қоршаған ортаға
еңген немесе шектен тыс мөлшерде пайда ... және ... ... ... ... ... ... зат тектерді және биологиялық
микроорганизмдерді ластағыштар деп атайды.Ластағыштардың ... ... ең ... ... ... ... болатын
уақыты жатады. Осыған байланысты ластаушы зат ... өзі ... үш ... ... ... ... ластайтындар-қай жерде шығарылсада қоршаған ортада
әлемдік аумақта тарайтын қабілеті барлар, атмосферада көп ... ... ... ... аймақтық көлемде ластайтындар- үлкен аймақты ластайтын, бірақта ... осы ... ... ... тез ... ... ластанудың
іздік мөлшерде жан-жаққа ... ... ... бойы ... ... ... ... көлемде ластайтындар- атмосферада аз уақыт қана
сақталатын заттектер.
Атмосфераны ... ... ... ... яғни ... қоздыратын актериялар,саңырауқұлақ споралары,кейір өсімдіктердің
тозаңдары жатады.Сонымен қатар атмосфераны ластайтындар қатарына космос ... ... ... шаңы ... жаңған метеориттер
қалдықтарынан пайда болады.Секундына атмосфера арқылы ... ... ... жуық ... ауа ... өтіп ... км ... жанып үлгереді.Ғалымдардың болжамына сәйкес тәулігіне жер бетіне 10
кішігірім метеорит түседі.Жерді атмсофера ... ... ... ... шаң да ... ... ... құрамдық бөлігіне
жатады.
Табиғи шаң бөлшектерінің тегі органикалық және анорганикалық,олар
келесі процестер нәтижесінде түзіледі:
-тау-кен жыныстарының және ... ... мен ... ... ... атқылауы;
-орман, дала және шымтезек өрттері;
-теңіз бетінен судың булануы.
Амосфераның төменгі қабаттарын шаңмен ластайтын көздердің арасында
шөлді дала мен ... да ... ... ... атап ... болады.
Атмосферадғы шаң буды суға айналдырумен қатар,күн радиациясын ... және тірі ... күн ... қорғайды.
Амосфералық ластануға табиғаттың алапатты құбылыстарының ... ... ... есеппен жанар таулардың атқылау
нәтижесінде жылына ... 30-150 ... газ және 30-300 ... ұсақ
дисперті күл тасталып отырады,тек Пинатубо жанартауы ... ... ... 20 ... ... ... ... атмосфераға бірқатар фитопатогендік активтілігі жоғары химиялық
ластсғыштар-сынап,мышьяк,қорғсын,селен түседі. Ірі орман ... ... көп ... ... ластанады. батыс Сібірде 1915
жылы ... ... өрті 1,5 млн. км. кв ... ... одан шыққан түтін 6
млн. км-ге жуық аумаққа таралды.
Атмосфералық ластанудың ... ... ... ... жылу ... тұрғын үйлерді жылыту жүйелері,
ауыл шаруашылығы т.б жатады. Тек өндірістік кәсіпорнындардың ғана ... әсер етіп ... ... ... ... ... ... шикізат,
материалдар, құрал- жабдықтар, ... ... ... су, қалдықтар,
өнімдер, атмосфераға таралатын шығарындылар, энергетикалық шығарындылар,
шу, инфродыбыс, ... ... ... ... ... ... ... және т.б. Ауаны ластайтын компонанттердің
химиялық ... ... ... ... ... шикізатқа, оларды өндейтін технологияға байланысты келеді.
Атмосфераға ... 52 Гт ... ... ... 90% -ін
көмір қышқыл газы мен су буы құрайды. Техногенді шығарынлылардың құрамында
бірнеше мыңдаған ... ... ... ... ішінде ең көп
мөлшерде, яғни тонналап атмосфераға шығарылатындарға ... ... ... күкірт оксиді, азот оксидтері, әртүрлі ұшпа көмір
сутектері, фосфор қосылыстары, күкіртті ... ... ... ... ... Олардың ішінде алғашқы бесеуі ауа бассейініне млн. ... ... мына ... ... ... бойынша мөлшері және Ресейге қатысты
мәліметтер келтірілген.
Негізгі ластаушы компоненттердің атмосфераға тасталатын ... (Т.А. ... ... В.В. ... ... ... жүзі ... |Ресей |
| ... ... ... ... ... ... бөлшектер |57 |80 |6,4 |3,7 ... ... |177 |200 |7,6 |10,1 ... ... |99 |0,7 |9,2 |- ... ... |68 |20 |3,0 |1,1 ... |4 |50 |0,2 |2,0 ... ... ... ... ... ... ... осы бесеуінікін бірге қосқанда орта шамамен 800 млн. т ... ... жел ... орман өрттерінің және жанар таулардың атқылау
салдарынан ауаға ... ... және әр ... жолмен тазаланатын
газдардағы зиянды заттектер кірмейді.
Атмосфераның ең көп ластанатын жері ... ... ... ірі ... ... және көлік жүйесі дамыған қалалардың
ауа бассейні.
Атмосфераға антропогендік әсер ... ... ... ... болуы
мүмкін. Жанама әсер- биосфераның басқа ... ... ... ... ... атмосфераның жағдайына әсердің тиюі. Бұған
ормандар, жойылған ... ... ... ... ... су ... ... өзен ағыстары, мелиоративтік жұмыстар,
пайдалы кен қазбаларын ашық әдіспен ... ... ... Жер ... мен ... өзгеруі жер-атмосфера энергиялық жүйесіндегі
алмасу процестеріне, альбедо шамасына, жер бетінің жылу сипаттамасына және
осыған сәйкес ... ... жылу ... ... өтетін
ылғалдылыққа әсерін тигізеді. Ал тікелей әсерге мысал ретінде өндірістерден
шығатын тастанды заттектерді: күлді, ... ... мен ... ... ... аммиякты, көмір сутектерін, радиоактивті
газдарды, шаңдарды, озондарды, сутекті қосылыстарды және тозаңды ... ... ... ... ... ... ... мысалы, Алматыда шамамен 80-90%, Шымкентте-60-65%.
Жалпы соңғы жылдары ауаға автокөліктен шығарылатын ... ... 2 млн. ... асып ... кезде атмосфераға қолайсыз физикалық әсер тигізетін факторға
дыбыстар жатады. Техниканың дамуына байланысты жылдан-жылға ... ... ... көздер көбеюде. Ғалымдардың ғылыми зерреу арқылы алған
мәліметтері бойынша естілмейтін теңселісі 20 Гц төменгі дыбыстар да ... ... әсер ... ... Инфрадыбыстар және тағыда басқа
жағдайларда пайда болады. Әсіресе транспорттан және ... ... ... адам ... ... әсер тигізеді. Инфрадыбыс
толқындары компрессорлар, турбина, дизель қозғалтқыштары, ... ... ... т.б. үлкен көлемді машина мен
механизмдер жұмыс істегенде пайда болады. Мысалы, шулар үйде де, ... де, ... де ... ... Бұл ... ... ... ,
ойлауға, дем алуға қолайсыз әсер етеді және ... ... ... ... ... ... шу тағы ... да физикалық ластағыштар
адам мен қатар өсімдіктерге де, жануарларға да әр түрлі әсер етеді. ... ... ... ... аймағындағы өсімдік түрлерінің өсіп-
өнуі тегжеліп, ... ... ... ... ... жағдайлар да
кездеседі.
Американдық музыкант әрі әнші ... 1969 ж. ... ... ... ... Бах ... және Индия
әндерінің көптеген өсімдіктерге қолайлы әсер тигізетінін ашып көрсеткен.
Биомассаларының жоғарлауымен ... олар ... ... ... ... ... Ал Рок-музыка оларға керісінше қолайсыз әсер тигізген,
өсімдіктер жапырақтарының, тамырларының ... ... ... ... ... ... қарай қисайып өскен.
Электр магниттік аспаптардың маңындағы ауада оң зарядталған иондар
көп болады. Осының әсерінен мидың істеу қабілеті ... ұйқы ... ... ... бораны болған да біздің ... да осы оң ... ... ... көбеюіне
байланысты.Экологтардың есебі бойынша ауаны ластайтын ластағыш заттегінің
саны 2000-ға жуық. Барлық ластағыш ... ... ... ... сұйық және газ тәрізді ... ... Газ ... ... ... ... шамамен 90 %-ін құрайды. Ғалымдардың
есептеуі бойныша ... жыл ... ... ... салдарынан атмосфераға
25,5 млрд. т. көміртек оксиді, 190 млн. т. ... ... ,65 млн. т. ... 1,4 млн. т. ... ... ... ... ... ... ... ауру туғызатын
көміпсутектер таралады.
Ластағыштар табиға және ... ... ... ... ... ... ... бөлінеді. Ластағыштардың көбі табиға
жағдайда өте баяу ... ао ... улы ... мүлде
залалсыздандырылмайды.
Ластанған аймақтарда адамдардың, әсіресе балалардың ауруы, ... ... алу ... мен ... қан ... ... , ... т.б. едәуір көбейеді.
Ауадағы қоспалардың ішінде ең қауіптісі радиоактивті ... ... ... ... ... қар ... ... құрғақ түрде атмосферадан
түседі. Барынша қарқынды радиоактивті ... ... ... ... басы мен ... және 1960 ... ... ауада және жер
үстінде жүргізілген ядролық сынақтар топтамасынан ... ж. 25 ... ... ... ... ... радиоактивті
шөгінділердің көптеген жерлерде түскені анықталды. Бұл экологиялық апатта
атмосфераға 50 т. шамасында ядролық отын тасталып, ол 1 ... 11 ... ... ... ... Чернобыль апатының зардаптарын жоюға
қатысқан 600 мың адам орташа және күшті мөлшердегі сәулеленуге ... ... ... ... жалпы саны 6 млн. асты.
Атмосфералық ауаға ең қолайсыз әсер ... ... ... Ол ... ... ... орындағы ластаушы көзге жатады.
Жер бктіндегі барлық организмдердің тіршілігіне ... ... ... ... ... азон ... ... қабаты»
немесе «озон қалқасы» деп те атайды. 1980 жылдың басында Антарктитадағы
ғылыми ... ... ... ... ... озон ... төмендегені байқалған. Осы құбылыс ... ... ... ... 1987 жылы ... ... үстіндегі озон
тесігі барысынша үлкейіп, оның ауданы шамамен 7 млн. км –ді ... ... ... Америка материгі және оған жанасқан кеңістіктер үстінде озон
құрамының айтарлықтай төмендеуі тіркелді. 1995 жылдың көктемінде ... ... ... 40 ... ... азайған. Сонымен бірге Канаданың
солтүстік аудандарында және Скандинавия түбегінің, ... ... ... қалыптасқаны тіркелген. Соңғы кездері озон
қабатының бұзылуы яғни озон ... ... ... ... ... ... мүмкін. Сондықтан бұл жағдай күрделі эколоиялық
мәселенің бір бөлігі.
Жердің озон ... ... ... ... ... ... ... денсаулық сақтау ұыймының мәліметтері бойынша атмосферадағы
озон құрылымының 1 пайызға төмендеуі ультракүлгін ... ... ... дейін өсуіне, осыған байланысты адамдардың ... ... ... және т.б. ... ... ... жүйке жүйесінің
әлсіреуіне, жұқпалы ауруларға қарсы екпе ... ... ... ... АУА ЖӘНЕ ... - әлемдік кеңістікте Жермен бірге айналып қозғалыста болатын
Жердің газдық қабығы. Жердің салмағы шамамен 5,98* 1021 т, ал ... ... ... 5,27*10' т тен,- ... жарты салмағы төменгі 5
км-де, 75 % — 10 км-де, 95 % - төменгі 20 км-де шогырланган. ... ... ... 20000 км ... ... ... метеорологиялық биіктігі шартты түрде 1000-1200 км деп
есептелінеді.
Атмосфераның жерге жақын қабатының ауа ... ауа деп ... ... ... тұрады. Сонымен қатар
ауада сұйық және ... ... де бар. ... физикалық күйі оның
тығыздығымен, қысымымен, температурасымен және т.б. ... ... ... қабатында ауа ылғалды болып келеді, яғни оның
құрамында басқа газдармен қатар газ күйіндегі су (су буы) да ... ... ... ... су буы ... және ... ... алады. Сондықтан метеорологияда алдымен құргақ ауа және су буы жеке
түрде, ал содан кейін ылғалды ауа ... және ... ... ... ... ... ... барлык
жер шарында бірдей және шамамен 25 км ... ... ... болады.
Құрғақ ауа (көлем бойынша) азоттан - 78,08%, оттегіден - 20,95 %, аргоннан
- 0,93 %, ... ... ... - 0,03 % және ... да ... - 0,01 %
түрады (1-кесте). Басқа газдар: неон Ne, гелий Не, ... СН4, ... ... Н2, ... шала тотығы N20, ксенон Хе, озон Оз, азот қостотығы NO2,
күкірт ... SО2, ... NНз, улы газ СО, йод І2, ... Rn және т.б.
Қазіргі кезеңде атмосфераға антропогендік түрде басқа газдар да бөлініп
жатыр, ... ... ... ... оның ... фреон. Фреон
ауа ағынымен жоғарғы қабаттарға барғанда ультракүлгін радиацияның
әсерінен ... да, ... ... ... ... хлор мен ... ... болады.
Ауа. Әуелде жер ғаламшарының газ қабығы, яғни ... ... ... пайда болуы – жанартаулардың тынымсыз ... ... азот пен ... қос ... ... ... ... геохимиялық әрекеттесулер нәтижесі. Жер үстінде өмір ... ... ... ... ауа ... мен ... және су ... Шамамен 1,8 млрд. жыл бұрын бактериялардың ... ... соң ... өсуі ... ауа ... өзгеріп, ондағы еркін
күйдегі оттек мөлшері арта ... ... ... ... әуе ... ... ... ауысуына алып келді. Сөтіп тотығу әрекеттері
тән «екіншілік» ауа пайда ... ауа ... ... ... ... ... және ... т. Әринежер қабығының аса мол көлемі және оның газдық құраушының
табиғи айналым арқасында үнемі теңгеріліп, орны толтырылып ... ... ... ... ... ... ... мүмкін. Алайда,
мәселеге оның табиғаттағы бастапқы қалпы сақталып, құрамының өзгеруі тез
арада сейіліп шыға ... ... бес ... ... Олар ... стратосфера,
мезосфера, термосфера және экосфера деп аталады. Ауның негізгі (90 % дейін)
бөлігі жермен ... ... және 8-18 ... дейін биіктікке созылатын
тропосфера қабатының аумағында тараған.
Ауа химиялық қосылыс емес, өзін құраушы газдардың жай араласып ... ... ... және оның ... ... ... ... 78,08%
азоттан, 20,95% оттектен, 0,03% көмірқышқыл газынан, барлығы бірігіп 0,94%
құрайтын ... ... ... ... ... ... ... және йодтан тұрады. Жер әесінің көбірегі азот пен оттектен тұруы
– оның басқа ғаламшарлар әуесінен басты айырмашылығы болып табылады.
Ауа ... ... ... ... және бұл оның ең ... ... ... табылады. Ол жерге тік және қапталдас бағыттарда қозғалады.
Бұл қозғалыстардың бәрі де ... әр ... қызу ... туады. Ау
адамның және бүкіл жер үстіндегі ... мен ... ... ортасын құрайды. Олардың ауасыз тіршілік етуі мүмкін болмас еді.
Ауаның басым бөлігін ... азот – жер ... ... ... ... негізі болып табылатынбасқада тіршілік туғзушы ... ... ... Сондықтан азотты қазақша өміртегі немесе
тіршіліктегі деп атаса болады.
Табиғатта оттек пен азот ... ... ... және сол ... құрамының тұрақтылығы сақталады. Барлық ағзалар, соның ... де ... пен ... оттек мөлшерінің өзгерісі аса көп те емес әрі ірі ... ... ... ауа құрамының айтарлықтай нашарлай жайы ... ... жоқ. ... ... ... әр түрлі отындардың жануына
жұмсалатын оттек шығыны, оның табиғи түрде пайда болуына әлде ... ... және ол ... орны қандайда басқа жолдармен толтырылыпотырмағаны
да белгілі жайт. Мысалы,есептеу бойынша ... ... ... ... ... 10 млрд. тоннаға азайып отырады және бір жыл ішіндегі әр ... ... ... оттек мөлшері, жарық құрау барысында
түзелетін оттектің 23% ... да ... ... ... ... мен қарқынды түрде шығындалуының тағы бір ... ... ұшақ бір ... ... құрлыққа дейін 8 сағаттай ұша отырып,
50-75 т. оттек пайдаланады, ал ... ... ... ... ... үшін аумағы 25-50 мың гектардай орман қажет.
Қалыпты жағдайда қалыпты жағдайда әуеде әрқашан мөлшері 0,4-1,0% ... ... су буы және шаң мен ... ... ... мөлшерде
механикалық ермелер болады. Әуеде мұндай ермелердің ... ... ... ... және жасанды көздері бар.
1.2. Ауаның ластануы.
Ауа құрамындағы қатты ермелерді шаң дейміз. Тау кен ... ... шаң ... ... да дала және ... ... ауасында ол өте көп
болады.
Әуенің адам ... ... ... ... ... сұйық және
газдық отындарды пайдаланушы жылу электрлік ... ... ... көліктерден, темір өңдеуші және ... ... ... ... ... және ... ... былғануының басты себепкерлері болып табылады.
Айталық Алматы облысында 2005 жылы әуені былғауға қатысушы тұрғылық
тұтынушы көздерінің саны 4243 ... ... ... ... яғни ... тіркелген автокөлік саны 138 мыңға жетті және осы жыл ішінде әуге
тұрғылықты көздерден 69 мың тонна (2004 жылы 71 мың ... ... 130,9 мың ... ... ... ... Келтірілген 4243
тұрғылықты ұшынды көздері ішінде ... Іле ... ... ... ... ... кешені, «Талдықорған жылу қызмет», Қарасай; Іле
аудандары мен ... ... би ... қант ... ... ... ... басым бөлігін шығаратындардың ең ірілері болып
табылады. Мысалы: бір ғана Текелі қуаттық кешені 2001ж 2077,8 ... ... ... ... ... шыққан ұшындының 7/1-ін шығарған.
Соңғы жылдары жүргізілген әлемдегі шаң шығарушы басты салалар әрекетін
бақылау нәтижесінде ... 20мкм ... ... бір жыл ішінде әуеге
көтерілетін мөлшері 1-ден 6 млн. т. дейін ... ... газ ... ойдымдық өзгеруі оның қандай да ... ... ... ... ... ғана тумайды, оған табиғатта
өздігінен пада болмайтын, тек адам қолымен ғана жасала ... ... ... ... ... , мысалы: хлор,фтор,метан сияқты ... ... ... ... ... ... қоса ... тозаң
мөлшері де болып табылатын тозаңдар ластаушы есбінен әуенің көмескіленуі
соңғы 30 жылда он ... ... ... адам ... ... ... ... әуе әлдеқайда тозаңдылығымен және бұл қалыптың көп
уақыт бойы сақталатын тұрақтылығы мен ... ... ... қоюлығы мен ғана емес, ... ... де ... ... ... ... ... өндірісте 19
химиялық элемен қолданылған болса, ғасырдың ортасына қарай 50 ... ... 70 ... ... Менделеев кестесіндегі элементтер ... ... Бұл жай ... ... ... ... ... зияндылық салдарынан ондаған есе ұшындырып, ... Енді оның ... ауыр және ... ... ... ... ... құрамдық, радиобелсенді, рак тудырушы, бактериялық
және басқа да ... ... ... жаңа әрі ... ... ...... ... және көміртек қос тотығының мөлшерік
қатынастары әзірге көп өзгере қойған жоқ, ... ... ... ... бері ... ... арту ... екенін ұмытуға болмайды. Егер
жаңадан қосылатын бөгде газдар ... онша ... ... яғни оның
салыстырмалы түрде аз болуы қамтамасыз етілсе ауаның әр ... ... ... тазару, еру, тотығу, ыдырау, бактериалардың жуытуы,
құбылысының арқасында-ақ әуе құрамының табиғи ... ... ... адам ауа ... ... ... шаң тозаңдар мен улы газдар
негізінен ауа белгілі бір қабатында, тропосферада ғана ... ... ... ... тұрған жерлерде айрықша шоғырланады.
1.3. Ауа тазалығын сақтау
Ауаның зиянды өнеркәсіп ұшындыларымен былғануымен алдын-алу ... ... ... ... ... өндіріске қалдықсыз
технологияларды енгізу, технологиялық ... өз ... ... ... ... іске ... білу жолдары т.б. жатады.
Технологиялық ... газ ... шаң ... ... ... зиянды
заттарды биік моржалар арқылы тропосферадан жоғары шығарып шашырату,
зиянды заттарды ... ... ... ... ... ... ... амалдар бар. Битум өндірісінің ұшындылары 700-750
С-та толық жағылып жіберілсе, тыңайтқыш ... ол ... ... ... ... Бояу өндірісінде ... ... ... тау кен ... ... ... ұшындылар салдарын
экономика – экологиялық тұрғыдан бағалағанда:
1) Олардың қоршаған ортаға тікелей ... ... ... Ол ... ... ... зиянды
3) Қоршаған ортаны жақсартуға, қалпына кететіруге кететін шығын мөлшерін
4) Қалдықтарды ұтымды пайдалану, іске жарату ... ... ... ... есептеу керек болады.
Яғни бұл ретте болатын шығындар, ластанған ауа ортасының тіршілік
иелеріне зиянды әсерін ... ... және осы ... ... ... ... ... тіршілік иелерін былғаныш әуе ортасынан
көшіру, тазалық қорғаныш аймағын көгалдандыру, тұрған ... ... ... ... салу және ... ... ... Екінші топқа
қатысты шығындарға былғаныш ауа салдарынан ауруға ұшыраған адамдарға емдік
қызмет көрсету, олардың ... ... ... ақы ... ... ... мен ... қалпына келтіру
шығындары жатады.
Өнеркәсіп ұшындыларын азайту үшін төмендегідей шараларды ... ... ... ... және ұшындылары мен пайдаланатын жанғыш заттарды
құрамындағы зиянды заттарды тазалаушы және ... ... бар ірі ... станциялардың маңында шоғырландыру.
2) Өндірісті булық, ... әуе ... ... немесе
бейтараптандырушы сүзгілер және басқада ... ... ... мен ... ... ... мен ... жетілдіру және оларды мүмкіндігінше зиянсыз түрге көшіру.
Ауа тазалығын сақтаудың бұл ... ... ... ... ... ... қалпына келтіру және көбейту, өсімдіктер
дүниесінің жетілуіне жағдай жасау, қалалар мен ... ... ... мен жол бойларын жасыл желекке бөлеу жұмыстары кең ... әуе ... тыс ... жағдайында бұл шараларда жеткіліксіз
болады. Әрі мұндай аса ... ... ... ... желектер ортаны одан
ары ластай түсуі де мүмкін. Мысалы: күкірт ... көп ... ... ... оны әеге ... ... және рак ... күкіртті
көміртек ретінде кері бөліп шығарады. Әуедегі ... ... ... ... ... оны азот ... ... тағыда кері
қайтарады, олай болса әуе тазалығын сақтаудың ең дұрыс жолы оны ... ... ... ... алу ... ... ... құрамындағы
органикалық заттарды әсіресе ылғалды күйіндегілерін қойырлықтары жоғары
жағдайда қыздыра жағу арқылы, қойырлығы төмендеу жағдайда – ... ... ... бөліп алады. Аптауыш ретінде белсенді көмір, белсенді кокс,
алюминидің ... ... т.б. ... ... ... ... деңгейі болады. Мысалы: бір жағдайда ұшынды ... ... ... алу ... ... ... айналдыру мақсаты қойылса, екінші бір
жағдайда – ұшындыны тазалай отырып, зиянсыздандырылған өнімді ... ... ... сол өндірістің өзінде қайта қолдануға жіберу, үшінші
жағдайда – ұшынды ... ... ... ... ... арылу
мақсаттары қойылады.
Қорытынды.
Қорыта келсек нәтижеде адамзаттың үлесінен күрт ... ... ... ... ... мен өсімдіктердің
популяцияларының кемуі мен жойылуы, адамзат ... үшін ... ... әкелктін биосферадағы қайтымзыз өзгерістердің
қауіпі туып ... ... ... ... бай ... қалу ... мен табиғат қорғау мәселесін біріктіре отырып оқып, үйреніп, іске
асыру, адам тағдыры мен тұтас байланыста екенін ұғыну ... Біз ... ... ... ең ... адам денсаулығын ойлауымыз керек.
Терезе алдында өсіп ... ... ағаш ... күн ... ... ... ... одан адам тұмау тағы басқа ... ... Ал ағаш ... улы ... ... көп жинайды.ол желмен терезеден
үйге кіреді десек, табиғат қорғау ... оның ... ... ... Сонда тез жеміс береді, оқушы жемісінің балбырап
піскенің, оның қандай екенін көруі ... Енді ... ... ол әсемдік үшін
аулаға отырғызылады, оны сұлулық, көркемділікті сақтау үшін біркелкі әдемі
қылып кесіп, қырқып отыруымыз керек, екпе ... ... ... ... ... Енді ... «терек ағашы түр ретінде міндетті түрде
сақталуы, көбейтілуі ... ... енді ... терек ағашы үлпесі, түбіті
аллергия ауруына ұшыратады, ол шаң мен улы заттарды бойына өте көп, ... оны үй ... ... ... ... ... ... – жас ұрпақтың көздерін ашып, көкіректерін оятып,
оларды жеріміз, табиғатымыз үшін жаны ... ... етіп ... ... ... – анамызға ашкөздікпен қарайтындармен күресуге тәрбиелеуіміз
керек.
Пайдаланылған әдебиеттер.
1) Жұмалиева Б. Экологиялық сақтандыру туралы заң керек. Бірақ, ... ... ... жоқ. ... Орда. 2004 ж. 5-7 тамыз 7-бет.
2) Әбенбаева С. Табиғат та ... ... Ұлт ... 2003 ж.
3) Фурсов В.И. экологические проблемы окружающей среды – Алматы 1991-192
б.
4) Бордский А К Жалпы экологияның қысқаша курсы. Оқу ... ... ... -192 б.
5) Әлімбаев Т. Адам мен қоршаған орта. Қазақ тарихы 2003 ж. ... ... : Г.С. ... , Г.Т. ... ... ... өнеркәсібіміз. 1999 ж.

Пән: Экология, Қоршаған ортаны қорғау
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 15 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Адамның шаруашылық әрекетінен табиғатта болған антропогендік өзгерістер14 бет
Атмосфераның құрылысы8 бет
"Өскемен қаласының атмосфералық ауасы және агроценоздарының ластануын бағалау"32 бет
Statistic analytic system (SAS) бағдарламалық өнімін қолдана отырып әр бақылау бекетіндегі уақыттың әр түрлі кезеңіндегі (тәулік, ай, жыл), қала кескініндегі (ауданында) атмосфералық ауаны ластайтын заттардың орта шоғырын есептеу бойынша бағдарламалық қамтама өңдеу43 бет
Алматы қаласы атмосфералық ауасының ластану жағдайы22 бет
Атмосфера және атмосфера ауасының ластануы22 бет
Атмосфералық ауаны ластайтын заттарды бақылау,өлшеу әдістері мен құралдары6 бет
Атмосфералық ауаны қорғау. Ластағыш заттектердің түрлері14 бет
Атмосфералық ауаның ластану көздері9 бет
Атмосфералық ауаның ластануы9 бет
Адамның шаруашылық әрекетінен табиғатта болған антропогендік өзгерістер14 бет
Атмосфераның құрылысы8 бет
"Өскемен қаласының атмосфералық ауасы және агроценоздарының ластануын бағалау"32 бет
Statistic analytic system (SAS) бағдарламалық өнімін қолдана отырып әр бақылау бекетіндегі уақыттың әр түрлі кезеңіндегі (тәулік, ай, жыл), қала кескініндегі (ауданында) атмосфералық ауаны ластайтын заттардың орта шоғырын есептеу бойынша бағдарламалық қамтама өңдеу43 бет
Алматы қаласы атмосфералық ауасының ластану жағдайы22 бет
Атмосфера және атмосфера ауасының ластануы22 бет
Атмосфералық ауаны ластайтын заттарды бақылау,өлшеу әдістері мен құралдары6 бет
Атмосфералық ауаны қорғау. Ластағыш заттектердің түрлері14 бет
Атмосфералық ауаның ластану көздері9 бет
Атмосфералық ауаның ластануы9 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь