Есеп айырысу операциялары және олардың жіктелуі

Кіріспе
Есеп айырысу операциялары және олардың жіктелуі
Банктік шотты ашуды ұйымдастыру тәртібі
Есеп айырысу операцияларының формалары мен құралдары
Төлем тапсырмасымен есеп айырысу есебі
Төлем талап.тапсырмасымен есеп айырысу есебі
Инкассалық жарлықтармен есеп айырысу есебі
Чекпен есеп айырысу есебі
Аккредитивтік есеп айырысу есебі
Қорытынды
Қоданылған әдебиерттер тізімі
Кәсіпорын және ұйымдардың ақшалай қаражатары банктерде олардың қызмет сипатына сәйкес ағымдағы және есеп айырысу шоттарында сақталады. Шаруашылық қызмет үрдісінде субъектілер арасында анықталған талаптар мен міндеттемелер пайда болады, оларды реттеу үшін төлем жүйесін ұйымдастыру қажет. Бұл кезде төлем борышқордың өз міндеттемелерін орындау үрдісі болып табылады, ал оның соңғы кезеңі – есеп айырысу.
Отандық банктер есеп айырысу операцияларын ұйымдастырушылар болып табылады.
Есеп айырысу міндеті болып қолма-қол ақшалай және қолма-қол ақшасыз нысанда төлем айналысына қызмет ету табылады.
1. ҚР-ның 28 шілде 19968 жылғы «Ақшаларды аудару мен төлеу жөніндегі» Заңы, өзгертулері және толықтыруларымен бірге.
2. 15 қыркүйек 1999 жылғы «Қазақстан Республикасының банктерінде клиенттердің банкті шоттарын ашу, жүргізу жәнежабу тәртібі жөніндегі» нұсқау.
3. Ақша, несие, банктер: Оқулық /жалпы редакциясын басқарған Ғ.С. Сейітқасымов/ - Алматы: Экономика, 2001
4. Мақыш С.Б., Іляс А.Ә. Банк ісі: Оқу құралы. – Алматы: Қазақ Университеті, 2004
5. Міржақыпова С.Т. Банктегі бухгалтерлік есеп: Оқулық. – Алматы : Экономика, 2004.
6. Сейткасимов Г.С. Банковское дело. – Алматы : Қаржы-қаражат, 1998.
        
        Жоспар
Кіріспе
Есеп айырысу операциялары және олардың жіктелуі
Банктік шотты ашуды ұйымдастыру тәртібі
Есеп айырысу операцияларының формалары мен құралдары
Төлем тапсырмасымен есеп ... ... ... есеп айырысу есебі
Инкассалық жарлықтармен есеп айырысу есебі
Чекпен есеп айырысу есебі
Аккредитивтік есеп ... ... ... ... және ... ... ... банктерде олардың қызмет
сипатына сәйкес ағымдағы және есеп айырысу шоттарында сақталады. Шаруашылық
қызмет үрдісінде ... ... ... талаптар мен міндеттемелер
пайда болады, оларды реттеу үшін ... ... ... ... Бұл ... борышқордың өз міндеттемелерін орындау үрдісі болып табылады, ал оның
соңғы кезеңі – есеп айырысу.
Отандық банктер есеп айырысу ... ... ... ... ... ... қолма-қол ақшалай және қолма-қол ақшасыз
нысанда төлем айналысына қызмет ету ... және ... ... ... ... негізінен екінші
деңгейлі банктерде ашылған бнктік ... ... ... ... ... ... ... жұмыстың мақсаты болып банктерде болатын негізгі есеп ... ... және ... есебі туралы жалпы түсініктеме беру,
сонымен қатар тақырыптың мазмұнын ашуға тырысу табылады.
Есеп айырысу операциялары және олардың жіктелуі
Отандық банк ... ... есеп ... ... ... ... банктік шоттар ашу;
- ұлттық немесе шетел валютасында аударым операциялары;
- алдағы уақытта валюталау күні қойылуға тиісті, ... ... ... төлемнің шартын өзгерту немесе қайтару;
- валюталық операцияларға бақылау жасау;
- шоттың архивін беру;
- шоттан қолма-қол ақша беру;
- ұсақ ақшаларды ірілеп ... ... ... ... ... керісінше қолма-қол ақшаларды инкассалау;
- құндылықтарды жеткізіп беру.
Есеп ... ... ... ... ... жіктеледі:
Есеп айырысу субъектілеріне қарай:
-банктік емес сектор;
-жеке сектор;
-бантік сектор – банкаралық есеп айырысулар.
Есеп айырысу ... ... ... ... ... ... байланысы арқылы;
-электрондық байланыстар арқылы;
-СВИФТ (Дүниежүзілік банкаралық телекомуникация қоғамы) жүйесі арқылы.
Есеп айырысу ... ... ... аударымдар (банктік), оның ішінде:
-кредиттік;
-дебеттік;
-ашық шот арқылы;
-аккредитив;
-инкассо.
ІІ. Қолма-қол ақшалар (банкнота және монеталар) арқылы.
Есеп айырысу тәсіліне қарай:
-толық есеп айырысулар;
-жартылай есеп ... ... мен ... ... алу ... ... есеп
айырысулар.
Қатысушыларға байланысты банктің есеп айырысу операциялары негізгі екі
топқа бөлінеді:
-клиенттік есеп ... ... ... негізгі субъект ретінде
банк және оның клиенттері қатысады;
-негізгі субъект банк болып табылатын, таза ... есеп ... және ... есеп ... (1-кесте).
Жіктелу критерийлері
1-кесте
|Қатысушылар |Төлем құралдары ... ... ... |
|құрамы | ... ... ... ... ... ... |Шот ашу ... |Аккредитивтік |
| ... ... ... ... ... ... |Шот ... |Аударым |
| ... есеп ... ... |
| ... ... | ... ... | | ... |
| ... есеп ... ... ... |
| | ... ... |
| ... есеп ... ... |
| | ... | |
| ... есеп ... | |
| ... | | |
| | ... беру | |
| | ... | |
| | | | |
| | ... | |
| | ... | ... ... ... ... байланысты банктің келесі
есеп айырысу операцияларын бөліп көрсетуге ... ... ... операциялары;
-клирингтік операциялар.
Есеп айырысу операцияларында қолданылған төлем құралдарына байланысты
есеп айырысу операциялары ... ... ... есеп ... есеп ... есеп ... ... есеп айырысу;
-қолма-қол есеп айырысу.
Есеп айырысу операциялары Қазақстан Республикасының ... ... ... және ... ... ... ... Республикасының Ұлттық
Банкі бекіткен екінші деңгейлі банктерде төлемдерді жүзеге асыру және төлем
құжаттарын пайдалану туралы ережеге сәйкес жүзеге ... ... ... ... ... ... асырады, яғни заңды
және жеке тұлғалардың қаржы аударымдарын жүзеге асыру тапсырыстарын орындау
бойынша операциялар.
Аударым операцияларын жүзеге ... үшін үшін ... ... мен ... есеп ... ... ... қолданылады:
- төлем тапсырмаларымен;
- төлем-талап тапсырмаларымен;
- инкассолық жарлықтармен;
- чектермен;
- аккредитивтермен;
- вексельдермен;
- банктік карточкалармен.
Банктік шотты ашуды ұйымдастыру тәртібі
Есеп айырысу ... ... ... ... ... және ... да шоттары арқылы жүзеге асады.
Банктік шот – бұл банк ... ... ... ... ... заңдылықтар мен келісімшарттарда ... ... ... ... жүзеге асырумен байланысты депозит
қабылдау және банктік операцияларды ... ... ... банк пен ... ... ... ... әдісі.
Қазіргі кездегі екінші деңгейдегі банктерде шоттар ашу тәртібі 1998
жылғы 29 маусымдағы «Ақшалай төлемдер мен ... ... ҚР ... 2000 жылғы 2 маусымдағы Ұлттық банк Басқармасының №266 бекітілген
«Қазақстан Республикасының банктеріндегі клиенттердің банкті ... ... және жабу ... ... ... ... Осы нұсқаулыққа
сәйкес банктерде ашылатын шоттар мынандай түрлерге бөлінеді: ағымдағы,
жинақ және корреспонденттік.
Жоғарыдағы ... ... ... ... ... ... шот ашу
мынанадй құжаттарды талап етеді:
І. Резиднет заңды тұлғалар үшін:
-Жарғысының көшірмесі (нотариалды куәландырылған);
-Статистикалық карточка;
-Мемлекеттік тіркеу (қайта тіркеу) ... ... ... ... мен ... ... резидент заңды тұлғаның басшыларына
берілген сенімхаттың көшірмесі;
-Мемлекеттік бюджеттен қаржыландырылатын ... ... үшін ... ... ... ... қою және мөр басу үлгісі бар карточка (нотариалды куәландырылған,
3 дана);
-Қол қоюшы ... ... ... ... мен ... төл
құжаттары мен СТТН;
-Банктік шот ашу туралы өтініш;
-Банктік шот туралы келісімшарт.
ІІ. ... емес ... ... ... ... орыс ... ... Филиал немесе өкілеттік
туралы ереженің көшірмесі (нотариалды куәландырылған);
-Статистикалық карточка;
-Мемлекеттік тіркеу (қайта тіркеу) ... ... ... ... мен өкілеттік үшін, резидент емес заңды ... ... ... ... ... қою және мөр басу үлгісі бар карточка (нотариалды куәландырылған,
3 дана);
-Жеке куәлігі (көшірмесі);
-Банктік шот ашу туралы өтініш;
-Банктік шот туралы келісімшарт.
ІІІ. ... ... ... ... ... туралы куәліктің көшірмесі;
-СТТН көшірмесі;
-Жерді пайдалануға жер бөллімшесін беру туралы куәліктің көшірмесі
(нотариалды куәландырылған);
-Қол қою және мөр басу ... бар ... ... ... ... ... (көшірмесі);
-Банктік шот ашу туралы өтініш;
-Банктік шот туралы келісімшарт.
ІV. Жеке кәсіпкерлер үшін:
-Жеке кәсіпкерлерді мемлекеттік тіркеу ... ... ... ... ... қою және мөр басу үлгісі бар карточка (нотариалды куәландырылған,
3 дана);
-Жеке куәлігінің көшірмесі;
-Банктік шот ашу туралы өтініш;
-Банктік шот ... ... ... ... және ... ... ... Сыртқы істер министлігінен берілген, оның аккредитациясын растайтын
құжаттың көшірмесі;
-Қол қою және мөр басу үлгісі бар ... ... ... ... ... ... шот ашу туралы өтініш;
-Банктік шот туралы келісімшарт.
VI. Жеке тұлғалар үшін:
-Қол қою және мөр басу ... бар ... ... ... ... көшірмесі;
-Жеке куәлігі (көшірмесі);
-Банктік шот ашу туралы өтініш;
-Банктік шот туралы келісімшарт.
Клиенттердің ... шоты ... ... ... тек ... ... ... шоттың жабылуы клиенттің шотты жабу себебін көрсеткен өтініші
негізінде жүзеге асырылады. Егер банк ...... ... ... ... ... ... бір жылдан аса мерзімде қаржысы болмаса, ал
жеке тұлғаларда – үш ... аса, онда ... ... ... ... ... жасалады. Банк кәсіпкерлік қызметті жүргізуші заңды немесе
жеке тұлғаның банктік ... ... ... 10 күн ... салық
қызметінің тиісті органдарын жазбаша хабардар етуі тиіс.
Есеп айырысу операцияларының формалары мен құралдары
Банктің есеп айырысу операциялары екі формада ... ... ... мен ... ... есеп ... ... есеп айырысулар – бұл нақты ақшалармен төлемдер
және аударымдар жасауды сипаттайды.
Мұндағы нақты ақшаларға: банкноталар және ... ... ... ... көбіне кассалық операциялар көмегімен іске асады.
Есеп айырсу операцияларының басым бөлігі қолма-қолсыз түрде жүреді.
Қолма-қолсыз ... есеп ...... ... ... олардың тапсырмасы негізінде бір шоттан екінші бір шотқа
аударылатын төлемдердің ... ... ...... ... карточкалар,
электрондық аударымдар көмегңмен пайдаланылатын клиенттердің шоттардағы
сақтаған ақшалары (депозиттер).
Қолма-қол ақша мен ... ... ... ... байланыс пен
өзара тәуелділік бар. Ол ... ... бір ... ... екінші біріне
өтіп отыруынан байқалады. Айталық, қолма-қол ақшалардың банктегі депозитке
салынуы, олардың қолма-қолсыз ақшаға айналуын ... ал, ... ... стипендия, зейнетақы және т.с.с. төлеу үшін ақша ... ... ... қолма-қол ақшаларға ауысуы байқалады.
«Қазақстан Республикасы аумағында төлем құжаттарын пайдалану және қолма-
қолсыз төлемдер мен ақшалай аударымдарды жүзеге асыру ... ... ... банк ... 2000 ... 2 ... бекіткен №179 қаулысына
сәйкес, заңды тұлғалар арасындағы 4000 айлық есептік көрсеткіштен асатын,
яғни 3884000 = (4000 х 971) ... ... ... ... есеп ... қана ... ... жүзеге асырылуы тиіс. Осы ережеге ... есеп ... ... ... ... түрлерріне
мыналар жатады:
• төлем тапсырмасы;
• төлем-талап тапсырмасы;
• инкассалық жарлық;
• чекпен есеп ... ... есеп ... ... құжаттарының мынандай өзіне тән көрсеткіштері болуы тиіс:
1) төлем құжатының атауы;
2) төлем құжатының номері, толтырылған күні, айы, ... ... ... ... ... ... және ... коды;
4) ақшаны аударушы банктің толық ... және ... ... бенефициардың (ақшаны алушының) ... ... және ... ... ... ... аты-жөні және банкттік идентификациондық
коды;
7) төлемнің тағайындалу коды;
8) санмен және жащбаша түрде берілген төлем сомасы;
9) ... ... ... ... ... тұлғаның қолдары мен
мөрлері (егер құжат қағаз түрінде толтырылған болса);
10) бенефициардың және ақшаны аударушының ... ... ... ... (СТТН).
Төлем құжаттары қағаз және электрондық жолмен толтырылуы мүмкін. Төлем
құжаттарының дұрыс толтырылуына үлкен мән беріледі. ... ... ... коды 199 ... 15 ... ... Мемлекеттік класификаторы- төлемдердің тағайындалуының
бірдей классификаторын пайдалану ... ... ҚР ... ... бекіткен №388 қаулысына сәйкес болуға тиіс.
Төлемдердің тағайындалуының ... ... ... ақша-несие және валюта саясаты, ... ... ... параметрлерін, банк жүйесінің жағдайын шұғыл түрде талдау,
жоспарлау және бақылау, сондай-ақ ақша ... ... ... ... қалыптастыруға арналған.
Төлемдердің тағайындалуының бірдей классификаторының ... |ІІ |ІІІ |IV |V |VI |VII |VIII |IX |X | ...... ... ... белгісі;
ІІ – ақшаны аударушының экономика секторы;
ІІІ – бенефициардың резиденттік белгісі;
IV – бенефициардың экономика секторы;
V, VI, VII – ... және ... ... ...... түрі;
IX – төлемнің сипаты;
X – төлемнің ашып көрсетілуі.
Резиденттік белгісі ҚР-ның валюталық заңдалақтарына сәйкес анықталады
және былай белгіленеді:
«1» - резидент;
«2» - ... ... ... коды ...... ұйымдар;
1 – Орталық Үкімет;
2 – Аймақтық және жергілікті басқару органдары;
3 – Орталық (ұлтық) банктер;
4 – Басқа депозиттік ұйымдар;
5 – ... ... ... – Мемлекеттік қаржылық емес ұйымдар;
7 – Мемлекеттік емес ... емес ... - Үй ... ... көрсететін, коммерциялық емес ұйымдар;
9 – Үй шаруашылықтары.
Төлемнің тағайындалу коды ... ... ... 10 ... – Зейнетақы және жәрдемақы;
1 – Қолма-қол ақшалармен операциялар (спецификациялық аударымдар);
2 – ... ... және ... ... ...... – Займдар,
5 – Қазақстан Республикасынынң резидент емес тұлғалардың шығарған
бағалы қағаздары, ... және ... ... және ... ... – Қазақстан Республикасының резиденттерінің шығарған бағалы қағаздары
және вексельдері және Қазақстан капиталына инвестициялар;
7 – ... мен ... емес ... - ... қызметтер:
9 – Бюджетке төлемдер мен бюджеттен төлемдер.
Төлемдердің тағайындалуының бірыңғай ... ... төле ... ... төлем тапсырмасы,
• төлем-талап тапсырмасы;
• салық (кеден) органдарының инкассалық жарлығы;
• аударуға берген өтініш.
Төлем тапсырмасымен есеп айырысу есебі
Төлем тапсырмасымен есеп ... – бұл ... ... кеңінен
қолданылатын есеп айырысу формасы.
Төлем тапсырмасы – ақшаны аударушының (төлеушінің) аталған тапсырмада
көрсетілген ақша сомасын бенефициарға ... ... ... ... ... ... ... есеп айырысу мынадай төлемдерді жүзеге асыру үшін
қолданылады: алынған тауарлар мен көрсеткен қызметер ... ... ... ... және ... ... төлемдер, салықтық төлемдер,
банкке комисиондық және т.б. төлемдер) бойынша, жабдықтаушылар ... ... және ... ... үшін алдын ала төлеуге,
аванстық төлемдер.
Төлем тапсырмасы оны ... ... ... (оны ... күн есепке
алынбайды) он күнге жарайды және ... ... ... ... ... іске асырылады. Екі жақтың келісуі бойынша төлем тапсырмасы мерзімді,
мерзімнен бұрын және ... ... ... ... ... – бұл
тауарды жөнелткенге дейін төлеу арқылы жүргізіледі. Мерзімнен бұрын және
кешіктіріп төлеу бұл жақтың ... ... зиян ... үшін ... негізінде төленуі мүмкін.
Төлем тапсырмасымен есеп айырысу сызбасы 1- суретте берілген.
1
Аударушы ()
4
2
3
1-сурет. ... ... ... ... ... үшін ... ... кейін төлеу барысында есеп айырысу сызбасы
1 – тауарды (қызметті) жабдықтау; 2 – төлем тапсырмасын ... ... ... ... ... 3 – бенефициар банкіне қаражатты аудару және
алушының ... ... 4 – ... ... қаражат түскендігін
хабарлау.
Ақша аударымы резидент емес бенефициар есебіне жүргізілсе ... банк ... ... тыс), өзіне қызмет көрсетуші банкке
бекітілген үлгіде шетел ... ақша ... ... ... ... ақша жөнелтушінің алушы банкке ақша аударымы ... ... ... ... ... банк ақша ... жазылған төлем тапсырмасын немесе өтінішті
оның жазылған күнін көрсете отырып, он ... күн ... ... ... Республикасы заңдылығына сәйкес, төлем тапсырмасы мен
аударысға өтініштен тыс төлем негізін дәләлдейтін басқа да ... ... ... Ақша ... ... ... ... банк келісімі
бойынша төлем тапсырмасында немесе ақша аударымы өтінішінде ... ... ... есеп ... ... ... ... шоттардың келесі
корреспонденциясы құрылады:
1. Егер ақша жөнелтуші мен бенефициарға бір банкте ... ... ... ... ... 2203 ... ... есепшоттары» ақша жөнелтуші
Кт 2203 «Клиенттердің ағымдағы есепшоттары» бенефициар
2. Егер ақша ... мен ... әр ... ... қызмет
көрсетілсе, олардың есеп айырысу корреспонденттік шоттар ... 2203 ... ... ... 1051 ... Қазақстан республикасының ... ... ... 1052 ... ... ... ... есепшоты»
3. Есеп айырысуды жүзеге асырғаны үшін банк комиссииялық ақы ұстайды:
Дт 2203 «Клиенттердің ағымдағы есепшоттары»
Кт 4601 «Банктің ... ... ... ... ... ... комиссиялық кірістер»
Төлем талап-тапсырмасымен есеп айырысу есебі
Төлем талап-тапсырмасы – бұл қолма-қолсыз ақшамен есеп айырысудың ... ... ... 1990 жылы енгізілген болатын. Мұнда төлем ... төле ... ... ... ... ...... төлушіге оған қызмет көрсетуші
банкке бағытталған, жөнелтілген өнім, атқарылған жұмыстар және көрсетілген
қызмет ... ... есеп ... ... ... ... талабы.
Төлем талап-тапсырмасын бенефициар толтырады да, оны ... ... ... ... ... ... Аударушының банкі,
ол төлем талап-тапсырмасын төлеушіге береді. Ал аударушы, банкке ... ... үш күн ... ... ... ... ... беруі тиіс.
Төлем талап-тапсырмасы банктегі аударушының шотында ақша болған
жағдайда ғана қабылданады. Төленбеген төлем ... үш ... ... ... №1 ... ... ... талап-тапсырмасы бойынша төлеуден бас тартатын болса, оны үш күн
ішінде банкке ... ... ... ... ... және ... бас тартуын хабарлайтын құжатпен бірге тікелеу
бенефициарға қайтарылады.
Төлем талап-тапсырмасы бойынша еспе айырысудаға құжат айналымы мынадай
сызбамен беріледі.
1
2
3 ... ... ... бойынша есеп айырсудағы құжат айналымының
сызбасы
1- тауарды жабдықтау (қызмет көрсету); 2- ... ... ... ... 3- есеп ... ... ... беруі үшін беріледі; 4- төлеуге келісім берген есеп ... ... ... ... сома ... сатып алушының шотынан
шегеріледі; 5- бенефициардың банкіне қаражатын аударып, онда бенефициардың
шотына ... ... 6- ... ... ... келіп түскендігін
хабарлайды.
Төлем талап-тапсырмасымен еспе айырысудың мынадай артықшылықтары бар:
келісімшарт тәртібінің нығаюына мүмкіндік ... және ... ... ... ... ... жартылай төлеуге келісім берілген
жағдайда, жөнелтуші оның ... ... ... шоты ... ... қолы және мөртаңбасымен рәсмідейді және оны ... ... ... ... ... ... ... шотынан ақша алуға негіз юолады және операция
аяқталған соң банктің құжаттарына орналастырылады;
- екінші данасы бенефициарға қызмет көрсетуші ... ... ... ... тауар, көрсетілген қызмет, орныдалған жұмыс үшін ... ... ... ... тиеу ... ... ... сома бөлігінде жөнелтуші шотынан алынуға тиісті сома санмен
жіне сөзбен жазылуға тиіс.
Инкассалық жарлықтармен есеп айырысу есебі
Инкассалық ... – заң ... ... ... ... ... оның банктік ... ... алу ... төлем құжаты.
Инкассалық жарлық салық және кеден органдарына төленбеген ... ... ... бойынша басқа да төлемдерді талап ету жағдайында
қолданылады. Мұндай ... және ... ... инкассалық жарлықнан
басқасы міндетті түрде соттың шешімдері, ... , ... және ... ... ... ... ... жүреді.
Инкассалық жарлық төлемінің тағайындалуы ақшаны аударышының банктік
шотынан, оның ... ... ... ... ... ... ... көрсетіледі.
Салық және кеден органдарынан келіп түскен ... ... ... ... ... көлемінде төленуі мүмкін, яғни қаражат көлемі
толық жетпеген ... сол ... ... ... «жартылай төленді»
деген белгі қойылуға тиіс. ... сома ... ... ... ... Тек қана ... шешімімен келетін инкассалық жарлықтар шотта
қаражат сомасы жеткілікті ... ... ... керісінше жағдай ол
шоттағы қаражаат қозғалысына тиым салынады. Мұндай төлем басқа ... ... тыс ... тиіс.
Алушы-банк Қазақстан Республикасы заңдылықтарының талаптарына ... мен ... ... ... қайшы келетін бұйрықты
қайтару туралы жарлықтарды ... ... ... ... ... ... ... қайтару туралы жарлықты уақаталы алмаса ақша
аударымын ... ... ... жоқ. Бұл ... ... ... банк ... соманы жөнелтушіге қайтаруға міндетті. Бұйрық алушы
банкке бұйрықты орындауды тоқтата тұру туралы жарлық жөнелтушінің жолдауы
арқылы ... ... есеп ... ... есеп ... барысында төлем құралы ретінде заңды және ... ... ... Чек ... есеп ... ... ... егер де төлеуші тауарды алғанға дейін төлегісі ... ... ... ... ... ... жібергісі келмеген
жағдайда ;
- сатушы бегісіз ... ... ... ... ... 1998 ... 5 желтоқсандағы ҚР Ұлттық
банкі Басқармасының бекіткен №266 қаулыға сәйкес жүзеге асады.
Айтылған ережеге сәйкес чектер төмендегідей түрлерге бөлінеді:
- ... чек – чек ... ... ... ... ... чекте көрсетілген соманы төлеуге ... ... ... ... чек.
- Кепілдендірілмеген чек – чек ... ... ... ... ... ... чек – банкке алдын ала ... ... ... чек.
Ережеге сәйкес, чек – бұл чек берушінің чекті қабылдаушы ... ... ... ... ... ... ... чекті ұстауға төлеу
туралы бұйрығы.
Чектің өзіне тән төмендегідей көрсеткіштері болады:
1. ... - ... ... чек ... мен ... ... қызмет ету мерзімі;
4. Чек берушінің аты жөні,
5. Чек берушінің СТТН-і,
6. ... және ... ... көрсетілген сомасы, күні, айы, жылы, чек
берген жері және чек берушінің қолы мен мөрі,
7. Чек ... ... Чек ... ... ... ... ... чекті беруші банктің атауы,
10. Чек беруші банктің жеке ... ... ... бойынша төлеңіз» кестесі;
12. «Төлемнің тағайындалу» кестесі;
13. Чекті төлем ретінде қабылдағаны туралы чек ұстаушыынң белгі ... ... ... ... ... және ... ақша алу
үшін пайдаланылады. ҚР-да чекпен есеп айырысу тек қана ... ... ... Банктен қолма-қол ақша алуға арналған чектің түріне ақшалай
чек жатады. Мұндай чектің түрін Ұлттық банктің бекітілген ... ... 1 ... ... ... ... банктер өздерінің клиенттеріне
беріп келсе, бүгінгі күні кез келген коммерциялық банк өзінің формасында
чекті ... ... ... пайдалану банктен алынатын чектік кітапша
негізінде іске асады. Чек алу үшін шот иесі ... ... ... ... ... қызмет ету мерзімі тоқтатылған күнді есептемегенде 10 күнді
құрайды.
Чектермен есеп айырысу ... соң ... ... ... Егер чек беріші мен чек бір банкте қызмет көрсетілсе:
Дт 2221 «Клиенттердің арнайы ... 2203 ... ... ... Егер чек беруші мен чек ұстаушыға әр ... ... ... ... беруші банкте:
Дт 2221 «Клиенттердің арнайы салымдары»
Кт 2551 «Басқа банктермен есеп айырысу»
Чек ұстаушы банкте:
Дт 2551 «Басқа банктермен есеп айырысу»
Кт 2203 ... ... ... есеп ... ... есеп ... жиі қолданылмайды, бірақ та ол ... ... ... есеп ... ... – бұл ... алушының тапсырмасы бойынша сатып алушының
(аккредитив алушының) банкісінің жабдықтаушының аккредитивте ... ... ... соң және аккредитивтің басқа да шарттарын
орындаған жағдайда төлемді төлеуге берген ... ... ... де ... ... ... клиенттің тапсырмасы бойынша
қаражатты жабдықтаушының банкіне ... ... онда ... барлық шарттардың орындалуы барысында төлемді жүзеге асыру ... ... ... жеке ... шот ... ... түрлері болады:
-өтелген және өтелмеген;
-қайтарылатын және қайтырлмайтын.
Өтелген (қаражат аударылған) – бұл ... ... ... ... ... ... төлеушінің меншікті қаражаты немесе
несиеге клиентіне берген қаражаты есебінен аударылған ... ... ... ... – бұл ... ... корреспонденттік
қатынастар орнатуы негізінде жабдықтаушының банкіне сатып алушының
банкісінің ... ... ... ... беру ... ... ... аккредитивті эмитент-банк сатып алушымен келісімшарт
негізінде, сондай-ақ басқа банкпен ... ... ... байланысты ашады.
Әрбір аккредитив қайтарылатын немесе қайтарылмайтын болуға тиіс. Ондай
анықтауыш белгі болмаған ... ол ... ... ... ... ... ... эмитент-банктің
әмірімен өзгертілуі немесе күшін жоюы мүмкін. Бұл аккредитив сатып алушының
мүддесін көздейді.Аккредитив формасын пайдалану арқылы есеп айырысуда ... ... есеп ... барлық негізгі ережелері сақталады.
Аккредитивтің басты артықшылығы, ... ... ... ... ... бұл есеп ... ... бірқатар
кемшіліктер де бар: сатып алушының қаражаты аккредитивтің қызмет ету
мерзімінің ... оның ... ... ... ... ... бәсеңдейді, яғни жабдықтаушы аккредитивтің ашылғаны туралы хабар
алғанша, ... ... ... алмайды және оның сақталуы да қосыымша
шығындарды қажет етеді.
Аккредитивмен еспе ... ... ... кезінде келесі шоттар
корреспонденциясы құрылады.
-Банкте жабылмаған аккредитивті ашу:
Дт 6005 ... ... ... ... ... ... 6505 ... өтелмеген аккредитивтер бойынша болуы ... банк ... ... банктің бекітуі:
Дт 6010 «Расталған өтелмеген аккредитивтер бойынша болуы мүмкін
талаптар»
Кт 6510 ... ... ... ... ... ... есебінен ашылатын жабылған аккредитивті банктің ашуы:
Дт 2203 «Клиенттердің ағымдағы есепшоттары»
Кт 2855 «Құжаттамалық есеп ... ... ... ... ... ... банктегі қаржысы есебінен ашылғанда:
Дт 1855 «Құжаттандырылған есеп айырысу бойынша дебиторлар»
Кт 1052 «Банктің басқа банктердегі корреспонденттік шоттары»
Банк басқа банкте ... ... 6020 ... ... ... ... ... мүмкін
талаптар»
Кт 6520 «шығарылған өтелген аккредитивтер ... ... ... ... немесе жойылса, келесі шоттар корреспонденциясы
құрылады. Жабылмаған аккредитивті дайындау немесе жою кезінде:
Дт 6505 «Шығарылған ... ... ... болуы мүмкін
міндеттемелер»
Кт 6005 «шығарылған өтелмеген аккредитивтер ... ... ... ... ... немесе жою кезінде, егер банк басқа
банкте өтеу ... 6520 ... ... ... бойынша болуы мүмкін
міндеттемелер»
Кт 6020 «шығарылған өтелген ... ... ... ... ... ... кезінде баланстық шотбойынша келесі
өткізбе жасалады:
Дт 2855 «құжаттамалық есеп айырысу бойынша кредиторлар»
Кт 1052 «Банктің ... ... ... ... ... есеп ... ... дебитрлар».
Қорытынды
Сонымен, есеп айырысу операциялары - екі формада жүзеге асады: қолма-
қол ақшалар мен қолма-қолсыз ақшалармен есеп айырысу.
Есеп айырсу ... ... ... қолма-қолсыз түрде жүреді.
«Қазақстан Республикасы аумағында төлем құжаттарын пайдалану және қолма-
қолсыз төлемдер мен ақшалай аударымдарды жүзеге ... ... ... ҚР
Ұлттық банк Басқармасының 2000 жылғы 2 сәуірде бекіткен №179 ... ... ... ... Осы ... сәйкес қолма-қолсыз есеп
айырысуларда қолданылатын төлем құжаттарының түрлеріне мыналар жатады:
• төлем тапсырмасы;
• төлем-талап тапсырмасы;
• инкассалық ... ... есеп ... ... ... ... 28 ... 19968 жылғы «Ақшаларды аудару мен төлеу жөніндегі»
Заңы, өзгертулері және толықтыруларымен бірге.
2. 15 ... 1999 ... ... Республикасының банктерінде
клиенттердің банкті шоттарын ашу, жүргізу жәнежабу тәртібі жөніндегі»
нұсқау.
3. Ақша, несие, ... ... ... редакциясын басқарған Ғ.С.
Сейітқасымов/ - Алматы: Экономика, 2001
4. Мақыш С.Б., Іляс А.Ә. Банк ісі: Оқу ...... ... 2004
5. Міржақыпова С.Т. Банктегі бухгалтерлік есеп: Оқулық. – Алматы ... ... ... Г.С. ... ...... : ... 1998.
-----------------------
Бенефициар
Аударушы (төлеуші)
Бенефициар банкі
Аударушының банкі
Бенефициар
Аударушы
Аударушының банкі
Бенефициардың банкі

Пән: Банк ісі
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 15 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ақша қаражаттары және есеп айырысу есебі35 бет
Бухгалтерлік есеп бойынша есептер жинағы21 бет
Коммерциялық банктердің активті операцияларының экономикалық маңызы мен мәні12 бет
Есеп айырысу операцияларды және олардың жіктелуі29 бет
Коммерциялық банктердің қызметін ұйымдастыру және банк ресурстарының қалыптасуы30 бет
«Green House» ЖШС-тің өндірістік шаруашылық қызметі128 бет
«Шымкент май» ақ-дағы басқа да дебиторлық қарыздарды аудиторлық тексерудің қажеттілігі69 бет
«Қазақстан халық банкі» акционерлік қоғамы қолма-қолсыз есеп айырысуының ұйымдастырылуына талдау37 бет
«ҚАЗҚҰРЫЛЫССЕРВИС» акционерлік қоғамының техника - экономикалық сипаттамасы63 бет
«Қарғалы» акционерлік қоғамының ақша қаржаттарының аудиті78 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь