Мақатаев, Мұқағали Сүлейменұлы

Туған жері Алматы облысының Нарынқол ауданындағы Шалкөде ауылы. Топырақ бұйырған жері Алматы қаласы. Балалық бал дәурені соғыста қаза болып, анасы Нағиман Мұқағалидың өкшесін баса туған үш ұлды өзі асырап жеткізген.
Орта мектепті интернатта жатып бітірген Мұқағали еңбекке ерте араласып, ауылдық кеңестің хатшысы, қызыл отаудың меңгерушісі, комсомол қызметкері, жетіжылдық мектептің мұғалімі болады. Содан Нарынқол аудандық «Советтік шекара» газетіне орналасып, қаламгерлікке ден қояды. Мұнан соң «Социалистік Қазақстан» (қазіргі «Егемен Қазақстан») газетінің (1962-1963), «Мәдениет және тұрмыс» (қазіргі «Парасат») 1963-1965, «Жұлдыз» (1965-1972) журналдарының редакциясында, Қазақстан Жазушылар одағында (1972-1973) қызмет атқарады.
Мұқағали Алматыдағы қазақ әдебиеті мен өнерінің қаймақтары шоғырланған ортада өткерген аз ғана жылдар ішінде өзіндік дара үнін, суреткерлік қайталанбас дарынын танытып, өнімді еңбектене білді. «Ильич» (1964), «Армысыңдар достар» (1966), «Қарлығашым келдің бе?», «Мавр» (1970), «Аққулар ұйықтағанда» (1973), «Шуағым менің» (1975) атты жыр жинақтарын көзінің тірісінде жариялап үлгерді.
        
        Мақатаев, Мұқағали Сүлейменұлы (1931-1976) – қазақтың әйгілі ақыны.
Туған жері Алматы облысының Нарынқол ауданындағы Шалкөде ауылы. Топырақ
бұйырған жері Алматы ... ... бал ... соғыста қаза болып, анасы
Нағиман Мұқағалидың өкшесін баса ... үш ұлды өзі ... ... мектепті интернатта жатып бітірген Мұқағали еңбекке ерте араласып,
ауылдық кеңестің хатшысы, қызыл отаудың меңгерушісі, ... ... ... мұғалімі болады. Содан Нарынқол аудандық «Советтік
шекара» газетіне орналасып, қаламгерлікке ден қояды. Мұнан соң «Социалистік
Қазақстан» (қазіргі ... ... ... ... «Мәдениет
және тұрмыс» (қазіргі «Парасат») 1963-1965, «Жұлдыз» (1965-1972)
журналдарының редакциясында, Қазақстан Жазушылар одағында (1972-1973)
қызмет ... ... ... әдебиеті мен өнерінің қаймақтары шоғырланған
ортада өткерген аз ғана жылдар ішінде өзіндік дара үнін, суреткерлік
қайталанбас дарынын танытып, өнімді еңбектене білді. ... ... ... (1966), ... ... бе?», ... (1970),
«Аққулар ұйықтағанда» (1973), «Шуағым менің» (1975) атты жыр жинақтарын
көзінің тірісінде жариялап үлгерді.
Мұқағали поэзиясының қайнар көзі, ... ... ... елі, ... ... Отан
тағдыры, замана тынысы, замандастарының арман аңсары. Осының бәрін Мұқағали
жас дарынға тән ... ... ... ... ... мінсіз үйлесіммен, әр жүрекпен тіл табысар сыршыл да ... ... ... ғана тән ... образдармен бедерлеп, өлмес өнер
деңгейінде туындатып отырған. Ол өз ... ... ... ... жаңа
биіктерге көтеріп, мазмұнын байытты. Мұқағали поэзиясы тек өнер үшін
туындаған өнер деңгейіндегі ғана құбылыс ... Оның ... ... ... ... ... ... байытып, кісілігін биіктетіп, парасатын
кемелдендіре түсті.
Мұқағали аударма саласында да өзіндік шеберлік ... ... ... ... Ол ... ... комедиясының» «Тамұқ» атты бөлімін,
Шекспирдің «Сонеттерін», Уолт Уитменнің өлеңдерін қазақ тіліне аударды.
Біртуар дара дарын Мұқағали Мақатаевтың қаламынан туған қанатты ... ... ... ... бермек.
Мен өмiрдi жырлау үшiн келгенмiн»
Поэзияны жұлдызды аспан десек, соның ең жарығының бiрi Мұқағали Мақатаев
болар едi. ... биiк шың ... ... тек ... ... ететiн
мұзбалаққа балар едiк. Ал поэзияны алып мұхит десек, ақын жырларын ... ... ... ғана табылар жауһар дер едiк.
 
Биiктiктi, мөлдiрлiктi, тазалықты - бәрiн-бәрiн Мұқағали ... Ақын ... ... ... жол ... жанды баурап әкететiн
нәзiктiгiмен құнды сияқты.
Мұқағалиды бiлмейтiн қазақ жоқ шығар, сiрә. Бiр кездерi:
 
«Бүгiн ... ... ... ой, ... ... мына ... ... жырлаған ақынның 75 жылдық мерейтойы жер-жерлерде тойлануда. Ақын
атымен ... №140 орта ... «Мен ... ... үшiн ... ... ... ән мен жыр байқауы болып өттi. Халқымыздың бiртуар
ақиық ақыны ... ... ... ... жыл өтiп ... ... ... үш номинация бойынша сынға түстi.
 
Бiрiншi - ақын өлеңдерiн мәнерлеп оқу шеберлiгi. «Жырлайды жүрек» деп
аталған бұл бөлiмге 18 талапкер қатысты. Ақын ... ... ... ... А. Қалжан, А. Нұрбекова, Б. Құралова, А. Әуелбекова, Д.
Жiгiтбеков сынды жастар көрермендердi тәнтi еттi.
 
Ал ... ... ... жүрекке жеткiзе оқыған орыс қызы Сперина
Ольганың өнерiн ерекше атап айтқанымыз жөн болар.
 
Күмiс көмей, жез таңдай әншiлерiмiздiң сайысы «Дариға, домбырамды ... деп ... ... ... ... ақын өлеңдерiне жазылған
әндер шырқалды. Еркебұлан Әнуарбековтың №136 мектептiң «Ұландар» хорымен
бiрлесе орындаған
 
«Майдандастар» әнi және А. Гаипова, Ш. Кәрменов, А. ... А. ... ... ... құлақ құрышын қандырды. Дегенмен де Мұқаңның
«Дариға, домбырамды бершi маған», «Фариза» әндерi ... ... ... ... үшiншi номинациясы - «Жазылар естелiктер мен туралы», яғни жас
ақындардың Мұқағали Мақатаевқа арналған жырлары сайысқа түстi. Жырларын
бәйгеге қосқан 12 ақынның iшiнде ... үмiт ... ... ... қалам ұстай салысымен немесе 4 жол өлең жаза салып ... ... ... ... ... ... ... пен сәбилiк
есiп тұрғандай болды.
Тағы бiр айта кететiн жайт, жыр сайысының бiрiншi шарты «өлеңдегi шумақ
саны» делiнiптi. Өлең өлкесiне жаңадан аяқ басқан ... ... сай ... құндылығы, бағасы ешқашан да шумақ санының көптiгiмен, көлемiмен
өлшенбейтiнiн ұйымдастыру алқасы ескермеген болса керек. Жас ... орай ... ... ақын ... (Қ. ... Әли, О. Асқар, Ә.
Бәзiлхан) орынды өлеңнiң көлемiне емес, мазмұнына, мағынасына, сөз саптау
шеберлiгiне қарап бердi. (Д. Жiгiтбеков - I ... Ә. ... А. ... II ... Д. ... А. ... С. ... - III орын)
Қазылардың шешiмiмен I орынға «Жырлайды жүрек» номинациясы бойынша Алмат
Әуелбеков, ал, ... ... ... ... - ... ... ... тәнтi еткен Арайлым Гаипованы лайық деп таныды.
 
Жаңадан көктеп келе ... ... су ... қажет болса, жас
жеткiншектерiмiзге жылы сөз соншалықты қажет сияқты. ... ... ... ... қолынан марапат қағаз алудың өзi олар үшiн биiк
асу екенi даусыз.
 
Мерекелiк кеш ... ... ... бiр ... жүзi болған «Мұқағали»
қорының президентi Бақытгүл Қыдырбайқызы жүлдегерлерге сыйлықтар тапсырып,
ақ жол тiледi.
Мұқағали-мәңгілік жыр
ХХІ-ғасырдың төл перзенті және қазақ ... ... ... ... бірі – ... ... таңда Мұқағалидың поэзиясы адамның жансарайын жаңғыртып, ой-санасын
сәулелендіріп, ... ... ... ... ... ... ... айналып отыр.
М.Мақатаев қай өлеңінде, қай дастанында болсын ел алдында еркін сөйлеп,
емірене еркелеп, тосылмай ... жан ... ... ... ... ... ... өзінің бар арман-мақсатын, мұң-қайғысын, үміт-тілегін Мұқағали
мұрасы арқылы жалғанның жарығына жария етті. Оның өлеңдеріндегі ... ... ... ... келуі музыкалық өрнектің де міндетін атқарғанын,
кейіннен ақын ... ... ... ... ... ... ... сүйіспеншілігіне бөленген сүйікті ақыны.
Ақын жүрегін жарып шыққан ойлы жырлар кім-кімнің де көңіл пернесін ... ... ... жағып, сыр бөлісуге шақырып тұруы қандай ғажап.
Жырларының бағасын, құдіретін ақынның өзінен асырып айта алмаспыз.
Мұқағали өзінің ... жері ... ... жырлаған еді:
Мен туған жер-Қарасаз, баурайдағы,
Жалғанда жер біткеннің бал қаймағы.
Есім кетіп ... ес ... ... ғой ... ғой ... ... ... ішсем-ас, көлік болған,
Мендей ұлдың осы жер мыңын туып,
Әлі күнге мыңына жерік болған.
Иә, өлең үшін ... де, ... өр, ... көр кейбір "пенделермен де"
күресіп өткен ғажайып ақынның қай қырын айтып тауысарсың. Мұқағали туралы
ойлағанда оның ... ... ... ... ... ... баладай сенгіштігі, әсіресе өзінен кішілер алдындағы
инабат-ізеті алдымен есіңе түсіп, жан-жүрегіңді елжіретеді.
Қазақ халқының бір ғана Абайы болса, ... да ... Сол ... ... ... тек қана тарлан талант, жыр жампозы Мақатаевтың ұлттық
мақтанышымыз екенін мойындаймыз. Құдіретті ақынға көзі тірісінде
көрсетілмеген құрметтің, берілмеген сый-сияпаттың ... ... ... бір жөні бар: ол ... ... ... қазынасын ұлт игілігіне
асыруға асығу.
Туған халқының арман-мақсатын терең түсінген, толғай жазған, сөйтіп,
жанының жыршысы болған ақиық ақын ... ... ... ... ... енді ... ... Өлмес өнері - өлеңімен жалпақ елінің
жүрегіне жол ... ... ... ... ... ... ұрпаққа ұран болған жырларын елі де ешқашан есінен ... 2006 жылы ... ... 75 ... ... ... Ақтөбе облыстық
Сақтаған Бәйішев атындағы әмбебап-ғылыми кітапханасының ғылыми-әдістемелік
бөлімі қызметкерлерінің ұйымдастыруымен "Мұқағали-мәңгілік жыр" - атты
"ҮЗДІК ... ... ... ... Облыстық байқаудың мақсаты
- мыңдаған оқырман қауымға өздері өлеңдерін сүйіп тыңдайтын ... ... ... өмірі мен творчествосын ашып көрсету, кең
жариялылықпен жарнамалау,
ақын өлеңдері арқылы жыр сүйер оқырман жастарды туған жерге деген
сүйіспеншілікке, ұлтжандыққа, өмір ... ... ... ... шығармашылық мәртебесін арттыру, көпшілік шаралардың
түрлерін ұйымдастыру.
Үстіміздегі 2006 жылдың 1 наурызы мен 10 қазаны аралығында облыс
кітапханалары арасында ... ... ... ... ақын ... 75 жылдық мерейтойы аясында "Мұқағали мәңгілік жыр" атты үздік
әдістемелік жұмысы облыстық байқауы жарияланып, қорытындысы шығарылды.
Облыстық байқауға 15 әдістемелік ұсынылды.
Байқау ... ... ... үздік әдістемелік жұмыс "Кітапхана"
журналында озық іс-тәжірибе - әдістемелік болып жарияланады деп көрсеткен
болатынбыз.
Сіздерден байқау қорытындысы бойынша "Ең үздік ... деп ... ... ... ... ... әдістемелік жұмысын
журналда жариялауыңызды өтінеміз.
"Мұқағали мәңгілік жыр" облыстық байқауының ережесі мен ... ... ... |
| |
| ... ... ... тілсіз, рухсыз тәуелсіздіктің көк тиынға керегі жоқ |
| ... ... аға, ел ... ... ... алаңдап жүргендер баршылық. |
|Сондықтан алдымен халіңізді сұрап алсақ деп едік… ... ... ... «маусымның басына дейін тырп етпей демалыста болыңыз» |
|деген. Бірақ оны күтіп жататын жағдай қайда, жұмысқа шығып ... ... ... 10-15 ... ... жүрмін. Соның арқасында, Құдайға шүкір, |
|жақсымын. ... Сіз ... ... ... ... шыға ... «журналды әлемдік |
|дәрежеге көтерем» деп ... ... ... ... ... бір ... |
|кейін Мәжіліс сайлауы болып еді, кандидаттардың арасынан бір-ақ шықтыңыз. |
|Бұл қадамға сізді не ... ... ... түссем деген ойым жоқ еді. Маған біраз азаматтар келіп: |
|«Мұха, тіліміздің жағдайы – ... ... ... та ... ... Оны биік|
|мінбелерде тұрып айтатын адам керек. Осы үшін ... ... бе?» деп ... Ол ... мен ... журналының бас редакторы болып отырғанмын. |
|Қызылорда облысында облыс бойынша «Жалын» журналына 60-70 дана ғана ... ... ... тиражын өсіру үшін Қызылордаға бардым. Сондағы |
|кездесулерде жұрттың көпшілігі тағы да сол «Қайткен күнде де ... ... ... ... ... ... ... Осылайша ойдан ой тұтанып кетіп, |
|мемлекеттік тіліміздің мүддесі үшін ... бел ... ... Тіл ... сіз ... ... ... құралы арқылы да көтеріп |
|жүрдіңіз. «Мемлекетік тіл» ... да ... Енді ... |
|депутаттық мандат діттеген жерге жетудің мүмкіндігіне айналып отыр ма? ... ... ... ... үшін ... бірінші мәселе – тіл, нөмірі екіншісі де –|
|тіл, үшінші, төртінші, бесіншісі де – тіл… Тіл жойылған сәттен ... ұлт ... ... да ... ... тұста, бұл мәселеге назар |
|аудармауымыз – ... ... іс. ... «Төрт ана» деген өлеңім бар. Онда адамның ... ... ... ... ... толыққанды адам болуы үшін қастерлеп өтуге тиіс төрт анасы туралы |
|айтылған: туған жер, туған тіл, ... ... және ... ... ... ... ... иелігіне өтіп, сатылып кетіп жатыр. Осы жердің ... орай Отан ... ... де құны ... ... бен тарихымыздың|
|мәселесі мәз емес. Демек, сол төрт анамыздан қазір бізде қалып отырғаны |
|жалғыз тіл ғана. Ал ... ... біз кім ... ... тек ... ғана ... ... бірақ мұндай түр бүкіл Азия халықтарында бар ғой. ... түр ... ... қорғаны бола алмайды. Тіл кетсе, ұлттығымыздан ештеңе |
|қалмайды. ... жыл ... ... ... 24 тіл ... ... сол ... |
|ішінде кетеміз. Осыны түсінбеген ... мен ... Мен бұны ... да ... тағы да ... ... ... жалықпаймын: бізге тілсіз, |
|рухсыз тәуелсіздіктің көк ... ... жоқ. ... ... ... Парламент мінбесінде тұрып айтсақ та, көпшілікке |
|жетіп жатқан жоқ. Біздің сорымызға қарай баспасөз құралдарының бәрі сатылып |
|кеткен. ... ... ... газеттердің әрқайсысының өз қожайыны |
|бар. Сондықтан олар өзіне сөз тимейтін жеріне дейін ғана бара алады. ... ... ... ... ... тұрса да жарияламайды. Мысалы, мен |
|бүгінге дейін қаншама рет мемлекеттік тіл мәселесін көтеріп, сөз сөйледім, ... ... ал ... оны ... жоқ. ... ... сіз тіл ... көтергенде Мәжілісте ылғи да айтыс туып кетіп |
|жататынын байқағанбыз. Сөзіңізге қарсы ... ... де ... |
|тарапынан сіз көтерген мәселенің маңыздылығын бәсеңдету амалдары жасалып |
|жатты. Ал қазір сол ... ... ... жақтастар таба алдыңыз ба? |
|– Бұл тұрғыда Амангелді Айталы үлкен қайрат көрсетіп жүр. Бұрын да ол бұл ... ... рет ... ... ... ... қимылдап жатырмыз. Одан |
|да басқа бірен-саран жаны ашитын жігіттер бар. Бірақ аз. ... ... ... ... КОСМОПОЛИТТЕР ЕКЕНДІГІН КӨРСЕТТІ» |
|– Біздің білуімізше, Францияда да француз тілінің ... ... оны, ... ... тілінің ықпалынан қорғау мәселесі туып отыр бүгін. Бұл ... ... ... бір ағылшын сөзін қолданғанға 400 франк |
|көлемінде айыппұл салу ... ... ... Ал ... ... тіл ... ... нақты қандай жолдарын ұсынып отырсыздар? ... ... ... ғана ... ... туралы» Конституциялық заң |
|қаралғанда біз «Ұлты қазақ азаматтарға мемлекеттік тілді игергендігі ... ... ... ... ... ... деген бап енгізуді|
|ұсынғанбыз. Бірақ біздің Парламенттің депутаттары оны қабылдамады, көпшілігі|
|ұлтсыз, рухсыз, космополиттер екендігін көрсетті. ... ... ... ... да болып еді ғой. ... Иә, ... биыл біз ... ... да ... жинай алмадық. |
|Жалпы, бүгінгі ... ... 2 ... ... қазақ өз ана тілін |
|білмейді. Енді солар өздерінің арифметикалық құрылысын ендіруде. Айталық, ... 2 ... ... ... ... бала-шағалары да сол әке-шешелері |
|жүрген жолмен кетуі мүмкін. Сондықтан қазір бізге бір жыл емес, бір ай ... өзі – ... ... Адам белгілі санадан өткеннен кейін шахматты |
|түрде өрбиді емес пе. Біз тіл мәселесін балабақшадан бастау керек деп ... Ал ... ... ... балабақша жеткіліксіз. Бүкіл ... 61 ... ... бала ғана ... ... тәрбиеленеді. Ал|
|600 мыңнан астам қазақ баласы не қазақ тіліндегі балабақшаның жоқтығынан, не|
|балабақша төлемақысының тым жоғарылап кетуі салдарынан үйінде отыр. ... ... ... бала ... орын ... ... тұр |
|екен. Біздің басты қателігіміз осында. ... мен ... ... ай ... Парламентте тұрып кезінде бір коньяктің |
|құнынан асар-аспас бағаға сатылып кеткен балабақшаларды кері қайтару ... ... ... ... Құдайға шүкір, бірен-саран болса да ел |
|мүддесіне бұрыла бастаған кәсіпкерлеріміз бар екен, артынша ... ... ... ... ауданында С. Дауылбаев деген кәсіпкер, Ақтөбе |
|облысы Мәртөк ауданында М.Жанғалиев деген кәсіпкер өз меншігіндегі балабақша|
|үйін қайтарып ... Ал ... ... 1993 ... ... 296 ... ... 236-сы жекешелендіріліп кеткен екен, жақында облыс әкімі Икрам |
|Адырбеков кезінде қолды ... 10 ... ... қосылатынын ... Сол ... ... ... ... ... ... 280 |
|балабақша үйін 2002 жылы жеке меншікке сатып алған Германия ... ... ... Валь мемлекеттік тілге қосқан үлесім болсын деп тез арада |
|балабақшаны мемлекет есебіне өткізетінін хабарлады. Бұл біздің ұсынысымыз ... ... ... ... ... ... ... |
|да, ел арасынан қолдау табатынын көрсетеді. ... орыс ... ... бала ... ... ... орыс мектебіне |
|барады. Сондықтан қазақ балабақшаларының санын көбейте отырып, ... ... ... ... ... бастау керек. Қазір көп мектеп салынып жатыр, ... ... ... ... ... ... балабақша әрбір мектептің |
|жанынан бірге салынуы керек. Қоян аулағанда адам құлағынан ұстайды, ... ... ол ... тырп ... ... Сол ... бұл мәселені де осылай |
|құлағынан ұстап тұрып шешу керек деп ... ... ӨЗ ... ... БЕТ ... ... ... ... аға, сіз ... ба? ... ... ... Сүлейменов екеуміз бірлесіп «Халық конгресі» партиясын |
|құрғанбыз. Бірақ кейіннен мен біз ... ... ... ... |
|болмағаны дұрыс-ау ... ойға ... ... біздің өлеңдеріміз, ...... ... ... ... ... ... Оның үстіне,|
|кейбір азаматтар да әңгіме арасында «Сіздердің партияда ... ... деп ... ... ... ара-тұра баға беріп, соларды ойға тартып |
|отыратын бейтарап азаматтар, расында, қоғамға керек. ... ... ... іш ... ... партия бар ма? ... ... ... ... ... Бірақ сол партиялардың мемлекеттік тілге|
|бет бұрып жатқан бірде-біреуі жоқ. Тіпті ... ... ... те, ... ... ... ... ғана мемлекеттік тіл мәселесі қамтылған. |
|Іс жүзінде бұл партияның өзі де тіл үшін ... ... жоқ. Ал ... ... олар тіл үшін ... ... тіл мәселесін ... да ... ... ... ... бізге қажеті жоқ. |
|- ... ... сіз ... ... ... тіл – ... тілі ... |
|көтеріп жүрсеңіз, Олжас Сүлейменов орыс тілі мәселесін көтеріп жүр. Өткен ... ғана ол ... бір ... ... ... ... қазақ тілінің |
|тағдырынан гөрі орыс тілінің тағдырына көбірек алаңдайтынын көрсетті. Олжас |
|Сүлейменов сіздің ... емес пе, әлгі ... ... ... ... ... ... – біздің халқымыздың дара перзенті, ұлы ақыны. |
|Кеңестік-тоталитарлық ... ... қан ... ... ... ... ол |
|ядролық сынақтарға қарсы батыл үн қосып, «Невада-Семей» қозғалысын құрды. |
|Оның алдында «АзиЯ» атты кітабыменен біздің ... ... ... ол |
|еңбектерін ешкім де жоққа шығара алмайды. Олжас – біздің ұлтымыздың мақтан |
|етер перзенттерінің ... ... ... ... Олжекең орыс тілінің тағдыры |
|шынымен, қиын жағдайға түскендей, яғни Қазақстанда орыс тілі ... бара ... ... ... тілін, әкесінің тілін, анасының тілін ... ... орыс ... ... қорғап жүр. Бұл арада Олжекең |
|қатты қателесті деп ... ... ... ... газеттердің бәрінде оған |
|қарсы құлаш-құлаш мақалалар жарияланды. Осының өзі ойландыруы тиіс деп ... Бұл ... ... ашып ... ... бір ... берген ... ол: ... тіл ... ... деп те айтыпты. |
|Сондықтан Олжекеңе артық ештеңе дей алмаймын. Тек түпкі тарихына, түпкі ... ... бет ... ... ... ДЕ ... ... БІРІ БОП ОТЫРУЫМА МҮМКІНДІГІМ БОЛҒАН» |
|Парламентке келгеннен кейін халқы пана тұтқан ... ... ... ... рухы ... көнбістік танытып жатады. Бұған, бәлкім, Парламенттің |
|өкілеттігінің аздығы ықпал ететін шығар. ... ... те ... ... ... ... ... қаралар кезде |
|Парламенттегі зиялыларға мерейтойын я басқа бір нәрсені сылтауратып сыйлық, |
|атақ беріп ... ... ... де бай адам ... ғой. ... ... ... бар дегендей… |
|Сол мұқтаждықтар бір күні өзіңіздің азаматтық позицияңыз бен ... ... ... ... ... қояды деп ойламайсыз ба? ... Біз Арал ... ... ... ... ат ... ... тіл |
|мәселесін де көтердік. 1989 жылы мемлекеттік тіл болып екі тіл: орыс және |
|қазақ тілі қатар ... ... ... ... қайтадан дауысқа |
|салдырғам. Сөйтіп, ана тіліміздің жеке мемлекеттік тіл ... ... ... қосқан адамның бірімін мен. Бірақ дәл сол кезде жоғары билеушілер |
|тарапынан тапсырма ... ... ... ... ... ... ... бергізбей, газеттерге де жазғызбай қойды. Сондықтан жұрт о жағын ... ... мен тіл ... ... ... қосыла салған адам емеспін.|
|Қайталап айтам, белгілі деңгейде осы демократияның басында тұрған адаммын. |
|Кейінірек мемлекеттік ... ... ... ... бүкіл елдегі өндіріс |
|орындары мен басқа да ... ... ... ... ... ... кезде, «мынау зауытыңды, әйтпесе мынау фабрикаңды мен алам» десем, |
|кім қарсы болар еді маған?.. Олардың ... осал ... ... мен. ... де ... ... азаматтардың бірі болып отыруыма мүмкіндігім |
|болған… Бірақ ... оған ... ... ақын болу үшін таза болу ... ... ... ... керек. Ал егер қолым былғанса, мен шындықты |
|неме сүйеніп айтам?.. «Әй, сен өзің не деп ... Өзің де ... ... ... ... ме маған жұрт. ... ... ... жылы ... ... бас редактор болғанымда 18 мың теңге|
|айлық алып отырдым. Қазір менің жеке итім де жоқ, жеке ... ... ... ... таза күйімде қалдым мен және осылай да бақыттымын. Менің бұдан асқан |
|мүддем жоқ. ... Жаңа ... осал ... ... ... Сіз желтоқсан оқиғасына |
|қатысты да ... ... ... ... ... мағлұматтар бар деп жүрсіз. |
|Мұныңыз әлдекімдерге сес көрсету ғана емес пе? ... ... ... бар екені рас. Қазір «Желтоқсан эпопеясы» атты деректі|
|романды жазу ... Әлі ... ... ... ... мәселелерді біз сол|
|романда айта бастадық. ... қап ... ... кездік жарып шығады. ... ... ... ... ... өмірге қажеттілігімен өлшенеді. Мысалы, |
|халыққа қажеті, қатысы жоқ кейбір шындықты айту өсек ... ... боп ... ... желтоқсанның шындығы жекелерге ғана қатысты шындық емес қой. ... ... ... де ... жүр. ... ... ... мемлекеттен көмек |
|берілуі үшін ... ... ... ... керек. ... неге ... ... ... ... ... бұл мақсатты |
|шығармашылық процеске салып, жеделдетпей отырғаныңызға не себеп? ... Бір ... ... ... ... көп. Көп ... ... тимей жатыр. |
|Тіл мәселесі – ... мен ... ... ... мәселе. Осының белгілі |
|деңгейде бетін бері ... мен ... ... ... ... ... МАЗА ... ... ... ... де ысырып қоя тұрдыңыз ба қазір? ... ... ... «Өркениеттің адасуы», «Жазагер жады космоформуласы»|
|(«Шыңғысханның пенделік құпиясы») деген кітаптардың үшіншісін жазып ... Ол – ... ... ... деп ... Оның да ... |
|бөліктері басқа тілдерде ... ... бұл ... мен осы ... ... бір көкейтесті проблемаларын көтермекшімін. Демократияға байланысты, |
|содан кейін байлық концепциясы, мұнымен қоса тарих – ... ... ... Жалпы, қым-қуыт ойлардан туатын кітап бұл. Бірақ қазір тілге |
|байланысты проблемаларға бой алдырып ... бұл ... да, ... ... қалып отыр. Ал роман жазылып біткеннен кейін әлгі үш кітапты ... ... ... ... ... атпен шығарам. ... ... аға, сіз ... ба? ... ... Ғабиден Мұстафин «Біз ұлтшылдықпен күресіп едік, енді ұлтсыздықпен|
|күресетін жағдайға жеттік» деген. Қазіргі кезеңде ұлтымыздың тілі осындай ... ... ... ... ... мүддесін ойлап, соған қызмет етудің өзі |
|ұлтшылдық боп ... онда біз ... ... ... ... ... ... сөз әлі де қорқыныш тудыратын болғаны ма? ... Біз ... да, ... ұлтшыл деген сөзден қорықтық. Себебі адамның ... ... ... ол ана ... ... басуы деген сөз болатын. Ал қазір |
|заман өзгерді... Бірақ еліміздің үлкен бөлігі космополиттік бағыт алған ... шын ... ұлт ... ... ... ... гөрі ... туып жатыр. Әйтсе де, біз ұлтшыл деген сөзден қорықпауымыз ... ... ... ... көлеңке түсіретін мінезден қашуымыз керек. Біз ... ... бұл ... өз ... ... ... қорғай алмай |
|әлекке түсіп жатырмыз қазір. ... Яғни ... ... да біздікі өткен ғасырдағы әйгілі «Екеудің хатында» |
|жазылғандай, басқыншылықты, үстемдікті ... ұлт ... ... тіленші |
|ұлтшылдық дейсіз ғой… ... ... ... ... ... сияқты мен де өлеңімді жазып, артық |
|нәрселермен бас ... жүре ... ... еді. Және ... абыройы |
|біздікінен кем емес. Бірақ ұлттық мүдде маза бермейді маған. Денсаулығымның ... сыр ... ... Екі рет ... алу оңай ... ... да жаны ... |
|жақын адамдарым: «Мұха, бәрін қойсаң қайтеді» деп жатады. Жарайды, қояйын. |
|Ал тура ... ... ... ... кім бар?.. Жоқ деп айтпаймын, |
|бірақ тура біздің дейік. ... Тіл ... ... ... үміт ... ба? ... Өткенде де айттым, бұл Тіл комитеті шәйнектің ішіне шәйнек ... ... Оған жеке отау беру ... ... ... істеуге мүмкіндік беру керек. |
|Керек болатын болса, менің ойымша, бұл комитет Президентке тікелей бағынуы ... Ал ... ... ... ... бұған бөлінетін |
|қаражат мысықтың тамағындай ғана. Егер шын мәнінде тіл мәселесін көтеруді ... ... ... ... ... ... ... бұған жаны |
|ашып тұрғаны шамалы… Дегенменен біз қайтпаймыз. Нәтиже шыққанша аяғына дейін|
|барамыз. Ол үшін ... ... ... біз Парламенттен арнайы тіл ... ... ... құратын боп шештік. Әзірге біздің сүйенер |
|жетістігіміз – осы. |
| ... ... ... ... ... МЕН ОНЫНШЫ КЕЗЕКТЕГI IСТI ... ... жан ... ... ме? ... рухы ... бiр елде ... ... ... ... ... ... ... бар табысы, ... ... ... ой ... ... ... ... ... ...... тау ... ... жатты Отан қорғау соғысы. |
| ... ... әр ... ... сол тұста беделдi өнер адамы, ... ... ... ... ... әсем мұнара, ... ... ... ... ... ... оның ... |
| ... ... ұзақ ... ... тұрды санасынан шам жанып. ... ... ... енiп торыған ... ... ... ... |
| ... Өз ... шығарардай суырды ... ... сөз жоқ, ... туынды!.. |
|. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ... Отан ... зор мән ... ... жұрт жан алысып, жан берiп ... ... ... ... ... көңлiм осы арада суынды. ... даңқ ой ...... ... ... ... ... заманда, ... ... ... ... адам ба? ... ... ... ... бұл ... ... да қан ... нұр жүрiп, ... ... да ... атын, ... ... ... ... ... ... сымбатын, ... бұл, ... тым ... ... тең – ... кiмде-кiм ... ... және ... ... ... ... төнген шақта ұлы сын, ... ... ... ... тынысын, ... оның ... үшiн, тiлi үшiн, ... ... ... құрысын! ... iсi ... боп ... ... алты ай ... ... |
| ... берi ... ... өтсе де, ... ... ғарышқа озып кетсе де, ... ... ... ... ... ... ... ... боп iзгi ... ... ... ... ... ... ... |
| ... ... ... ащы леп, ... бе, ... ... ... деп? ... ба, ... бен ... ... ... ... ... жоқ. |
| ... ұлт пен ұлтсыз қырқысын, ... iске ... жұрт ... үшiн? ... ана тiлдi ... бас ...... ... Отан ... ұлт үшiн. |
| ... ел ... ма ... ... ... ... қор қыла ... ұлтына тас атқандар шалқып жүр ... ... ... |
| ... ... өмiр ағысы, ... ... ... ... ... Отан ... кем емес, ... ... тiлдi ... ... |
| ... ... ... сай бойы бар ... да ... ... ... ... тiлi – қазақ халқы деген сөз, ... ... ... ұлт – ... ... ... ... ұлт – ... ... құдiретсiз, панасыз. ... ... тек ... ... ... ... ... рухи-анасыз. ... ... ... ... ... ... халқымыздың елдiгi. ... ... ... тiл ... ұлт боп ... ... ... кез – әумесер кез, масаң хал, ... ... бас ... ... ... космополит етуге ... ... ... ... ... көп ... шыңын өрлеген? ... ... ... ... ... де олар не бiр ... не ұлын ... тiлiн ... ... ... ұлтын сатқан адам оңбай ма, ... биiк ... ... ма? ... ... бiз осындай жағдайға?» ... ... жиi ... ... ... жүз ... ... келген илеуге ... сана ... ... ... тiлiн менсiнбеген мәңгүрттер ... ... ... ... ... ... ... айла ... не ... ... ... ... алған өтiмдi. ... ... ... жою ... ... әлi ... секiлдi. ... да ... ... ... ... жыршы қауiптi. ... жүр тiлдi ... ... ... ... той мен ... ... ... ... ... ... ... ... қорқақ дарын-талғамдар. ... ... ... мен ... ... iстi ... алғандар. ... күш өмiр ... ... ... ... көп ... ... ... ғасырлық намыссыздар сабағын ... да еске ... ... ... ... ... арынан ... бар атын әлем ... ... ... ... ... ... ... жоғы ... ... ... де ... ... шат, гүлдеп, ... ... ... бақыт таптым» деп. ... ... ... ... ЖАНДАРДЫ ... ... ... РУХИ ... ДЕП... |
|. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ... ... ... шамы сынғандай... ... ... ... едi бұл ... ... ұлттан, тiлден қашқан қазаққа ... ... ... ... ... |
| ... БОЛАШАҚ НЕМЕСЕ АМЕРИКАША «ҚАЗАҚСТАНДЫҚ ҰЛТ» ... ... ... ... ... өзi бiр мемлекеттi асырай алатын байлардың ... бас ... ... адами қойлардың ... оған ... ... ... ... ... болмысын қорғауға намыстанған ... ... ... ... ... ... ... арқасында ... ма ... ... пойызы?.. |
|. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ... ... ... ... ... ... ... қызмет орнында, өзге де топтасуда, ... ... жеке ... ... ... үзiп сан ғасырлық ата-баба өнегесiнен, ... ... ... ... ... тек орыс ... ғана, ... ... ... түрiнде ғана. |
| ... ... ... ... ... бiз бүгiнге бабалар көзiмен қарасақ, ... ... ... бәрi, ... ... қуғанның бәрi ... да тiптi ... ... өтiмдi, ... әрi ... бала ... |
| ... ... ... көк ... ... ... ... ... тiрлiкте кiм көрдi? ... ... адам да ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... арқылы жалғасқан, ... ... ... ... ... ... ... ұлы, ... сол тамыр арқылы, ... боп ... ... ... |
| ... ... да қиратқыш ойларға жүктi боп, ... қой, ... ... ... тiптi жоқ. ... жол ... ... табандар, ... ... тыс ... адамдар ... ... ... ... ... боп? |
| ... ... ... ойланыңыз, ... ... ... ... ... да жепутаттықтан депутаттыққа сайланыңыз... ... ... ... ... ... ... ... ... ... |
| ... ... ... ар елi, нар елi, ... ... ... бар едi. ... ұлтқа өмiрiн арнаған ... оны ... да, ... да ... ... ... бар едi өз ... ... едi өз ана ... ... ... ертең қалайша өткен шақ рухын қорлап, ... ... ... ... ... ... босанып кетпестей торлап, ... ... ... ... ... боп ... қаламыз? ... кеше кiм едiк, ал ендi ... ... |
| ... ... секiлдi «тамаша», ... ... ... ... ... ... бөлiнбей, жүз тiлде сайрамай, ... ... сан ... ... ... ... ... ырысын, өрiсiн байламай ... ... ... ... ... ... құлыпсыз, тұтасып ғұмыр сүрелiк!» ... ой тағы да ... ... ... |
| ... ана тiлiн – ... мойындамағандар үшiн, ... ... ... ... ... ... ... мәңгүрттiк аңғарға, ... мен ... ... үшiн, ... ... ... үшiн, ... үшiн ... ... дем ... ... ... ... ... ... |
| ... ... ... атыс пен жұлқыстың, ... ... жуық ... ... үстiне орнаған, ... пен ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... бас ... ... ... ... ... әлi де таймай тұр күш-қуат тағынан ... ... өзге ... амалсыз үндемес... ... алға ... да ... ... ... ... ... салада үлгi емес. |
| ... ... жол алып ... ... ... ба, тек қана тұрқы бар, ... ... үшiн ғана ... ... ... жоқ, ұлты жоқ ... ... ... ... ... ма бiр ... ... ... тұйыққа тiрелдiк. ... бiр ... ... боп ... ... ... Елбасымыз ... ... ... ... ... бара ма? ... тiлi ... түрi ғана қалатын, ... ... үнi ғана ... ... ... ұлт» ... бара ма? |
|. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ... бағыт нұсқайды адасқан, шатасқан санаға? |
| |
| ... ... |
| |
| |

Пән: Әдебиет
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 17 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Мақатаев мұқағали (мұқаметқали) сүлейменұлы4 бет
Мұқағали Мақатаев Сүлейменұлы5 бет
М. Мақатаев өлеңдеріндегі лирикалық кейіпкер тұлғасы76 бет
М.Мақатаев поэзиясындағы символизм42 бет
М.Мақатаев поэмаларының идеялық- көркемдік ерекшелігі13 бет
М.Мақатаев шығармашылығы6 бет
Мұқағали Мақатаев поэзиясындағы отаншылдық рух31 бет
Мұқағали Мақатаев поэмаларындағы лирикалық кейіпкер және тарихи тұлға59 бет
Мұқағали Мақатаев туралы9 бет
Мұқағали Мақатаев – ғасыр ақыны8 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь